ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ନିଜମାସ୍ଥାଯ ରୂପଂ ସା ପ୍ରାହ ତଂ ପୁନଃ । ଅନେନ ବତ ପାପେନ ହତସ୍ତ୍ଵଂ ହି ପିନାକିନା
ଏଭଳି କହି, ସେ ନିଜ ରୂପ ଧରି ପୁନି କହିଲେ: 'ଏହି ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପିନାକୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିନଶ୍ଟ ହେଲା।'
ଇତି ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଚ ସା ପ୍ରାପ୍ତା ତତ୍ର ଗତ୍ଵାବ୍ରଵୀଦୁମାମ୍ । ଦେଵି ଜାଲଂଧରୋ ହ୍ଯେଷ ନ ଶଂଭୁସ୍ତଵ ଵଲ୍ଲଭଃ
ଏହି କଥା ଜାଣି, ସେ ଯାଇ ଉମାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଦେବୀ, ଏହା ଜାଲନ୍ଧର, ତୁମର ପ୍ରିୟ ଶମ୍ଭୁ ନୁହଁ।'
ତତୋ ଭଯାର୍ତା ହରଵଲ୍ଲଭାଭୂଦ୍ଦ୍ରୁତଂ ଵିଵେଶାଥ ସରୋଜମଧ୍ଯେ । ସଖ୍ଯୋ ଭ୍ରମର୍ଯଃ କମଲେଷୁ ଜାତା ଭଯେନ ଜାଲଂଧରଜେନ ରାଜନ୍
ତାପରେ, ଭୟରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ହରଙ୍କ ପ୍ରିୟା ବେଗେ ଗୋଲାପ ଫୁଲର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କ ସହେଳୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଥିଲେ, ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ଭୟରେ ଗୋଲାପ ଫୁଲରେ ପରିଣତ ହେଲେ, ରାଜା।
ଅତ୍ରାଂତରେ ଵନଗତାମଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଂ ନୃପାଂଗନାମ୍ । ଭୀତାସ୍ତୁ ରକ୍ଷକାସ୍ତସ୍ଯାଃ ସତ୍ଵରଂ ରଣମାଯଯୁଃ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଅରଣ୍ୟରେ ରହୁଥିବା ରାଜପୁତ୍ରୀଙ୍କ ରକ୍ଷକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ସେମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ତୁରନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ।
ତତଃ ଶୁଂଭେନ ତେ ପୃଷ୍ଟାସ୍ତଂ ନତ୍ଵୋଚୁଃ ସସାଧ୍ଵସାଃ । ଆତ୍ମନଃ ପରିହାରାର୍ଥୋ ଵିଷ୍ଣୁମିତ୍ଯସୁରେଶ୍ଵରମ୍
ତାପରେ ଶୁମ୍ଭ ସେମାନଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ। ସେମାନେ ଭୟରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ଦାନବରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—'ଆମ ପ୍ରାଣର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।'
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵୃଂଦାଂ ହୃତାଂ ତ୍ରସ୍ତୋ ରୁଦ୍ରାତ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଥ ସଂଗରମ୍ । ଶୁଂଭେନ ପ୍ରେଷିତୌ ଚଂଡମୁଂଡୌ ଜାଲଂଧରଂ ପ୍ରତି
ବୃନ୍ଦା ହରାଗଲେ ବୋଲି ଶୁଣି, ରୁଦ୍ର ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଶୁମ୍ଭ ତାପରେ ଚଣ୍ଡ ଓ ମୁଣ୍ଡଙ୍କୁ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ।
ମାନସୋତ୍ତରମାଗତ୍ଯ ଦାନଵୌ ଵେଗଵତ୍ତରୌ । ହରରୂପଧରଂ ଦୈତ୍ଯଂ ଊଚତୁର୍ଵିଟପାନ୍ତରେ
ସେ ଦୁଇ ଦାନବ ତୀବ୍ର ବେଗରେ ମାନସ ସରୋବରର ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ହରଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦାନବଙ୍କୁ ଗଛର ଛାୟାରୁ କହିଲେ।
କିଂ ତଯା ନୃପଶାର୍ଦୂଲ ଵିଦେଶଗତଯା ଶ୍ରିଯା । ଅରଯୋ ଯାଂ ନ ପଶ୍ଯଂତି ବଂଧୁଭିର୍ଯା ନ ଭୁଜ୍ଯତେ
ହେ ରାଜା, ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଚାଲିଗଲା ଯେଉଁ ଧନ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଯାହାକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତିନାହିଁ, ବା ପରିବାର ଭୋଗ କରନ୍ତିନାହିଁ—ସେଉଁଠି ଧନର କଣ ଉପକାର?
