ମଂଦାକିନୀଂ ଦଦର୍ଶାଥ ପତଂତୀଂ ମାନସୋତ୍ତରେ । ହାରମାଲାମିଵାଯାଂତୀଂ ଵିଵିକ୍ତାଂ ଗଗନସ୍ରଜଃ
ତାପରେ ସେ ମାନସ ସରୋବରର ଉତ୍ତରେ ପଡ଼ୁଥିବା ମନ୍ଦାକିନୀକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ମଣିମାଳା ପରି ତଳକୁ ଝରୁଥିଲା, ଆକାଶର ମାଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ମଂଦାକିନ୍ଯାଃ ପଯଃପୂରୋ ହ୍ଯାକୃଷ୍ଟଃ ସ୍ଵର୍ଗତୋ ଯଥା । ଶ୍ରୁତୀନାଂ ପୂରଧାରେଵ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵଦନଚ୍ଯୁତା
ମନ୍ଦାକିନୀର ଜଳଧାରା ଏମିତି ଝରୁଥିଲା, ଯେପରି ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଆଣାଯାଇଛି, ଏବଂ ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶ୍ରୁତିର ଧାରା ପଡ଼େ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁମୋଦ ତାଂ ଗଂଗାଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ଚାଲିସମନ୍ଵିତା । ସଂପୂଜ୍ଯ ସ୍ଵତନୁଂ ପଶ୍ଚାନ୍ନିଵିଷ୍ଟା ସ୍ଵର୍ଣଦୀତଟେ
ସେ ଗଙ୍ଗାକୁ ଦେଖି ଖୁସି ହେଲେ, ସଖୀମାନଙ୍କ ସହିତ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ନିଜ ଦେହକୁ ପୂଜିଲେ, ତାପରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନଦୀର କୂଳରେ ବସିଲେ।
ପରସ୍ପରମଥାଲୋକ୍ଯ ଗୌରୀ ପ୍ରାହ ସଖୀଂ ଜଯାମ୍ । ତ୍ଵଂ ଗଚ୍ଛ ମଦ୍ଵପୁଃ କୃତ୍ଵା ତତ୍ସମୀପଂ ସଖୀ ତ୍ଵରା
ତାପରେ ଗୌରୀ ତାଙ୍କ ସଖୀ ଜୟାଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ: 'ସଖୀ, ତୁମେ ମୋର ରୂପ ଧରି ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଅ।'
ଜାନୀହି ତତ୍ଵଂ କିଂ ଶଂଭୁର୍ଯଦି ଵାନ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଯଦ୍ଯସୌ ତ୍ଵାଂ ସମାଲିଂଗ୍ଯ କୁରୁତେ ଚୁଂବନାଦିକମ୍
'ଏହା ଠିକ୍ ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର—ସେ ଶମ୍ଭୁ କି ଅନ୍ୟ କେହି। ଯଦି ସେ ତୁମକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବା କିମ୍ବା ଚୁମ୍ବନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ,'
ତଦା ମାଯାଂ ସମାସ୍ଥାଯ ଜାନୀହ୍ଯସୁରମାଗତମ୍ । ଯଦି ଚେତ୍ତ୍ଵାଂ ପ୍ରତିବ୍ରୂଯାନ୍ମନ୍ନିମିତ୍ତଂ ଶୁଭାଶୁଭମ୍
'ତେବେ ମାୟା ରୂପ ଧରି ଜାଣିବା ଯେ, ଏହା ଅସୁର ଆସିଛି। ଏବଂ ଯଦି ସେ ମୋ ସମ୍ପର୍କରେ ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କିଛି କହିଥାଏ,'
ଅସଂଶଯଂ ପିନାକୀ ସ୍ଯାଦତ୍ରାଗତ୍ଯ ବ୍ରଵୀହି ମାମ୍ । ଇତ୍ଯାଦିଷ୍ଟା ଜଯା ଦେଵ୍ଯା ଗତା ଗଂଗାଧରାଂତିକମ୍
'ତେବେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏହା ପିନାକୀ। ତୁମେ ଯାଇ ମୋତେ ଏହା କୁହ।' ଏଭଳି ଦେବୀଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇ ଜୟା ଗଙ୍ଗାଧରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ତାମାଯାଂତୀଂ ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ଭୃଶଂ ମନ୍ମଥପୀଡିତଃ । ଚକାରାଲିଂଗନଂ ତସ୍ଯା ଗୌରୀରୂପେଣ ଭାଵଯନ୍
ସେ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ମନେ ଅତି ଅନୁରାଗ ଜନିତ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପିଡ଼ିତ ଜାଲନ୍ଧର, ତାଙ୍କୁ ଗୌରୀ ଭାବି ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ତତୋ ଜାଲଂଧରଃ ସଦ୍ଯୋ ଵୀର୍ଯଂ ସ୍ଵଂ ପ୍ରମୁମୋଚହ । ଅଲ୍ପେଂଦ୍ରିଯଶ୍ଚ ସଂଜାତୋ ଵେଗତଃ କୁରୁନଂଦନ
ତାପରେ ଜାଲନ୍ଧର ସହସା ନିଜ ବୀର୍ୟ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ଏବଂ ଆସକ୍ତିରେ ତାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଶକ୍ତି କମିଗଲା।
ତଯା ସପ୍ରୋଦିତୋ ଦୈତ୍ଯ ନ ତ୍ଵଂ ରୁଦ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯସି । ଅଲ୍ପଵୀର୍ଯୋଽଧମାଚାରୋ ନାହଂ ଗୌରୀ ହି ତତ୍ସଖୀ
