ତାଦୃଶୀ ଯସ୍ଯ ସା ଭାର୍ଯା ଗୃହମୀଦୃଙ୍ମନୋହରମ୍ । ତତ୍ରାଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଵଦଚ୍ଛଂଭୁଂ ହରଃ କୁତ୍ର ଗତଃ କଵେ
ଏପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଘର ଓ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଘରଣୀ ଯାହାଙ୍କ, ସେଠାରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିନଥିବାରୁ, ସେ ପଚାରିଲେ: 'ମୁନି, ହର କେଉଁଠି ଗଲେ?'
କଥଂ ମମ ଭଯାଚ୍ଚେତି ପୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଭାର୍ଗଵଃ । ଦେଵଶଂଭୁର୍ମହାଶୈଲମଗମ୍ଯଂ ମାନସୋତ୍ତରମ୍
'ସେ ମୋ ଭୟରେ କିପରି ଚାଲିଗଲେ?' ବୋଲି ପଚାରିଲେ, ତେବେ ଭାର୍ଗବ କହିଲେ: 'ଦେବ ଶମ୍ଭୁ ମାନସ ସରୋବରର ଉତ୍ତର ଦିଗର ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ଚାଲିଗଲେ।'
ଯଯୌ ତତ୍ର ମହାଦେଵୋ ଗଂତୁଂ ଚାନ୍ଯୈର୍ନ ଶକ୍ଯତେ । ଇତି କାଵ୍ଯଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରାହ ଦୈତ୍ଯୋ ମହାବଲଃ
ମହାଦେବ ସେଠାକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିପାରନାହାନ୍ତି; କବିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ କହିଲେ।
ଜାଲଂଧର ଉଵାଚ-। ଅହଂ ଯାସ୍ଯାମି ଦେଵେଶଂ ତ୍ଵଂ ପୁରା ଗଚ୍ଛ ଭାର୍ଗଵ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଯଯୌ ତତ୍ର ଯତ୍ରାସ୍ତେ ଶଂକରଃ ସ୍ଵଯମ୍
ଜାଲନ୍ଧର କହିଲେ: 'ମୁଁ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯିବି; ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ଯାଅ, ଭାର୍ଗବ।' ଏହିପରି କହି ସେ ଯେଉଁଠାରେ ଶଂକର ନିଜେ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଅପଶ୍ଯତ୍ତଂ ଗିରିଵରଂ ସିଂଧୁଜୋ ମାନସୋତ୍ତରମ୍ । ତସ୍ଯ ଷଷ୍ଟିସହସ୍ରାଣି ଯୋଜନାନାଂ ସମୁଚ୍ଛ୍ରଯଃ
ସାଗରରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସେ ମହାନ୍ତି ମାନସୋତ୍ତର ପାହାଡ଼କୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହାର ଉଚ୍ଚତା ଷଷ୍ଟି ହଜାର ଯୋଜନା।
ସ ଶୈଲୋ ମାନସୋ ରାଜନ୍ଦୈତ୍ଯସୈନ୍ଯୈଃ ସମାଵୃତଃ । ବହଵୋ ଦୈତ୍ଯରାଜାନଃ ଶୈଲମାରୁରୁହୁର୍ଦ୍ରୁତମ୍
ହେ ରାଜା, ସେ ମାନସ ପାହାଡ଼ ଦାନବ ସେନାମାନେ ଘେରିଥିଲେ; ଅନେକ ଦାନବ ରାଜା ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବେ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ିଗଲେ।
ଛତ୍ରାଂଧକାରଂ ପର୍ଯାସୀତ୍ଵାଦ୍ଯନାଦେନ ଵେପଥୁଃ । ସୈନ୍ଯକୋଲାହଲସ୍ତେଷାଂ ପୂରଯାମାସ ରୋଦସୀ
ତାଙ୍କର ଛତା ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ଅନ୍ଧାରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସେମାନେ ସେନାର ଉପଦ୍ରବ ଦେଖି କମ୍ପିତ ହେଲେ; ସେମାନଙ୍କର ସେନାର ଶବ୍ଦ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ପୂରିଦେଲା।
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ଅଥୈଵମାଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୈତ୍ଯସୈନ୍ଯଂ ମହତ୍ତଦା । ଅତ୍ଯୁଚ୍ଚେ ସ ଗିରେଃ ଶୃଂଗେ ସ୍ଥାପ୍ଯ ଗୌରୀଂ ସଖୀଵୃତାମ୍ 6.11.
