ଅମରୈରାଚିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୁରୁଧୁର୍ଦୈତ୍ଯସୈନିକାଃ । ତତଃ ସମଭଵଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ଗଣାନାଂ ଦାନଵୈଃ ସହ
ଅମରମାନେ ମାରିଥିବା ଦେହରେ ଭୂମି ଢାକାଯାଇଥିବା ଦେଖି, ଦାନବ ସେନାମାନେ କାନ୍ଦିଉଠିଲେ; ତାପରେ ଗଣମାନେ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଶରଵର୍ଷମଥାତ୍ଯୁଗ୍ରଂ ଦାନଵାନାଂ ଦିଵୌକସାମ୍ । ତତଃ ସମସ୍ତାନ୍ମାତଂଗାଞ୍ଜଘ୍ନୁଃ ଶିଖିମୁଖା ରଣେ
ଦାନବମାନେ ଓ ଦେବମାନେ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ; ତାପରେ ମୟୂରମୁଖ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ହାତୀକୁ ମାରିଦେଲେ।
ରଥାନ୍ହଯାନ୍ପଦାତୀଂଶ୍ଚ କାକତୁଂଡା ମହାବଲାଃ । ହତାନାଂ ଦୈତ୍ଯସଂଘାଂନାଂ ସଂଗରେ ଭୃଶମାଯିନାମ୍
ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାକତୁଣ୍ଡ ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ପଦାତିମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଚତୁର ଦାନବ ସମୂହ ଭାରି ଆଘାତ ପାଇଲେ।
ଶିରୋଭିର୍ଗଗନଂ ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ପ୍ରହସଦ୍ଭିର୍ଭଯାଵହୈଃ । ମୁକ୍ତକେଶାରୁଣମୁଖୈର୍ଭୀମଦଂଷ୍ଟ୍ରାଵିଲୋଚନୈଃ
ହସୁଥିବା, ଭୟଙ୍କର ମୁଣ୍ଡମାନେ ଆକାଶକୁ ଭରିଦେଲେ; ଖୋଲା କେଶ, ରକ୍ତିମ ମୁହଁ, ଭୟାନକ ଦାଁତ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ ଥିଲା।
ସିଂହୈଃ କବଂଧଜଂଘୋରୁକଟିପୃଷ୍ଠନିକୃଂତନୈଃ । ଚିତା ସର୍ଵତ୍ର ଵସୁଧା କବଂଧୈରୁଧିରାରୁଣୈଃ
ସିଂହ, କବନ୍ଧ ଓ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାଣୀମାନେ, ତାଙ୍କ ଜଂଘା, କମର ଓ ପିଠି କଟାଯାଇଥିଲା; ସମସ୍ତ ଭୂମି କବନ୍ଧ ଦେହ ଓ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା।
ତତୋ ଵିରାଵଃ ସୁମହାନ୍ବଭୂଵ ଦୈତ୍ଯେଶ୍ଵରାଣାଂ ଧ୍ଵଜିନୀଷୁ ଧାଵତାମ୍ । ଶଂଭୋର୍ଗଣୈଃ ପାତିତସୈନିକାନାଂ ଯଥାର୍ଣଵାନାଂ ନଦତାଂ ଯୁଗକ୍ଷଯେ
ତାପରେ ଦାନବ ରାଜାମାନଙ୍କ ସେନା ଦଳରେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ହେଲା; ଶିବଙ୍କ ଗଣମାନେ ସେନାମାନେକୁ ମାରିଦେଇ, ଯେପରି ଯୁଗ ଶେଷରେ ସମୁଦ୍ର ଗର୍ଜନ କରେ, ସେପରି ଶବ୍ଦ ହେଲା।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଦୈତ୍ଯସୈନ୍ଯଂ ହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗଣୈର୍ନଂଦିପୁରୋଗମୈଃ । କ୍ରୁଦ୍ଧାଃ ଶୁଂଭାଦଯୋ ଦୈତ୍ଯାଃ ସମାଜଗ୍ମୁର୍ଗଣାନ୍ପ୍ରତି
ନାରଦ କହିଲେ— ନନ୍ଦିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗଣମାନେ ଦାନବ ସେନାକୁ ମାରିଦେଖି, ଶୁମ୍ଭ ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନବମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଗଣମାନେ ପ୍ରତି ଆସିଲେ।
ତତଃ ଶୁଂଭୋ ମହାଦୈତ୍ଯୋ ନଂଦିନଂ ପ୍ରତ୍ଯଯୁଧ୍ଯତ । ମହାକାଲଂ ନିଶୁଂଭୋଽଥ କାଲୋ ଲୋକେଶ୍ଵରଂ ରଣେ