ଜିତଃ ଶୁଂଭୋ ହତଂ ସୈନ୍ଯଂ ଦେଵ ରୁଦ୍ରେଣ ତେ ରଣେ । ଏହ୍ଯେହି କୁରୁ ସଂଗ୍ରାମଂ ନ ତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ନୋଷି ପାର୍ଵତୀମ୍
ଶୁମ୍ଭ ପରାଜିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ରୁଦ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ନଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି। ଆସ, ଏବେ ଯୁଦ୍ଧ କର—ତୁମେ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ପାଇପାରିବେନାହିଁ।
ପଂଚାନନସ୍ଯ ମହିଷୀଂ କଥଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଜଂବୁକଃ । ଅଂଧକାରଃ କଥଂ ରାଜନ୍ପ୍ରାପ୍ନୋତି ସଵିତୁଃ ପ୍ରଭାମ୍
ପଞ୍ଚମୁଖୀଙ୍କ ରାଣୀକୁ କେମିତି ଏକ ଶିଆଳ ପାଇପାରିବ? ରାଜା, କେମିତି ଅନ୍ଧକାର ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ଛୁଇଁପାରିବ?
ତଵ ଜାଲଂଧରାତ୍ପୀଠାଦ୍ଧୃତା ରାଜ୍ଞୀ ମୁରାରିଣା । ଇତି ସଂଶ୍ରୂଯତେ ଵାର୍ତା ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ କୁରୁ ସଂଗରମ୍
ତୁମ ରାଣୀକୁ ତୁମ ସିଂହାସନରୁ ମୁରାରି ହରିନେଇଛନ୍ତି—ଏହି ଖବର ଶୁଣାଯାଉଛି। ତେଣୁ, ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ କର।
ରଣେ ଶର୍ଵଂ ଵିଜିତ୍ଯାଶୁ ଭଵ ସର୍ଵେଶ୍ଵରେଶ୍ଵରଃ । ଅଥଵା ଶିଵନାରାଚୈଃ ଖଂଡିତୋ ଯାସି ତତ୍ପଦମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶର୍ବଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ପରାଜିତ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବା। ନହେଲେ, ଶିବଙ୍କ ବାଣରେ ବିଧ୍ୱଂସ୍ତ ହୋଇ, ସେ ପରମ ପଦକୁ ପହଞ୍ଚିବ।
ଇତି ଜାଲଂଧରଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭାଷିତଂ ଚଂଡମୁଂଡଯୋଃ । ନିଃସସାର ଗିରେସ୍ତସ୍ମାତ୍ସକ୍ରୋଧଂ ରକ୍ତଲୋଚନଃ
ଚଣ୍ଡ ଓ ମୁଣ୍ଡଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଜାଲନ୍ଧର ପାହାଡ଼ରୁ ରାଗରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇ ବାହାରିଲେ।
ଚଂଡମୁଂଡୌ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରୂପଂ ହରସ୍ଯ ଚ । ଗଚ୍ଛଞ୍ଜାଲଂଧରୋ ମାର୍ଗେ ଦୁର୍ଵାରଣମୁଵାଚ ହ
ଚଣ୍ଡ ଓ ମୁଣ୍ଡଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ହରଙ୍କ ରୂପ ଛାଡ଼ି, ଜାଲନ୍ଧର ରାସ୍ତାରେ ଚାଲିବା ସମୟରେ ଦୁର୍ବାରଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପଶ୍ଯ ଦୁର୍ଵାରଣେଦାନୀଂ ତତ୍ର ଯଦ୍ଵିଷ୍ଣୁନା କୃତମ୍ । ମାଯାମାଶ୍ରିତ୍ଯ ସା ରାଜ୍ଞୀ ଵୃଂଦା ନୀତାତ୍ମନଃ ପଦମ୍
ଦୁର୍ବାରଣ, ଦେଖ, ବିଷ୍ଣୁ ଏଠାରେ କଣ କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ମାୟାରେ, ସେ ରାଣୀ ବୃନ୍ଦା ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ନେଇଯାଇଛନ୍ତି।
ଗୃହେ ସ୍ଥିତସ୍ଯ ଜାମାତୁର୍ଵିଶ୍ଵସେନ୍ନୈଵ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ । ନୂନଂ ତସ୍ମୈ ପ୍ରଦତ୍ଵା ଚ କନ୍ଯକାଂ ଵିସୃଜେଦ୍ବୁଧଃ
