ଗଦଯା ଶୈଲରୋମାଣଂ ହତ୍ଵା ଭୂମୌ ନ୍ଯପାତଯତ୍ । ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପତିତଂ ଭୂମୌ ଗିରିକେତୁର୍ମହାବଲଃ
ଗଦାରେ ଶୈଳରୋମାନ୍କୁ ଆଘାତ କରି ଭୂମିରେ ପକାଇଦେଲେ; ତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗିରିକେତୁ—
ପୁଷ୍ପଦଂତଂ ମହାଭୀମଂ ମୁଦ୍ଗରେଣ ଵ୍ଯପୋଥଯତ୍ । ପୁଷ୍ପଂଦଂତୋଽଥ ଖଡ୍ଗେନ ଗିରିକେତୋଃ ଶିରୋଽଛିନତ୍
ଭୟଙ୍କର ପୁଷ୍ପଦନ୍ତଙ୍କୁ ମୁଦ୍ଗରେ ଆଘାତ କଲେ; ପରେ ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ ତଳୱାରରେ ଗିରିକେତୁଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ଚର୍ମ ଖଡ୍ଗଂ ଚ ଗିରିକେତୋରଧାଵତ । ଶିରସ୍ତଂ ପ୍ରାହ କିଂ ଯାସି ମାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସମରାର୍ଥିନମ୍
ଗିରିକେତୁଙ୍କ ଢାଲ ଓ ତଳୱାର ନେଇ ସେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ; ମୁଣ୍ଡ କହିଲା, 'ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ ଚାହୁଁଛି, ମୋତେ ଛାଡ଼ି ତୁମେ କାହିଁକି ଯାଉଛ?'
ଶିରୋହୀନେ ଚ କାଯେଽସ୍ମିନ୍କିଂ ତୁ ଧାଵନ୍ନ ଲଜ୍ଜସେ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ଶିରସା ତେନ କବଂଧେନ ତୁ ପାଦଯୋଃ
'ମୋ ଶରୀର ମୁଣ୍ଡ ବିହୀନ ହେବା ପରେ, ତୁମେ ଭଗି ଯାଉଛ, ତୁମେ ଲଜ୍ଜା ନାହିଁ କି?' ଏମିତି ମୁଣ୍ଡ କହିଲା, ଏବଂ ଶରୀର ତାଙ୍କୁ ପାଦରେ ଧରିଲା।
ଵିଧୃତଃ ପୁଷ୍ପଦଂତଶ୍ଚ କୁକ୍ଷୌ ତୀକ୍ଷ୍ଣାସିନାଚ୍ଛିନତ୍ । ନିଶ୍ଚକ୍ରାମାସୁରଃ କୁକ୍ଷେଃ ଶତଶୀର୍ଷୋ ମହାବଲଃ
ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ ଧରାପଡ଼ି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାରରେ ପେଟ କାଟିଦେଲେ; ପେଟରୁ ଶତଶୀର୍ଷ ନାମକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାଇତ୍ୟ ବାହାରିଲେ।
ଦ୍ଵିଶତାକ୍ଷିସମାଯୁକ୍ତଃ ଶତଦ୍ଵଯଭୁଜାକୁଲଃ । ଭ୍ରମତ୍ତସ୍ଯ ଶିରୋ ରାଜନ୍କବଂଧୋପାଂତମାଗମତ୍
ସେ ଦୁଇଶ ଆଖି ଓ ଦୁଇଶ ହାତରେ ଭରିଥିଲେ; ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଘୁରୁଥିବାବେଳେ, ରାଜା, ଶରୀର ପାଖକୁ ଆସିଲା।
ତଚ୍ଛିରଃ ପ୍ରାପ୍ତମାଲୋକ୍ଯ ପୁଷ୍ପଦଂତୋଽସିନାଚ୍ଛିନତ୍ । ତତୋ ଭୂକଂପନୋ ନାମ ଜ୍ଵରୋ ଦୈତ୍ଯୋ ଭଯାଵହଃ
ସେ ମୁଣ୍ଡ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ ତଳୱାରରେ ତାହା କାଟିଦେଲେ; ତାପରେ ଭୟଙ୍କର ଭୂକମ୍ପନ ନାମକ ଜ୍ୱର ଦାଇତ୍ୟ ଦେଖାଦେଲେ।
ପୁଷ୍ପଂଦଂତସ୍ତଦା ତତ୍ର ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ରାଜନ୍ଵିମର୍ଦିତଃ । ଜ୍ଵରେଣ ତେନ ଚ କ୍ଲିଷ୍ଟୋ ଦୁଃସହେନାତିଵେଗିନା