ତାଙ୍କୁ ତାଡ଼ନା ଦେଇ ସେ କହିଲେ: 'ତୁମେ ରୁଦ୍ର ନୁହଁ, ତୁମେ ଦୁର୍ବଳ ଏବଂ ଖରାପ ଆଚରଣର। ମୁଁ ଗୌରୀ ନୁହଁ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ସଖୀ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ନିଜମାସ୍ଥାଯ ରୂପଂ ସା ପ୍ରାହ ତଂ ପୁନଃ । ଅନେନ ବତ ପାପେନ ହତସ୍ତ୍ଵଂ ହି ପିନାକିନା
ଏଭଳି କହି, ସେ ନିଜ ରୂପ ଧରି ପୁନି କହିଲେ: 'ଏହି ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପିନାକୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିନଶ୍ଟ ହେଲା।'
ଇତି ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଚ ସା ପ୍ରାପ୍ତା ତତ୍ର ଗତ୍ଵାବ୍ରଵୀଦୁମାମ୍ । ଦେଵି ଜାଲଂଧରୋ ହ୍ଯେଷ ନ ଶଂଭୁସ୍ତଵ ଵଲ୍ଲଭଃ
ଏହି କଥା ଜାଣି, ସେ ଯାଇ ଉମାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଦେବୀ, ଏହା ଜାଲନ୍ଧର, ତୁମର ପ୍ରିୟ ଶମ୍ଭୁ ନୁହଁ।'
ତତୋ ଭଯାର୍ତା ହରଵଲ୍ଲଭାଭୂଦ୍ଦ୍ରୁତଂ ଵିଵେଶାଥ ସରୋଜମଧ୍ଯେ । ସଖ୍ଯୋ ଭ୍ରମର୍ଯଃ କମଲେଷୁ ଜାତା ଭଯେନ ଜାଲଂଧରଜେନ ରାଜନ୍
ତାପରେ, ଭୟରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ହରଙ୍କ ପ୍ରିୟା ବେଗେ ଗୋଲାପ ଫୁଲର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କ ସହେଳୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଥିଲେ, ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ଭୟରେ ଗୋଲାପ ଫୁଲରେ ପରିଣତ ହେଲେ, ରାଜା।
ଅତ୍ରାଂତରେ ଵନଗତାମଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଂ ନୃପାଂଗନାମ୍ । ଭୀତାସ୍ତୁ ରକ୍ଷକାସ୍ତସ୍ଯାଃ ସତ୍ଵରଂ ରଣମାଯଯୁଃ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଅରଣ୍ୟରେ ରହୁଥିବା ରାଜପୁତ୍ରୀଙ୍କ ରକ୍ଷକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ସେମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ତୁରନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ।
ତତଃ ଶୁଂଭେନ ତେ ପୃଷ୍ଟାସ୍ତଂ ନତ୍ଵୋଚୁଃ ସସାଧ୍ଵସାଃ । ଆତ୍ମନଃ ପରିହାରାର୍ଥୋ ଵିଷ୍ଣୁମିତ୍ଯସୁରେଶ୍ଵରମ୍
ତାପରେ ଶୁମ୍ଭ ସେମାନଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ। ସେମାନେ ଭୟରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ଦାନବରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—'ଆମ ପ୍ରାଣର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।'
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵୃଂଦାଂ ହୃତାଂ ତ୍ରସ୍ତୋ ରୁଦ୍ରାତ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଥ ସଂଗରମ୍ । ଶୁଂଭେନ ପ୍ରେଷିତୌ ଚଂଡମୁଂଡୌ ଜାଲଂଧରଂ ପ୍ରତି
ବୃନ୍ଦା ହରାଗଲେ ବୋଲି ଶୁଣି, ରୁଦ୍ର ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଶୁମ୍ଭ ତାପରେ ଚଣ୍ଡ ଓ ମୁଣ୍ଡଙ୍କୁ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ।
ମାନସୋତ୍ତରମାଗତ୍ଯ ଦାନଵୌ ଵେଗଵତ୍ତରୌ । ହରରୂପଧରଂ ଦୈତ୍ଯଂ ଊଚତୁର୍ଵିଟପାନ୍ତରେ
ସେ ଦୁଇ ଦାନବ ତୀବ୍ର ବେଗରେ ମାନସ ସରୋବରର ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ହରଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦାନବଙ୍କୁ ଗଛର ଛାୟାରୁ କହିଲେ।
କିଂ ତଯା ନୃପଶାର୍ଦୂଲ ଵିଦେଶଗତଯା ଶ୍ରିଯା । ଅରଯୋ ଯାଂ ନ ପଶ୍ଯଂତି ବଂଧୁଭିର୍ଯା ନ ଭୁଜ୍ଯତେ
ହେ ରାଜା, ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଚାଲିଗଲା ଯେଉଁ ଧନ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଯାହାକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତିନାହିଁ, ବା ପରିବାର ଭୋଗ କରନ୍ତିନାହିଁ—ସେଉଁଠି ଧନର କଣ ଉପକାର?
