ତାମୁଵାଚ ତତୋ ରକ୍ଷଃ ପ୍ରାଣୈସ୍ତେ କାରଣଂ ଯଦି । ତଵ ଭର୍ତା ହତଃ ସଂଖ୍ଯେ ହରେଣେତି ଶ୍ରୁତଂ ମଯା
ତାପରେ ରାକ୍ଷସ ତାକୁ କହିଲା—'ତୋ ଜୀବନର କିଛି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅଛି କି? ତୋର ସ୍ୱାମୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯାଇଛନ୍ତି, ମୁଁ ଏହି କଥା ଶୁଣିଛି।'
ମାମାସାଦ୍ଯାଦ୍ଯ ଭର୍ତାରଂ ଚିରଂଜୀଵାକୁତୋଭଯା । ପିବାଥ ଵାରୁଣୀଂ ସ୍ଵାଦ୍ଵୀଂ ମହାମାଂସସମନ୍ଵିତାମ୍ । ଶୃଣ୍ଵଂତୀତି ଵଚୋ ରାଜ୍ଞୀ ଗତସତ୍ଵା ଇଵାଭଵତ୍
'ଆଜି ତୁମେ ତୁମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପାଇଲେ, ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଭୟହୀନ ହେବେ; ମଧୁର ବାରୁଣୀ ମଦ ଓ ବହୁତ ମାଂସ ମିଶିତ ତାହା ପିଅ।' ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାଣୀ ଜଣେ ମୃତ ମନ୍ଦିର ପରି ହେଉଥିଲେ।
ନାରଦଉଵାଚ- ନାରାଯଣସ୍ତଦା ଦେଵୋ ଜଟାଵଲ୍କଲଧାର୍ଯଥ । ଦ୍ଵିତୀଯୋଽନୁଚରସ୍ତସ୍ଯ ହ୍ଯାଯଯୌ ଫଲହସ୍ତଵାନ୍
ନାରଦ କହିଲେ — ସେତେବେଳେ ଦେବତା ନାରାୟଣ ଜଟା ଓ ଚଳା ଛାଲି ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ସାଥୀ ମଧ୍ୟ ଫଳ ହାତରେ ଧରି ଆସିଲେ।
ତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ମରଦୂତୀ ସା ଵିଲଲାପ ମୃଗେକ୍ଷଣା । ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରୋଚତୁସ୍ତାଂ ଚ ତାଵୁଭୌ
ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ହରିଣୀ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା କାମଦୂତୀ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ; ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ ଦୁଇଜଣ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭଯଂ ମା ଗଚ୍ଛ କଲ୍ଯାଣି ତ୍ଵାମାଵାଂ ତ୍ରାତୁମାଗତୌ । ଵନେ ଘୋରେ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାସି କଥଂ ଦୁଷ୍ଟନିଷେଵିତେ
ଭୟ କରିନାହ, ଶୁଭେ; ଆମେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଆସିଛୁ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଘୁରୁଥିବା ଜଙ୍ଗଲକୁ କିପରି ଆସିଗଲୁ?
ଏଵମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ତାଂ ତନ୍ଵୀଂ ରାକ୍ଷସଂ ପ୍ରାହ ମାଧଵଃ । ମୁଂଚେମାମଧମାଚାର ମୃଦ୍ଵଂଗୀଂ ଚାରୁହାସିନୀମ୍
ଏଭଳି ଭଳିଭାବେ ସେ ସୁକୁମାରୀକୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ମାଧବ ରାକ୍ଷସକୁ କହିଲେ — ଏହି ମୃଦୁ ଅଙ୍ଗ ଓ ସୁନ୍ଦର ହସ ଥିବା ନାରୀକୁ ତୁମ ଖରାପ କାମରୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ।
