ମହାକାଲାଦିଭିଃ ଶୂରୈର୍ଯାହି ତ୍ଵଂ ପରିଵାରିତଃ । ତାଵଦାଜୌ ତ୍ଵଯା ତସ୍ମାଦ୍ଯୋଦ୍ଧଵ୍ଯମତିପୌରୁଷାତ୍
'ମହାକାଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୂରମାନେ ସହିତ ତୁମେ ଯାଅ; ଯୁଦ୍ଧରେ ସେଠି ତୁମେ ସର୍ବଶକ୍ତି ଦେଇ ତାଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର।'
ଯାଵଦ୍ଯୁଦ୍ଧେ ନାରିଜଯୋ ମମ ଵୀର ଭଵିଷ୍ଯତି । ଇତି ଶଂଭୋର୍ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ଚ ସାରଥିମବ୍ରଵୀତ୍
'ମୋର ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ହେଉଅ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ହେ ବୀର, ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।' ଶମ୍ଭୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ତାଙ୍କର ସାରଥିଙ୍କୁ କହିଲେ।
କାକତୁଂଡରଥଂ ମେଽଦ୍ଯ ସମାନଯ ମହାମତେ । ନଂଦିନୋ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୋପି ସ୍ଯଂଦନମାହରତ୍
'ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଆଜି ମୋ ପାଇଁ କାକମୁଣ୍ଡି ରଥ ନେଇଆ।' ନନ୍ଦିଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ସେ ରଥ ନେଇଆସିଲେ।
ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଦଶ୍ଵସଂଯୁକ୍ତଂ ଚକ୍ରଷୋଡଶସଂଯୁତମ୍ । ଷଷ୍ଟିଧ୍ଵଜସମୋପେତଂ ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଦ୍ଯୋଜନାଯୁତମ୍
ସେ ରଥଟି ଏକତିସି ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଯୋଗିତ, ଷୋଳ ଚକା ଲଗାଯାଇଥିଲା, ଷଷ୍ଟିଟି ପତାକା ଲଗାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଏକତିସି ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ଥିଲା।
ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ସଂପୂର୍ଣଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ସାଂଗ୍ରାମିକଂ ରଥମ୍ । ନଂଦିନଶ୍ଚକ୍ରରକ୍ଷାର୍ଥଂ ପୁତ୍ରୌ ସ୍କଂଦଵିନାଯକୌ
ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ସହିତ ସଜ୍ଜିତ ଯୁଦ୍ଧ ରଥ ଆଣାଯାଇଲା; ନନ୍ଦିଙ୍କର ପୁଅ ଦୁଇଜଣ, ସ୍କନ୍ଦ ଓ ବିନାୟକ, ରଥର ଚକାକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ।
ସମାଦିଷ୍ଟୌ ଶଂକରେଣ ସନ୍ନଦ୍ଧୌ ତୌ ସ୍ଵଵାହନୌ । ଗଣୈଃ ପରିଵୃତୋ ନଂଦୀ ଵାଗ୍ଭିଃ ସଂପୂଜ୍ଯ ଚେଶ୍ଵରମ୍
ଶିବଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ସେ ଦୁଇଜଣ ନିଜ ନିଜ ଯାନରେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ, ଗଣମାନେ ସହିତ ନନ୍ଦିଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ; ନନ୍ଦି ଭଗବାନଙ୍କୁ ମଧୁର କଥାରେ ପୂଜା କଲେ।
ନଂଦୀ ରଥଂ ସମାରୁହ୍ଯ ନିର୍ଯଯୌ ଦାନଵାନ୍ପ୍ରତି । ଵିରାଜତେ ତସ୍ଯ ମୂର୍ଧ୍ନି ଛତ୍ରଂ ଦ୍ଵାଦଶଯୋଜନମ୍
