ଭୋଗାର୍ଥାଂ କିଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛାମି ତୁଭ୍ଯଂ ଭାଵୁକ କଥ୍ଯତାମ୍ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନାରାଯଣୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ଧିଜସ୍ଯ ମୁଦାନ୍ଵିତଃ
"ମୋତେ କହ, ମୁଁ କଣ ଭୋଗ ଦେବି, ତୁମେ କ'ଣ ଚାହୁଁଛ?" ଏପରି ସମୁଦ୍ରଜନ୍ମାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ନାରାୟଣ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ।
ଉଵାଚ କିଂ କରୋମୀତି ପ୍ରିଯଂ ସିଂଧୁସୁତେପ୍ସିତମ୍ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସ ପ୍ରହୃଷ୍ଟୋଽଥ ହରିଂ ପ୍ରୋଵାଚ ସତ୍ଵରଃ
ସେ କହିଲେ, "ମୁଁ କଣ କରି ତୁମକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିପାରିବି, ସିନ୍ଧୁପୁତ୍ର?" ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ତୁରନ୍ତ ହରିଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଯାମି ଯୋଦ୍ଧୁଂ ରଣେଽହଂ ତ୍ଵଂ ସୁଖୀ ତିଷ୍ଠେହ ସାଗରେ । ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ଦତ୍ତାକ୍ଷତସ୍ତତ୍ର କେଶଵେନାଥ ପୂଜିତଃ
"ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଯାଉଛି, ତୁମେ ସମୁଦ୍ରରେ ଆନନ୍ଦରେ ରୁହ।" ସେଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ ଓ କେଶବଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଗଲା।
ସ ନିର୍ଗତ୍ଯ ହରେଃ ସ୍ଥାନାତ୍ସମୁଦ୍ରଂ ପ୍ରଷ୍ଟୁମାଗତଃ । ସୋଽର୍ଣଵଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯାହ ତାତ ଯାସ୍ଯାମି ଦୂରତଃ
ସେ ହରିଙ୍କ ନିବାସରୁ ବାହାରି ସମୁଦ୍ର ପାଖକୁ ଗଲେ। ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ, "ପିତା, ମୁଁ ଦୂରକୁ ଯାଉଛି।"
ନୀଲକଂଠଂ ରଣେ ଜେତୁମନୁଜ୍ଞାଂ ଦାତୁମର୍ହସି । ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଯିଯାସୋଃ ଶଂକରଂ ପ୍ରତି
"ନୀଳକଣ୍ଠଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିବା ପାଇଁ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅ।" ପୁଅଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଯିଏ ଶଙ୍କରଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ,
ସିଂଧୁରାଜେନ ସୋଽପ୍ଯୁକ୍ତଃ ପୁତ୍ର ତଂ ତାପସଂ ତ୍ଯଜ । ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ରାଜ୍ଯଂ ମଯା ଦତ୍ତଂ ତାପସଂ ତ୍ଯଜ ଦୂରତଃ
ସିନ୍ଧୁରାଜ କହିଲେ, "ପୁଅ, ସେ ତାପସକୁ ଛାଡ଼। ମୁଁ ଦେଇଥିବା ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କର, ତାପସକୁ ଦୂରରେ ରଖ।"