ସେଠାରେ, ରାଜା, ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମିତ ହେଲେ; ସେ ଅସହ୍ୟ ଓ ଅତି ତୀବ୍ର ଜ୍ୱରରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଶିଵଗଣଃ ସଂଖ୍ଯଂ କଂପମାନୋ ଗିରିଂ ଯଯୌ । କୋଲାହଲୋ ମହାଧନ୍ଵୀ ମାଲ୍ଯଵଂତଂ ଶରୈସ୍ତ୍ରିଭିଃ
ଶିବଙ୍କ ଗଣକୁ ଛାଡ଼ି, କମ୍ପିଥିବା ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ; କୋଳାହଳ ନାମକ ମହାଧନୁର୍ଧରୀ ମାଲ୍ୟବନ୍ତଙ୍କୁ ତିନିଟି ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଵିଵ୍ଯାଧ ସ୍କଂଧଯୋର୍ଭାଲେ ମାଲ୍ଯଵାଂଶ୍ଚ ତତୋଽସୁରମ୍ । ବାଣାହତୋ ମାଲ୍ଯଵତା ଶସ୍ତ୍ରୈର୍ନାନାଵିଧୈଃ ଶିତୈଃ
ସେ ମାଲ୍ୟବନ୍ତଙ୍କ ଦୁଇ ଶୋଉଲ୍ଡର ଓ କପାଳରେ ବାଣ ଲାଗିଲେ; ତାପରେ ମାଲ୍ୟବନ୍ତ, ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ, ଦାଇତ୍ୟଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଆଘାତ କଲେ।
କୋଲାହଲଃ ପ୍ରହୃତଵାନ୍ଦର୍ଶଯନ୍ନାତ୍ମଲାଘଵମ୍ । ସୋଽପି ହେତି ଵ୍ଯଥାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ମାଲ୍ଯଵାଂଶ୍ଚ ଗଣାଗ୍ରଣୀଃ
କୋଳାହଳ ତାଙ୍କର ହଳକାପଣା ଦେଖାଇ, ଘାତ କରିଲେ; ସେ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ସେନାନୀ, ଅସ୍ତ୍ରର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଗିରିଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ତେନାଜୌ କୋଲାହଲମଥାହନତ୍ । ନିଶ୍ଚକ୍ରାମ ଜ୍ଵରସ୍ତସ୍ମାଜ୍ଜ୍ଵଲନୋ ନାମ ଭୀଷଣଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକ ପାହାଡ଼ ଧରି, କୋଳାହଳ ଆଉ ଘାତ କଲେ; ତାଙ୍କଠାରୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଜ୍ୱର, ଯାହାକୁ ଜ୍ୱଳନ କୁହାଯାଏ, ବାହାରିଲା।
ତ୍ରିଶୀର୍ଷୋ ନଵହସ୍ତଶ୍ଚ ନଵପାଦୋଽତିପିଂଗଲଃ । ସ ଜ୍ଵରୋ ମୋହଯାମାସ ମାଲ୍ଯଵଂତଂ ସ୍ଵତେଜସା
ସେଇ ଜ୍ୱର, ତିନିଟି ମୁଣ୍ଡ, ନଅଟି ହାତ, ନଅଟି ପାଦ ଓ ଗାଢ଼ ପିଙ୍ଗଳ ରଙ୍ଗର, ତାଙ୍କର ତେଜରେ ମାଲ୍ୟବାନ୍ତଙ୍କୁ ମନ୍ଦ କରିଦେଲା।
ମାଲ୍ଯଵାନ୍ସମରଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପରାକ୍ରାଂତୋ ଗିରିଂ ଯଯୌ । ଚଂଡିର୍ଭଯାନକେନାଜୌ ପାଶେନ ହୃଦଯେ ହତଃ
ମାଲ୍ୟବାନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି, ସାହସ ଦେଖାଇ ପାହାଡ଼କୁ ଚାଲିଗଲେ; ଚଣ୍ଡିର ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟର ପାଶରେ ହୃଦୟରେ ଘାତ ଖାଇଲେ।
ହଯୋ ଵିନିର୍ଗତସ୍ତସ୍ମାତ୍କ୍ଷିପ୍ତଃ ସୋଽପି ଚ ସାଗରେ । କାର୍ତ୍ତିକେଯୋ ରଣେ ରାହୁଂ ଶିତୈର୍ବାଣୈଃ ସମାହନତ୍