ଜିତଃ ଶୁଂଭୋ ହତଂ ସୈନ୍ଯଂ ଦେଵ ରୁଦ୍ରେଣ ତେ ରଣେ । ଏହ୍ଯେହି କୁରୁ ସଂଗ୍ରାମଂ ନ ତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ନୋଷି ପାର୍ଵତୀମ୍
ଶୁମ୍ଭ ପରାଜିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ରୁଦ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ନଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି। ଆସ, ଏବେ ଯୁଦ୍ଧ କର—ତୁମେ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ପାଇପାରିବେନାହିଁ।
ପଂଚାନନସ୍ଯ ମହିଷୀଂ କଥଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଜଂବୁକଃ । ଅଂଧକାରଃ କଥଂ ରାଜନ୍ପ୍ରାପ୍ନୋତି ସଵିତୁଃ ପ୍ରଭାମ୍
ପଞ୍ଚମୁଖୀଙ୍କ ରାଣୀକୁ କେମିତି ଏକ ଶିଆଳ ପାଇପାରିବ? ରାଜା, କେମିତି ଅନ୍ଧକାର ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ଛୁଇଁପାରିବ?
ତଵ ଜାଲଂଧରାତ୍ପୀଠାଦ୍ଧୃତା ରାଜ୍ଞୀ ମୁରାରିଣା । ଇତି ସଂଶ୍ରୂଯତେ ଵାର୍ତା ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ କୁରୁ ସଂଗରମ୍
ତୁମ ରାଣୀକୁ ତୁମ ସିଂହାସନରୁ ମୁରାରି ହରିନେଇଛନ୍ତି—ଏହି ଖବର ଶୁଣାଯାଉଛି। ତେଣୁ, ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ କର।
ରଣେ ଶର୍ଵଂ ଵିଜିତ୍ଯାଶୁ ଭଵ ସର୍ଵେଶ୍ଵରେଶ୍ଵରଃ । ଅଥଵା ଶିଵନାରାଚୈଃ ଖଂଡିତୋ ଯାସି ତତ୍ପଦମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶର୍ବଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ପରାଜିତ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବା। ନହେଲେ, ଶିବଙ୍କ ବାଣରେ ବିଧ୍ୱଂସ୍ତ ହୋଇ, ସେ ପରମ ପଦକୁ ପହଞ୍ଚିବ।
ଇତି ଜାଲଂଧରଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭାଷିତଂ ଚଂଡମୁଂଡଯୋଃ । ନିଃସସାର ଗିରେସ୍ତସ୍ମାତ୍ସକ୍ରୋଧଂ ରକ୍ତଲୋଚନଃ
ଚଣ୍ଡ ଓ ମୁଣ୍ଡଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଜାଲନ୍ଧର ପାହାଡ଼ରୁ ରାଗରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇ ବାହାରିଲେ।
ଚଂଡମୁଂଡୌ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରୂପଂ ହରସ୍ଯ ଚ । ଗଚ୍ଛଞ୍ଜାଲଂଧରୋ ମାର୍ଗେ ଦୁର୍ଵାରଣମୁଵାଚ ହ
ଚଣ୍ଡ ଓ ମୁଣ୍ଡଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ହରଙ୍କ ରୂପ ଛାଡ଼ି, ଜାଲନ୍ଧର ରାସ୍ତାରେ ଚାଲିବା ସମୟରେ ଦୁର୍ବାରଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପଶ୍ଯ ଦୁର୍ଵାରଣେଦାନୀଂ ତତ୍ର ଯଦ୍ଵିଷ୍ଣୁନା କୃତମ୍ । ମାଯାମାଶ୍ରିତ୍ଯ ସା ରାଜ୍ଞୀ ଵୃଂଦା ନୀତାତ୍ମନଃ ପଦମ୍
