ପ୍ରାସାଦଭୂମ୍ଯାଂ କ୍ରୀଡଂତୀ ଵାଦ୍ଯଗୀତାଦିଵର୍ତ୍ତନୈଃ । ସା ସୁଂଦରତରା ଗୌର୍ଯା ରଂଭୋର୍ଵଶ୍ଯୋଃ ଶତାଦପି
ସେ ରାଜମହଳର ମାଟିରେ ବାଦ୍ୟ-ଗୀତ ଆଦିରେ ମନୋରଞ୍ଜନ କରୁଥିଲେ । ସେ ଗୌରୀଠାରୁ ଅଧିକ ସୁନ୍ଦର, ରମ୍ଭା ଓ ଉର୍ବଶୀଠାରୁ ଶତଗୁଣିକ ଅଧିକ ଆକର୍ଷକ ।
ନେଦାନୀଂ ମାନୁଷେ ଲୋକେ ନ ପାତାଲେଷୁ ତତ୍ସମା । ଭାର୍ଯା ତେନ ସମା ଵେଶ୍ଯା ନାରୀଣାଂ କା କଥା ହରେ
ଏବେ ମାନବ ଲୋକରେ କିମ୍ବା ପାତାଳରେ ତାଙ୍କ ସମାନ କେହି ନାହିଁ । ସେ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଉନ୍ତୁ କି ବେଶ୍ୟା, ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେହି ତାଙ୍କ ସମାନ ନୁହେଁ, ହରି ।
ଯସ୍ତାଂ ସ୍ପୃଶତି ଦେହେନ ସକୃତାର୍ଥଃ ପୁମାନ୍ଭଵେତ୍ । ତଵ ଶ୍ଯାଲକପତ୍ନୀ ଚ ହର ତ୍ଵଂ ତାଂ ରମ ପ୍ରିଯାମ୍ । ଶଂକରସ୍ଯୋପକାରଂ ଚ କୁରୁ ଚୈଵାତ୍ମନଃ ସୁଖମ୍
ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ଏକଥର ଶରୀରରେ ସ୍ପର୍ଶ କରିଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରିଥାଏ । ଏହି ମହିଳା ତୁମ ଶ୍ୟାଳାଙ୍କ ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ହରା; ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ତୁମ ପ୍ରିୟା କର । ଏହା ଶଙ୍କରଙ୍କ ଉପକାର ଓ ତୁମ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ କର ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତାର୍କ୍ଷ୍ଯସ୍ଯ ଵଚନଂ ତଂ ନିର୍ଭର୍ତ୍ସ୍ଯ ରମାପ୍ରିଯଃ । ସମ୍ଯଗ୍ଵ୍ଯଵସ୍ଯ ଚୋପାଯଂ ଵିସସର୍ଜ ଦ୍ରୁତଂ ଦ୍ଵିଜମ୍
ନାରଦ କହିଲେ — ଗରୁଡ଼ଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମୀପ୍ରିୟ ତାଙ୍କୁ ତିରସ୍କାର କଲେ । ଏବଂ ଭଲଭାବେ ଯୋଜନା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରି, ଶୀଘ୍ର ଦ୍ୱିଜକୁ ଚାଲିଯିବାକୁ କହିଦେଲେ ।
ଶ୍ରିଯଂପତାର୍ଯ୍ଯ ସଂଛାଦ୍ଯ ମଂଚକେ ପୀତଵାସସା । ନିର୍ଗତୋଽନ୍ଯେନ ରୂପେଣ ଯୋଗି ମାଯାବଲେନ ଚ
ଶ୍ରୀଙ୍କ ପତି ତାଙ୍କୁ ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ ମଞ୍ଚରେ ଢାକି ଦେଲେ । ଏବଂ ଅନ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଯୋଗମାୟାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବାହାରିଗଲେ ।
ଵୃଂଦାରିକାନୁରାଗେଣ ମୋହିତୋ ମଧୁସୂଦନଃ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହରିଂ ତୁ ଗଚ୍ଛଂତଂ ପ୍ରତିଛନ୍ନଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ବୃନ୍ଦାଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ମଧୁସୂଦନ ମୋହିତ ହେଲେ । ହରିଙ୍କୁ ଛଦ୍ମବେଶରେ ବାହାରୁଥିବା ଦେଖି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର—
ଶେଷୋପ୍ଯନ୍ଯତମେନାସୌ ରୂପେଣାଗତ୍ଯ କେଶଵମ୍ । ଜଗାଦ ଭକ୍ତ୍ଯା ତ୍ଵଂ ତିଷ୍ଠ ମମାନୁଜ୍ଞାତୁମର୍ହସି
ଶେଷ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି କେଶବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି, ଭକ୍ତି ସହ କହିଲେ, 'ତୁମେ ରୁହ, ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅ ।'