ତାଙ୍କଠାରୁ ଏକ ଘୋଡ଼ା ବାହାରିଲା, ଏବଂ ସେଉଁଠି ସାଗରକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାହୁଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଆଚ୍ଛାଦ୍ଯ ଶରଜାଲୈଶ୍ଚ ଶୀଘ୍ରଂ ଶକ୍ତିଂ ମୁମୋଚ ହ । ଆପତଂତୀଂ ମହାଶକ୍ତିଂ ଜ୍ଵଲଂତୀମିଵ ତେଜସା
ତୀବ୍ର ବାଣର ବୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ଢାକି, ସେ ଏକ ଶକ୍ତି ଛାଡ଼ିଲେ; ଏହି ଶକ୍ତି ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତେଜରେ ଜ୍ୱଳି ଆସୁଥିଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାହୁଃ ଖମୁତ୍ପତ୍ଯ କରାଭ୍ଯାଂ ଜଗୃହେ ଦ୍ରୁତମ୍ । ସ ତାଂ ଶକ୍ତିଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ତୁ ଵିନଦ୍ଯୋଚ୍ଚୈଃ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଏହାକୁ ଦେଖି, ରାହୁ ଆକାଶକୁ ଲାଫି ଦୁଇହାତରେ ତାହାକୁ ଧରିଲେ; ଶକ୍ତିକୁ ଧରି, ସେ ବାରମ୍ବାର ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଗର୍ଜନ କଲେ।
ସ୍ଵର୍ଭାନୁଃ ଶିରସୋନୋପି ତସ୍ଯ ଶକ୍ତ୍ଯା ଜଘାନ ତମ୍ । ଵକ୍ଷସ୍ଯଭିହତେ ଶକ୍ତ୍ଯା ତଦ୍ଦେହାନ୍ନିର୍ଗତା ସରିତ୍
ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ସେଇ ଶକ୍ତିରେ ଘାତ କଲେ; ଶକ୍ତିରେ ଛାତି ଘାତ ହେବା ସହିତ, ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ଏକ ନଦୀ ବାହାରିଲା।
ତଯା ସଂପ୍ଲାଵିତଃ ପୁତ୍ରୋ ମହାଦେଵସ୍ଯ ସଂଯୁଗେ । କଥଂଚିତ୍ସା ନଦୀ ରୁଦ୍ଧା ସମଂ ପୂରୋ ଗିରିଂ ଯଯୌ
ସେଇ ନଦୀରେ ବୁଡ଼ି, ମହାଦେବଙ୍କ ପୁଅ ଯୁଦ୍ଧରେ ଥିଲେ; କିପରି ହେଉଛି, ସେ ନଦୀ ଅଟକିଗଲା, ଏବଂ ବନ୍ୟା ସହିତ ସେ ପାହାଡ଼କୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵାର୍ଣଵଜୋ ଜ୍ଵରତଃ କଟକକଦଂବସ୍ଯ କର୍କଶଂ ଵିରୁତମ୍ । ସୁସ୍ଵରଵଚନଵିଦଗ୍ଧଂ ତମପି ଚ କୋକିଲାପତିଂ ନ ସସ୍ମାର
ସାଗରଜ ଜ୍ୱରର କଡ଼ା ଚିତ୍କାର କଡ଼ମବ ଦୁର୍ଗରୁ ଶୁଣି, ମଧୁର କଥାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ କୋକିଳର ମାଲିକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମନେ ପକାଇଲେ ନାହିଁ।
ଶରୈଃ କିରଂତଂ ଦହନମସିନା ବର୍ବରୋଽଵଧୀତ୍ । କୂଷ୍ମାଂଡୋ ନିହତୋ ମୂର୍ଧ୍ନି ସର୍ପରୋମ୍ଣାଥ ମୁଷ୍ଟିନା
ବର୍ବର ତୀବ୍ର ବାଣ ବର୍ଷା କରୁଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ତଳୱାରରେ ମାରିଦେଲେ; କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡରେ ସର୍ପମୁଣ୍ଡିଆ ମୁଷ୍ଟିରେ ଘାତ ଖାଇଲେ।
ପାତାଲକେତୁନା ହାସୋ ମୁଦ୍ଗରେଣ ସମାହତଃ । ତସ୍ଯ ଦେହାଦ୍ଵିନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ହସ୍ତୀ ମୁଦ୍ଗରମାଭୁନକ୍
ପାତାଳକେତୁ ହାସୋକୁ ଗଦାରେ ଘାତ କଲେ; ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ଏକ ହାତୀ ବାହାରିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଗଦାକୁ ଧରିଲା।
