ଗୁଟିକାଂ ସର୍ଵସିଦ୍ଧାଂ ଚ ଗରୁଡାଯ ଦଦୌ ହରିଃ । ଅନଯା ନ ଭ୍ରମୋ ଵୀର ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମୁଖେକ୍ଷିପତ୍
ହରି ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା ଗୁଟିକା ଦେଲେ; 'ଏହା ଦ୍ୱାରା, ବୀର, ତୁମେ ମୋହିତ ହେବନାହଁ' ବୋଲି କହି, ତାହା ମୁଁହରେ ରଖିଦେଲେ।
ଏଵଂ ସଂପ୍ରେରିତଃ ପତ୍ରୀ ହରିଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ । ନିଶ୍ଚକ୍ରାମ ଖମାଵିଶ୍ଯ ଜଗାମାଦ୍ଭୁତଵେଗଵାନ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଇ, ପଖିରାଜ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ଆକାଶକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଅଦ୍ଭୁତ ତ୍ୱରାରେ ଚାଲିଗଲେ।
ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ରଣଂ ଘୋରଂ ଦୈତ୍ଯସଂଘୈଃ ସ ଦୁଃସହମ୍ । ଦୃଷ୍ଟଵାନଖିଲେନାସୌ ନ କିଂଚିଜ୍ଜ୍ଞାତଵାନ୍କିଲ
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦାନବ ସମୂହ ଦ୍ୱାରା ଅସହ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିଲେ; ତଥାପି ସମସ୍ତ ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ କିଛି ବୁଝିପାରିଲେନି।
ତସ୍ମାଦୁତ୍ପତ୍ଯ ଵେଗେନ ଗତୋଽସୌ ମାନସୋତ୍ତରମ୍ । ଶୈଲଂ ତୁଂଗତରଂ ଦୁର୍ଗମଗମ୍ଯଂ ମରୁତାମପି
ସେଠାରୁ ତ୍ୱରାରେ ଉଡ଼ି, ମନସ୍ତିର ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ, ଏକ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ କଠିନ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ, ଯାହାକୁ ବାୟୁମାନେ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତିନାହିଁ।
ଵିଲୋକଯନ୍ନ ଦଦୃଶେ ଗୌରୀସ୍ଥାନଂ ପତଂଗରାଟ୍ । ତତ୍ରାଗତ୍ଯ ଭୁଜଂଗାରିର୍ଧ୍ଵନିଂ ସଂଶ୍ରୁତଵାନ୍କିଲ
ଚାରିପାଖ ଦେଖିଲେ, ପକ୍ଷୀରାଜ ଗୌରୀଙ୍କ ଅବସ୍ଥାନ ଦେଖିପାରିଲେନି; କିନ୍ତୁ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ନାଗବାହନ ଏକ ଧ୍ୱନି ଶୁଣିଲେ।
ଗତ୍ଵା ସମୀପେ ଦଦୃଶେ ମାଯାପଶୁପତିଂ ତତଃ । ଗରୁଡୋ ଗୁଟିକାଂ କ୍ଷିପ୍ଯ ମୁଖେନ ଭ୍ରମମାପ ସଃ
ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଗରୁଡ଼ ମାୟାପଶୁପତିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ଗୁଟିକା ମୁଁହରେ ରଖି, ସେ ମୋହରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ବୁଦ୍ଧ୍ଵାଥ ଦୈତ୍ଯୋଽଯମିତି ନାଯଂ ଵୃଷଧ୍ଵଜଃ । ହା କଷ୍ଟମିତି ଚୋକ୍ତ୍ଵା ଚ ରୁଦନ୍ନାଗତ୍ଯ ଚାର୍ଣଵମ୍
ବୁଝିଲେ ଏବଂ ଜାଣିଲେ— 'ଏହା ଦାନବ, ଏହା ବୃଷଧ୍ୱଜ ନୁହଁନ୍ତି'; 'ହା, କେତେ ଦୁଃଖ!' ବୋଲି କହି, କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ସମୁଦ୍ରକୁ ଗଲେ।
କଥଯାମାସ ଵୃତ୍ତାଂତଂ ପୁରତଃ କୈଟଭଦ୍ଵିଷଃ । ଦେଵ ଜାଲଂଧରେଣାଯଂ ହରୋ ଦେଵୋ ଵିଡଂବିତଃ
ସେ କୈଟଭଶତ୍ରୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସମସ୍ତ ଘଟଣା କହିଲେ— 'ହେ ଦେବ, ଜାଲନ୍ଧର ଦ୍ୱାରା ହର ଦେବତା ଠକାଯାଇଛନ୍ତି।'