ତାପରେ ମହାଦାନବ ଶୁମ୍ଭ ନନ୍ଦିଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ନିଶୁମ୍ଭ ମହାକାଳଙ୍କ ସହିତ ଓ କାଳ ଲୋକନାଥଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ପୁଷ୍ପଦଂତଂ ଶୈଲରୋମା ମାଲ୍ଯଵଂତଂ ମହାବଲଃ । କୋଲାହଲୋ ରଣେ ରାଜନ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ମାଯାବଲେନ ଚ
ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ, ଶୈଳରୋମା, ମାଲ୍ୟବନ୍ତ ଏବଂ କୋଳାହଳ, ରାଜା, ମହାଶକ୍ତି ଓ ମାୟାବଳରେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଚଂଡଂ ଭଯାନକୋ ନାମ ରାହୁଃ ସ୍କଂଦମଧାଵତ । କୂଷ୍ମାଂଡଂ ସର୍ପରୋମା ଚ ଘର୍ଘରୋ ମଦନଂ ତଥା
ଭୟାନକ ନାମକ ଚଣ୍ଡ ଓ ରାହୁ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ, ସର୍ପରୋମା, ଘର୍ଘରା ଓ ମଦନ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି କଲେ।
ଶୁଭଂ କେତୁମୁଖୋ ହଂତୁଂ ଯଯୌ ଜଂଭୋ ଵିନାଯକମ୍ । ହାସଂ ପାତାଲକେତୁଶ୍ଚ ଭୃଂଗୀଶଂ ରୋମକଂଟକଃ
ଶୁଭ, କେତୁମୁଖ ଯାଇ ଜମ୍ଭ ଓ ବିନାୟକଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ହାସ, ପାତାଳକେତୁ, ଭୃଙ୍ଗୀଶ ଓ ରୋମକଣ୍ଟକ ମଧ୍ୟ।
ଯୁଯୁଧୁଃ କୋଟିଶୋ ରୁଦ୍ରଗଣା ଦୈତ୍ଯାଃ ପରସ୍ପରମ୍ । ପଶ୍ଯତୋରୁଭଯୋସ୍ତତ୍ର ସ୍ଵାମିନୋରିତି ତେ ଯୁଧି
ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଗଣମାନେ ଓ ଦାନବମାନେ ଅସଂଖ୍ୟ ଭାବେ ପରସ୍ପରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ଦୁଇପକ୍ଷର ମାଲିକମାନେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖୁଥିଲେ।
ଦୃଢପ୍ରହାରିଣୋ ଜଘ୍ନୁର୍ଗଣା ଦୈତ୍ଯାଃ ଶରୈରଥ । ନଂଦୀ ମୁମୋଚ ତାନ୍ବାଣାନ୍ମହାସାରୋ ଯଥା ନଗେ
ଦୃଢ଼ ଆଘାତ କରୁଥିବା ଦାଇତ୍ୟମାନେ ବାଣରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ନନ୍ଦୀ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ବଡ଼ ବର୍ଷା ପରି ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ, ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ବର୍ଷା ପାହାଡ଼ ଉପରେ ପଡ଼େ।
ତତଃ ସଂପୂରଯାମାସ ମୁଖଂ ଶୁଂଭସ୍ଯ ପତ୍ରିଭିଃ । ଯଥା ପର୍ଣଚଯୈର୍ଵାତୋ ମଂଦରସ୍ଯେଵ କଂଦରମ୍
ତାପରେ ସେ ଶୁମ୍ଭଙ୍କ ମୁହଁକୁ ବାଣରେ ପୂରିଦେଲେ, ଯେପରି ବାତାସ ପାହାଡ଼ର ଗୁହାକୁ ପତ୍ରର ଢେରରେ ଭରିଦେଇଥାଏ।
ଶୁଂଭୋଽଥ କାର୍ମୁକଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରଥାତ୍ତଂ ପ୍ରତ୍ଯଧାଵତ । ଉତ୍ପାଟ୍ଯ ଚ ଗିରିଂ ତେନ ଜଘାନ ହୃଦି ନଂଦିନଃ
ଶୁମ୍ଭ ତାଙ୍କ ଧନୁ ଛାଡ଼ି ରଥରୁ ଉତରି ତାଙ୍କ ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ; ଏକ ପାହାଡ଼ ଉପାଡ଼ି ନନ୍ଦୀଙ୍କ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ।
ନଂଦିନୋ ହୃଦଯଂ ଭିତ୍ତ୍ଵା ଚୂର୍ଣଯିତ୍ଵା ରଥଂ ରଣେ । ପପାତ ଭୂମୌ ସ ଗିରିର୍ଵଜ୍ରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଗିରିଂ ଯଥା
ନନ୍ଦୀଙ୍କ ହୃଦୟ ଭେଦି ତାଙ୍କ ରଥକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲା; ସେ ପାହାଡ଼ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା, ଯେପରି ବଜ୍ର ପାହାଡ଼କୁ ଆଘାତ କରି ଫେଲାଏ।
ମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ କ୍ଷଣାତ୍ସଂଜ୍ଞାଂ ଵେଗଵାନ୍ସ ପଲାଯିତଃ । ମହାକାଲୋ ନିଶୁଂଭେନ ମୁଦ୍ଗରେଣ ହତୋ ହୃଦି
ସେ ମୂର୍ଛା ହୋଇ ଥୋଡ଼ା ବେଳ ପରେ ହୁସ୍ତି ଫେରିଲେ ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ପଳାଇଗଲେ; ମହାକାଳଙ୍କୁ ନିଶୁମ୍ଭ ଗଦାରେ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଆଗତ୍ଯ ଦୈତ୍ଯଂ ଗଦଯା ଜଘାନ ମୁକୁଟୋପରି । ତତ୍ପ୍ରହାରମଚିଂତ୍ଯାଥ ନିଶୁଂଭୋଽପି ମହାବଲଃ
ସେ ଆସି ଦାଇତ୍ୟଙ୍କୁ ମୁକୁଟ ଉପରେ ଗଦାରେ ଆଘାତ କଲେ; ଏହି ଆଘାତ ଦେଖି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନିଶୁମ୍ଭ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ତଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଚରଣଯୋର୍ମହାକାଲଂ ମହାବଲଃ । ଭ୍ରାମଯିତ୍ଵା କରତଲାଚ୍ଚିକ୍ଷେପ ଚ ନନାଦ ଚ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେ ମହାକାଳଙ୍କୁ ପାଦରେ ଧରି ଘୁରାଇ ହାତରୁ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କଲେ।
ସ ତଦ୍ଵକ୍ତ୍ରାନିଲଂ ପୀତ୍ଵା ନନାଦ ରୁଧିରାରୁଣଃ । ପୁଷ୍ପଦଂତଃ ଶୈଲରୋମ୍ଣା ଚାହତୋ ମୁଷ୍ଟିନା ମୁଖେ
ସେ ତାଙ୍କ ମୁହଁରୁ ବାୟୁ ଗ୍ରହଣ କରି ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କଲେ; ପୁଷ୍ପଦନ୍ତଙ୍କୁ ଶୈଳରୋମାନ୍ ମୁହଁରେ ମୁଷ୍ଟି ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ।
ଗଦଯା ଶୈଲରୋମାଣଂ ହତ୍ଵା ଭୂମୌ ନ୍ଯପାତଯତ୍ । ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପତିତଂ ଭୂମୌ ଗିରିକେତୁର୍ମହାବଲଃ
ଗଦାରେ ଶୈଳରୋମାନ୍କୁ ଆଘାତ କରି ଭୂମିରେ ପକାଇଦେଲେ; ତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗିରିକେତୁ—
ପୁଷ୍ପଦଂତଂ ମହାଭୀମଂ ମୁଦ୍ଗରେଣ ଵ୍ଯପୋଥଯତ୍ । ପୁଷ୍ପଂଦଂତୋଽଥ ଖଡ୍ଗେନ ଗିରିକେତୋଃ ଶିରୋଽଛିନତ୍
ଭୟଙ୍କର ପୁଷ୍ପଦନ୍ତଙ୍କୁ ମୁଦ୍ଗରେ ଆଘାତ କଲେ; ପରେ ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ ତଳୱାରରେ ଗିରିକେତୁଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ଚର୍ମ ଖଡ୍ଗଂ ଚ ଗିରିକେତୋରଧାଵତ । ଶିରସ୍ତଂ ପ୍ରାହ କିଂ ଯାସି ମାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସମରାର୍ଥିନମ୍
ଗିରିକେତୁଙ୍କ ଢାଲ ଓ ତଳୱାର ନେଇ ସେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ; ମୁଣ୍ଡ କହିଲା, 'ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ ଚାହୁଁଛି, ମୋତେ ଛାଡ଼ି ତୁମେ କାହିଁକି ଯାଉଛ?'
