ତତଃ ସଂକୋଚଯାମାସ ତଜ୍ଜାଲଂ ପାପନାଯକଃ । ଜାଲସ୍ଥାଂସ୍ତୁ ତଦା ଜୀଵାନୁପାହୃତ୍ଯ ମୁମୋଚ ହ
ତାପରେ ସେ ପାପୀ ନାୟକ ତାହାଁର ଜାଲକୁ ଟାଣିଲେ ଏବଂ ଜାଲରେ ଧରାପଡ଼ିଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ଧରି ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ସ ଚ ଵ୍ଯାଧଃ ସ୍ତ୍ରିଯୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ମରଦୂତୀ ଜଗାଦ ତାମ୍ । ଦେଵି ମାମତ୍ତୁମାଯାତି କରେ ଗୃହ୍ଣାତୁ ମାଂ ସଖୀ
ସେ ବ୍ୟାଧ, ଦୁଇଜଣ ନାରୀକୁ ଦେଖି, କାମଦୂତୀଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଦେବୀ, ସେ ମୋତେ ଧରିବାକୁ ଆସୁଛନ୍ତି—ତୁମର ସଖୀ ମୋତେ ହାତରେ ଧରନ୍ତୁ।'
ଵୃଂଦା ତଯୋକ୍ତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵୈନଂ ଵିକୃତାସ୍ଯଂ ଵ୍ଯଲୋକଯତ୍ । ଵୀକ୍ଷ୍ଯତଂ ଭଯଵାତେନ ନିର୍ଧୂତା ସିଂଧୁଜପ୍ରିଯା
ଏହି କଥା ଶୁଣି ବୃନ୍ଦା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ମୁହଁ ବିକୃତ ଥିଲା; ଭୟର ପବନରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ, ସମୁଦ୍ରର ପ୍ରିୟା ଦେଖାଗଲେ।
ଦୁଦ୍ରାଵ ଵିକଲଂ ଶୁଭ୍ରଂ ସ୍ମରଦୂତ୍ଯା ସମଂ ଵନେ । ଵିଦ୍ରଵଂତୀ ସମଂ ସଖ୍ଯା ତାପସାଶ୍ରମମାଗତା
ସେ ଭୟଭୀତ ଓ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, କାମଦୂତୀ ସହିତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପଳାଇଗଲେ; ସଖୀ ସହିତ ପଳାଇ, ସେ ତାପସଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ସା ତାପସଵନେ ତସ୍ମିନ୍ଦଦର୍ଶାତ୍ଯଂତମଦ୍ଭୁତମ୍ । ପକ୍ଷିଣଃ କାଂଚନୀଯାଂଗାନ୍ନାନାଶବ୍ଦସମାକୁଲାନ୍
ସେ ତାପସଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ: ସୁନା ଦେହ ଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଧ୍ୱନିରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ।
ସାପଶ୍ଯଦ୍ଧେମପଦ୍ମାଢ୍ଯାଂ ଵାପୀଂ ତୁ ସ୍ଵର୍ଣଭୂମିକାମ୍ । କ୍ଷୀରଂ ଵହଂତି ସରିତଃ ସ୍ରଵଂତି ମଧୁ ଭୂରୁହଃ
ସେ ସୁନା ପଦ୍ମରେ ଭରିଥିବା ଏକ ସୁନା ତଳା ଥିବା ପୋଖରୀ ଦେଖିଲେ; ନଦୀମାନେ ଦୁଧ ବହାଉଥିଲେ, ଗଛମାନେ ମଧୁ ଝରାଉଥିଲେ।
ଶର୍କରାରାଶଯସ୍ତତ୍ର ମୋଦକାନାଂ ଚ ସଂଚଯାଃ । ଭକ୍ଷ୍ଯାଣି ସ୍ଵାଦୁସର୍ଵାଣି ବହୂନ୍ଯାଭରଣାନି ଚ
ସେଠାରେ ଚିନିର ଗଡ଼ି, ମିଠା ଲଡୁଅର ଢେର, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ମଧୁର ଖାଦ୍ୟ ଓ ବହୁତ ଗହଣା ଥିଲା।
ବହୁଶସ୍ତ୍ରାଣି ଦିଵ୍ଯାନି ନଭସଃ ସଂପତଂତି ଚ । କ୍ରୀଡଂତି ହରଯସ୍ତୃପ୍ତା ଉତ୍ପତଂତି ପତଂତି ଚ
ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଆକାଶରେ ଉଡ଼ୁଥିଲା; ତୃପ୍ତ ବାନରମାନେ ଖେଳୁଥିଲେ, ଏଠାରୁ ସେଠାକୁ ଲାଫିବା ଓ ପଡ଼ିବା କରୁଥିଲେ।
ମଠେତି ସୁଂଦରଂ ଵୃଂଦା ତଂ ଦଦର୍ଶ ତପସ୍ଵିନମ୍ । ଵ୍ଯାଘ୍ରଚର୍ମାସନଗତଂ ଭାସଯଂତଂ ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍
ସୁନ୍ଦର ଏକ ମଠରେ ବୃନ୍ଦା ତାପସଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେ ବାଘ ଚର୍ମ ଉପରେ ବସିଥିଲେ ଏବଂ ତିନି ଜଗତକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଥିଲେ।
ତମୁଵାଚ ଵିଭୋ ପାହି ପାହି ପାପର୍ଦ୍ଧିକାଦଥ । ତପସା କିଂ ଚ ଧର୍ମେଣ ମୌନେନ ଚ ଜପେନ ଚ
ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ପ୍ରଭୁ, ଧର୍ମ ନାଶକୁ ଠାରୁ ମୋତେ ବଞ୍ଚାନ୍ତୁ; ତପ, ଧର୍ମ, ମୌନ କିମ୍ବା ଜପର କଣ ଉପକାର?'
ଭୀତତ୍ରାଣାତ୍ପରଂ ନାନ୍ଯତ୍ପୁଣ୍ଯମସ୍ତି ତପୋଧନ । ଏଵମୁକ୍ତଵତୀ ଭୀତା ସାଲସାଂଗୀ ତପସ୍ଵିନମ୍
ଭୟଭୀତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାଠାରୁ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ, ହେ ତପସ୍ଵୀ; ଏଭଳି କହି, ସେ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ ତାପସଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ତାଵତ୍ପ୍ରାପ୍ତଃ ସଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ସର୍ଵଜୀଵପ୍ରବଂଧକଃ । ଵୃଂଦାଦେଵୀ ଭଯତ୍ରସ୍ତା ହରିକଂଠେ ସମାଶ୍ଲିଷତ୍
ଏହି ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ବନ୍ଧିଥିବା ଦୁଷ୍ଟମନ ଆସିଗଲା; ବୃନ୍ଦାଦେବୀ ଭୟରେ ତରସି, ହରିଙ୍କ ଗଳାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ସୁଖସ୍ପର୍ଶଂ ଭୁଜାଭ୍ଯାଂ ସା ଶୋକଵଲ୍ଲୀଵ ଲିଂଗିତା । ତଵାଲିଂଗନଭାଵେନ ପୁନରେଵ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେ ତାଙ୍କର କୋମଳ ବାହୁରେ ଆଲିଙ୍ଗିତ, ଦୁଃଖର ଲତା ପରି ଲଗିଥିଲେ; ତୁମ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ସେ ପୁଣି ଏଭଳି ହେବେ।
ଶିରଃ ସର୍ଵାଂଗସଂପନ୍ନଂ ତ୍ଵଦ୍ଭର୍ତୁରଧିକଂ ଗୁଣୈଃ । ଅଥ ତ୍ଵଂ ପ୍ରମଦେ ଗଚ୍ଛ ପତ୍ଯର୍ଥେ ଚିତ୍ରଶାଲିକାମ୍
ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଥିବା ମୁଣ୍ଡ, ତୁମ ପତିଠାରୁ ଗୁଣରେ ଅଧିକ; ଏବେ, ହେ ନାରୀ, ପତି ପାଇଁ ଚମତ୍କାର ଶାଳିକୁ ଯାଅ।
ସା ଚିତ୍ରଶାଲାମିତ୍ଯୁକ୍ତା ଵିଵେଶ ମୁନିନା ତଦା । ଦିଵ୍ଯପର୍ଯଂକମାରୂଢା ଗୃହ୍ଯ କାଂତସ୍ଯ ତଚ୍ଛିରଃ
ମୁନିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ଚମତ୍କାର ଶାଳିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଦିବ୍ୟ ଶଯ୍ୟାରେ ବସି, ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଧରିଲେ।
ଚକାରାଧରପାନଂ ସା ମୀଲିତାକ୍ଷ୍ଯତିଲୋଲୁପା । ଯାଵତ୍ତାଵଦଭୂଦ୍ରାଜନ୍ରୂପଂ ଜାଲଂଧରାକୃତି
ସେ ଚକ୍ଷୁ ମୁଦି, ଆସକ୍ତିରେ ତାଙ୍କ ଅଧରରୁ ପାନ କଲେ; ଏହି ସମୟରେ, ରାଜନ, ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ଆକୃତି ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା।
ତତ୍କାଂତସଦୃଶାକାରସ୍ତଦ୍ଵକ୍ଷସ୍ତଦ୍ଵଦୁନ୍ନତିଃ । ତଦ୍ଵାକ୍ଯସ୍ତନ୍ମନୋଭାଵସ୍ତଦାସୀଜ୍ଜଗଦୀଶ୍ଵରଃ
ସେ ଆକୃତି ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କ ପରି, ସେହି ଛାତି, ସେହି ଉଚ୍ଚତା, ସେହି କଥା, ସେହି ମନ ଓ ଭାବ; ସେ ସମୟରେ, ସେ ଜଗତ୍ ସ୍ୱାମୀ ଥିଲେ।