କିଂ କରୋମି କ୍ଵ ଗଚ୍ଛାମି ବ୍ରୂହି କାର୍ଯଂ ଜନାର୍ଦନ । ସଦା ତଵ ମୁଖଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୋକ୍ଷ୍ଯାମୀତି ଭଵେତ୍ସୁଖମ୍
'ମୁଁ କଣ କରିବି? କେଉଁଠି ଯିବି? କହ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ । ମୋତେ ସବୁବେଳେ ତୁମ ମୁହଁ ଦେଖି ସେବା କରିବାରେ ଆନନ୍ଦ ମିଳିବ ।'
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ- ଜାଲଂଧରସ୍ତ୍ରିଯଂ ରମ୍ଯାଂ ହରିଷ୍ଯେ ହରକାରଣାତ୍ । ପାର୍ଵତ୍ଯାଶ୍ଚୋପକାରାଯ ସଂଛାଦ୍ଯ ସ୍ଵାତ୍ମନସ୍ତନୁମ୍
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ — 'ହରାଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ନେଇଯିବି, ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ମୋ ଦେହକୁ ଲୁଚାଇଦେବି ।'
ଏହି ଯାମୋ ଵଯଂ ବଂଧୋ କାଂତାରଂ ଦୁରତିକ୍ରମମ୍ । ଵୃଂଦାକର୍ଷଣସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତୌ ଵନଂ ଗତୌ
'ଆସ, ବନ୍ଧୁ, ଆମେ ଅପରିଚ୍ଛେଦ୍ୟ କାନ୍ତାରକୁ ଯାଉ, ବୃନ୍ଦାଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବା ପାଇଁ ।' ଏହିପରି କହି, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ବନକୁ ଚାଲିଗଲେ ।
ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ଶେଷଶ୍ଚ ଜଟାଵଲ୍କଲଧାରିଣୌ । ଆଶ୍ରମଂ ଚକ୍ରତୁଃ ପୁଣ୍ଯଂ ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦମ୍
ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶେଷ, ଜଟା ଓ ବାଲ୍କଳ ପିନ୍ଧି, ଏକ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ ।
ତଯୋଃ ଶିଷ୍ଯାଃ ପ୍ରଶିଷ୍ଯାଶ୍ଚ ବଭୂଵୁଃ କାମରୂପିଣଃ । ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରଵରାହାଶ୍ଚ ଋକ୍ଷଵାନରମର୍କଟାଃ
ସେମାନଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଓ ଅନୁଗାମୀମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ—ସିଂହ, ବାଘ, ବନ୍ଦର, ଭାଲୁ, ଶୂକର, ମକଡ଼ି ।
ଅଥ ତସ୍ମିନ୍ଵନେ ଵୃଂଦାଂ ମଂତ୍ରେଣାକର୍ଷଯଦ୍ଧରିଃ । ତସ୍ଯା ହୃଦଯସଂତାପଂ ଚକାର ମଧୁସୂଦନଃ
ତାପରେ ସେଇ ଅଟବିରେ, ହରି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବୃନ୍ଦାଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କଲେ, ଏବଂ ମଧୁସୂଦନ ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲେ ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ରାଜ୍ଞୀ ତାପମୁଗ୍ରମୁପାଗତା । ଚାମରାଂଶ୍ଚାଲଯାମାସ ଦିଵ୍ଯସ୍ତ୍ରୀକରଚାଲିତାନ୍
ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ, ରାଣୀ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପିଡ଼ିତ ହେଲେ, ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନାମାନେ ହାତରେ ଚାମର ଡୁଲାଉଥିଲେ ।
ପ୍ରିଯସ୍ଯାଗମନଂ ତନ୍ଵୀଂ ଚିଂତଯଂତୀ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ । ଚଂଦନାଗୁରୁଲିପ୍ତାଂଗୀ ମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ଯାତି ହି ସତ୍ଵରମ୍
