ଯତ୍ର ସିଦ୍ଧାଂଗନା ପୀନସ୍ତନୋତ୍ତୁଂଗତରଂଗିଣଃ । ମଂଦାରମକରଂଦାଢ୍ଯାଃ ସୁଂଦରା ଵାଂତି ଵାଯଵଃ
ସେଠାରେ, ମନ୍ଦାର ଫୁଲର ରେଣୁରେ ଭରିଥିବା ବାତାସ ବହୁଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଶିଦ୍ଧାଙ୍ଗନାମାନେ ଉନ୍ନତ ଅଂଶ ଓ ଭରିପୁରା ସ୍ତନ ସହିତ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ବସିଛନ୍ତି।
ଯତ୍ରାଶୋକରୁଚିସ୍ନିଗ୍ଧପାଦନ୍ଯାସଂ ଚ ଯୋଷିତାମ୍ । ଵିଲୋକ୍ଯ ଦାନଵେଂଦ୍ରୋଭୂନ୍ମନୋରଥସମାକୁଲଃ
ଏଠାରେ ଅଶୋକ ଚେହେରା ପରି ମୃଦୁ ପାଦ ଥିବା ନାରୀମାନେକୁ ଦେଖି, ଦାନବନାୟକ ଅଭିଲାଷରେ ଭରିଯାଇଲେ।
ପ୍ରାପ୍ନୁଵଂତି ସୁରାଃ ପ୍ରୀତିଂ ସ୍ଵବିଂବାଲୋକହର୍ଷିତାଃ । ଯତ୍ର କିନ୍ନରକାଂତାନାଂ ସୁରତଵ୍ଯଂଜିତପ୍ରଭାଃ
ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖି ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ କିନ୍ନରୀମାନେର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ମଧୁର ମିଳନକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରେ।
ଵିଭାଂତି ସର୍ଵତସ୍ତତ୍ର ମଂଦାରାଃ ଶୀର୍ଣପଲ୍ଲଵାଃ । ଯତ୍ର ଶଂଭୁଗଣାକ୍ରାଂତା ନାନାଵେଲାକୁଲଦ୍ରୁମାଃ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତଠାରେ ମନ୍ଦାର ଗଛ ଝରିପଡ଼ିଥିବା ପତ୍ରରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀରେ ଭରିଥିବା ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ଶଂଭୁଙ୍କ ସେନା ଆକ୍ରମଣ କରୁଛନ୍ତି।
ଭାଂତି ମନ୍ମଥଭୂପାଲ ଯଶସା ସୁଧୃତା ଇଵ । ଯତ୍ର ଚଂଦନକସ୍ତୂରୀ ଗଂଧୋନ୍ମତ୍ତାଲିସଂଚଯାଃ । ଵିଭାଂତି ଦଗ୍ଧକଂଦର୍ପ୍ପ ନିର୍ଵାଣାଂଗାରସନ୍ନିଭାଃ
ସେଠାରେ ସେମାନେ ମନ୍ମଥ ରାଜାଙ୍କ ଯଶରେ ମଜବୁତ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି; ଏଠାରେ ଚନ୍ଦନ ଓ କସ୍ତୂରୀର ସୁଗନ୍ଧରେ ମତ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ଜଳିଥିବା ଅହଂକାରର ଅଙ୍ଗାର ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ଯତ୍ରାଂଗନାନାଂ ସକଲଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ସୌରଭ୍ଯମତ୍ଯୁତ୍ତମକାଂତିମିତ୍ରମ୍ । ମନ୍ଯେ ପରିଷ୍ଵକ୍ତମନୋଵିନୋଦା କସ୍ତୂରିକା ଗାହତି କାଲିମାନମ୍
ଏଠାରେ ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ସମସ୍ତ ନାରୀଙ୍କ ପାଖରେ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ସୁଗନ୍ଧ ମିଳିଛି, ଯାହା ମନକୁ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଦେଇଛି; ଏହି ଆନନ୍ଦରେ ମନ ଏମିତି ଲିନ ହୋଇଯାଏ ଯେ, କସ୍ତୂରୀର କଳା ରଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ଆଛାଦିତ କରିପାରେ ନାହିଁ।