ଶୁଂଡାଯାଂ ମୁଷ୍ଟିଘାତେନ ହତଃ ପାତାଲକେତୁନା । ଆଯୁଧୈର୍ଜର୍ଜରଂ ଚକ୍ରେ ଭୃଂଗୀଶଂ ରୋମକଂଟକଃ
ପାତାଳକେତୁ ହାତୀର ଶୁଣ୍ଡରେ ମୁଷ୍ଟି ଘାତ କଲେ; ରୋମକଣ୍ଟକ ଭୃଙ୍ଗୀଶଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
ଭୃଂଗୀଶୋଽପି ରଣାଦ୍ଭୀତସ୍ତ୍ଵରନ୍ନେଵ ଗିରିଂ ଯଯୌ । ସହସା ଧୂମ୍ରଵର୍ଣଶ୍ଚ ଶୁଭ୍ରଃ କେତୁମୁଖେଽପତତ୍
ଭୃଙ୍ଗୀଶ ଯୁଦ୍ଧରୁ ଡରି, ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ପାହାଡ଼କୁ ଚାଲିଗଲେ; ହଠାତ୍, ଧୂସର ଓ ଧଳା ଦୁଇଜଣ କେତୁମୁଖଙ୍କ ମୁହଁପାଖରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଗଣଂ ଗିଲିତଵାନ୍ଦୈତ୍ଯୋ ମହାକାଯୋ ମହାନନଃ । ହାହାକାରୋ ମହାନାସୀଦ୍ଗିଲିତେ କେତୁନା ରଣେ
ଏକ ବଡ଼ ଦେହ ଓ ବଡ଼ ମୁହଁ ଥିବା ଦାନବ ଗୋଟିଏ ଗଣକୁ ଗିଲିଗଲେ; କେତୁମୁଖ ଯୁଦ୍ଧରେ ଗିଲିଯିବା ସହିତ ବଡ଼ ଚିତ୍କାର ହେଲା।
ଜୃଂଭସ୍ଯ ନିଶିତୈର୍ବାଣୈଶ୍ଛିନ୍ନାଂଗୋଽଥ ଵିନାଯକଃ । ଶୁଂଡାଦଂଡଂ ପରଶୁନା ତସ୍ଯ ଚିଚ୍ଛେଦ ଦଂତିନଃ
ଜ୍ରୁଁଭ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ବିନାୟକଙ୍କ ଅଙ୍ଗ କାଟିଦେଲେ; ଏହି ହାତୀର ଶୁଣ୍ଡ ଦଣ୍ଡକୁ କୁହାଡ଼ିରେ କାଟିଦେଲେ।
ଜୃଂଭାସୁରୋ ଜଘାନାଥ ଶକ୍ତ୍ଯା ଲଂବୋଦରୋଦରମ୍ । ମୂଷକୋଽପି ଶରୈର୍ଭିନ୍ନଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ଗୁହାମୁଖମ୍
ଜ୍ରୁଁଭାସୁର ଲମ୍ବୋଦରଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଘାତ କଲେ; ମୂଷକ ବାଣରେ ଆହତ ହୋଇ, ଗୁହାର ମୁହଁକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ଵିନାଯକଃ ପ୍ରହାରାର୍ତ୍ତୋ ଵିଲଲାପାକୁଲୋ ରଣେ । ହା ମାତସ୍ତାତ ହା ଭ୍ରାତର୍ହା ମୂଷକ ମମ ପ୍ରିଯ
ବିନାୟକ ଘାତରେ ବେଦନା ପାଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ କାନ୍ଦିଲେ: 'ହା ମାଆ! ହା ବାପା! ହା ଭାଇ! ହା, ମୋ ପ୍ରିୟ ମୂଷକ!'
ଗଣେଶକ୍ରଂଦିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭଗଵତ୍ଯା ତଯା ତଦା । ସମେତ୍ଯ କୂଟାଦନ୍ଯସ୍ମାତ୍ପାର୍ଵତ୍ଯୋକ୍ତଃ ଶିଵସ୍ତଦା
ଗଣେଶଙ୍କର ରୋଦନ ଶୁଣି, ସେ ସମୟରେ ଭଗବତୀ ଅନ୍ୟ ଏକ ପର୍ବତ ଶୃଙ୍ଗରୁ ଆସି, ପାର୍ବତୀ ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କୁ କହିଲେ।
ହେରଂବୋ ଵଧ୍ଯତେ ଦୈତ୍ଯୈଃ ସ୍କଂଦୋଽପି ଵିନିପାତିତଃ । ଶିଵ କିଂ କ୍ରୀଡସେ ଶୈଲେ ରକ୍ଷ ପୁତ୍ରୌ ଗଣାନପି
ହେରମ୍ବ ଦାନବମାନେ ମାରିଦେଲେ, ସ୍କନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ; ଶିବ, ତୁମେ ପାହାଡ଼ରେ କାହିଁକି ଖେଳୁଛ? ତୁମ ପୁଅମାନେ ଓ ଗଣମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।