ଉମା ପ୍ରତାରିତା ତେନ ପାପେନ ଛଦ୍ମରୂପିଣା । ସୁରସ୍ତ୍ଵଂ ଯଦି ଗୋଵିଂଦ ସମରଂ ପ୍ରତିଯାହ୍ଯତଃ
ଉମାଙ୍କୁ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଛଳବେଶୀ ଠକାଇଦେଲା । ଗୋବିନ୍ଦ, ତୁମେ ଯଦି ଦେବତା ହେଉଛ, ତେବେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଅ ।
ମାଯାଯୁଦ୍ଧଂ ତୁ ଦେଵେଶ କୁରୁ ଜାଲଂଧରଂ ପ୍ରତି । ତସ୍ଯ ରାଜ୍ଞୀ ମଯା ଦୃଷ୍ଟା ପୀଠେ ଜାଲଂଧରେ ଶୁଭେ
ଦେବମାନ୍ୟ, ତୁମେ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାୟା ବ୍ୟବହାର କର । ମୁଁ ତାଙ୍କର ରାଣୀଙ୍କୁ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ଶୁଭାସନରେ ବସିଥିବା ଦେଖିଛି ।
ପ୍ରାସାଦଭୂମ୍ଯାଂ କ୍ରୀଡଂତୀ ଵାଦ୍ଯଗୀତାଦିଵର୍ତ୍ତନୈଃ । ସା ସୁଂଦରତରା ଗୌର୍ଯା ରଂଭୋର୍ଵଶ୍ଯୋଃ ଶତାଦପି
ସେ ରାଜମହଳର ମାଟିରେ ବାଦ୍ୟ-ଗୀତ ଆଦିରେ ମନୋରଞ୍ଜନ କରୁଥିଲେ । ସେ ଗୌରୀଠାରୁ ଅଧିକ ସୁନ୍ଦର, ରମ୍ଭା ଓ ଉର୍ବଶୀଠାରୁ ଶତଗୁଣିକ ଅଧିକ ଆକର୍ଷକ ।
ନେଦାନୀଂ ମାନୁଷେ ଲୋକେ ନ ପାତାଲେଷୁ ତତ୍ସମା । ଭାର୍ଯା ତେନ ସମା ଵେଶ୍ଯା ନାରୀଣାଂ କା କଥା ହରେ
ଏବେ ମାନବ ଲୋକରେ କିମ୍ବା ପାତାଳରେ ତାଙ୍କ ସମାନ କେହି ନାହିଁ । ସେ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଉନ୍ତୁ କି ବେଶ୍ୟା, ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେହି ତାଙ୍କ ସମାନ ନୁହେଁ, ହରି ।
ଯସ୍ତାଂ ସ୍ପୃଶତି ଦେହେନ ସକୃତାର୍ଥଃ ପୁମାନ୍ଭଵେତ୍ । ତଵ ଶ୍ଯାଲକପତ୍ନୀ ଚ ହର ତ୍ଵଂ ତାଂ ରମ ପ୍ରିଯାମ୍ । ଶଂକରସ୍ଯୋପକାରଂ ଚ କୁରୁ ଚୈଵାତ୍ମନଃ ସୁଖମ୍
ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ଏକଥର ଶରୀରରେ ସ୍ପର୍ଶ କରିଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରିଥାଏ । ଏହି ମହିଳା ତୁମ ଶ୍ୟାଳାଙ୍କ ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ହରା; ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ତୁମ ପ୍ରିୟା କର । ଏହା ଶଙ୍କରଙ୍କ ଉପକାର ଓ ତୁମ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ କର ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତାର୍କ୍ଷ୍ଯସ୍ଯ ଵଚନଂ ତଂ ନିର୍ଭର୍ତ୍ସ୍ଯ ରମାପ୍ରିଯଃ । ସମ୍ଯଗ୍ଵ୍ଯଵସ୍ଯ ଚୋପାଯଂ ଵିସସର୍ଜ ଦ୍ରୁତଂ ଦ୍ଵିଜମ୍
ନାରଦ କହିଲେ — ଗରୁଡ଼ଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମୀପ୍ରିୟ ତାଙ୍କୁ ତିରସ୍କାର କଲେ । ଏବଂ ଭଲଭାବେ ଯୋଜନା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରି, ଶୀଘ୍ର ଦ୍ୱିଜକୁ ଚାଲିଯିବାକୁ କହିଦେଲେ ।
ଶ୍ରିଯଂପତାର୍ଯ୍ଯ ସଂଛାଦ୍ଯ ମଂଚକେ ପୀତଵାସସା । ନିର୍ଗତୋଽନ୍ଯେନ ରୂପେଣ ଯୋଗି ମାଯାବଲେନ ଚ
ଶ୍ରୀଙ୍କ ପତି ତାଙ୍କୁ ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ ମଞ୍ଚରେ ଢାକି ଦେଲେ । ଏବଂ ଅନ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଯୋଗମାୟାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବାହାରିଗଲେ ।
ଵୃଂଦାରିକାନୁରାଗେଣ ମୋହିତୋ ମଧୁସୂଦନଃ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହରିଂ ତୁ ଗଚ୍ଛଂତଂ ପ୍ରତିଛନ୍ନଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ବୃନ୍ଦାଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ମଧୁସୂଦନ ମୋହିତ ହେଲେ । ହରିଙ୍କୁ ଛଦ୍ମବେଶରେ ବାହାରୁଥିବା ଦେଖି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର—
ଶେଷୋପ୍ଯନ୍ଯତମେନାସୌ ରୂପେଣାଗତ୍ଯ କେଶଵମ୍ । ଜଗାଦ ଭକ୍ତ୍ଯା ତ୍ଵଂ ତିଷ୍ଠ ମମାନୁଜ୍ଞାତୁମର୍ହସି
ଶେଷ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି କେଶବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି, ଭକ୍ତି ସହ କହିଲେ, 'ତୁମେ ରୁହ, ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅ ।'
କିଂ କରୋମି କ୍ଵ ଗଚ୍ଛାମି ବ୍ରୂହି କାର୍ଯଂ ଜନାର୍ଦନ । ସଦା ତଵ ମୁଖଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୋକ୍ଷ୍ଯାମୀତି ଭଵେତ୍ସୁଖମ୍
'ମୁଁ କଣ କରିବି? କେଉଁଠି ଯିବି? କହ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ । ମୋତେ ସବୁବେଳେ ତୁମ ମୁହଁ ଦେଖି ସେବା କରିବାରେ ଆନନ୍ଦ ମିଳିବ ।'
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ- ଜାଲଂଧରସ୍ତ୍ରିଯଂ ରମ୍ଯାଂ ହରିଷ୍ଯେ ହରକାରଣାତ୍ । ପାର୍ଵତ୍ଯାଶ୍ଚୋପକାରାଯ ସଂଛାଦ୍ଯ ସ୍ଵାତ୍ମନସ୍ତନୁମ୍
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ — 'ହରାଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ନେଇଯିବି, ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ମୋ ଦେହକୁ ଲୁଚାଇଦେବି ।'
ଏହି ଯାମୋ ଵଯଂ ବଂଧୋ କାଂତାରଂ ଦୁରତିକ୍ରମମ୍ । ଵୃଂଦାକର୍ଷଣସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତୌ ଵନଂ ଗତୌ
'ଆସ, ବନ୍ଧୁ, ଆମେ ଅପରିଚ୍ଛେଦ୍ୟ କାନ୍ତାରକୁ ଯାଉ, ବୃନ୍ଦାଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବା ପାଇଁ ।' ଏହିପରି କହି, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ବନକୁ ଚାଲିଗଲେ ।
ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ଶେଷଶ୍ଚ ଜଟାଵଲ୍କଲଧାରିଣୌ । ଆଶ୍ରମଂ ଚକ୍ରତୁଃ ପୁଣ୍ଯଂ ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦମ୍
ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶେଷ, ଜଟା ଓ ବାଲ୍କଳ ପିନ୍ଧି, ଏକ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ ।
ତଯୋଃ ଶିଷ୍ଯାଃ ପ୍ରଶିଷ୍ଯାଶ୍ଚ ବଭୂଵୁଃ କାମରୂପିଣଃ । ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରଵରାହାଶ୍ଚ ଋକ୍ଷଵାନରମର୍କଟାଃ
ସେମାନଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଓ ଅନୁଗାମୀମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ—ସିଂହ, ବାଘ, ବନ୍ଦର, ଭାଲୁ, ଶୂକର, ମକଡ଼ି ।
ଅଥ ତସ୍ମିନ୍ଵନେ ଵୃଂଦାଂ ମଂତ୍ରେଣାକର୍ଷଯଦ୍ଧରିଃ । ତସ୍ଯା ହୃଦଯସଂତାପଂ ଚକାର ମଧୁସୂଦନଃ