ରେରେ ମୂର୍ଖ ଦୁରାଚାର କିଂ କର୍ତୁଂ ତ୍ଵଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ । ସର୍ଵସ୍ଵଂ ଲୋକନେତ୍ରାଣାମାହାରଂ କର୍ତୁମୁଦ୍ଯତଃ
ଅରେ ମୂର୍ଖ, ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମ କରୁଥିବା, କଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ? ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ତୁମ ଭୋଜନ ବନେଇବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
ଭଵ ପୁଣ୍ଯପ୍ରଭାଵେଯଂ ହଂସ୍ଯେତାଂ ମଂଡନଂ ଭୁଵଃ । ଅଦ୍ଯଲୋକଂ ନିରାଲୋକଂ କଂଦର୍ପଂ ଦର୍ପଵର୍ଜିତମ୍
ପୁଣ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ, ଏହି ପୃଥିବୀର ଶୋଭା ରହିଯାଉ; ଆଜି ଜଗତ ଅନ୍ଧକାରହୀନ ହେଉ, ଏବଂ କାମଙ୍କର ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ ହେଉ।
କରିଷ୍ଯସ୍ଯଧୁନା ତ୍ଵଂ ଚ ହତ୍ଵା ଵୃଂଦାରିକାଂ ଵନେ । ତସ୍ମାଦିମାଂ ଵିମୁଂଚାଶୁ ସୁଖପ୍ରାସାଦଦେଵତାମ୍
ଯଦି ଏବେ ତୁମେ ଜଙ୍ଗଲରେ ବୃନ୍ଦାକୁ ମାରିଦେଉଛ, ଏହି ଦୁଃଖ ଘଟିବ; ତେଣୁ ଏହି ସୁଖର ମନ୍ଦିରର ଦେବୀକୁ ଶୀଘ୍ର ଛାଡ଼ିଦିଅ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହରେର୍ଵାକ୍ଯଂ ରାକ୍ଷସଃ କୁପିତୋଽବ୍ରଵୀତ୍ । ସମର୍ଥସ୍ତ୍ଵଂ ଯଦି ତଦା ମୋଚଯାଦ୍ଯୈଵ ମତ୍କରାତ୍
ହରିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସ କ୍ରୋଧରେ କହିଲା — ଯଦି ତୁମେ ସମର୍ଥ, ତେବେ ଏବେ ମୋ ହାତରୁ ତାକୁ ମୁକ୍ତ କର।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତମାତ୍ରେ ଵଚନେ ମାଧଵେନ କ୍ରୁଧେକ୍ଷିତଃ । ପପାତ ଭସ୍ମସାଦ୍ଭୂତସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଵୃଂଦାଂ ସୁଦୂରତଃ
ମାଧବ ଏହି କଥା କହିବା ସହିତ, କ୍ରୋଧିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ, ରାକ୍ଷସ ବୃନ୍ଦାଠାରୁ ଦୂରକୁ ପଡ଼ିଗଲା ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ଭସ୍ମ ହେଇଗଲା।
ଅଥୋଵାଚ ପ୍ରମୁଗ୍ଧା ସା ମାଯଯା ଜଗଦୀଶିତୁଃ । କସ୍ତ୍ଵଂ କାରୁଣ୍ଯଜଲଧିର୍ଯେନାହମିହ ରକ୍ଷିତା
ତାପରେ, ଜଗତ୍ନାଥଙ୍କର ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ସେ କହିଲେ — ଆପଣ କିଏ, ଦୟାର ସାଗର, ଯିଏ ମୋତେ ଏଠାରେ ରକ୍ଷା କଲେ?
ଶାରୀରଂ ମାନସଂ ଦୁଃଖଂ ସତାପଂ ତପସାଂ ନିଧେ । ତ୍ଵଯା ମଧୁରଯା ଵାଚା ହୃତଂ ରାକ୍ଷସନାଶନାତ୍
ମୋ ଦେହ ଓ ମନର ଦୁଃଖ, ତାପ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣା, ହେ ତପସ୍ୱୀ, ଆପଣଙ୍କର ମଧୁର କଥା ଓ ରାକ୍ଷସ ନାଶ ଦ୍ୱାରା ଦୂର ହୋଇଗଲା।
ତଵାଶ୍ରମେ ତପଃ ସୌମ୍ଯ କରିଷ୍ଯାମି ତପୋଧନ
ହେ ଶାନ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ତପସ୍ୟା କରିବି, ହେ ତପସ୍ୱୀ।
ତାପସ ଉଵାଚ- ଭରଦ୍ଵାଜାତ୍ମଜଶ୍ଚାହଂ ଦେଵଶର୍ମେତି ଵିଶ୍ରୁତଃ । ଵିହାଯ ଭୋଗାନଖିଲାନ୍ଵନଂ ଘୋରମୁପାଗତଃ
ତପସ୍ୱୀ କହିଲେ — ମୁଁ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ପୁଅ ଦେବଶର୍ମା, ଏହି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଛାଡ଼ି, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆସିଛି।
ଅନେନ ବଟୁନାସାର୍ଧଂ ମମ ଶିଷ୍ଯେଣ କାମଗାଃ । ବହୁଶଃ ସଂତି ଚାନ୍ଯେଽପି ମଚ୍ଛିଷ୍ଯାଃ କାମରୂପିଣଃ
ଏହି ବଟୁନାକୁ ସହ ମୋ ଶିଷ୍ୟ ଭାବେ ନେଇ ଆସିଛି; ଏଠାରେ ଆଉ ବହୁତ ଶିଷ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ରୂପ ନେଇପାରନ୍ତି।
ତ୍ଵଂ ଚେନ୍ମମାଶ୍ରମେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଚିକୀର୍ଷସି ତପଃ ଶୁଭେ । ଏହି ରାଜ୍ଞ୍ଯପରଂ ଯାମୋ ଵନଂ ଦୂରସ୍ଥିତଂ ଯତଃ
ଯଦି ତୁମେ ମୋ ଆଶ୍ରମରେ ରହି ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ରାଜପତ୍ନୀ, ଆସ; ଆମେ ଆଉ ଏକ ଦୂର ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବା, କାରଣ ଏହା ବହୁତ ଦୂର।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ରାଜପତ୍ନୀଂ ତାଂ ଯଯୌ ପ୍ରାଚୀଂ ଦିଶଂ ହରିଃ । ଵନଂ ପ୍ରେତପିଶାଚାଢ୍ଯଂ ମଂଦଗତ୍ଯା ନରାଧିପ
ଏହିପରି କହି, ହରି ରାଜପତ୍ନୀଙ୍କୁ ନେଇ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଯାଇଲେ, ହେ ରାଜା, ଧୀରେ ଧୀରେ ଭୂତ-ପିଶାଚ ଭରିଥିବା ଜଙ୍ଗଲକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଵୃଂଦାରିକାଶ୍ରୁପୂର୍ଣାକ୍ଷୀ ତସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠାନୁଗା ଯଯୌ । ସ୍ମରଦୂତୀ ଚ ତତ୍ପୃଷ୍ଠେ ମାଂ ପ୍ରତୀକ୍ଷେତି ଵାଦିନୀ
ବୃନ୍ଦା, ତାଙ୍କ ଆଖି ଲୁହାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଗଲେ; ଏବଂ କାମଦୂତୀ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଯାଇ, 'ମୋତେ ଅପେକ୍ଷା କର' ବୋଲି କହିଲେ।
ଅତ୍ରାଂତରେ ଦୁରାଚାରଃ କୋପି ପାପାକୃତିର୍ଵନେ । ଜାଲଂ ପ୍ରସାରଯାମାସ ତଦ୍ଯଦା ଜୀଵପୂରିତମ୍
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଜଙ୍ଗଲରେ କେହି ଦୁଷ୍ଟ ଓ ପାପୀ ଲୋକ ଜାଲ ପତିଲେ, ଯାହା ଶୀଘ୍ର ଜୀବଜନ୍ତୁ ଭରିଗଲା।
ତତଃ ସଂକୋଚଯାମାସ ତଜ୍ଜାଲଂ ପାପନାଯକଃ । ଜାଲସ୍ଥାଂସ୍ତୁ ତଦା ଜୀଵାନୁପାହୃତ୍ଯ ମୁମୋଚ ହ
ତାପରେ ସେ ପାପୀ ନାୟକ ତାହାଁର ଜାଲକୁ ଟାଣିଲେ ଏବଂ ଜାଲରେ ଧରାପଡ଼ିଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ଧରି ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ସ ଚ ଵ୍ଯାଧଃ ସ୍ତ୍ରିଯୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ମରଦୂତୀ ଜଗାଦ ତାମ୍ । ଦେଵି ମାମତ୍ତୁମାଯାତି କରେ ଗୃହ୍ଣାତୁ ମାଂ ସଖୀ
ସେ ବ୍ୟାଧ, ଦୁଇଜଣ ନାରୀକୁ ଦେଖି, କାମଦୂତୀଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଦେବୀ, ସେ ମୋତେ ଧରିବାକୁ ଆସୁଛନ୍ତି—ତୁମର ସଖୀ ମୋତେ ହାତରେ ଧରନ୍ତୁ।'