ନନ୍ଦି ରଥରେ ଚଢ଼ି ଦାନବମାନେ ପ୍ରତି ଯୁଦ୍ଧକୁ ବେରିଗଲେ; ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ବାରହ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଛତା ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଯାଵତ୍ସ ନିର୍ଯଯୌ ନଂଦୀ ତାଵତ୍ତେ ଦାନଵାଃ ପୁରଃ । ଶୈଲୋପରି ସମାରୂଢା ଦାନଵା ଘୋରଦର୍ଶନାଃ
ନନ୍ଦି ଯେତେବେଳେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ, ସେତେବେଳେ ଦାନବମାନେ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧରି ଏକ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ି ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲେ।
ଗଣାନାମାଯୁଧୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ ନିହତାଃ ପତିତା ଭୁଵି । ହନ୍ଯମାନା ଗଣୈର୍ଦୈତ୍ଯାସ୍ତତ୍ଯଜୁର୍ଦୂରତୋ ଗିରିମ୍
ଗଣମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦାନବମାନେକୁ ମାରି ଭୂମିରେ ପତିତ କଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଦାନବମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବାରୁ ସେମାନେ ଦୂରରୁ ପାହାଡ଼ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ।
ତତୋ ଧୂମସମଂ ତସ୍ମାଦଵରୁହ୍ଯ ଶିଲୋଚ୍ଚଯାତ୍ । ଜଘ୍ନୁର୍ଦୈତ୍ଯାନ୍ଶିତୈଃ ଶସ୍ତ୍ରୈର୍ଗଣା ରାଜନ୍ମହାବଲାନ୍
ତାପରେ, ପାହାଡ଼ ଶିଖରରୁ ଧୂଆଁ ପରି ତଳେ ଅସି ଗଣମାନେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ରାଜା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ।
ଅମରୈରାଚିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୁରୁଧୁର୍ଦୈତ୍ଯସୈନିକାଃ । ତତଃ ସମଭଵଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ଗଣାନାଂ ଦାନଵୈଃ ସହ
ଅମରମାନେ ମାରିଥିବା ଦେହରେ ଭୂମି ଢାକାଯାଇଥିବା ଦେଖି, ଦାନବ ସେନାମାନେ କାନ୍ଦିଉଠିଲେ; ତାପରେ ଗଣମାନେ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଶରଵର୍ଷମଥାତ୍ଯୁଗ୍ରଂ ଦାନଵାନାଂ ଦିଵୌକସାମ୍ । ତତଃ ସମସ୍ତାନ୍ମାତଂଗାଞ୍ଜଘ୍ନୁଃ ଶିଖିମୁଖା ରଣେ
ଦାନବମାନେ ଓ ଦେବମାନେ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ; ତାପରେ ମୟୂରମୁଖ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ହାତୀକୁ ମାରିଦେଲେ।
ରଥାନ୍ହଯାନ୍ପଦାତୀଂଶ୍ଚ କାକତୁଂଡା ମହାବଲାଃ । ହତାନାଂ ଦୈତ୍ଯସଂଘାଂନାଂ ସଂଗରେ ଭୃଶମାଯିନାମ୍
ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାକତୁଣ୍ଡ ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ପଦାତିମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଚତୁର ଦାନବ ସମୂହ ଭାରି ଆଘାତ ପାଇଲେ।
ଶିରୋଭିର୍ଗଗନଂ ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ପ୍ରହସଦ୍ଭିର୍ଭଯାଵହୈଃ । ମୁକ୍ତକେଶାରୁଣମୁଖୈର୍ଭୀମଦଂଷ୍ଟ୍ରାଵିଲୋଚନୈଃ
ହସୁଥିବା, ଭୟଙ୍କର ମୁଣ୍ଡମାନେ ଆକାଶକୁ ଭରିଦେଲେ; ଖୋଲା କେଶ, ରକ୍ତିମ ମୁହଁ, ଭୟାନକ ଦାଁତ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ ଥିଲା।
ସିଂହୈଃ କବଂଧଜଂଘୋରୁକଟିପୃଷ୍ଠନିକୃଂତନୈଃ । ଚିତା ସର୍ଵତ୍ର ଵସୁଧା କବଂଧୈରୁଧିରାରୁଣୈଃ