ନାରଦ କହିଲେ: 'ଏପରି ଦାନବ ସେନାକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସେ ଗୌରୀଙ୍କୁ ସଖୀମାନେ ସହିତ ପାହାଡ଼ର ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଶିଖରରେ ବସାଇଲେ।'
ଭଗଵାଂଶ୍ଚ ଗଣୈଃ ସର୍ଵୈଃ ସନ୍ନଦ୍ଧୈର୍ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦୈଃ । ତ୍ରିଂଶନ୍ମହାବ୍ଜସାହସ୍ରୈଃ ପ୍ରମଥାନାଂ ଵୃତଃ ଶିଵଃ
ଭଗବାନ ଶିବ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଗଣ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁର୍ଦମ୍ୟ ଓ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ତିରିଶ ହଜାର ପ୍ରମଥ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଘିରିଥିଲେ।
ଉଵାଚ ନଂଦିନଂ ଶଂଭୁର୍ଗଣାନାମଧିପଂ ତ୍ଵଯା । ପ୍ରହର୍ତଵ୍ଯୋ ମହାଦୈତ୍ଯୋ ଵୀରୋ ଜାଲଂଧରୋ ରଣେ
ଶମ୍ଭୁ ଗଣମାନେର ମୁଖ୍ୟ ନନ୍ଦିଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମହାବୀର ଜାଲନ୍ଧର ଦାନବକୁ ପ୍ରହାର କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।'
ମହାକାଲାଦିଭିଃ ଶୂରୈର୍ଯାହି ତ୍ଵଂ ପରିଵାରିତଃ । ତାଵଦାଜୌ ତ୍ଵଯା ତସ୍ମାଦ୍ଯୋଦ୍ଧଵ୍ଯମତିପୌରୁଷାତ୍
'ମହାକାଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୂରମାନେ ସହିତ ତୁମେ ଯାଅ; ଯୁଦ୍ଧରେ ସେଠି ତୁମେ ସର୍ବଶକ୍ତି ଦେଇ ତାଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର।'
ଯାଵଦ୍ଯୁଦ୍ଧେ ନାରିଜଯୋ ମମ ଵୀର ଭଵିଷ୍ଯତି । ଇତି ଶଂଭୋର୍ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ଚ ସାରଥିମବ୍ରଵୀତ୍
'ମୋର ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ହେଉଅ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ହେ ବୀର, ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।' ଶମ୍ଭୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ତାଙ୍କର ସାରଥିଙ୍କୁ କହିଲେ।
କାକତୁଂଡରଥଂ ମେଽଦ୍ଯ ସମାନଯ ମହାମତେ । ନଂଦିନୋ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୋପି ସ୍ଯଂଦନମାହରତ୍
'ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଆଜି ମୋ ପାଇଁ କାକମୁଣ୍ଡି ରଥ ନେଇଆ।' ନନ୍ଦିଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ସେ ରଥ ନେଇଆସିଲେ।
ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଦଶ୍ଵସଂଯୁକ୍ତଂ ଚକ୍ରଷୋଡଶସଂଯୁତମ୍ । ଷଷ୍ଟିଧ୍ଵଜସମୋପେତଂ ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଦ୍ଯୋଜନାଯୁତମ୍
ସେ ରଥଟି ଏକତିସି ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଯୋଗିତ, ଷୋଳ ଚକା ଲଗାଯାଇଥିଲା, ଷଷ୍ଟିଟି ପତାକା ଲଗାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଏକତିସି ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ଥିଲା।
ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ସଂପୂର୍ଣଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ସାଂଗ୍ରାମିକଂ ରଥମ୍ । ନଂଦିନଶ୍ଚକ୍ରରକ୍ଷାର୍ଥଂ ପୁତ୍ରୌ ସ୍କଂଦଵିନାଯକୌ
ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ସହିତ ସଜ୍ଜିତ ଯୁଦ୍ଧ ରଥ ଆଣାଯାଇଲା; ନନ୍ଦିଙ୍କର ପୁଅ ଦୁଇଜଣ, ସ୍କନ୍ଦ ଓ ବିନାୟକ, ରଥର ଚକାକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ।
ସମାଦିଷ୍ଟୌ ଶଂକରେଣ ସନ୍ନଦ୍ଧୌ ତୌ ସ୍ଵଵାହନୌ । ଗଣୈଃ ପରିଵୃତୋ ନଂଦୀ ଵାଗ୍ଭିଃ ସଂପୂଜ୍ଯ ଚେଶ୍ଵରମ୍
ଶିବଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ସେ ଦୁଇଜଣ ନିଜ ନିଜ ଯାନରେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ, ଗଣମାନେ ସହିତ ନନ୍ଦିଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ; ନନ୍ଦି ଭଗବାନଙ୍କୁ ମଧୁର କଥାରେ ପୂଜା କଲେ।
ନଂଦୀ ରଥଂ ସମାରୁହ୍ଯ ନିର୍ଯଯୌ ଦାନଵାନ୍ପ୍ରତି । ଵିରାଜତେ ତସ୍ଯ ମୂର୍ଧ୍ନି ଛତ୍ରଂ ଦ୍ଵାଦଶଯୋଜନମ୍
ନନ୍ଦି ରଥରେ ଚଢ଼ି ଦାନବମାନେ ପ୍ରତି ଯୁଦ୍ଧକୁ ବେରିଗଲେ; ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ବାରହ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଛତା ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଯାଵତ୍ସ ନିର୍ଯଯୌ ନଂଦୀ ତାଵତ୍ତେ ଦାନଵାଃ ପୁରଃ । ଶୈଲୋପରି ସମାରୂଢା ଦାନଵା ଘୋରଦର୍ଶନାଃ
ନନ୍ଦି ଯେତେବେଳେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ, ସେତେବେଳେ ଦାନବମାନେ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧରି ଏକ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ି ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲେ।
ଗଣାନାମାଯୁଧୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ ନିହତାଃ ପତିତା ଭୁଵି । ହନ୍ଯମାନା ଗଣୈର୍ଦୈତ୍ଯାସ୍ତତ୍ଯଜୁର୍ଦୂରତୋ ଗିରିମ୍
ଗଣମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦାନବମାନେକୁ ମାରି ଭୂମିରେ ପତିତ କଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଦାନବମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବାରୁ ସେମାନେ ଦୂରରୁ ପାହାଡ଼ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ।
ତତୋ ଧୂମସମଂ ତସ୍ମାଦଵରୁହ୍ଯ ଶିଲୋଚ୍ଚଯାତ୍ । ଜଘ୍ନୁର୍ଦୈତ୍ଯାନ୍ଶିତୈଃ ଶସ୍ତ୍ରୈର୍ଗଣା ରାଜନ୍ମହାବଲାନ୍
ତାପରେ, ପାହାଡ଼ ଶିଖରରୁ ଧୂଆଁ ପରି ତଳେ ଅସି ଗଣମାନେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ରାଜା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ।
ଅମରୈରାଚିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୁରୁଧୁର୍ଦୈତ୍ଯସୈନିକାଃ । ତତଃ ସମଭଵଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ଗଣାନାଂ ଦାନଵୈଃ ସହ
ଅମରମାନେ ମାରିଥିବା ଦେହରେ ଭୂମି ଢାକାଯାଇଥିବା ଦେଖି, ଦାନବ ସେନାମାନେ କାନ୍ଦିଉଠିଲେ; ତାପରେ ଗଣମାନେ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଶରଵର୍ଷମଥାତ୍ଯୁଗ୍ରଂ ଦାନଵାନାଂ ଦିଵୌକସାମ୍ । ତତଃ ସମସ୍ତାନ୍ମାତଂଗାଞ୍ଜଘ୍ନୁଃ ଶିଖିମୁଖା ରଣେ
ଦାନବମାନେ ଓ ଦେବମାନେ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ; ତାପରେ ମୟୂରମୁଖ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ହାତୀକୁ ମାରିଦେଲେ।
ରଥାନ୍ହଯାନ୍ପଦାତୀଂଶ୍ଚ କାକତୁଂଡା ମହାବଲାଃ । ହତାନାଂ ଦୈତ୍ଯସଂଘାଂନାଂ ସଂଗରେ ଭୃଶମାଯିନାମ୍
ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାକତୁଣ୍ଡ ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ପଦାତିମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଚତୁର ଦାନବ ସମୂହ ଭାରି ଆଘାତ ପାଇଲେ।
ଶିରୋଭିର୍ଗଗନଂ ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ପ୍ରହସଦ୍ଭିର୍ଭଯାଵହୈଃ । ମୁକ୍ତକେଶାରୁଣମୁଖୈର୍ଭୀମଦଂଷ୍ଟ୍ରାଵିଲୋଚନୈଃ
ହସୁଥିବା, ଭୟଙ୍କର ମୁଣ୍ଡମାନେ ଆକାଶକୁ ଭରିଦେଲେ; ଖୋଲା କେଶ, ରକ୍ତିମ ମୁହଁ, ଭୟାନକ ଦାଁତ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ ଥିଲା।
ସିଂହୈଃ କବଂଧଜଂଘୋରୁକଟିପୃଷ୍ଠନିକୃଂତନୈଃ । ଚିତା ସର୍ଵତ୍ର ଵସୁଧା କବଂଧୈରୁଧିରାରୁଣୈଃ
ସିଂହ, କବନ୍ଧ ଓ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାଣୀମାନେ, ତାଙ୍କ ଜଂଘା, କମର ଓ ପିଠି କଟାଯାଇଥିଲା; ସମସ୍ତ ଭୂମି କବନ୍ଧ ଦେହ ଓ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା।
ତତୋ ଵିରାଵଃ ସୁମହାନ୍ବଭୂଵ ଦୈତ୍ଯେଶ୍ଵରାଣାଂ ଧ୍ଵଜିନୀଷୁ ଧାଵତାମ୍ । ଶଂଭୋର୍ଗଣୈଃ ପାତିତସୈନିକାନାଂ ଯଥାର୍ଣଵାନାଂ ନଦତାଂ ଯୁଗକ୍ଷଯେ
ତାପରେ ଦାନବ ରାଜାମାନଙ୍କ ସେନା ଦଳରେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ହେଲା; ଶିବଙ୍କ ଗଣମାନେ ସେନାମାନେକୁ ମାରିଦେଇ, ଯେପରି ଯୁଗ ଶେଷରେ ସମୁଦ୍ର ଗର୍ଜନ କରେ, ସେପରି ଶବ୍ଦ ହେଲା।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଦୈତ୍ଯସୈନ୍ଯଂ ହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗଣୈର୍ନଂଦିପୁରୋଗମୈଃ । କ୍ରୁଦ୍ଧାଃ ଶୁଂଭାଦଯୋ ଦୈତ୍ଯାଃ ସମାଜଗ୍ମୁର୍ଗଣାନ୍ପ୍ରତି
ନାରଦ କହିଲେ— ନନ୍ଦିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗଣମାନେ ଦାନବ ସେନାକୁ ମାରିଦେଖି, ଶୁମ୍ଭ ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନବମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଗଣମାନେ ପ୍ରତି ଆସିଲେ।
ତତଃ ଶୁଂଭୋ ମହାଦୈତ୍ଯୋ ନଂଦିନଂ ପ୍ରତ୍ଯଯୁଧ୍ଯତ । ମହାକାଲଂ ନିଶୁଂଭୋଽଥ କାଲୋ ଲୋକେଶ୍ଵରଂ ରଣେ
ତାପରେ ମହାଦାନବ ଶୁମ୍ଭ ନନ୍ଦିଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ନିଶୁମ୍ଭ ମହାକାଳଙ୍କ ସହିତ ଓ କାଳ ଲୋକନାଥଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ପୁଷ୍ପଦଂତଂ ଶୈଲରୋମା ମାଲ୍ଯଵଂତଂ ମହାବଲଃ । କୋଲାହଲୋ ରଣେ ରାଜନ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ମାଯାବଲେନ ଚ
ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ, ଶୈଳରୋମା, ମାଲ୍ୟବନ୍ତ ଏବଂ କୋଳାହଳ, ରାଜା, ମହାଶକ୍ତି ଓ ମାୟାବଳରେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଚଂଡଂ ଭଯାନକୋ ନାମ ରାହୁଃ ସ୍କଂଦମଧାଵତ । କୂଷ୍ମାଂଡଂ ସର୍ପରୋମା ଚ ଘର୍ଘରୋ ମଦନଂ ତଥା
ଭୟାନକ ନାମକ ଚଣ୍ଡ ଓ ରାହୁ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ, ସର୍ପରୋମା, ଘର୍ଘରା ଓ ମଦନ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି କଲେ।