କ୍ଵଚିତ୍ପ୍ରଵରଗୈରିକାସମସମୁଲ୍ଲସତ୍ ପଂକଜଂ ଲଵଂଗଦଲସନ୍ନିଭାସନଚଲଚ୍ଚକୋରଂ କ୍ଵଚିତ୍ । କ୍ଵଚିଦ୍ଗିରିସରିତ୍ତଟୀତରଣିଵତ୍ସ୍ଫୁରତ୍କୁଂଡଲଂ ଚଲନ୍ନିଚୁଲମଂଜରୀଵିନଯନମ୍ରଭୃଂଗଂ କ୍ଵଚିତ୍
କେଉଁଠି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲାଲ ମାଟି ମଧ୍ୟରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଖିଲିଥିବା ପଦ୍ମ ଫୁଲ, ତାହାର ପତ୍ର ଲବଙ୍ଗ କଳିର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି, ଚଳିତ ଚକୋର ପକ୍ଷୀ ପରି ଝଲମଲ କରୁଛି; ଆଉ କେଉଁଠି ପାହାଡ଼ ନଦୀ କୂଳ ଭଳି ଚମକୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳ, ଡୋଳୁଥିବା ଫୁଲ ଗୁଛ ତଳେ ଭୂଙ୍ଗାମାନେ ନମ୍ରତାରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଉଛନ୍ତି।
କ୍ଵଚିଦ୍ଦଲିତକୋକିଲାକୁଲିତନୂତ୍ନଚୂତାଂକୁରଂ କୁରଂଗକୁଲସେଵିତଂ ପ୍ରବଲଶାଲିମୂଲଂ କ୍ଵଚିତ୍ । କ୍ଵଚିତ୍ପ୍ରଵରସୁଂଦରୈଃ ସୁରଵଧୂପଦୈଃ ପାଵନଂ ଵନଂ ନଯତି ଵିକ୍ରିଯାମିହ ମନୋ ମୁନୀନାମପି
କେଉଁଠି ନୂଆ ଆମ୍ବ ମଞ୍ଜରୀକୁ କୋଇଲୀମାନେ ଚଢ଼ି ଚଉଁଚଲା କରୁଛନ୍ତି, ଆଉ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧାନ ଗଛର ମୂଳ ଚାରିପାଖରେ ହରିଣମାନେ ଘୁରୁଛନ୍ତି; କେଉଁଠି ଦେବୀମାନେ ତାଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ପଦଚିହ୍ନ ଦେଇ ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ପବିତ୍ର କରିଛନ୍ତି, ଏହାର ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଦେଖି ସନ୍ତମାନଙ୍କର ମନ ମଧ୍ୟ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଉଛି।
ଏଵଂଗୁଣସମାଯୁକ୍ତଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ହରମଂଦିରମ୍ । ଵିଚିତ୍ରଂ ଚାପି କୈଲାସଂ ସର୍ଵରତ୍ନସମାଶ୍ରଯମ୍
ଏପରି ଗୁଣରେ ଭରିଥିବା ହରଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଓ ଅଦ୍ଭୁତ କୈଳାସ, ସମସ୍ତ ରତ୍ନର ଆଶ୍ରୟ, ଦେଖିଲେ।
ଅତ୍ଯଂତଵିସ୍ମିତୋ ଦୈତ୍ଯଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଭୃଗୁନଂଦନମ୍ । କସ୍ମାତ୍ତଂ ତାପସଂ ତାତ ପ୍ରଵଦଂତି ଭଵାଦୃଶାଃ
ଏପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଦାନବଟି ଅତିଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ, ଭୃଗୁଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ତୁମେମାନେ ଏହି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କାହିଁକି ତାପସ ବୋଲାଉଛ?'
ତାଦୃଶୀ ଯସ୍ଯ ସା ଭାର୍ଯା ଗୃହମୀଦୃଙ୍ମନୋହରମ୍ । ତତ୍ରାଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଵଦଚ୍ଛଂଭୁଂ ହରଃ କୁତ୍ର ଗତଃ କଵେ
ଏପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଘର ଓ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଘରଣୀ ଯାହାଙ୍କ, ସେଠାରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିନଥିବାରୁ, ସେ ପଚାରିଲେ: 'ମୁନି, ହର କେଉଁଠି ଗଲେ?'
କଥଂ ମମ ଭଯାଚ୍ଚେତି ପୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଭାର୍ଗଵଃ । ଦେଵଶଂଭୁର୍ମହାଶୈଲମଗମ୍ଯଂ ମାନସୋତ୍ତରମ୍
'ସେ ମୋ ଭୟରେ କିପରି ଚାଲିଗଲେ?' ବୋଲି ପଚାରିଲେ, ତେବେ ଭାର୍ଗବ କହିଲେ: 'ଦେବ ଶମ୍ଭୁ ମାନସ ସରୋବରର ଉତ୍ତର ଦିଗର ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ଚାଲିଗଲେ।'
ଯଯୌ ତତ୍ର ମହାଦେଵୋ ଗଂତୁଂ ଚାନ୍ଯୈର୍ନ ଶକ୍ଯତେ । ଇତି କାଵ୍ଯଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରାହ ଦୈତ୍ଯୋ ମହାବଲଃ
ମହାଦେବ ସେଠାକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିପାରନାହାନ୍ତି; କବିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ କହିଲେ।
ଜାଲଂଧର ଉଵାଚ-। ଅହଂ ଯାସ୍ଯାମି ଦେଵେଶଂ ତ୍ଵଂ ପୁରା ଗଚ୍ଛ ଭାର୍ଗଵ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଯଯୌ ତତ୍ର ଯତ୍ରାସ୍ତେ ଶଂକରଃ ସ୍ଵଯମ୍
ଜାଲନ୍ଧର କହିଲେ: 'ମୁଁ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯିବି; ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ଯାଅ, ଭାର୍ଗବ।' ଏହିପରି କହି ସେ ଯେଉଁଠାରେ ଶଂକର ନିଜେ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଅପଶ୍ଯତ୍ତଂ ଗିରିଵରଂ ସିଂଧୁଜୋ ମାନସୋତ୍ତରମ୍ । ତସ୍ଯ ଷଷ୍ଟିସହସ୍ରାଣି ଯୋଜନାନାଂ ସମୁଚ୍ଛ୍ରଯଃ
ସାଗରରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସେ ମହାନ୍ତି ମାନସୋତ୍ତର ପାହାଡ଼କୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହାର ଉଚ୍ଚତା ଷଷ୍ଟି ହଜାର ଯୋଜନା।
ସ ଶୈଲୋ ମାନସୋ ରାଜନ୍ଦୈତ୍ଯସୈନ୍ଯୈଃ ସମାଵୃତଃ । ବହଵୋ ଦୈତ୍ଯରାଜାନଃ ଶୈଲମାରୁରୁହୁର୍ଦ୍ରୁତମ୍
ହେ ରାଜା, ସେ ମାନସ ପାହାଡ଼ ଦାନବ ସେନାମାନେ ଘେରିଥିଲେ; ଅନେକ ଦାନବ ରାଜା ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବେ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ିଗଲେ।
ଛତ୍ରାଂଧକାରଂ ପର୍ଯାସୀତ୍ଵାଦ୍ଯନାଦେନ ଵେପଥୁଃ । ସୈନ୍ଯକୋଲାହଲସ୍ତେଷାଂ ପୂରଯାମାସ ରୋଦସୀ
ତାଙ୍କର ଛତା ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ଅନ୍ଧାରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସେମାନେ ସେନାର ଉପଦ୍ରବ ଦେଖି କମ୍ପିତ ହେଲେ; ସେମାନଙ୍କର ସେନାର ଶବ୍ଦ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ପୂରିଦେଲା।
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ଅଥୈଵମାଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୈତ୍ଯସୈନ୍ଯଂ ମହତ୍ତଦା । ଅତ୍ଯୁଚ୍ଚେ ସ ଗିରେଃ ଶୃଂଗେ ସ୍ଥାପ୍ଯ ଗୌରୀଂ ସଖୀଵୃତାମ୍ 6.11.