ସିଂହ, କବନ୍ଧ ଓ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାଣୀମାନେ, ତାଙ୍କ ଜଂଘା, କମର ଓ ପିଠି କଟାଯାଇଥିଲା; ସମସ୍ତ ଭୂମି କବନ୍ଧ ଦେହ ଓ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା।
ତତୋ ଵିରାଵଃ ସୁମହାନ୍ବଭୂଵ ଦୈତ୍ଯେଶ୍ଵରାଣାଂ ଧ୍ଵଜିନୀଷୁ ଧାଵତାମ୍ । ଶଂଭୋର୍ଗଣୈଃ ପାତିତସୈନିକାନାଂ ଯଥାର୍ଣଵାନାଂ ନଦତାଂ ଯୁଗକ୍ଷଯେ
ତାପରେ ଦାନବ ରାଜାମାନଙ୍କ ସେନା ଦଳରେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ହେଲା; ଶିବଙ୍କ ଗଣମାନେ ସେନାମାନେକୁ ମାରିଦେଇ, ଯେପରି ଯୁଗ ଶେଷରେ ସମୁଦ୍ର ଗର୍ଜନ କରେ, ସେପରି ଶବ୍ଦ ହେଲା।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଦୈତ୍ଯସୈନ୍ଯଂ ହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗଣୈର୍ନଂଦିପୁରୋଗମୈଃ । କ୍ରୁଦ୍ଧାଃ ଶୁଂଭାଦଯୋ ଦୈତ୍ଯାଃ ସମାଜଗ୍ମୁର୍ଗଣାନ୍ପ୍ରତି
ନାରଦ କହିଲେ— ନନ୍ଦିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗଣମାନେ ଦାନବ ସେନାକୁ ମାରିଦେଖି, ଶୁମ୍ଭ ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନବମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଗଣମାନେ ପ୍ରତି ଆସିଲେ।
ତତଃ ଶୁଂଭୋ ମହାଦୈତ୍ଯୋ ନଂଦିନଂ ପ୍ରତ୍ଯଯୁଧ୍ଯତ । ମହାକାଲଂ ନିଶୁଂଭୋଽଥ କାଲୋ ଲୋକେଶ୍ଵରଂ ରଣେ
ତାପରେ ମହାଦାନବ ଶୁମ୍ଭ ନନ୍ଦିଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ନିଶୁମ୍ଭ ମହାକାଳଙ୍କ ସହିତ ଓ କାଳ ଲୋକନାଥଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ପୁଷ୍ପଦଂତଂ ଶୈଲରୋମା ମାଲ୍ଯଵଂତଂ ମହାବଲଃ । କୋଲାହଲୋ ରଣେ ରାଜନ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ମାଯାବଲେନ ଚ
ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ, ଶୈଳରୋମା, ମାଲ୍ୟବନ୍ତ ଏବଂ କୋଳାହଳ, ରାଜା, ମହାଶକ୍ତି ଓ ମାୟାବଳରେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଚଂଡଂ ଭଯାନକୋ ନାମ ରାହୁଃ ସ୍କଂଦମଧାଵତ । କୂଷ୍ମାଂଡଂ ସର୍ପରୋମା ଚ ଘର୍ଘରୋ ମଦନଂ ତଥା
ଭୟାନକ ନାମକ ଚଣ୍ଡ ଓ ରାହୁ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ, ସର୍ପରୋମା, ଘର୍ଘରା ଓ ମଦନ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି କଲେ।
ଶୁଭଂ କେତୁମୁଖୋ ହଂତୁଂ ଯଯୌ ଜଂଭୋ ଵିନାଯକମ୍ । ହାସଂ ପାତାଲକେତୁଶ୍ଚ ଭୃଂଗୀଶଂ ରୋମକଂଟକଃ
ଶୁଭ, କେତୁମୁଖ ଯାଇ ଜମ୍ଭ ଓ ବିନାୟକଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ହାସ, ପାତାଳକେତୁ, ଭୃଙ୍ଗୀଶ ଓ ରୋମକଣ୍ଟକ ମଧ୍ୟ।
ଯୁଯୁଧୁଃ କୋଟିଶୋ ରୁଦ୍ରଗଣା ଦୈତ୍ଯାଃ ପରସ୍ପରମ୍ । ପଶ୍ଯତୋରୁଭଯୋସ୍ତତ୍ର ସ୍ଵାମିନୋରିତି ତେ ଯୁଧି
ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଗଣମାନେ ଓ ଦାନବମାନେ ଅସଂଖ୍ୟ ଭାବେ ପରସ୍ପରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ଦୁଇପକ୍ଷର ମାଲିକମାନେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖୁଥିଲେ।
ଦୃଢପ୍ରହାରିଣୋ ଜଘ୍ନୁର୍ଗଣା ଦୈତ୍ଯାଃ ଶରୈରଥ । ନଂଦୀ ମୁମୋଚ ତାନ୍ବାଣାନ୍ମହାସାରୋ ଯଥା ନଗେ
ଦୃଢ଼ ଆଘାତ କରୁଥିବା ଦାଇତ୍ୟମାନେ ବାଣରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ନନ୍ଦୀ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ବଡ଼ ବର୍ଷା ପରି ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ, ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ବର୍ଷା ପାହାଡ଼ ଉପରେ ପଡ଼େ।
ତତଃ ସଂପୂରଯାମାସ ମୁଖଂ ଶୁଂଭସ୍ଯ ପତ୍ରିଭିଃ । ଯଥା ପର୍ଣଚଯୈର୍ଵାତୋ ମଂଦରସ୍ଯେଵ କଂଦରମ୍
ତାପରେ ସେ ଶୁମ୍ଭଙ୍କ ମୁହଁକୁ ବାଣରେ ପୂରିଦେଲେ, ଯେପରି ବାତାସ ପାହାଡ଼ର ଗୁହାକୁ ପତ୍ରର ଢେରରେ ଭରିଦେଇଥାଏ।
ଶୁଂଭୋଽଥ କାର୍ମୁକଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରଥାତ୍ତଂ ପ୍ରତ୍ଯଧାଵତ । ଉତ୍ପାଟ୍ଯ ଚ ଗିରିଂ ତେନ ଜଘାନ ହୃଦି ନଂଦିନଃ
ଶୁମ୍ଭ ତାଙ୍କ ଧନୁ ଛାଡ଼ି ରଥରୁ ଉତରି ତାଙ୍କ ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ; ଏକ ପାହାଡ଼ ଉପାଡ଼ି ନନ୍ଦୀଙ୍କ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ।
ନଂଦିନୋ ହୃଦଯଂ ଭିତ୍ତ୍ଵା ଚୂର୍ଣଯିତ୍ଵା ରଥଂ ରଣେ । ପପାତ ଭୂମୌ ସ ଗିରିର୍ଵଜ୍ରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଗିରିଂ ଯଥା
ନନ୍ଦୀଙ୍କ ହୃଦୟ ଭେଦି ତାଙ୍କ ରଥକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲା; ସେ ପାହାଡ଼ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା, ଯେପରି ବଜ୍ର ପାହାଡ଼କୁ ଆଘାତ କରି ଫେଲାଏ।
ମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ କ୍ଷଣାତ୍ସଂଜ୍ଞାଂ ଵେଗଵାନ୍ସ ପଲାଯିତଃ । ମହାକାଲୋ ନିଶୁଂଭେନ ମୁଦ୍ଗରେଣ ହତୋ ହୃଦି
ସେ ମୂର୍ଛା ହୋଇ ଥୋଡ଼ା ବେଳ ପରେ ହୁସ୍ତି ଫେରିଲେ ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ପଳାଇଗଲେ; ମହାକାଳଙ୍କୁ ନିଶୁମ୍ଭ ଗଦାରେ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଆଗତ୍ଯ ଦୈତ୍ଯଂ ଗଦଯା ଜଘାନ ମୁକୁଟୋପରି । ତତ୍ପ୍ରହାରମଚିଂତ୍ଯାଥ ନିଶୁଂଭୋଽପି ମହାବଲଃ
ସେ ଆସି ଦାଇତ୍ୟଙ୍କୁ ମୁକୁଟ ଉପରେ ଗଦାରେ ଆଘାତ କଲେ; ଏହି ଆଘାତ ଦେଖି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନିଶୁମ୍ଭ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ତଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଚରଣଯୋର୍ମହାକାଲଂ ମହାବଲଃ । ଭ୍ରାମଯିତ୍ଵା କରତଲାଚ୍ଚିକ୍ଷେପ ଚ ନନାଦ ଚ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେ ମହାକାଳଙ୍କୁ ପାଦରେ ଧରି ଘୁରାଇ ହାତରୁ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କଲେ।
ସ ତଦ୍ଵକ୍ତ୍ରାନିଲଂ ପୀତ୍ଵା ନନାଦ ରୁଧିରାରୁଣଃ । ପୁଷ୍ପଦଂତଃ ଶୈଲରୋମ୍ଣା ଚାହତୋ ମୁଷ୍ଟିନା ମୁଖେ
ସେ ତାଙ୍କ ମୁହଁରୁ ବାୟୁ ଗ୍ରହଣ କରି ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କଲେ; ପୁଷ୍ପଦନ୍ତଙ୍କୁ ଶୈଳରୋମାନ୍ ମୁହଁରେ ମୁଷ୍ଟି ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ।