ଵୃଂଦୋଵାଚ। ନାଥ ଯୁଦ୍ଧଂ ନ କର୍ତଵ୍ଯଂ ରାଜେଂଦ୍ର କୁତ୍ସଯୋଗିନା । ମନୋ ନିଵର୍ତ୍ଯତାଂ ପଶ୍ଯ ପ୍ରଵୃତ୍ତଂ ପାର୍ଵତୀଂ ପ୍ରତି
ବୃନ୍ଦା କହିଲେ: ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଏହି ଅପମାନିତ ତପସ୍ବୀ ରାଜା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ ନାହିଁ। ମନକୁ ଫେରାନ୍ତୁ, ଦେଖନ୍ତୁ, ପାର୍ବତୀ ଏହି କଥାରେ ଆଗୁଆ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।
ଗୌରୀଂ ତ୍ଵଂ ଵାଂଛସି କସ୍ମାତ୍ପାର୍ଵତୀ କିଂ ମମାଧିକା । ତପସ୍ଵିନୀ ନିରାଲଂବା ସଂସକ୍ତା ସ୍ଥାଣଵେ ସଦା
ଆପଣ କାହିଁକି ଗୌରୀଙ୍କୁ ଚାହାନ୍ତି? ପାର୍ବତୀ ମୋଠାରୁ କଣ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ? ସେ ଏକ ତପସ୍ବିନୀ, କାହାର ସହାୟ ନାହିଁ, ସଦା ସ୍ଥାଣୁଙ୍କୁ ଲାଗି ରହିଛନ୍ତି।
ସୁତାନୁରାଗିଣୀ ଵଂଧ୍ଯା ତତଃ କୃତ୍ରିମପୁତ୍ରିକା । ଵୃଥାସ୍ତୁତା ନାରଦେନ ତାଂ ତ୍ଯଜସ୍ଵ ଭଜସ୍ଵ ମାମ୍
ସେ ପୁଅ ପ୍ରତି ଭଲପାଉଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ନିରସନ୍ତାନ, ଏହିପାଇଁ ଏକ କୃତ୍ରିମ କନ୍ୟା ରଖିଛନ୍ତି। ନାରଦ ଅକାରଣରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି। ତାକୁ ଛାଡ଼, ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର।
ଇତି ଵୃଂଦାଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାର୍ଣଵାତ୍ମଜଃ । ଅଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାର୍ଵତୀରୂପଂ ମଚ୍ଚେତୋ ନ ନିଵର୍ତତେ
ବୃନ୍ଦାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଅର୍ଣ୍ଣବଙ୍କ ପୁଅ କହିଲେ: ମୁଁ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ରୂପ ଦେଖିନଥିଲେ, ମୋ ମନ ଫେରିବ ନାହିଁ।
ଵୃଂଦେ ତ୍ଵଯା ଜନପଦୋ ରାଜଧାନୀ ପ୍ରପାଲ୍ଯତାମ୍ । ସ୍ମର୍ତଵ୍ଯୋଽହଂ ସଦା ଚଂଡି ଯଦି ମାଂ ହଂତି ଶଂକରଃ
ବୃନ୍ଦା, ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ଓ ରାଜଧାନୀକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କର। ଯଦି ଶଂକର ମୋତେ ମାରିଦେଇଥାଏ, ତେବେ ଚଣ୍ଡୀ, ସଦା ମୋତେ ସ୍ମରଣ କର।
ଇତି ଭର୍ତୃଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵୃଂଦା ହାସସମନ୍ଵିତା । ଜଗାମ ଶିବିକାରୂଢା ପୀଠଂ ଜାଲଂଧରଂ ତଦା
ପତିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବୃନ୍ଦା ହସିଲେ, ଶିବିକାରେ ବସି ତାପରେ ଯାଲନ୍ଧରଙ୍କ ସିଂହାସନକୁ ଗଲେ।
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ଅଥ ପ୍ରତସ୍ଥେ କୈଲାସଂ ସିଂଧୁସୂନୁର୍ମହାବଲଃ । ମହାପଦ୍ମସହସ୍ରାଣାଂ ଷଷ୍ଟ୍ଯା ସୈନ୍ଯେନ ସଂଵୃତଃ
ନାରଦ କହିଲେ: ତାପରେ ସମୁଦ୍ରପୁତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଣେ କୈଳାସ ପାଇଁ ଚାଲିଲେ, ଷଷ୍ଟି ହଜାର ମହାପଦ୍ମ ଧାରଣ କରୁଥିବା ସେନା ସହିତ।
ଅତ୍ରାଂତରେ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କୈଲାଂସଂ ଶଂକରୋ ଗତଃ । ଗଣପୁତ୍ରପ୍ରିଯାଯୁକ୍ତଃ କୈଲାସଂ ମାନସୋତ୍ତରମ୍
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଶଂକର କୈଳାସ ଛାଡ଼ି, ପ୍ରିୟ ପୁଅ ଓ ଜନନୀ ସହିତ ଉଚ୍ଚ କୈଳାସ ମାନସ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଜାଲଂଧରସ୍ତତଃ ପ୍ରାପ୍ତଃ କୈଲାସଂ ପ୍ରଥମେଽହନି । ସେନାଃ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ କୈଲାସ ଆଲୋକନକୁତୂହଲୀ
ତାପରେ ଯାଲନ୍ଧର ପ୍ରଥମ ଦିନ କୈଳାସକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେନାକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ ଓ କୈଳାସକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଦେଖିଲେ।
ଦିଵ୍ଯକେସରମଂଦାରରଜଃପୁଂଜ ପରିଶ୍ରିତାଃ । ଶୀତାଂବୁଶୀକରାସାରୈଃ ପ୍ରଭୁଗ୍ନା ଵାଂତି ଵାଯଵଃ
ସେଠାରେ ଦେବୀ କେସର ଓ ମନ୍ଦାର ଫୁଲର ଧୂଳିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାତାସ ବହୁଛି, ଶୀତଳ ପାଣିର ଛିଟା ହେଉଛି।
ଯତ୍ର ସିଦ୍ଧାଂଗନା ପୀନସ୍ତନୋତ୍ତୁଂଗତରଂଗିଣଃ । ମଂଦାରମକରଂଦାଢ୍ଯାଃ ସୁଂଦରା ଵାଂତି ଵାଯଵଃ
ସେଠାରେ, ମନ୍ଦାର ଫୁଲର ରେଣୁରେ ଭରିଥିବା ବାତାସ ବହୁଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଶିଦ୍ଧାଙ୍ଗନାମାନେ ଉନ୍ନତ ଅଂଶ ଓ ଭରିପୁରା ସ୍ତନ ସହିତ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ବସିଛନ୍ତି।
ଯତ୍ରାଶୋକରୁଚିସ୍ନିଗ୍ଧପାଦନ୍ଯାସଂ ଚ ଯୋଷିତାମ୍ । ଵିଲୋକ୍ଯ ଦାନଵେଂଦ୍ରୋଭୂନ୍ମନୋରଥସମାକୁଲଃ
ଏଠାରେ ଅଶୋକ ଚେହେରା ପରି ମୃଦୁ ପାଦ ଥିବା ନାରୀମାନେକୁ ଦେଖି, ଦାନବନାୟକ ଅଭିଲାଷରେ ଭରିଯାଇଲେ।
ପ୍ରାପ୍ନୁଵଂତି ସୁରାଃ ପ୍ରୀତିଂ ସ୍ଵବିଂବାଲୋକହର୍ଷିତାଃ । ଯତ୍ର କିନ୍ନରକାଂତାନାଂ ସୁରତଵ୍ଯଂଜିତପ୍ରଭାଃ
ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖି ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ କିନ୍ନରୀମାନେର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ମଧୁର ମିଳନକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରେ।
ଵିଭାଂତି ସର୍ଵତସ୍ତତ୍ର ମଂଦାରାଃ ଶୀର୍ଣପଲ୍ଲଵାଃ । ଯତ୍ର ଶଂଭୁଗଣାକ୍ରାଂତା ନାନାଵେଲାକୁଲଦ୍ରୁମାଃ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତଠାରେ ମନ୍ଦାର ଗଛ ଝରିପଡ଼ିଥିବା ପତ୍ରରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀରେ ଭରିଥିବା ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ଶଂଭୁଙ୍କ ସେନା ଆକ୍ରମଣ କରୁଛନ୍ତି।
ଭାଂତି ମନ୍ମଥଭୂପାଲ ଯଶସା ସୁଧୃତା ଇଵ । ଯତ୍ର ଚଂଦନକସ୍ତୂରୀ ଗଂଧୋନ୍ମତ୍ତାଲିସଂଚଯାଃ । ଵିଭାଂତି ଦଗ୍ଧକଂଦର୍ପ୍ପ ନିର୍ଵାଣାଂଗାରସନ୍ନିଭାଃ
ସେଠାରେ ସେମାନେ ମନ୍ମଥ ରାଜାଙ୍କ ଯଶରେ ମଜବୁତ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି; ଏଠାରେ ଚନ୍ଦନ ଓ କସ୍ତୂରୀର ସୁଗନ୍ଧରେ ମତ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ଜଳିଥିବା ଅହଂକାରର ଅଙ୍ଗାର ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ଯତ୍ରାଂଗନାନାଂ ସକଲଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ସୌରଭ୍ଯମତ୍ଯୁତ୍ତମକାଂତିମିତ୍ରମ୍ । ମନ୍ଯେ ପରିଷ୍ଵକ୍ତମନୋଵିନୋଦା କସ୍ତୂରିକା ଗାହତି କାଲିମାନମ୍
ଏଠାରେ ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ସମସ୍ତ ନାରୀଙ୍କ ପାଖରେ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ସୁଗନ୍ଧ ମିଳିଛି, ଯାହା ମନକୁ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଦେଇଛି; ଏହି ଆନନ୍ଦରେ ମନ ଏମିତି ଲିନ ହୋଇଯାଏ ଯେ, କସ୍ତୂରୀର କଳା ରଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ଆଛାଦିତ କରିପାରେ ନାହିଁ।
କ୍ଵଚିତ୍ପ୍ରଵରଗୈରିକାସମସମୁଲ୍ଲସତ୍ ପଂକଜଂ ଲଵଂଗଦଲସନ୍ନିଭାସନଚଲଚ୍ଚକୋରଂ କ୍ଵଚିତ୍ । କ୍ଵଚିଦ୍ଗିରିସରିତ୍ତଟୀତରଣିଵତ୍ସ୍ଫୁରତ୍କୁଂଡଲଂ ଚଲନ୍ନିଚୁଲମଂଜରୀଵିନଯନମ୍ରଭୃଂଗଂ କ୍ଵଚିତ୍
କେଉଁଠି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲାଲ ମାଟି ମଧ୍ୟରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଖିଲିଥିବା ପଦ୍ମ ଫୁଲ, ତାହାର ପତ୍ର ଲବଙ୍ଗ କଳିର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି, ଚଳିତ ଚକୋର ପକ୍ଷୀ ପରି ଝଲମଲ କରୁଛି; ଆଉ କେଉଁଠି ପାହାଡ଼ ନଦୀ କୂଳ ଭଳି ଚମକୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳ, ଡୋଳୁଥିବା ଫୁଲ ଗୁଛ ତଳେ ଭୂଙ୍ଗାମାନେ ନମ୍ରତାରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଉଛନ୍ତି।
କ୍ଵଚିଦ୍ଦଲିତକୋକିଲାକୁଲିତନୂତ୍ନଚୂତାଂକୁରଂ କୁରଂଗକୁଲସେଵିତଂ ପ୍ରବଲଶାଲିମୂଲଂ କ୍ଵଚିତ୍ । କ୍ଵଚିତ୍ପ୍ରଵରସୁଂଦରୈଃ ସୁରଵଧୂପଦୈଃ ପାଵନଂ ଵନଂ ନଯତି ଵିକ୍ରିଯାମିହ ମନୋ ମୁନୀନାମପି
କେଉଁଠି ନୂଆ ଆମ୍ବ ମଞ୍ଜରୀକୁ କୋଇଲୀମାନେ ଚଢ଼ି ଚଉଁଚଲା କରୁଛନ୍ତି, ଆଉ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧାନ ଗଛର ମୂଳ ଚାରିପାଖରେ ହରିଣମାନେ ଘୁରୁଛନ୍ତି; କେଉଁଠି ଦେବୀମାନେ ତାଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ପଦଚିହ୍ନ ଦେଇ ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ପବିତ୍ର କରିଛନ୍ତି, ଏହାର ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଦେଖି ସନ୍ତମାନଙ୍କର ମନ ମଧ୍ୟ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଉଛି।