ଵୃଂଦା ତଯୋକ୍ତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵୈନଂ ଵିକୃତାସ୍ଯଂ ଵ୍ଯଲୋକଯତ୍ । ଵୀକ୍ଷ୍ଯତଂ ଭଯଵାତେନ ନିର୍ଧୂତା ସିଂଧୁଜପ୍ରିଯା
ଏହି କଥା ଶୁଣି ବୃନ୍ଦା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ମୁହଁ ବିକୃତ ଥିଲା; ଭୟର ପବନରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ, ସମୁଦ୍ରର ପ୍ରିୟା ଦେଖାଗଲେ।
ଦୁଦ୍ରାଵ ଵିକଲଂ ଶୁଭ୍ରଂ ସ୍ମରଦୂତ୍ଯା ସମଂ ଵନେ । ଵିଦ୍ରଵଂତୀ ସମଂ ସଖ୍ଯା ତାପସାଶ୍ରମମାଗତା
ସେ ଭୟଭୀତ ଓ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, କାମଦୂତୀ ସହିତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପଳାଇଗଲେ; ସଖୀ ସହିତ ପଳାଇ, ସେ ତାପସଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ସା ତାପସଵନେ ତସ୍ମିନ୍ଦଦର୍ଶାତ୍ଯଂତମଦ୍ଭୁତମ୍ । ପକ୍ଷିଣଃ କାଂଚନୀଯାଂଗାନ୍ନାନାଶବ୍ଦସମାକୁଲାନ୍
ସେ ତାପସଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ: ସୁନା ଦେହ ଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଧ୍ୱନିରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ।
ସାପଶ୍ଯଦ୍ଧେମପଦ୍ମାଢ୍ଯାଂ ଵାପୀଂ ତୁ ସ୍ଵର୍ଣଭୂମିକାମ୍ । କ୍ଷୀରଂ ଵହଂତି ସରିତଃ ସ୍ରଵଂତି ମଧୁ ଭୂରୁହଃ
ସେ ସୁନା ପଦ୍ମରେ ଭରିଥିବା ଏକ ସୁନା ତଳା ଥିବା ପୋଖରୀ ଦେଖିଲେ; ନଦୀମାନେ ଦୁଧ ବହାଉଥିଲେ, ଗଛମାନେ ମଧୁ ଝରାଉଥିଲେ।
ଶର୍କରାରାଶଯସ୍ତତ୍ର ମୋଦକାନାଂ ଚ ସଂଚଯାଃ । ଭକ୍ଷ୍ଯାଣି ସ୍ଵାଦୁସର୍ଵାଣି ବହୂନ୍ଯାଭରଣାନି ଚ
ସେଠାରେ ଚିନିର ଗଡ଼ି, ମିଠା ଲଡୁଅର ଢେର, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ମଧୁର ଖାଦ୍ୟ ଓ ବହୁତ ଗହଣା ଥିଲା।
ବହୁଶସ୍ତ୍ରାଣି ଦିଵ୍ଯାନି ନଭସଃ ସଂପତଂତି ଚ । କ୍ରୀଡଂତି ହରଯସ୍ତୃପ୍ତା ଉତ୍ପତଂତି ପତଂତି ଚ
ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଆକାଶରେ ଉଡ଼ୁଥିଲା; ତୃପ୍ତ ବାନରମାନେ ଖେଳୁଥିଲେ, ଏଠାରୁ ସେଠାକୁ ଲାଫିବା ଓ ପଡ଼ିବା କରୁଥିଲେ।
ମଠେତି ସୁଂଦରଂ ଵୃଂଦା ତଂ ଦଦର୍ଶ ତପସ୍ଵିନମ୍ । ଵ୍ଯାଘ୍ରଚର୍ମାସନଗତଂ ଭାସଯଂତଂ ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍
ସୁନ୍ଦର ଏକ ମଠରେ ବୃନ୍ଦା ତାପସଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେ ବାଘ ଚର୍ମ ଉପରେ ବସିଥିଲେ ଏବଂ ତିନି ଜଗତକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଥିଲେ।
ତମୁଵାଚ ଵିଭୋ ପାହି ପାହି ପାପର୍ଦ୍ଧିକାଦଥ । ତପସା କିଂ ଚ ଧର୍ମେଣ ମୌନେନ ଚ ଜପେନ ଚ
ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ପ୍ରଭୁ, ଧର୍ମ ନାଶକୁ ଠାରୁ ମୋତେ ବଞ୍ଚାନ୍ତୁ; ତପ, ଧର୍ମ, ମୌନ କିମ୍ବା ଜପର କଣ ଉପକାର?'