ଯେଉଁ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସେ କେବେ ଘରେ ରହୁଥିବା ଜାମାତା ଉପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭରସା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଜଣେ ଜଣେ ଝିଅ ଦେଇଦେଲେ, ସେଉଁଠି ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଜାମାତରଂ ଗୃହେ ନୈଵ ସ୍ଥାପଯେତ୍ସର୍ଵଥା ନରଃ । ଧନଦାରାଦିକଂ ସର୍ଵଂ ସ ଗୃହ୍ଣାତି ଶନୈଃ ଶନୈଃ
କୌଣସି ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ଲୋକ ଜାମାତାକୁ ଘରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦେଖିବାକୁ ନ ଦେଉଥିବାରୁ, ସେ ଶନେଇ ଶନେଇ ସମସ୍ତ ଧନ, ଜନାନୀ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ କିଛି ନେଇନେଇଥାଏ।
ଦୁର୍ଵାରଣ ଉଵାଚ- ରାଜନ୍ଯତ୍କ୍ରିଯତେ କର୍ମ ତତ୍ତଥୈଵ ତୁ ଭୁଜ୍ଯତେ । ତ୍ଵଂ ହର୍ତୁମାଗତୋ ଗୌରୀଂ ହରିଣା ତେ ହୃତା ଵଧୂଃ । ତସ୍ଯ ସ୍ପଷ୍ଟଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କ୍ଷଣଂ ମୌନୀ ଵ୍ଯଚିଂତଯତ୍
ଦୁର୍ବାରଣ କହିଲେ—'ହେ ରାଜା, ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଫଳ ମିଳେ। ତୁମେ ଗୌରୀଙ୍କୁ ହରିବାକୁ ଆସିଥିଲ, କିନ୍ତୁ ହରି ତୁମ ବଧୁକୁ ନେଇଗଲେ। ଏହି ସ୍ପଷ୍ଟ କଥା ଶୁଣି, ସେ କିଛି ଖଣ୍ଡ ନିରବ ହୋଇ ଚିନ୍ତା କଲେ।'
ଜାଲଂଧର ଉଵାଚ- କିଂ ପ୍ରଯାମି ହରଂ ଜେତୁମଥଵା ହରିମୁଲ୍ବଣମ୍ । କାର୍ଯଦ୍ଵଯେ ସମୁତ୍ପନ୍ନେ ଯତ୍ପରଂ ତତ୍ପ୍ରକଥ୍ଯତାମ୍
ଜାଲନ୍ଧର କହିଲେ—'ମୁଁ ହରଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରିବାକୁ ଯିବି, କିମ୍ବା ହରିଙ୍କୁ, ଯିଏ ଅତି ଭୟଙ୍କର, ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବି? ଦୁଇଟି କାମ ଆସିଛି—ଏଥିରେ କେଉଁଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କହ।'
ଦୁର୍ଵାରଣ ଉଵାଚ- ଯଦି ଯାସି ହରିଂ ଜେତୁଂ ହରଃ ପୃଷ୍ଠେ ହନିଷ୍ଯତି । ହନିଷ୍ଯଂତି ରଣେ ଶୂରା ଯାତୁଂ ରୁଦ୍ରୋ ନ ଦାସ୍ଯତି
ଦୁର୍ବାରଣ କହିଲେ—'ଯଦି ତୁମେ ହରିଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରିବାକୁ ଯିବ, ହର ତୁମ ପଛରୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ବୀରମାନେ ତୁମକୁ ମାରିଦେବେ, ରୁଦ୍ର ତୁମକୁ ଆଗକୁ ଯିବାକୁ ଦେବେନାହିଁ।'
ତସ୍ମାତ୍ପଶୁପତିଂ ଜିତ୍ଵା କୃତ୍ଵା ତ୍ଵଂ ଵଶ୍ଯମାତ୍ମନଃ । ପଶ୍ଚାତ୍ପ୍ରଯାହି ଗୋଵିଂଦଂ ଯଦି ଜାନାସି ତତ୍ପଦମ୍
ସେଥିପାଇଁ, ପ୍ରଥମେ ପଶୁପତିଙ୍କୁ ଜିତି, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଅଧୀନରେ ଆଣି, ତାପରେ ଯଦି ତୁମେ ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପଦକୁ ଜାଣ, ତେବେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ।
ଅଧୁନା ସତ୍ଵରଂ ଵୀର ଯାହି ଦୈତ୍ଯାନ୍ମହାବଲାନ୍ । ରଣଂ କୁରୁ ମହାଘୋରଂ ଯଥା ସ୍ଵର୍ଗେ ସୁପଚ୍ଯତେ
ଏବେ, ବୀର, ତୁମେ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ; ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କର, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗରେ ତୁମର କୀର୍ତି ହେବ।
ଦେଶକାଲୋଚିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୁର୍ଵାରଣଵଚସ୍ତଦା । ଯଯୌ ଜାଲଂଧରୋ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ସହ ରୁଦ୍ରେଣ ଯୋଗିନା