ଅଥ ସଂପୂର୍ଣକାଯଂ ତଂ ପ୍ରିଯଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଜଗାଦ ସା । ତଵ କୁର୍ଵେ ପ୍ରିଯଂ ସ୍ଵାମିନ୍ବ୍ରୂହି ତ୍ଵଂ ସ୍ଵରଣଂ ଚ ମେ
ତାପରେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେହ ସହିତ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ କହିଲେ: 'ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବି, ପ୍ରଭୁ; ତୁମ ଇଚ୍ଛା କହ, ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଜଣା।'
ଵୃଂଦାଵଚନମାକର୍ଣ୍ଯ ପ୍ରାହ ମାଯାସମୁଦ୍ରଜଃ । ଶୃଣୁ ଦେଵି ଯଥା ଯୁଦ୍ଧଂ ଵୃତ୍ତଂ ଶଂଭୋର୍ମଯା ସହ
ବୃନ୍ଦାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମାୟା ସମୁଦ୍ରର ପୁତ୍ର କହିଲେ, "ଦେବୀ, ଶୁଣ, ଶିବ ଓ ମୋ ମଧ୍ୟରେ ଯେମିତି ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ସେ କଥା ତୋତେ କହୁଛି।"
ପ୍ରିଯେ ରୁଦ୍ରେଣ ରୌଦ୍ରେଣ ଛିନ୍ନଂ ଚକ୍ରେଣ ମେ ଶିରଃ । ତାଵତ୍ଵତ୍ସିଦ୍ଧିଯୋଗାଚ୍ଚ ତ୍ଵଦ୍ଗତେନ ମମାତ୍ମନା
ପ୍ରିୟା, ରୌଦ୍ର ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋ ମୁଣ୍ଡ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା କଟାଯାଇଥିଲା; କିନ୍ତୁ, ତୋର ସିଦ୍ଧିର ଶକ୍ତି ଓ ମୋର ମନ ତୋପାଇଁ ଲଗିଥିବାରୁ—
ଛିନ୍ନଂ ତଦତ୍ର ଚାନୀତଂ ଜୀଵିତଂ ତେଂଗସଂଗତଃ । ପ୍ରିଯେ ତ୍ଵଂ ମଦ୍ଵିଯୋଗେନ ବାଲେ ଜାତାସି ଦୁଃଖିତା
ସେ କଟା ମୁଣ୍ଡ ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଇଥିଲା, ଓ ତୋର ସଂଯୋଗରେ ମୋ ଜୀବନ ଫେରିଥିଲା; ପ୍ରିୟେ, ମୋ ଦୂରେ ଥିବାରୁ ତୁମେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଥିଲୁ, ଶିଶୁ।
କ୍ଷଂତଵ୍ଯଂ ଵିପ୍ରିଯଂ ମହ୍ଯଂ ଯତ୍ତ୍ଵାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରଣଂ ଗତଃ । ଇତ୍ଯାଦି ଵଚନୈସ୍ତେନ ଵୃଂଦା ସଂସ୍ମାରିତା ତଦା
ମୋତେ ଦୟା କର, ଯେଉଁ ଅପରାଧ ହେଲା—ତୋତେ ଛାଡ଼ି ଯୁଦ୍ଧକୁ ଗଲିଥିଲି; ଏପରି ମଧୁର କଥାରେ ସେ ବେଳେ ବୃନ୍ଦାଙ୍କୁ ସେ ସମ୍ମରଣ କରାଇଲେ।
ତାଂବୂଲୈଶ୍ଚ ଵିନୋଦୈଶ୍ଚ ଵସ୍ତ୍ରାଲଂକରଣୈଃ ଶୁଭୈଃ । ଅଥ ଵୃଂଦାରିକା ଦେଵୀ ସର୍ଵଭୋଗସମନ୍ଵିତା
ତାଳପତ୍ର, ବିନୋଦ, ଶୁଭ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର ଦ୍ୱାରା, ବୃନ୍ଦାରିକା ଦେବୀ ସମସ୍ତ ଭୋଗରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ପ୍ରିଯଂ ଗାଢଂ ସମାଲିଂଗ୍ଯ ଚୁଚୁଂବ ରତିଲୋଲୁପା । ମୋକ୍ଷାଦପ୍ଯଧିକଂ ସୌଖ୍ଯଂ ଵୃଂଦା ମୋହନସଂଭଵମ୍
ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ରତିରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ଚୁମ୍ବନ କଲେ; ବୃନ୍ଦା ମୋହନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ମୁକ୍ତିଠାରୁ ଅଧିକ ସୁଖ ଅନୁଭବ କଲେ।
ମେନେ ନାରାଯଣୋ ଦେଵୋ ଲକ୍ଷ୍ମୀପ୍ରେମରସାଧିକମ୍ । ଵୃଂଦାଂ ଵିଯୋଗଜଂ ଦୁଃଖଂ ଵିନୋଦଯତି ମାଧଵେ
ନାରାୟଣ ଦେବ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପ୍ରେମରସକୁ ବୃନ୍ଦାଙ୍କ ସଂଯୋଗର ସୁଖ ଠାରୁ କମ୍ ମନେ କଲେ; ମାଧବ ବୃନ୍ଦାଙ୍କ ବିୟୋଗର ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କଲେ।
ତତ୍କ୍ରୀଡାଚାରୁଵିଲସଦ୍ଵାପିକା ରାଜହଂସକେ । ତଦ୍ରୂପଭାଵାତ୍କୃଷ୍ଣୋଽସୌ ପଦ୍ମାଯାଂ ଵିଗତସ୍ପୃହଃ
ସେ ଶୋଭାମୟ ଖେଳନା ପୋଖରୀରେ, ରାଜହଂସ ଘେରିଥିବା, ବୃନ୍ଦାଙ୍କ ରୂପ ଓ ସ୍ୱଭାବ ଦେଖି, କୃଷ୍ଣ ପଦ୍ମା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷା ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଅଭୂଦ୍ଵୃଂଦାଵନେ ତସ୍ମିଂସ୍ତୁଲସୀରୂପ ଧାରିଣୀ । ଵୃଂଦାଂଗସ୍ଵେଦତୋ ଭୂମ୍ଯାଂ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତାତି ପାଵନୀ
ସେଇ ବୃନ୍ଦାବନରେ, ବୃନ୍ଦା ତୁଳସୀ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ; ବୃନ୍ଦାଙ୍କ ଦେହର ଘମରୁ ଭୂମିରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ସେ ଅତି ପବିତ୍ର ହେଲେ।
ଵୃଂଦାଂଗ ସଂଗଜଂ ଚେଦମନୁଭୂଯ ସୁଂଖଂ ହରିଃ । ଦିନାନି କତିଚିନ୍ମେନେ ଶିଵକାର୍ଯଂ ଜଗତ୍ପତିଃ
ବୃନ୍ଦାଙ୍କ ଦେହ ସଂଯୋଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସୁଖ ଅନୁଭବ କରି, ହରି, ଜଗତ୍ପତି, କିଛି ଦିନ ଶିବଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ଏକଦା ସୁରତସ୍ଯାଂତେ ସା ସ୍ଵକଂଠେ ତପସ୍ଵିନମ୍ । ଵୃଂଦା ଦଦର୍ଶ ସଂଲଗ୍ନଂ ଦ୍ଵିଭୁଜଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
ଏକଦିନ, ସେମାନଙ୍କର ମିଳନ ଶେଷରେ, ବୃନ୍ଦା ଦେଖିଲେ—ତାଙ୍କ ଗଳାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଛନ୍ତି, ଦୁଇ ହାତ ଥିବା, ତପସ୍ବୀ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରାହ ସା କଂଠାଦ୍ଵିମୁଚ୍ଯ ଭୁଜବଂଧନମ୍ । କଥଂ ତାପସରୂପେଣ ତ୍ଵଂ ମାଂ ମୋହିତୁମାଗତଃ
ସେଉଁଠି ଦେଖି, ବୃନ୍ଦା ତାଙ୍କ ଗଳାରୁ ଆଲିଙ୍ଗନ ଛାଡ଼ି, କହିଲେ, "ତୁମେ କିପରି ତପସ୍ବୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି ମୋତେ ମୋହିତ କଲା?"