ଏଵଂଗୁଣସମାଯୁକ୍ତଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ହରମଂଦିରମ୍ । ଵିଚିତ୍ରଂ ଚାପି କୈଲାସଂ ସର୍ଵରତ୍ନସମାଶ୍ରଯମ୍
ଏପରି ଗୁଣରେ ଭରିଥିବା ହରଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଓ ଅଦ୍ଭୁତ କୈଳାସ, ସମସ୍ତ ରତ୍ନର ଆଶ୍ରୟ, ଦେଖିଲେ।
ଅତ୍ଯଂତଵିସ୍ମିତୋ ଦୈତ୍ଯଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଭୃଗୁନଂଦନମ୍ । କସ୍ମାତ୍ତଂ ତାପସଂ ତାତ ପ୍ରଵଦଂତି ଭଵାଦୃଶାଃ
ଏପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଦାନବଟି ଅତିଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ, ଭୃଗୁଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ତୁମେମାନେ ଏହି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କାହିଁକି ତାପସ ବୋଲାଉଛ?'
ତାଦୃଶୀ ଯସ୍ଯ ସା ଭାର୍ଯା ଗୃହମୀଦୃଙ୍ମନୋହରମ୍ । ତତ୍ରାଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଵଦଚ୍ଛଂଭୁଂ ହରଃ କୁତ୍ର ଗତଃ କଵେ
ଏପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଘର ଓ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଘରଣୀ ଯାହାଙ୍କ, ସେଠାରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିନଥିବାରୁ, ସେ ପଚାରିଲେ: 'ମୁନି, ହର କେଉଁଠି ଗଲେ?'
କଥଂ ମମ ଭଯାଚ୍ଚେତି ପୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଭାର୍ଗଵଃ । ଦେଵଶଂଭୁର୍ମହାଶୈଲମଗମ୍ଯଂ ମାନସୋତ୍ତରମ୍
'ସେ ମୋ ଭୟରେ କିପରି ଚାଲିଗଲେ?' ବୋଲି ପଚାରିଲେ, ତେବେ ଭାର୍ଗବ କହିଲେ: 'ଦେବ ଶମ୍ଭୁ ମାନସ ସରୋବରର ଉତ୍ତର ଦିଗର ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ଚାଲିଗଲେ।'
ଯଯୌ ତତ୍ର ମହାଦେଵୋ ଗଂତୁଂ ଚାନ୍ଯୈର୍ନ ଶକ୍ଯତେ । ଇତି କାଵ୍ଯଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରାହ ଦୈତ୍ଯୋ ମହାବଲଃ
ମହାଦେବ ସେଠାକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିପାରନାହାନ୍ତି; କବିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ କହିଲେ।
ଜାଲଂଧର ଉଵାଚ-। ଅହଂ ଯାସ୍ଯାମି ଦେଵେଶଂ ତ୍ଵଂ ପୁରା ଗଚ୍ଛ ଭାର୍ଗଵ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଯଯୌ ତତ୍ର ଯତ୍ରାସ୍ତେ ଶଂକରଃ ସ୍ଵଯମ୍
ଜାଲନ୍ଧର କହିଲେ: 'ମୁଁ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯିବି; ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ଯାଅ, ଭାର୍ଗବ।' ଏହିପରି କହି ସେ ଯେଉଁଠାରେ ଶଂକର ନିଜେ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଅପଶ୍ଯତ୍ତଂ ଗିରିଵରଂ ସିଂଧୁଜୋ ମାନସୋତ୍ତରମ୍ । ତସ୍ଯ ଷଷ୍ଟିସହସ୍ରାଣି ଯୋଜନାନାଂ ସମୁଚ୍ଛ୍ରଯଃ
ସାଗରରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସେ ମହାନ୍ତି ମାନସୋତ୍ତର ପାହାଡ଼କୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହାର ଉଚ୍ଚତା ଷଷ୍ଟି ହଜାର ଯୋଜନା।
ସ ଶୈଲୋ ମାନସୋ ରାଜନ୍ଦୈତ୍ଯସୈନ୍ଯୈଃ ସମାଵୃତଃ । ବହଵୋ ଦୈତ୍ଯରାଜାନଃ ଶୈଲମାରୁରୁହୁର୍ଦ୍ରୁତମ୍
ହେ ରାଜା, ସେ ମାନସ ପାହାଡ଼ ଦାନବ ସେନାମାନେ ଘେରିଥିଲେ; ଅନେକ ଦାନବ ରାଜା ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବେ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ିଗଲେ।
ଛତ୍ରାଂଧକାରଂ ପର୍ଯାସୀତ୍ଵାଦ୍ଯନାଦେନ ଵେପଥୁଃ । ସୈନ୍ଯକୋଲାହଲସ୍ତେଷାଂ ପୂରଯାମାସ ରୋଦସୀ
ତାଙ୍କର ଛତା ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ଅନ୍ଧାରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସେମାନେ ସେନାର ଉପଦ୍ରବ ଦେଖି କମ୍ପିତ ହେଲେ; ସେମାନଙ୍କର ସେନାର ଶବ୍ଦ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ପୂରିଦେଲା।
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ଅଥୈଵମାଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୈତ୍ଯସୈନ୍ଯଂ ମହତ୍ତଦା । ଅତ୍ଯୁଚ୍ଚେ ସ ଗିରେଃ ଶୃଂଗେ ସ୍ଥାପ୍ଯ ଗୌରୀଂ ସଖୀଵୃତାମ୍ 6.11.
ନାରଦ କହିଲେ: 'ଏପରି ଦାନବ ସେନାକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସେ ଗୌରୀଙ୍କୁ ସଖୀମାନେ ସହିତ ପାହାଡ଼ର ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଶିଖରରେ ବସାଇଲେ।'
ଭଗଵାଂଶ୍ଚ ଗଣୈଃ ସର୍ଵୈଃ ସନ୍ନଦ୍ଧୈର୍ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦୈଃ । ତ୍ରିଂଶନ୍ମହାବ୍ଜସାହସ୍ରୈଃ ପ୍ରମଥାନାଂ ଵୃତଃ ଶିଵଃ
ଭଗବାନ ଶିବ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଗଣ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁର୍ଦମ୍ୟ ଓ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ତିରିଶ ହଜାର ପ୍ରମଥ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଘିରିଥିଲେ।
ଉଵାଚ ନଂଦିନଂ ଶଂଭୁର୍ଗଣାନାମଧିପଂ ତ୍ଵଯା । ପ୍ରହର୍ତଵ୍ଯୋ ମହାଦୈତ୍ଯୋ ଵୀରୋ ଜାଲଂଧରୋ ରଣେ
ଶମ୍ଭୁ ଗଣମାନେର ମୁଖ୍ୟ ନନ୍ଦିଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମହାବୀର ଜାଲନ୍ଧର ଦାନବକୁ ପ୍ରହାର କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।'