ସେହି ସମୟର ଉପଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଅପରାଜେୟ କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣି, ଜାଲନ୍ଧର ରୁଦ୍ର ଯୋଗୀଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଅଥ ଜାଲଂଧରୋଽପଶ୍ଯତ୍କବଂଧଚଯଭୀଷଣମ୍ । ରଣଂ ରୁଧିରମାଂସୌଘ ମଜ୍ଜା ମେଦୋଽସ୍ଥିଦୁର୍ଗମମ୍
ନାରଦ କହିଲେ—ତାପରେ ଜାଲନ୍ଧର ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧଭୂମି ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମୃତଦେହର ଗଛ, ରକ୍ତ ଓ ମାଂସର ନଦୀ, ମଜ୍ଜା, ଚର୍ବି ଓ ହାଡ଼ର ଦୁର୍ଗ ଥିଲା।
ତତ୍ର ଜାଲଂଧରୋ ଦୈତ୍ଯଃ ପ୍ରିଯାହରଣଦୁଃଖିତଃ । ରଣେ ଵିଲୋକଯାମାସ ଵୃଷସ୍ଥଂ ପାର୍ଵତୀପତିମ୍
ସେଠାରେ, ଜାଲନ୍ଧର ଦାଇତ୍ୟ, ନିଜ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ହରାଇ ଦୁଃଖିତ, ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ବୃଷଭ ଉପରେ ବସିଥିବା ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଘୋରାହିଭୋଗେନଵିଭୂଷିତାଂଗଂ ଜଟାକଲାପେ ଶଶିଭୂଷଣାଂକିତମ୍ । ନେତ୍ରାଗ୍ନିକୀଲୋପରିଶୋଭିତାଂଗଂ ଵିନା ରଣଂ ସଂପ୍ରଦଦର୍ଶ ସିଂଧୁଜଃ
ଭୟଙ୍କର ସର୍ପ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ଦେହ, ଜଟାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଅଲଙ୍କାର, ଚକ୍ଷୁର ଅଗ୍ନିରେ ଦେହ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ—ସିନ୍ଧୁପୁତ୍ର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଶୀଘ୍ରଂ ସ୍ଵରଥମାରୁହ୍ଯ ସମୁଦ୍ରତନଯସ୍ତଦା । ସଂରୁଷ୍ଟଃ ପ୍ରାହ ତଂ ଶୁଂଭଂ ତାପସୋ ନ ହତସ୍ତ୍ଵଯା
ତାକୁରେ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ନିଜ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ସମୁଦ୍ରପୁତ୍ର କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଶୁମ୍ଭଙ୍କୁ କହିଲେ—'ତୁମେ ତାପସଙ୍କୁ ମାରିପାରିନାହା।'
ପ୍ରାହ ଜାଲଂଧରଂ ଶୁଂଭସ୍ତପସ୍ତେନ ମହତ୍କୃତମ୍ । ହଂତୁଂ ନ ଶକ୍ଯତେଽସ୍ମାଭିର୍ହରଃ ସଂଗ୍ରାମଦୁର୍ଜଯଃ
ଶୁମ୍ଭ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କୁ କହିଲେ—'ବଡ଼ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ଅଜୟ ହୋଇଛନ୍ତି; ଆମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ ହରାଙ୍କୁ ମାରିପାରିବୁ ନାହିଁ।'
ଇତିଶୁଂଭୋକ୍ତମାକର୍ଣ୍ଯସିଂଧୁଜଃକ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ । ହରଂ ପଦ୍ମସହସ୍ରେଣ ଦୈତ୍ଯସୈନ୍ଯେନ ସଂଵୃତମ୍
ଶୁମ୍ଭଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସିନ୍ଧୁପୁତ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧା ହୋଇ, ହଜାରଟି ପଦ୍ମ ଓ ଦାଇତ୍ୟ ସେନା ସହିତ ହରାଙ୍କୁ ଘେରିଦେଲେ।
ଗୃହୀତ୍ଵା କାଲକେଦାରଂ ଧନୁର୍ଜାଲଂଧରୋ ଯଯୌ । ବାଣାଂସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣାନତିସ୍ଥୂଲାନ୍ଲୋହସ୍ତଂଭାନ୍ତଥା ବହୂନ୍
ଜାଲନ୍ଧର କାଳକେଦାର ଧନୁଷ୍ୟ ନେଇ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଭାରି ବାଣ, ଏବଂ ଅନେକ ଲୋହାର ଖୁଟି ନେଇ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।