ଦୁର୍ବାରଣ, ଦେଖ, ବିଷ୍ଣୁ ଏଠାରେ କଣ କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ମାୟାରେ, ସେ ରାଣୀ ବୃନ୍ଦା ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ନେଇଯାଇଛନ୍ତି।
ଗୃହେ ସ୍ଥିତସ୍ଯ ଜାମାତୁର୍ଵିଶ୍ଵସେନ୍ନୈଵ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ । ନୂନଂ ତସ୍ମୈ ପ୍ରଦତ୍ଵା ଚ କନ୍ଯକାଂ ଵିସୃଜେଦ୍ବୁଧଃ
ଯେଉଁ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସେ କେବେ ଘରେ ରହୁଥିବା ଜାମାତା ଉପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭରସା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଜଣେ ଜଣେ ଝିଅ ଦେଇଦେଲେ, ସେଉଁଠି ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଜାମାତରଂ ଗୃହେ ନୈଵ ସ୍ଥାପଯେତ୍ସର୍ଵଥା ନରଃ । ଧନଦାରାଦିକଂ ସର୍ଵଂ ସ ଗୃହ୍ଣାତି ଶନୈଃ ଶନୈଃ
କୌଣସି ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ଲୋକ ଜାମାତାକୁ ଘରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦେଖିବାକୁ ନ ଦେଉଥିବାରୁ, ସେ ଶନେଇ ଶନେଇ ସମସ୍ତ ଧନ, ଜନାନୀ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ କିଛି ନେଇନେଇଥାଏ।
ଦୁର୍ଵାରଣ ଉଵାଚ- ରାଜନ୍ଯତ୍କ୍ରିଯତେ କର୍ମ ତତ୍ତଥୈଵ ତୁ ଭୁଜ୍ଯତେ । ତ୍ଵଂ ହର୍ତୁମାଗତୋ ଗୌରୀଂ ହରିଣା ତେ ହୃତା ଵଧୂଃ । ତସ୍ଯ ସ୍ପଷ୍ଟଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କ୍ଷଣଂ ମୌନୀ ଵ୍ଯଚିଂତଯତ୍
ଦୁର୍ବାରଣ କହିଲେ—'ହେ ରାଜା, ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଫଳ ମିଳେ। ତୁମେ ଗୌରୀଙ୍କୁ ହରିବାକୁ ଆସିଥିଲ, କିନ୍ତୁ ହରି ତୁମ ବଧୁକୁ ନେଇଗଲେ। ଏହି ସ୍ପଷ୍ଟ କଥା ଶୁଣି, ସେ କିଛି ଖଣ୍ଡ ନିରବ ହୋଇ ଚିନ୍ତା କଲେ।'
ଜାଲଂଧର ଉଵାଚ- କିଂ ପ୍ରଯାମି ହରଂ ଜେତୁମଥଵା ହରିମୁଲ୍ବଣମ୍ । କାର୍ଯଦ୍ଵଯେ ସମୁତ୍ପନ୍ନେ ଯତ୍ପରଂ ତତ୍ପ୍ରକଥ୍ଯତାମ୍
ଜାଲନ୍ଧର କହିଲେ—'ମୁଁ ହରଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରିବାକୁ ଯିବି, କିମ୍ବା ହରିଙ୍କୁ, ଯିଏ ଅତି ଭୟଙ୍କର, ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବି? ଦୁଇଟି କାମ ଆସିଛି—ଏଥିରେ କେଉଁଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କହ।'
ଦୁର୍ଵାରଣ ଉଵାଚ- ଯଦି ଯାସି ହରିଂ ଜେତୁଂ ହରଃ ପୃଷ୍ଠେ ହନିଷ୍ଯତି । ହନିଷ୍ଯଂତି ରଣେ ଶୂରା ଯାତୁଂ ରୁଦ୍ରୋ ନ ଦାସ୍ଯତି
ଦୁର୍ବାରଣ କହିଲେ—'ଯଦି ତୁମେ ହରିଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରିବାକୁ ଯିବ, ହର ତୁମ ପଛରୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ବୀରମାନେ ତୁମକୁ ମାରିଦେବେ, ରୁଦ୍ର ତୁମକୁ ଆଗକୁ ଯିବାକୁ ଦେବେନାହିଁ।'