ତାପରେ ସେଇ ଅଟବିରେ, ହରି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବୃନ୍ଦାଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କଲେ, ଏବଂ ମଧୁସୂଦନ ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲେ ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ରାଜ୍ଞୀ ତାପମୁଗ୍ରମୁପାଗତା । ଚାମରାଂଶ୍ଚାଲଯାମାସ ଦିଵ୍ଯସ୍ତ୍ରୀକରଚାଲିତାନ୍
ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ, ରାଣୀ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପିଡ଼ିତ ହେଲେ, ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନାମାନେ ହାତରେ ଚାମର ଡୁଲାଉଥିଲେ ।
ପ୍ରିଯସ୍ଯାଗମନଂ ତନ୍ଵୀଂ ଚିଂତଯଂତୀ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ । ଚଂଦନାଗୁରୁଲିପ୍ତାଂଗୀ ମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ଯାତି ହି ସତ୍ଵରମ୍
ପ୍ରିୟଙ୍କ ଫେରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରି କରି, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଗୁରୁ ଲେପିଥିବା ତାଙ୍କ ସୁକୁମାର ଦେହ ତୁରନ୍ତ ଅଚେତନ ହେଇପଡ଼ିଲା ।
ତୁର୍ଯଯାମେ ଵିଭାଵର୍ଯାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ନୃପାଂଗନା । ସ୍ଵପ୍ନଂ ଦଦର୍ଶ ଭଯଦଂ ଵୈଧଵ୍ଯଭଯସୂଚକମ୍
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ରାତିର ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରହରରେ, ରାଜମହିଳା ଏକ ଭୟଙ୍କର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ବିଧବା ଭୟର ସୂଚନା ଦେଉଥିଲା ।
ଜାଲଂଧରଶିରଃ ଶୁଷ୍କଂ ମର୍ଦିତଂ ପାଂଡୁଭସ୍ମନା । ଗୃଧ୍ରେଣ କୃଷ୍ଟନଯନଂ ଛିନ୍ନକର୍ଣାଗ୍ରନାସିକମ୍
ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ଶିର ଶୁଖିଗଲା, ପାଣ୍ଡୁ ଭସ୍ମ ଲଗାଇ ଚେପାଯାଇଛି, ଗୃଧ୍ର ତାଙ୍କ ଆଖି ଉଠାଇ ନେଇଛି, କାନ ଓ ନାକର ଟିପ୍ସ କଟାଯାଇଛି।
ମୁକ୍ତକେଶୀ କରାଲାସ୍ଯା କୃଷ୍ଣଵର୍ଣାରୁଣାଂବରା । ଚଖାଦ କାଲୀ ରକ୍ତାସ୍ଯା ହସ୍ତେ ଵିଧୃତଖର୍ପରା
ଖୋଲା କେଶ, ବଡ଼ ମୁହଁ, କଳା ଚର୍ମ ଓ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଜମା ପିନ୍ଧିଥିବା କାଳୀ, ରକ୍ତ ଲଗା ମୁହଁ ଓ ହାତରେ ଖପରା ଧରି, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଖାଇ ଦେଲେ।
ଈଦୃଶଂ ଦଦୃଶେ ସ୍ଵପ୍ନଂ ତଥାତ୍ମାନଂ ଵିଡଂବିତମ୍ । ଦୈତ୍ଯକ୍ଷଯଗୁଣୋପେତଂ ସା ଦଦର୍ଶ ନୃପାଂଗନା
ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଲେ, ନିଜକୁ ଉପହାସିତ ଓ ଦାନବ ବିନାଶର ଚିହ୍ନ ଦେଖିଲେ; ରାଜାଙ୍କ ରାଣୀ ଏହିପରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରବୁଦ୍ଧାଽସୁରରାଜପତ୍ନୀ ଗୀତେନ ଵାଦ୍ଯେନ ଚ ମାଗଧାନାମ୍ । ଗେଯପ୍ରବଂଧୈଃ ସ୍ତଵନୈର୍ଵ ଚୋଭିର୍ଵଂ ଶସ୍ତଵୈଃ କିଂପୁରୁଷପ୍ରପାଠିତୈଃ
ତାପରେ ଜାଗିଉଠି, ଦାନବରାଜଙ୍କ ରାଣୀ ମାଗଧମାନେ ଗାଉଥିବା ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ, ଗୀତିକା, ସ୍ତୁତି ଓ କିମ୍ପୁରୁଷମାନେ ଗାଉଥିବା ପ୍ରଶଂସା ଶୁଣିଲେ।