ପ୍ରିୟଙ୍କ ଫେରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରି କରି, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଗୁରୁ ଲେପିଥିବା ତାଙ୍କ ସୁକୁମାର ଦେହ ତୁରନ୍ତ ଅଚେତନ ହେଇପଡ଼ିଲା ।
ତୁର୍ଯଯାମେ ଵିଭାଵର୍ଯାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ନୃପାଂଗନା । ସ୍ଵପ୍ନଂ ଦଦର୍ଶ ଭଯଦଂ ଵୈଧଵ୍ଯଭଯସୂଚକମ୍
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ରାତିର ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରହରରେ, ରାଜମହିଳା ଏକ ଭୟଙ୍କର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ବିଧବା ଭୟର ସୂଚନା ଦେଉଥିଲା ।
ଜାଲଂଧରଶିରଃ ଶୁଷ୍କଂ ମର୍ଦିତଂ ପାଂଡୁଭସ୍ମନା । ଗୃଧ୍ରେଣ କୃଷ୍ଟନଯନଂ ଛିନ୍ନକର୍ଣାଗ୍ରନାସିକମ୍
ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ଶିର ଶୁଖିଗଲା, ପାଣ୍ଡୁ ଭସ୍ମ ଲଗାଇ ଚେପାଯାଇଛି, ଗୃଧ୍ର ତାଙ୍କ ଆଖି ଉଠାଇ ନେଇଛି, କାନ ଓ ନାକର ଟିପ୍ସ କଟାଯାଇଛି।
ମୁକ୍ତକେଶୀ କରାଲାସ୍ଯା କୃଷ୍ଣଵର୍ଣାରୁଣାଂବରା । ଚଖାଦ କାଲୀ ରକ୍ତାସ୍ଯା ହସ୍ତେ ଵିଧୃତଖର୍ପରା
ଖୋଲା କେଶ, ବଡ଼ ମୁହଁ, କଳା ଚର୍ମ ଓ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଜମା ପିନ୍ଧିଥିବା କାଳୀ, ରକ୍ତ ଲଗା ମୁହଁ ଓ ହାତରେ ଖପରା ଧରି, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଖାଇ ଦେଲେ।
ଈଦୃଶଂ ଦଦୃଶେ ସ୍ଵପ୍ନଂ ତଥାତ୍ମାନଂ ଵିଡଂବିତମ୍ । ଦୈତ୍ଯକ୍ଷଯଗୁଣୋପେତଂ ସା ଦଦର୍ଶ ନୃପାଂଗନା
ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଲେ, ନିଜକୁ ଉପହାସିତ ଓ ଦାନବ ବିନାଶର ଚିହ୍ନ ଦେଖିଲେ; ରାଜାଙ୍କ ରାଣୀ ଏହିପରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରବୁଦ୍ଧାଽସୁରରାଜପତ୍ନୀ ଗୀତେନ ଵାଦ୍ଯେନ ଚ ମାଗଧାନାମ୍ । ଗେଯପ୍ରବଂଧୈଃ ସ୍ତଵନୈର୍ଵ ଚୋଭିର୍ଵଂ ଶସ୍ତଵୈଃ କିଂପୁରୁଷପ୍ରପାଠିତୈଃ
ତାପରେ ଜାଗିଉଠି, ଦାନବରାଜଙ୍କ ରାଣୀ ମାଗଧମାନେ ଗାଉଥିବା ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ, ଗୀତିକା, ସ୍ତୁତି ଓ କିମ୍ପୁରୁଷମାନେ ଗାଉଥିବା ପ୍ରଶଂସା ଶୁଣିଲେ।
ତତସ୍ତାନ୍ସକଲାନ୍ଶ୍ରାଂତାନ୍ଧନଂ ଦତ୍ଵା ପ୍ରସାଦଜମ୍ । ନିଵାର୍ଯ ଵିପ୍ରାନାହୂଯ ସ୍ଵପ୍ନଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ । ତଂ ସ୍ଵପ୍ନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତାମୂଚୁଃ ଶାସ୍ତ୍ରପାରଗାଃ
ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ଥକିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇ, ସେମାନେଂକୁ ଅନୁମତି ଦେଲେ, ପୁଣି ଡାକି ନିଜ ସ୍ୱପ୍ନ କହିଲେ; ସେ ସ୍ୱପ୍ନ ଶୁଣି, ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ—
ଦ୍ଵିଜା ଊଚୁଃ - ଦେଵି ଦୁଃସ୍ଵପ୍ନମତ୍ଯୁଗ୍ରମଚିଂତ୍ଯଂ ଭଯଦାଯକମ୍ । ଦେହି ଦାନଂ ଦ୍ଵିଜାତିଭ୍ଯୋ ହ୍ଯଚିଂତ୍ଯ ଭଯନାଶକମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ— 'ମା' ଏହା ଏକ ଭୟଙ୍କର, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଓ ଭୟ ଦେଉଥିବା ଖରାପ ସ୍ୱପ୍ନ। ଦ୍ୱିଜମାନେଂକୁ ଦାନ ଦିଅ, ଏପରି ଦାନ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଭୟ ଦୂର କରେ।'