ଅତ୍ଯଦ୍ଭୁତଃ ପ୍ରତାପସ୍ତେ ତ୍ଵତ୍ତୁଲ୍ଯୋ ନାସ୍ତି ଭୂମିପଃ । ସ୍ଵର୍ଗାଦାଧିକ୍ଯତାଂ ନୀତଂ ତ୍ଵଯା ଵତ୍ସ ଧରାତଲମ୍
"ତୋର ପ୍ରଭାବ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ। ତୋ ପରି ରାଜା ଆଉ କେହି ନାହିଁ। ତୁମେ ପୃଥିବୀକୁ ସ୍ୱର୍ଗଠାରୁ ଅଧିକ ମହିମା ଦେଇଛ।"
ତଵ ରାଜ୍ଯେଵ ସୁମତୀ ଵୈକୁଂଠ ଇଵ ରାଜତେ । ଯୋ ଦେଵୋ ଦୁର୍ଜଯୋ ଦୈତ୍ଯୈରାନୀତଃ ସହ ସଶ୍ରିଯା
"ତୋର ରାଜ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନ ବୈକୁଣ୍ଠ ପରି ଚମକୁଛି। ଯିଏ ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜୟ, ସେ ଦେବତା ତାଙ୍କର ଶ୍ରୀ ସହିତ ଏଠାରେ ଆଣାଯାଇଛନ୍ତି।"
ମମାଂତିକଂ ଵତ୍ସ ଵସ ଶଂକରଂ ଭିକ୍ଷୁକଂ ତ୍ଯଜ । ଏଵମୁକ୍ତୋ ହ୍ଯର୍ଣଵେନ ଗିରିଜାଂ ପ୍ରତି ରାଗଵାନ୍
ମୋ ପୁଅ, ତୁମେ ମୋ ପାଖରେ ରୁହ; ଶଂକର, ସେ ଭିକ୍ଷୁକ ତାକୁ ଛାଡ଼। ଏଭଳି ଅର୍ଣ୍ଣବ କହିଲେ, ତାପରେ ସେ ରାଗରେ ଭରିଯାଇ ଗିରିଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପିତୃଵାକ୍ଯମଵିଜ୍ଞାଯ ଆଗତ୍ଯ ସ୍ଵଭଟାନ୍ସ୍ଵକାନ୍ । ସଜ୍ଜୀଭୂତଂ ତୁ ଯୁଦ୍ଧାଯ ଵୃଂଦା ଜାଲଂଧରଂ ଜଗୌ
ପିତାଙ୍କ କଥାକୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରି, ସେ ଆସି ନିଜ ସେନାପତିମାନେକୁ ଡାକିଲା; ଏବେ ବୃନ୍ଦା ଯାଲନ୍ଧରଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୟାରିରେ ଥିଲେ।
ଵୃଂଦୋଵାଚ। ନାଥ ଯୁଦ୍ଧଂ ନ କର୍ତଵ୍ଯଂ ରାଜେଂଦ୍ର କୁତ୍ସଯୋଗିନା । ମନୋ ନିଵର୍ତ୍ଯତାଂ ପଶ୍ଯ ପ୍ରଵୃତ୍ତଂ ପାର୍ଵତୀଂ ପ୍ରତି
ବୃନ୍ଦା କହିଲେ: ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଏହି ଅପମାନିତ ତପସ୍ବୀ ରାଜା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ ନାହିଁ। ମନକୁ ଫେରାନ୍ତୁ, ଦେଖନ୍ତୁ, ପାର୍ବତୀ ଏହି କଥାରେ ଆଗୁଆ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।
ଗୌରୀଂ ତ୍ଵଂ ଵାଂଛସି କସ୍ମାତ୍ପାର୍ଵତୀ କିଂ ମମାଧିକା । ତପସ୍ଵିନୀ ନିରାଲଂବା ସଂସକ୍ତା ସ୍ଥାଣଵେ ସଦା
ଆପଣ କାହିଁକି ଗୌରୀଙ୍କୁ ଚାହାନ୍ତି? ପାର୍ବତୀ ମୋଠାରୁ କଣ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ? ସେ ଏକ ତପସ୍ବିନୀ, କାହାର ସହାୟ ନାହିଁ, ସଦା ସ୍ଥାଣୁଙ୍କୁ ଲାଗି ରହିଛନ୍ତି।
ସୁତାନୁରାଗିଣୀ ଵଂଧ୍ଯା ତତଃ କୃତ୍ରିମପୁତ୍ରିକା । ଵୃଥାସ୍ତୁତା ନାରଦେନ ତାଂ ତ୍ଯଜସ୍ଵ ଭଜସ୍ଵ ମାମ୍
ସେ ପୁଅ ପ୍ରତି ଭଲପାଉଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ନିରସନ୍ତାନ, ଏହିପାଇଁ ଏକ କୃତ୍ରିମ କନ୍ୟା ରଖିଛନ୍ତି। ନାରଦ ଅକାରଣରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି। ତାକୁ ଛାଡ଼, ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର।