ଶିରୋହୀନେ ଚ କାଯେଽସ୍ମିନ୍କିଂ ତୁ ଧାଵନ୍ନ ଲଜ୍ଜସେ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ଶିରସା ତେନ କବଂଧେନ ତୁ ପାଦଯୋଃ
'ମୋ ଶରୀର ମୁଣ୍ଡ ବିହୀନ ହେବା ପରେ, ତୁମେ ଭଗି ଯାଉଛ, ତୁମେ ଲଜ୍ଜା ନାହିଁ କି?' ଏମିତି ମୁଣ୍ଡ କହିଲା, ଏବଂ ଶରୀର ତାଙ୍କୁ ପାଦରେ ଧରିଲା।
ଵିଧୃତଃ ପୁଷ୍ପଦଂତଶ୍ଚ କୁକ୍ଷୌ ତୀକ୍ଷ୍ଣାସିନାଚ୍ଛିନତ୍ । ନିଶ୍ଚକ୍ରାମାସୁରଃ କୁକ୍ଷେଃ ଶତଶୀର୍ଷୋ ମହାବଲଃ
ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ ଧରାପଡ଼ି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାରରେ ପେଟ କାଟିଦେଲେ; ପେଟରୁ ଶତଶୀର୍ଷ ନାମକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାଇତ୍ୟ ବାହାରିଲେ।
ଦ୍ଵିଶତାକ୍ଷିସମାଯୁକ୍ତଃ ଶତଦ୍ଵଯଭୁଜାକୁଲଃ । ଭ୍ରମତ୍ତସ୍ଯ ଶିରୋ ରାଜନ୍କବଂଧୋପାଂତମାଗମତ୍
ସେ ଦୁଇଶ ଆଖି ଓ ଦୁଇଶ ହାତରେ ଭରିଥିଲେ; ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଘୁରୁଥିବାବେଳେ, ରାଜା, ଶରୀର ପାଖକୁ ଆସିଲା।
ତଚ୍ଛିରଃ ପ୍ରାପ୍ତମାଲୋକ୍ଯ ପୁଷ୍ପଦଂତୋଽସିନାଚ୍ଛିନତ୍ । ତତୋ ଭୂକଂପନୋ ନାମ ଜ୍ଵରୋ ଦୈତ୍ଯୋ ଭଯାଵହଃ
ସେ ମୁଣ୍ଡ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ ତଳୱାରରେ ତାହା କାଟିଦେଲେ; ତାପରେ ଭୟଙ୍କର ଭୂକମ୍ପନ ନାମକ ଜ୍ୱର ଦାଇତ୍ୟ ଦେଖାଦେଲେ।
ପୁଷ୍ପଂଦଂତସ୍ତଦା ତତ୍ର ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ରାଜନ୍ଵିମର୍ଦିତଃ । ଜ୍ଵରେଣ ତେନ ଚ କ୍ଲିଷ୍ଟୋ ଦୁଃସହେନାତିଵେଗିନା
ସେଠାରେ, ରାଜା, ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମିତ ହେଲେ; ସେ ଅସହ୍ୟ ଓ ଅତି ତୀବ୍ର ଜ୍ୱରରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଶିଵଗଣଃ ସଂଖ୍ଯଂ କଂପମାନୋ ଗିରିଂ ଯଯୌ । କୋଲାହଲୋ ମହାଧନ୍ଵୀ ମାଲ୍ଯଵଂତଂ ଶରୈସ୍ତ୍ରିଭିଃ
ଶିବଙ୍କ ଗଣକୁ ଛାଡ଼ି, କମ୍ପିଥିବା ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ; କୋଳାହଳ ନାମକ ମହାଧନୁର୍ଧରୀ ମାଲ୍ୟବନ୍ତଙ୍କୁ ତିନିଟି ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଵିଵ୍ଯାଧ ସ୍କଂଧଯୋର୍ଭାଲେ ମାଲ୍ଯଵାଂଶ୍ଚ ତତୋଽସୁରମ୍ । ବାଣାହତୋ ମାଲ୍ଯଵତା ଶସ୍ତ୍ରୈର୍ନାନାଵିଧୈଃ ଶିତୈଃ
ସେ ମାଲ୍ୟବନ୍ତଙ୍କ ଦୁଇ ଶୋଉଲ୍ଡର ଓ କପାଳରେ ବାଣ ଲାଗିଲେ; ତାପରେ ମାଲ୍ୟବନ୍ତ, ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ, ଦାଇତ୍ୟଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଆଘାତ କଲେ।