ଧେନୁର୍ଵାସାଂସି ରତ୍ନାନି ଗଜାଂଶ୍ଚାଭରଣାନି ଚ । ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ପରିସଂତୁଷ୍ଟାଃ ସିଷିଚୁସ୍ତାଂ ନୃପସ୍ତ୍ରିଯମ୍
ଗାଈ, ବସ୍ତ୍ର, ମଣି, ହାତୀ ଓ ଗହଣା—ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ରାଜାଙ୍କ ରାଣୀଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ।
ଅଭିଷିକ୍ତାପି ସା ଵୃଂଦା ଜ୍ଵରେଣ ପରିତପ୍ଯତେ । ଵିସୃଜ୍ଯ ଵିପ୍ରପ୍ରଵରାନ୍ପ୍ରାସାଦମଗମତ୍ତଦା
ଅଭିଷିକ୍ତ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ବୃନ୍ଦା ଜ୍ୱରରେ ପିଡ଼ିତ ହେଉଥିଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଂକୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ସେ ପୁଣି ରାଜପ୍ରାସାଦକୁ ଗଲେ।
ତତ୍ର ସ୍ଥିତାପି ସ୍ଵପୁରଂ ଦଦୃଶେ ଦୀପ୍ତମଂଗଲା । ତତଃ ସ୍ଵକର୍ମଣା ରାଜନ୍ନାକୃଷ୍ଟା ହରିଣା ତୁ ସା
ସେଠାରେ ଦଢ଼ି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ସହରକୁ ଦୀପ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଦେଖିଲେ; କିନ୍ତୁ ରାଜନ୍, ନିଜ କର୍ମରେ, ସେ ହରିଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ ହେଲେ ନାହିଁ।
ନ ଶଶାକ ଗୃହେ ସ୍ଥାତୁଂ ତତୋ ରାଜ୍ଞୀ ଵନଂ ଯଯୌ । ରଥମଶ୍ଵତରୀଯୁକ୍ତଂ ସ୍ମରଦୂତୀସଖୀଵହମ୍
ଘରେ ରହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ରାଣୀ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚଲିଗଲେ, ଖଚ୍ଚର ଯୋଜିଥିବା ରଥରେ ବସି, ସଙ୍ଗୀନୀ ସ୍ମରଦୂତୀ ସହିତ।
ସମାରୁହ୍ଯ କ୍ଷଣାତ୍ତନ୍ଵୀ ପ୍ରାପ୍ତା ସୌଭାଗ୍ଯକାନନମ୍ । ନାନାଵୃକ୍ଷସମାଯୁକ୍ତଂ ନାନାପକ୍ଷିଗଣାନ୍ଵିତମ୍
ତୁରନ୍ତ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ସୌଭାଗ୍ୟବନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଗଛ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀ ରହିଥିଲେ।
ପୁଷ୍ପପ୍ରସ୍ରଵଣୋପେତଂ ସ୍ଵର୍ଗନାରୀଵିଭୂଷିତମ୍ । ମଂଦାନିଲପ୍ରଵେଶୋଽସ୍ତି ଯତ୍ର ନାନ୍ଯସ୍ଯ କସ୍ଯଚିତ୍
ଫୁଲ ଝରିଥିବା, ସ୍ୱର୍ଗନାରୀ ପରି ଶୋଭିତ, ମଧୁର ପବନ ବହୁଥିବା, ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଅନ୍ୟ କେହି ଯିବାକୁ ପାରିନଥିଲେ।
ଵନଂ ଵୃଂଦାରିକା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସସ୍ମାର ପତିମାତ୍ମନଃ । କଥଂ ଜାଲଂଧରଂ ଵୀରଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ପ୍ରାପ୍ତମଗ୍ରତଃ
ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ବନ ଦେଖି, ବୃନ୍ଦା ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ସ୍ମରିଲେ—'କେମିତି ମୁଁ ମୋର ପ୍ରଭଳ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଦେଖିପାରିବି?'
ସା ତତ୍ର ନ ସୁଖଂ ଲେଭେ ଵିଵେଶାନ୍ଯତମଂ ଵନମ୍ । ସଖୀରଥସମାଯୁକ୍ତା ଵିଷ୍ଣୁମାଯାଵିମୋହିତା
ସେଠାରେ ସେ କୌଣସି ସୁଖ ମିଳିଲା ନାହିଁ, ପୁଣି ଅନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସଙ୍ଗୀମାନେ ଓ ରଥ ସହିତ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାରେ ମୁହଁ ହୋଇ।