ଇତି ଵୃଂଦାଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାର୍ଣଵାତ୍ମଜଃ । ଅଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାର୍ଵତୀରୂପଂ ମଚ୍ଚେତୋ ନ ନିଵର୍ତତେ
ବୃନ୍ଦାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଅର୍ଣ୍ଣବଙ୍କ ପୁଅ କହିଲେ: ମୁଁ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ରୂପ ଦେଖିନଥିଲେ, ମୋ ମନ ଫେରିବ ନାହିଁ।
ଵୃଂଦେ ତ୍ଵଯା ଜନପଦୋ ରାଜଧାନୀ ପ୍ରପାଲ୍ଯତାମ୍ । ସ୍ମର୍ତଵ୍ଯୋଽହଂ ସଦା ଚଂଡି ଯଦି ମାଂ ହଂତି ଶଂକରଃ
ବୃନ୍ଦା, ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ଓ ରାଜଧାନୀକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କର। ଯଦି ଶଂକର ମୋତେ ମାରିଦେଇଥାଏ, ତେବେ ଚଣ୍ଡୀ, ସଦା ମୋତେ ସ୍ମରଣ କର।
ଇତି ଭର୍ତୃଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵୃଂଦା ହାସସମନ୍ଵିତା । ଜଗାମ ଶିବିକାରୂଢା ପୀଠଂ ଜାଲଂଧରଂ ତଦା
ପତିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବୃନ୍ଦା ହସିଲେ, ଶିବିକାରେ ବସି ତାପରେ ଯାଲନ୍ଧରଙ୍କ ସିଂହାସନକୁ ଗଲେ।
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ଅଥ ପ୍ରତସ୍ଥେ କୈଲାସଂ ସିଂଧୁସୂନୁର୍ମହାବଲଃ । ମହାପଦ୍ମସହସ୍ରାଣାଂ ଷଷ୍ଟ୍ଯା ସୈନ୍ଯେନ ସଂଵୃତଃ
ନାରଦ କହିଲେ: ତାପରେ ସମୁଦ୍ରପୁତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଣେ କୈଳାସ ପାଇଁ ଚାଲିଲେ, ଷଷ୍ଟି ହଜାର ମହାପଦ୍ମ ଧାରଣ କରୁଥିବା ସେନା ସହିତ।
ଅତ୍ରାଂତରେ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କୈଲାଂସଂ ଶଂକରୋ ଗତଃ । ଗଣପୁତ୍ରପ୍ରିଯାଯୁକ୍ତଃ କୈଲାସଂ ମାନସୋତ୍ତରମ୍
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଶଂକର କୈଳାସ ଛାଡ଼ି, ପ୍ରିୟ ପୁଅ ଓ ଜନନୀ ସହିତ ଉଚ୍ଚ କୈଳାସ ମାନସ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଜାଲଂଧରସ୍ତତଃ ପ୍ରାପ୍ତଃ କୈଲାସଂ ପ୍ରଥମେଽହନି । ସେନାଃ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ କୈଲାସ ଆଲୋକନକୁତୂହଲୀ
ତାପରେ ଯାଲନ୍ଧର ପ୍ରଥମ ଦିନ କୈଳାସକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେନାକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ ଓ କୈଳାସକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଦେଖିଲେ।
ଦିଵ୍ଯକେସରମଂଦାରରଜଃପୁଂଜ ପରିଶ୍ରିତାଃ । ଶୀତାଂବୁଶୀକରାସାରୈଃ ପ୍ରଭୁଗ୍ନା ଵାଂତି ଵାଯଵଃ