ନାରଦ କହିଲେ: 'ଏପରି ଦାନବ ସେନାକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସେ ଗୌରୀଙ୍କୁ ସଖୀମାନେ ସହିତ ପାହାଡ଼ର ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଶିଖରରେ ବସାଇଲେ।'
ଭଗଵାଂଶ୍ଚ ଗଣୈଃ ସର୍ଵୈଃ ସନ୍ନଦ୍ଧୈର୍ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦୈଃ । ତ୍ରିଂଶନ୍ମହାବ୍ଜସାହସ୍ରୈଃ ପ୍ରମଥାନାଂ ଵୃତଃ ଶିଵଃ
ଭଗବାନ ଶିବ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଗଣ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁର୍ଦମ୍ୟ ଓ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ତିରିଶ ହଜାର ପ୍ରମଥ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଘିରିଥିଲେ।
ଉଵାଚ ନଂଦିନଂ ଶଂଭୁର୍ଗଣାନାମଧିପଂ ତ୍ଵଯା । ପ୍ରହର୍ତଵ୍ଯୋ ମହାଦୈତ୍ଯୋ ଵୀରୋ ଜାଲଂଧରୋ ରଣେ
ଶମ୍ଭୁ ଗଣମାନେର ମୁଖ୍ୟ ନନ୍ଦିଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମହାବୀର ଜାଲନ୍ଧର ଦାନବକୁ ପ୍ରହାର କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।'
ମହାକାଲାଦିଭିଃ ଶୂରୈର୍ଯାହି ତ୍ଵଂ ପରିଵାରିତଃ । ତାଵଦାଜୌ ତ୍ଵଯା ତସ୍ମାଦ୍ଯୋଦ୍ଧଵ୍ଯମତିପୌରୁଷାତ୍
'ମହାକାଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୂରମାନେ ସହିତ ତୁମେ ଯାଅ; ଯୁଦ୍ଧରେ ସେଠି ତୁମେ ସର୍ବଶକ୍ତି ଦେଇ ତାଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର।'
ଯାଵଦ୍ଯୁଦ୍ଧେ ନାରିଜଯୋ ମମ ଵୀର ଭଵିଷ୍ଯତି । ଇତି ଶଂଭୋର୍ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ଚ ସାରଥିମବ୍ରଵୀତ୍
'ମୋର ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ହେଉଅ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ହେ ବୀର, ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।' ଶମ୍ଭୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ତାଙ୍କର ସାରଥିଙ୍କୁ କହିଲେ।
କାକତୁଂଡରଥଂ ମେଽଦ୍ଯ ସମାନଯ ମହାମତେ । ନଂଦିନୋ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୋପି ସ୍ଯଂଦନମାହରତ୍
'ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଆଜି ମୋ ପାଇଁ କାକମୁଣ୍ଡି ରଥ ନେଇଆ।' ନନ୍ଦିଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ସେ ରଥ ନେଇଆସିଲେ।
ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଦଶ୍ଵସଂଯୁକ୍ତଂ ଚକ୍ରଷୋଡଶସଂଯୁତମ୍ । ଷଷ୍ଟିଧ୍ଵଜସମୋପେତଂ ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଦ୍ଯୋଜନାଯୁତମ୍
ସେ ରଥଟି ଏକତିସି ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଯୋଗିତ, ଷୋଳ ଚକା ଲଗାଯାଇଥିଲା, ଷଷ୍ଟିଟି ପତାକା ଲଗାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଏକତିସି ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ଥିଲା।
ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ସଂପୂର୍ଣଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ସାଂଗ୍ରାମିକଂ ରଥମ୍ । ନଂଦିନଶ୍ଚକ୍ରରକ୍ଷାର୍ଥଂ ପୁତ୍ରୌ ସ୍କଂଦଵିନାଯକୌ
ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ସହିତ ସଜ୍ଜିତ ଯୁଦ୍ଧ ରଥ ଆଣାଯାଇଲା; ନନ୍ଦିଙ୍କର ପୁଅ ଦୁଇଜଣ, ସ୍କନ୍ଦ ଓ ବିନାୟକ, ରଥର ଚକାକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ।
ସମାଦିଷ୍ଟୌ ଶଂକରେଣ ସନ୍ନଦ୍ଧୌ ତୌ ସ୍ଵଵାହନୌ । ଗଣୈଃ ପରିଵୃତୋ ନଂଦୀ ଵାଗ୍ଭିଃ ସଂପୂଜ୍ଯ ଚେଶ୍ଵରମ୍
ଶିବଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ସେ ଦୁଇଜଣ ନିଜ ନିଜ ଯାନରେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ, ଗଣମାନେ ସହିତ ନନ୍ଦିଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ; ନନ୍ଦି ଭଗବାନଙ୍କୁ ମଧୁର କଥାରେ ପୂଜା କଲେ।
ନଂଦୀ ରଥଂ ସମାରୁହ୍ଯ ନିର୍ଯଯୌ ଦାନଵାନ୍ପ୍ରତି । ଵିରାଜତେ ତସ୍ଯ ମୂର୍ଧ୍ନି ଛତ୍ରଂ ଦ୍ଵାଦଶଯୋଜନମ୍
ନନ୍ଦି ରଥରେ ଚଢ଼ି ଦାନବମାନେ ପ୍ରତି ଯୁଦ୍ଧକୁ ବେରିଗଲେ; ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ବାରହ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଛତା ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଯାଵତ୍ସ ନିର୍ଯଯୌ ନଂଦୀ ତାଵତ୍ତେ ଦାନଵାଃ ପୁରଃ । ଶୈଲୋପରି ସମାରୂଢା ଦାନଵା ଘୋରଦର୍ଶନାଃ
ନନ୍ଦି ଯେତେବେଳେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ, ସେତେବେଳେ ଦାନବମାନେ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧରି ଏକ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ି ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲେ।
ଗଣାନାମାଯୁଧୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ ନିହତାଃ ପତିତା ଭୁଵି । ହନ୍ଯମାନା ଗଣୈର୍ଦୈତ୍ଯାସ୍ତତ୍ଯଜୁର୍ଦୂରତୋ ଗିରିମ୍
ଗଣମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦାନବମାନେକୁ ମାରି ଭୂମିରେ ପତିତ କଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଦାନବମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବାରୁ ସେମାନେ ଦୂରରୁ ପାହାଡ଼ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ।
ତତୋ ଧୂମସମଂ ତସ୍ମାଦଵରୁହ୍ଯ ଶିଲୋଚ୍ଚଯାତ୍ । ଜଘ୍ନୁର୍ଦୈତ୍ଯାନ୍ଶିତୈଃ ଶସ୍ତ୍ରୈର୍ଗଣା ରାଜନ୍ମହାବଲାନ୍
ତାପରେ, ପାହାଡ଼ ଶିଖରରୁ ଧୂଆଁ ପରି ତଳେ ଅସି ଗଣମାନେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ରାଜା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ।