ତଵ ଜାଲଂଧରାତ୍ପୀଠାଦ୍ଧୃତା ରାଜ୍ଞୀ ମୁରାରିଣା । ଇତି ସଂଶ୍ରୂଯତେ ଵାର୍ତା ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ କୁରୁ ସଂଗରମ୍
ତୁମ ରାଣୀକୁ ତୁମ ସିଂହାସନରୁ ମୁରାରି ହରିନେଇଛନ୍ତି—ଏହି ଖବର ଶୁଣାଯାଉଛି। ତେଣୁ, ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ କର।
ରଣେ ଶର୍ଵଂ ଵିଜିତ୍ଯାଶୁ ଭଵ ସର୍ଵେଶ୍ଵରେଶ୍ଵରଃ । ଅଥଵା ଶିଵନାରାଚୈଃ ଖଂଡିତୋ ଯାସି ତତ୍ପଦମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶର୍ବଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ପରାଜିତ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବା। ନହେଲେ, ଶିବଙ୍କ ବାଣରେ ବିଧ୍ୱଂସ୍ତ ହୋଇ, ସେ ପରମ ପଦକୁ ପହଞ୍ଚିବ।
ଇତି ଜାଲଂଧରଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭାଷିତଂ ଚଂଡମୁଂଡଯୋଃ । ନିଃସସାର ଗିରେସ୍ତସ୍ମାତ୍ସକ୍ରୋଧଂ ରକ୍ତଲୋଚନଃ
ଚଣ୍ଡ ଓ ମୁଣ୍ଡଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଜାଲନ୍ଧର ପାହାଡ଼ରୁ ରାଗରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇ ବାହାରିଲେ।
ଚଂଡମୁଂଡୌ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରୂପଂ ହରସ୍ଯ ଚ । ଗଚ୍ଛଞ୍ଜାଲଂଧରୋ ମାର୍ଗେ ଦୁର୍ଵାରଣମୁଵାଚ ହ
ଚଣ୍ଡ ଓ ମୁଣ୍ଡଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ହରଙ୍କ ରୂପ ଛାଡ଼ି, ଜାଲନ୍ଧର ରାସ୍ତାରେ ଚାଲିବା ସମୟରେ ଦୁର୍ବାରଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପଶ୍ଯ ଦୁର୍ଵାରଣେଦାନୀଂ ତତ୍ର ଯଦ୍ଵିଷ୍ଣୁନା କୃତମ୍ । ମାଯାମାଶ୍ରିତ୍ଯ ସା ରାଜ୍ଞୀ ଵୃଂଦା ନୀତାତ୍ମନଃ ପଦମ୍
ଦୁର୍ବାରଣ, ଦେଖ, ବିଷ୍ଣୁ ଏଠାରେ କଣ କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ମାୟାରେ, ସେ ରାଣୀ ବୃନ୍ଦା ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ନେଇଯାଇଛନ୍ତି।
ଗୃହେ ସ୍ଥିତସ୍ଯ ଜାମାତୁର୍ଵିଶ୍ଵସେନ୍ନୈଵ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ । ନୂନଂ ତସ୍ମୈ ପ୍ରଦତ୍ଵା ଚ କନ୍ଯକାଂ ଵିସୃଜେଦ୍ବୁଧଃ
ଯେଉଁ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସେ କେବେ ଘରେ ରହୁଥିବା ଜାମାତା ଉପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭରସା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଜଣେ ଜଣେ ଝିଅ ଦେଇଦେଲେ, ସେଉଁଠି ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଜାମାତରଂ ଗୃହେ ନୈଵ ସ୍ଥାପଯେତ୍ସର୍ଵଥା ନରଃ । ଧନଦାରାଦିକଂ ସର୍ଵଂ ସ ଗୃହ୍ଣାତି ଶନୈଃ ଶନୈଃ
କୌଣସି ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ଲୋକ ଜାମାତାକୁ ଘରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦେଖିବାକୁ ନ ଦେଉଥିବାରୁ, ସେ ଶନେଇ ଶନେଇ ସମସ୍ତ ଧନ, ଜନାନୀ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ କିଛି ନେଇନେଇଥାଏ।
ଦୁର୍ଵାରଣ ଉଵାଚ- ରାଜନ୍ଯତ୍କ୍ରିଯତେ କର୍ମ ତତ୍ତଥୈଵ ତୁ ଭୁଜ୍ଯତେ । ତ୍ଵଂ ହର୍ତୁମାଗତୋ ଗୌରୀଂ ହରିଣା ତେ ହୃତା ଵଧୂଃ । ତସ୍ଯ ସ୍ପଷ୍ଟଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କ୍ଷଣଂ ମୌନୀ ଵ୍ଯଚିଂତଯତ୍
ଦୁର୍ବାରଣ କହିଲେ—'ହେ ରାଜା, ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଫଳ ମିଳେ। ତୁମେ ଗୌରୀଙ୍କୁ ହରିବାକୁ ଆସିଥିଲ, କିନ୍ତୁ ହରି ତୁମ ବଧୁକୁ ନେଇଗଲେ। ଏହି ସ୍ପଷ୍ଟ କଥା ଶୁଣି, ସେ କିଛି ଖଣ୍ଡ ନିରବ ହୋଇ ଚିନ୍ତା କଲେ।'
ଜାଲଂଧର ଉଵାଚ- କିଂ ପ୍ରଯାମି ହରଂ ଜେତୁମଥଵା ହରିମୁଲ୍ବଣମ୍ । କାର୍ଯଦ୍ଵଯେ ସମୁତ୍ପନ୍ନେ ଯତ୍ପରଂ ତତ୍ପ୍ରକଥ୍ଯତାମ୍
ଜାଲନ୍ଧର କହିଲେ—'ମୁଁ ହରଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରିବାକୁ ଯିବି, କିମ୍ବା ହରିଙ୍କୁ, ଯିଏ ଅତି ଭୟଙ୍କର, ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବି? ଦୁଇଟି କାମ ଆସିଛି—ଏଥିରେ କେଉଁଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କହ।'
ଦୁର୍ଵାରଣ ଉଵାଚ- ଯଦି ଯାସି ହରିଂ ଜେତୁଂ ହରଃ ପୃଷ୍ଠେ ହନିଷ୍ଯତି । ହନିଷ୍ଯଂତି ରଣେ ଶୂରା ଯାତୁଂ ରୁଦ୍ରୋ ନ ଦାସ୍ଯତି
ଦୁର୍ବାରଣ କହିଲେ—'ଯଦି ତୁମେ ହରିଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରିବାକୁ ଯିବ, ହର ତୁମ ପଛରୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ବୀରମାନେ ତୁମକୁ ମାରିଦେବେ, ରୁଦ୍ର ତୁମକୁ ଆଗକୁ ଯିବାକୁ ଦେବେନାହିଁ।'
ତସ୍ମାତ୍ପଶୁପତିଂ ଜିତ୍ଵା କୃତ୍ଵା ତ୍ଵଂ ଵଶ୍ଯମାତ୍ମନଃ । ପଶ୍ଚାତ୍ପ୍ରଯାହି ଗୋଵିଂଦଂ ଯଦି ଜାନାସି ତତ୍ପଦମ୍
ସେଥିପାଇଁ, ପ୍ରଥମେ ପଶୁପତିଙ୍କୁ ଜିତି, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଅଧୀନରେ ଆଣି, ତାପରେ ଯଦି ତୁମେ ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପଦକୁ ଜାଣ, ତେବେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ।
ଅଧୁନା ସତ୍ଵରଂ ଵୀର ଯାହି ଦୈତ୍ଯାନ୍ମହାବଲାନ୍ । ରଣଂ କୁରୁ ମହାଘୋରଂ ଯଥା ସ୍ଵର୍ଗେ ସୁପଚ୍ଯତେ
ଏବେ, ବୀର, ତୁମେ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ; ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କର, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗରେ ତୁମର କୀର୍ତି ହେବ।
ଦେଶକାଲୋଚିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୁର୍ଵାରଣଵଚସ୍ତଦା । ଯଯୌ ଜାଲଂଧରୋ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ସହ ରୁଦ୍ରେଣ ଯୋଗିନା
ସେହି ସମୟର ଉପଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଅପରାଜେୟ କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣି, ଜାଲନ୍ଧର ରୁଦ୍ର ଯୋଗୀଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଅଥ ଜାଲଂଧରୋଽପଶ୍ଯତ୍କବଂଧଚଯଭୀଷଣମ୍ । ରଣଂ ରୁଧିରମାଂସୌଘ ମଜ୍ଜା ମେଦୋଽସ୍ଥିଦୁର୍ଗମମ୍
ନାରଦ କହିଲେ—ତାପରେ ଜାଲନ୍ଧର ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧଭୂମି ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମୃତଦେହର ଗଛ, ରକ୍ତ ଓ ମାଂସର ନଦୀ, ମଜ୍ଜା, ଚର୍ବି ଓ ହାଡ଼ର ଦୁର୍ଗ ଥିଲା।
ତତ୍ର ଜାଲଂଧରୋ ଦୈତ୍ଯଃ ପ୍ରିଯାହରଣଦୁଃଖିତଃ । ରଣେ ଵିଲୋକଯାମାସ ଵୃଷସ୍ଥଂ ପାର୍ଵତୀପତିମ୍
ସେଠାରେ, ଜାଲନ୍ଧର ଦାଇତ୍ୟ, ନିଜ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ହରାଇ ଦୁଃଖିତ, ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ବୃଷଭ ଉପରେ ବସିଥିବା ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଘୋରାହିଭୋଗେନଵିଭୂଷିତାଂଗଂ ଜଟାକଲାପେ ଶଶିଭୂଷଣାଂକିତମ୍ । ନେତ୍ରାଗ୍ନିକୀଲୋପରିଶୋଭିତାଂଗଂ ଵିନା ରଣଂ ସଂପ୍ରଦଦର୍ଶ ସିଂଧୁଜଃ
ଭୟଙ୍କର ସର୍ପ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ଦେହ, ଜଟାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଅଲଙ୍କାର, ଚକ୍ଷୁର ଅଗ୍ନିରେ ଦେହ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ—ସିନ୍ଧୁପୁତ୍ର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଶୀଘ୍ରଂ ସ୍ଵରଥମାରୁହ୍ଯ ସମୁଦ୍ରତନଯସ୍ତଦା । ସଂରୁଷ୍ଟଃ ପ୍ରାହ ତଂ ଶୁଂଭଂ ତାପସୋ ନ ହତସ୍ତ୍ଵଯା
ତାକୁରେ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ନିଜ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ସମୁଦ୍ରପୁତ୍ର କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଶୁମ୍ଭଙ୍କୁ କହିଲେ—'ତୁମେ ତାପସଙ୍କୁ ମାରିପାରିନାହା।'
ପ୍ରାହ ଜାଲଂଧରଂ ଶୁଂଭସ୍ତପସ୍ତେନ ମହତ୍କୃତମ୍ । ହଂତୁଂ ନ ଶକ୍ଯତେଽସ୍ମାଭିର୍ହରଃ ସଂଗ୍ରାମଦୁର୍ଜଯଃ
ଶୁମ୍ଭ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କୁ କହିଲେ—'ବଡ଼ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ଅଜୟ ହୋଇଛନ୍ତି; ଆମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ ହରାଙ୍କୁ ମାରିପାରିବୁ ନାହିଁ।'
ଇତିଶୁଂଭୋକ୍ତମାକର୍ଣ୍ଯସିଂଧୁଜଃକ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ । ହରଂ ପଦ୍ମସହସ୍ରେଣ ଦୈତ୍ଯସୈନ୍ଯେନ ସଂଵୃତମ୍
ଶୁମ୍ଭଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସିନ୍ଧୁପୁତ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧା ହୋଇ, ହଜାରଟି ପଦ୍ମ ଓ ଦାଇତ୍ୟ ସେନା ସହିତ ହରାଙ୍କୁ ଘେରିଦେଲେ।
ଗୃହୀତ୍ଵା କାଲକେଦାରଂ ଧନୁର୍ଜାଲଂଧରୋ ଯଯୌ । ବାଣାଂସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣାନତିସ୍ଥୂଲାନ୍ଲୋହସ୍ତଂଭାନ୍ତଥା ବହୂନ୍
ଜାଲନ୍ଧର କାଳକେଦାର ଧନୁଷ୍ୟ ନେଇ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଭାରି ବାଣ, ଏବଂ ଅନେକ ଲୋହାର ଖୁଟି ନେଇ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ମୁମୋଚ ଯୁଧି ଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ଵର୍ଷନ୍ମେଘ ଇଵାଗମେ । ଆଯାଂତଂ ରୁରୁଧୁଃ ସିଂଧୁସୂନୁଂ ଶଂଭୁଗଣା ଯୁଧି
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଅପରାଜିତ ଜଣେ ବର୍ଷା ମେଘ ପରି ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ; ଶମ୍ଭୁଙ୍କର ଗଣମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଗେ ବଢ଼ୁଥିବା ସିନ୍ଧୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ରୋକିଲେ।
ତତୋ ରୁଦ୍ରେଣ ରୌଦ୍ରୈଶ୍ଚ ଶରୌଘୈସ୍ତାଡିତୋ ରୁଷା । ରୁଦ୍ରବାଣୈସ୍ତଦା ତସ୍ଯ କଵଚଂ ଭୁଵି ପାତିତମ୍
ତାପରେ, ରୁଦ୍ର ଓ ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ବାଣ ବର୍ଷାରେ କ୍ରୋଧରେ ଆଘାତ ପାଇ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ବାଣରେ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ କବଚ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଗଲା।
ଵିଵର୍ମାପି ବଭୌ ସୋଽଥ ମେଘମୁକ୍ତୋ ଯଥାଚଲଃ । ପୁନର୍ଜାଲଂଧରସ୍ଯାଂଗଂ ଶଂଭୁନା କୀଲିତଂ ଶରୈଃ
କବଚ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ମେଘ ହଟିଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ପୁଣିଥରେ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ଦେହ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ବାଣରେ ବିଧ୍ଧ ହେଲା।
ରୁଧିରଂ ବହୁ ସୁସ୍ରାଵ ଜାଲଂଧରଶରୀରତଃ । ତେନାଶୁ ରୁଧିରୌଘେଣ ପ୍ଲାଵିତା ସକଲା ମହୀ
ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ଶରୀରରୁ ବହୁତ ରକ୍ତ ବହିଲା; ସେଇ ରକ୍ତର ଧାରାରେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ତୁରନ୍ତ ଭରିଗଲା।
ତତୋ ଦେଵା ଭଯଂ ଜଗ୍ମୁର୍ଦାନଵାଶ୍ଚ ଚକଂପିରେ । ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ତେ ପ୍ରମଥା ଵୀରା ରଣଭୂମିଂ ପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ
ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ଭୟଭିତ ହେଲେ, ଦାନବମାନେ କମ୍ପିଗଲେ; ପ୍ରମଥ ନାମକ ବୀରମାନେ ଯୁଦ୍ଧଭୂମି ଛାଡ଼ି ପଳାଇଗଲେ।
ନଦ୍ଯା ଇଵ ପରା ମୂର୍ତ୍ତିଃ ପ୍ରସୃତା ସର୍ଵତୋଽପି ଚ । ଅଥାହାର୍ଣଵଜୋ ରୁଦ୍ରଂ ଧନୁର୍ଧର ଵରୋ ହ୍ଯସି
ନଦୀ ପରି ତାଙ୍କ ଦେହ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଲା; ତାପରେ ସମୁଦ୍ରପୁତ୍ର ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—'ଧନୁର୍ଧର, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।'
ଇଦାନୀଂ ତତ୍କରିଷ୍ଯାମି ଯେନ ଗଚ୍ଛସି ସଂକ୍ଷଯମ୍ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା କାଲକେଦାରଂ ସଶରଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ତତ୍
'ଏବେ ମୁଁ ସେ କାମ କରିବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସଂହାର ପାଇବ।' ଏମି କହି, ସେ କାଳକେଦାର ଧନୁଷ୍ୟ ସହ ବାଣ ଧରିଲେ।
ଶୀଘ୍ରଂ ସଂପୂରଯାମାସ ଶରୈର୍ନାନାଵିଧୈଃ ଶିଵମ୍ । ଶିଵଃ ସହସ୍ରକୋଟୀଭିଃ ପୂରିତାଂଗୋ ରଣେ ବଭୌ
ସେ ତୁରନ୍ତ ନାନା ପ୍ରକାରର ବାଣରେ ଶିବଙ୍କୁ ଭରିଦେଲେ; ଶିବ, କୋଟି କୋଟି ବାଣରେ ଦେହ ଭରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।
ଵିହଂଗମୈର୍ଯଥାକାଶଂ ଵୃକ୍ଷୈରିଵ ମହାଗିରିଃ । ଦୈତ୍ଯମୁକ୍ତୈସ୍ତୁତୈର୍ବାଣୈର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍
ଯେପରି ଆକାଶ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭରିଦିଅନ୍ତି, କିମ୍ବା ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଗଛମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, ସେପରି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦାନବମାନେ, ସେମାନଙ୍କର ସ୍ତୁତି ଓ ବାଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ରହିଥିଲେ।
ଵୀରଭଦ୍ରସ୍ତଥା କୋପାଜ୍ଜାଲଂଧରମଧାଵତ । ଅପୀଡଯଦମେଯାତ୍ମା ସମୁଦ୍ରତନଯଂ ବଲୀ
ତାପରେ ବିରଭଦ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କୁ ଧାଇଗଲେ ଏବଂ ଅଜୟ ମନୋଭାବ ଧାରଣ କରି, ସମୁଦ୍ରପୁତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।