ସେଠାରେ ଦେବୀ କେସର ଓ ମନ୍ଦାର ଫୁଲର ଧୂଳିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାତାସ ବହୁଛି, ଶୀତଳ ପାଣିର ଛିଟା ହେଉଛି।
ଯତ୍ର ସିଦ୍ଧାଂଗନା ପୀନସ୍ତନୋତ୍ତୁଂଗତରଂଗିଣଃ । ମଂଦାରମକରଂଦାଢ୍ଯାଃ ସୁଂଦରା ଵାଂତି ଵାଯଵଃ
ସେଠାରେ, ମନ୍ଦାର ଫୁଲର ରେଣୁରେ ଭରିଥିବା ବାତାସ ବହୁଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଶିଦ୍ଧାଙ୍ଗନାମାନେ ଉନ୍ନତ ଅଂଶ ଓ ଭରିପୁରା ସ୍ତନ ସହିତ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ବସିଛନ୍ତି।
ଯତ୍ରାଶୋକରୁଚିସ୍ନିଗ୍ଧପାଦନ୍ଯାସଂ ଚ ଯୋଷିତାମ୍ । ଵିଲୋକ୍ଯ ଦାନଵେଂଦ୍ରୋଭୂନ୍ମନୋରଥସମାକୁଲଃ
ଏଠାରେ ଅଶୋକ ଚେହେରା ପରି ମୃଦୁ ପାଦ ଥିବା ନାରୀମାନେକୁ ଦେଖି, ଦାନବନାୟକ ଅଭିଲାଷରେ ଭରିଯାଇଲେ।
ପ୍ରାପ୍ନୁଵଂତି ସୁରାଃ ପ୍ରୀତିଂ ସ୍ଵବିଂବାଲୋକହର୍ଷିତାଃ । ଯତ୍ର କିନ୍ନରକାଂତାନାଂ ସୁରତଵ୍ଯଂଜିତପ୍ରଭାଃ
ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖି ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ କିନ୍ନରୀମାନେର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ମଧୁର ମିଳନକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରେ।
ଵିଭାଂତି ସର୍ଵତସ୍ତତ୍ର ମଂଦାରାଃ ଶୀର୍ଣପଲ୍ଲଵାଃ । ଯତ୍ର ଶଂଭୁଗଣାକ୍ରାଂତା ନାନାଵେଲାକୁଲଦ୍ରୁମାଃ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତଠାରେ ମନ୍ଦାର ଗଛ ଝରିପଡ଼ିଥିବା ପତ୍ରରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀରେ ଭରିଥିବା ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ଶଂଭୁଙ୍କ ସେନା ଆକ୍ରମଣ କରୁଛନ୍ତି।
ଭାଂତି ମନ୍ମଥଭୂପାଲ ଯଶସା ସୁଧୃତା ଇଵ । ଯତ୍ର ଚଂଦନକସ୍ତୂରୀ ଗଂଧୋନ୍ମତ୍ତାଲିସଂଚଯାଃ । ଵିଭାଂତି ଦଗ୍ଧକଂଦର୍ପ୍ପ ନିର୍ଵାଣାଂଗାରସନ୍ନିଭାଃ
ସେଠାରେ ସେମାନେ ମନ୍ମଥ ରାଜାଙ୍କ ଯଶରେ ମଜବୁତ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି; ଏଠାରେ ଚନ୍ଦନ ଓ କସ୍ତୂରୀର ସୁଗନ୍ଧରେ ମତ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ଜଳିଥିବା ଅହଂକାରର ଅଙ୍ଗାର ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ଯତ୍ରାଂଗନାନାଂ ସକଲଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ସୌରଭ୍ଯମତ୍ଯୁତ୍ତମକାଂତିମିତ୍ରମ୍ । ମନ୍ଯେ ପରିଷ୍ଵକ୍ତମନୋଵିନୋଦା କସ୍ତୂରିକା ଗାହତି କାଲିମାନମ୍
ଏଠାରେ ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ସମସ୍ତ ନାରୀଙ୍କ ପାଖରେ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ସୁଗନ୍ଧ ମିଳିଛି, ଯାହା ମନକୁ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଦେଇଛି; ଏହି ଆନନ୍ଦରେ ମନ ଏମିତି ଲିନ ହୋଇଯାଏ ଯେ, କସ୍ତୂରୀର କଳା ରଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ଆଛାଦିତ କରିପାରେ ନାହିଁ।
କ୍ଵଚିତ୍ପ୍ରଵରଗୈରିକାସମସମୁଲ୍ଲସତ୍ ପଂକଜଂ ଲଵଂଗଦଲସନ୍ନିଭାସନଚଲଚ୍ଚକୋରଂ କ୍ଵଚିତ୍ । କ୍ଵଚିଦ୍ଗିରିସରିତ୍ତଟୀତରଣିଵତ୍ସ୍ଫୁରତ୍କୁଂଡଲଂ ଚଲନ୍ନିଚୁଲମଂଜରୀଵିନଯନମ୍ରଭୃଂଗଂ କ୍ଵଚିତ୍
କେଉଁଠି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲାଲ ମାଟି ମଧ୍ୟରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଖିଲିଥିବା ପଦ୍ମ ଫୁଲ, ତାହାର ପତ୍ର ଲବଙ୍ଗ କଳିର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି, ଚଳିତ ଚକୋର ପକ୍ଷୀ ପରି ଝଲମଲ କରୁଛି; ଆଉ କେଉଁଠି ପାହାଡ଼ ନଦୀ କୂଳ ଭଳି ଚମକୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳ, ଡୋଳୁଥିବା ଫୁଲ ଗୁଛ ତଳେ ଭୂଙ୍ଗାମାନେ ନମ୍ରତାରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଉଛନ୍ତି।
କ୍ଵଚିଦ୍ଦଲିତକୋକିଲାକୁଲିତନୂତ୍ନଚୂତାଂକୁରଂ କୁରଂଗକୁଲସେଵିତଂ ପ୍ରବଲଶାଲିମୂଲଂ କ୍ଵଚିତ୍ । କ୍ଵଚିତ୍ପ୍ରଵରସୁଂଦରୈଃ ସୁରଵଧୂପଦୈଃ ପାଵନଂ ଵନଂ ନଯତି ଵିକ୍ରିଯାମିହ ମନୋ ମୁନୀନାମପି
କେଉଁଠି ନୂଆ ଆମ୍ବ ମଞ୍ଜରୀକୁ କୋଇଲୀମାନେ ଚଢ଼ି ଚଉଁଚଲା କରୁଛନ୍ତି, ଆଉ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧାନ ଗଛର ମୂଳ ଚାରିପାଖରେ ହରିଣମାନେ ଘୁରୁଛନ୍ତି; କେଉଁଠି ଦେବୀମାନେ ତାଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ପଦଚିହ୍ନ ଦେଇ ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ପବିତ୍ର କରିଛନ୍ତି, ଏହାର ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଦେଖି ସନ୍ତମାନଙ୍କର ମନ ମଧ୍ୟ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଉଛି।
ଏଵଂଗୁଣସମାଯୁକ୍ତଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ହରମଂଦିରମ୍ । ଵିଚିତ୍ରଂ ଚାପି କୈଲାସଂ ସର୍ଵରତ୍ନସମାଶ୍ରଯମ୍
ଏପରି ଗୁଣରେ ଭରିଥିବା ହରଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଓ ଅଦ୍ଭୁତ କୈଳାସ, ସମସ୍ତ ରତ୍ନର ଆଶ୍ରୟ, ଦେଖିଲେ।
ଅତ୍ଯଂତଵିସ୍ମିତୋ ଦୈତ୍ଯଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଭୃଗୁନଂଦନମ୍ । କସ୍ମାତ୍ତଂ ତାପସଂ ତାତ ପ୍ରଵଦଂତି ଭଵାଦୃଶାଃ
ଏପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଦାନବଟି ଅତିଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ, ଭୃଗୁଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ତୁମେମାନେ ଏହି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କାହିଁକି ତାପସ ବୋଲାଉଛ?'