ବ୍ରାହ୍ମାଦିଲୋକପାଲାନାଂ ପୂଜାଂ ଗୃହ୍ଣାସି ସର୍ଵତଃ । ନ ତ୍ଵଂ ପଶ୍ଯସି କଂ ଦେଵଂ ତ୍ଵଂ ପୂଜଯସି କଂଚନ
'ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଲୋକପାଳମାନଙ୍କର ପୂଜା ଆପଣ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ହେ ଦେବ, ଆପଣ କୌଣସି ଦେବତାକୁ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ, କିମ୍ବା କୌଣସି ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି ନାହିଁ।'
ଈଶ୍ଵରୋଽସି କଥଂ ଲୋକେ ଭିକ୍ଷାଭୋଜୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ । ସଂଗୋପଯସି ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ର ଗୌରୀଂ ରମ୍ଯାଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ମେ
'ଆପଣ ଏହି ସଂସାରରେ କିପରି ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଥିବା ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ? ହେ ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ର, ଆପଣ ଗୌରୀଙ୍କୁ ଲୁଚାଇ ରଖିଛନ୍ତି—ତାଙ୍କୁ ମୋତେ ଦିଅନ୍ତୁ।'
ସ୍କଂଦଲଂବୋଦରାଭ୍ଯାଂ ତ୍ଵଂ ପୁତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ସହିତୋଽଧୁନା । ଭିକ୍ଷାପାତ୍ରଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ତୁ ଭ୍ରମ ନିତ୍ଯଂ ଗୃହେଗୃହେ
'ଏବେ ଆପଣ ନିଜ ପୁଅ ସ୍କନ୍ଦ ଓ ଲମ୍ବୋଦର ସହିତ ଭିକ୍ଷାପାତ୍ର ନେଇ, ପ୍ରତିଦିନ ଘରେ ଘରେ ଘୁଞ୍ଚିବେ।'
ଏଵଂ ବହୁଵିଧଂ ତତ୍ର ରାହୁରାହେଶ୍ଵରଂ ପ୍ରତି । ଭଗଵାନପି ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ନୋତ୍ତରଂ କିଂଚିଦବ୍ରଵୀତ୍
ଏପରି ଅନେକ ପ୍ରକାରରେ ରାହୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କହିଲେ; କିନ୍ତୁ ଭଗବାନ ଏହା ଶୁଣି କିଛି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ।
ଅଥେଶଂ ମୌନିନଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରାହୁର୍ନଂଦିନମବ୍ରଵୀତ୍ । ତ୍ଵ ମଂତ୍ରୀ ହ୍ଯସି ସେନାନୀର୍ଵିକଟାନନ ବିଂବଧୃକ୍ 6.10.
ତାପରେ ନିରବ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ରାହୁ ନନ୍ଦିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ସେନାପତି, ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଚେହେରା ଥିବା।'
ଏଵମାଚରିତ ଭ୍ରଷ୍ଟଂ ତ୍ଵଂ ଶିକ୍ଷଯିତୁମର୍ହସି । ନୋଚେଦ୍ରୋଷେଣେଂଦ୍ର ଇଵ ପତିଷ୍ଯତି ରଣେ ହତଃ
'ଏପରି ଆଚରଣ ହେବାରୁ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଶିଖ୍ୟା ଦେବା ଉଚିତ। ନହେଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି କ୍ରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବେ।'
ଇତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯ ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ନଂଦୀ ଵିଜ୍ଞାପ୍ଯ ଚେଶ୍ଵରମ୍ । ଭ୍ରୂସଂଜ୍ଞଯୈଵ ସ ତଦା ମତମାଜ୍ଞାଯ ଶୂଲିନଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ନନ୍ଦି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ; ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଭୃକୁଟି ସଂକେତ ଦ୍ୱାରା ସେ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ବୁଝିଗଲେ।
ସଂପୂଜ୍ଯ ପ୍ରେଷଯାମାସ ରାହୁଂ ନଂଦୀ ଗଣାଗ୍ରଣୀଃ । ଅଥ ଜାଲଂଧରଂ ଗତ୍ଵା କଥଯାମାସ ଵିସ୍ତରାତ୍ । ସ୍ଵର୍ଭାନୁସ୍ତସ୍ଯ ଵୃତ୍ତାଂତଂ ଗୌରୀରୂପଂ ମନୋହରମ୍
ଗଣମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ନନ୍ଦି ପୂଜା କରି ରାହୁଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ। ପରେ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ସେ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଓ ମନୋହର ଗୌରୀଙ୍କ ରୂପ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିଲେ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଅଥ ଜାଲଂଧରୋ ଦୂତଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ସର୍ଵସୈନ୍ଯଂ ସମାହୂଯ ପ୍ରଯାଣମକରୋତ୍ତଦା । ତତସ୍ତତଃ ସମେତାନାଂ ସୈନ୍ଯାନାଂ ଶ୍ରୂଯତେ ଧ୍ଵନିଃ
ନାରଦ କହିଲେ—ତାପରେ ଜାଲନ୍ଧର ଦୂତର କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ଡାକି ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେନାମାନେ ଏକଠା ହେବା ସହ ଚାରିପାଖରୁ ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା।
ସସ୍ତ୍ରୀନ୍ମନ୍ଦରକଂଦରେଷୁ ଶଯିତାନୁତ୍ଥାପଯନ୍କିନ୍ନରାନ୍ । ମେରୋର୍ମଂଦରକଂଦରେ ପ୍ରତିରଵାନୁତ୍ଥାପଯନ୍ଵାରଣାନ୍ । ସିହାନାଂ ଚ ତତୀର୍ଵ୍ଯମୁଂଚତ ପୁରଃପଂଥାନମେଵଂଵିଧସ୍ତ୍ରୈ। ଲୋକ୍ଯଂ ବଧିରୀଚକାର ମହତଃ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ କୋଲାହଲଃ
ସେମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ର ଗୁହାରେ ଶୁଇଥିବା କିନ୍ନରମାନେ କୁ ଉଠାଇଲେ। ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ଗୁହାରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା ଧ୍ୱନି ହାତୀମାନେ କୁ ଜାଗାଇଲା, ଶିଂହମାନେ ଗର୍ଜନ କରି ଆଗରାସ୍ତା ସଫା କଲେ—ଏପରି ଭୟଙ୍କର ସେନାର କୋଳାହଳ ଦୁନିଆକୁ ବଧିର କରିଦେଲା।
ତତୋ ଦୁଂଦୁଭିନାଦୋଽଭୂତ୍ପୀଠେ ଜାଲଂଧରେ ନୃପ । ତନ୍ନିନାଦେନ ଶୂରାଣାଂ ପ୍ରିଯେଣ ମହତା ତଦା
ତାପରେ, ରାଜା, ଜାଲନ୍ଧରର ସଭାରେ ଢୋଳ ଓଳିଲା। ସେଇ ଉଚ୍ଚ ଓ ମନୋହର ଶବ୍ଦ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦିତ କଲା।
କଂପଂତି ଗିରଯସ୍ତୁଂଗାଃ ପ୍ରାସାଦା ଵିଚଲଂତି ଚ । ସପ୍ତସାଗରଗର୍ଭେଭ୍ଯୋ ନିଃସୃତା ଦୈତ୍ଯଦାନଵାଃ
ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ କମ୍ପିଗଲା, ରାଜମହଳଗୁଡ଼ିକ ହଲିଗଲା। ସାତ ସମୁଦ୍ରର ଗଭୀରରୁ ଦାଇତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ବାହାରିଲେ।
ସନ୍ନଦ୍ଧାଶ୍ଚାତିଗର୍ଜଂତି ନାନାଵାହନସଂଯୁତାଃ । ହେଷା ଯଯୌ ମହାନାଦା ଵାଜିନାଂ ବାହ୍ଯତଃ ପୁରଃ
ସେମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ବିଭିନ୍ନ ଯାନରେ ଚଢ଼ି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ। ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ହିନ୍ହିନାହାଟି ସହରର ବାହାର ଓ ସାମ୍ନାରେ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲା।
ରଥାଂଗେନାଥ ସଂହୃଷ୍ଟା ଧରାଂ ସଂଚଲତେଽଥଵା । ଚାଲିତୈର୍ଗଜଯୂଥୈଶ୍ଚ ପୃଥ୍ଵୀ ରୁଦ୍ଧା ସକାନନା
ରଥର ଚକାରେ ଉତ୍ସାହିତ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଭୂମିକୁ ହଲାଇଦେଲେ। ଚଳିତ ହାତୀମାନଙ୍କ ଦଳରେ ଜଙ୍ଗଲ ସହିତ ପୃଥିବୀ ଅବରୋଧ ହୋଇଗଲା।
ଜାଲଂଧରେରିତୈର୍ଭୀମୈରଯୁତୈଃ ସ୍ଯଂଦନସ୍ଥିତୈଃ । ଅଶ୍ଵାର୍ବୁଦସହସ୍ରେ ଦ୍ଵେ ଅର୍ବୁଦଂ ଦଂତିନାମପି
ଜାଲନ୍ଧର ଚଳାଉଥିବା ଭୟଙ୍କର ଦଶ ହଜାର ରଥ, ଦୁଇ କୋଟି ଘୋଡ଼ା ଓ ଏକ କୋଟି ହାତୀ ଦ୍ୱାରା,
ରରାଜ ସୈନ୍ଯଲକ୍ଷୈକଂ ରଥିନାଂ ସପତାକିନାମ୍ । ପରାର୍ଦ୍ଧନଵତିଃ କୋଟ୍ଯଃ ଦୃଶ୍ଯଂତେ ମୁଖ୍ଯନାଯକାଃ । ନିର୍ଜଗାମ ମହାସୈନ୍ଯଂ ଛତ୍ରୈଃ ସଂଛାଦ୍ଯ ଭାସ୍କରମ୍
ଧ୍ୱଜା ଲଗାଇଥିବା ଏକ ରଥୀ ସେନା ଦଳ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ନବ୍ବେ ଅରବ ମୁଖ୍ୟ ନାୟକ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ବଡ଼ ସେନା ଛତା ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଢାକି ଆଗେ ବଢ଼ିଲା।
ଆସୀତ୍ପିଂଜରପାଂଡୁପଂକଜଵନଂ ଶ୍ଵେତାତପତ୍ରୈଃ କ୍ଵଚିତ୍ । ମାଯୂରାତପଵାରଣୈଃ କ୍ଵଚିଦଭୂତଦୁନ୍ନୀଲନୀଲୋତ୍ପଲମ୍ । ଉନ୍ମେଘଂ କ୍ଵଚିଦୂର୍ଧ୍ଵଧୂଲିପଟଲୈର୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରଯାଣେଽଭଵତ୍ । ସଦ୍ଵୀଚି କ୍ଵଚିଦଂବରଂ ସର ଇଵୋତ୍ସର୍ପତ୍ପତାକାପଟୈଃ
କେଉଁଠି ଧଳା ଛତା ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ପିଞ୍ଜର ପାଣ୍ଡୁ ପଦ୍ମବନ ପରି ଲାଗୁଥିଲା। କେଉଁଠି ମୟୂରପିଛା ଛତା ଦ୍ୱାରା ଗାଢ଼ ନୀଳ କମଳ ଦଳ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। କେଉଁଠି ଧୂଳି ଉଠି ଆକାଶ ମେଘାଚ୍ଛନ୍ନ ହେଉଥିଲା। ଆଉ କେଉଁଠି ପତାକା ଫଡ଼ିବାରେ ଆକାଶ ତରଙ୍ଗିତ ହ୍ରଦ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଗଜଵାଜୀମଯୀ ଭୂମିର୍ଧ୍ଵଜଚ୍ଛତ୍ରମଯଂ ନଭଃ । ଦିକ୍ଚକ୍ରଂ ଚାମରମଯଂ ଦୈତ୍ଯସୈନ୍ଯେ ପ୍ରସର୍ପତି
ଦାଇତ୍ୟ ସେନା ଆଗେ ବଢ଼ିବା ସମୟରେ, ପୃଥିବୀ ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଆକାଶ ଧ୍ୱଜା ଓ ଛତାରେ ଢାକିଗଲା, ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକ ଚାମରରେ ଭରିଗଲା।
ତତୋ ଜାଲଂଧରୋ ଦୈତ୍ଯଃ ପ୍ରଯାଣାଯ ସମୁତ୍ସୁକଃ । ସ୍କଂଧେ ଚାରୋପଯନ୍ଶକ୍ତିଂ ନାନାରତ୍ନଵିଭୂଷିତାମ୍
ତାପରେ, ଦାଇତ୍ୟ ଜାଲନ୍ଧର ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ବିଭିନ୍ନ ମଣିରେ ଶୋଭିତ ଏକ ଶକ୍ତି ନିଜ କାନ୍ଧରେ ରଖିଲେ।
ଆଜଗାମ ମହାଵିଷ୍ଣୁଂ ପ୍ରଷ୍ଟୁଂ ସାଗରଵାସିନମ୍ । ଅଭିଵାଦ୍ଯ ଜଗାଦାଥ ହରିଂ ଜାଲଂଧରସ୍ତ୍ଵିଦମ୍
ସେ ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ଯିଏ ସମୁଦ୍ରରେ ବସିଛନ୍ତି, ପଚାରିବାକୁ ଗଲେ। ପ୍ରଣାମ କରି, ଜାଲନ୍ଧର ହରିଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଭୋଗାର୍ଥାଂ କିଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛାମି ତୁଭ୍ଯଂ ଭାଵୁକ କଥ୍ଯତାମ୍ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନାରାଯଣୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ଧିଜସ୍ଯ ମୁଦାନ୍ଵିତଃ
"ମୋତେ କହ, ମୁଁ କଣ ଭୋଗ ଦେବି, ତୁମେ କ'ଣ ଚାହୁଁଛ?" ଏପରି ସମୁଦ୍ରଜନ୍ମାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ନାରାୟଣ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ।
ଉଵାଚ କିଂ କରୋମୀତି ପ୍ରିଯଂ ସିଂଧୁସୁତେପ୍ସିତମ୍ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସ ପ୍ରହୃଷ୍ଟୋଽଥ ହରିଂ ପ୍ରୋଵାଚ ସତ୍ଵରଃ
ସେ କହିଲେ, "ମୁଁ କଣ କରି ତୁମକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିପାରିବି, ସିନ୍ଧୁପୁତ୍ର?" ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ତୁରନ୍ତ ହରିଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଯାମି ଯୋଦ୍ଧୁଂ ରଣେଽହଂ ତ୍ଵଂ ସୁଖୀ ତିଷ୍ଠେହ ସାଗରେ । ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ଦତ୍ତାକ୍ଷତସ୍ତତ୍ର କେଶଵେନାଥ ପୂଜିତଃ
"ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଯାଉଛି, ତୁମେ ସମୁଦ୍ରରେ ଆନନ୍ଦରେ ରୁହ।" ସେଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ ଓ କେଶବଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଗଲା।
ସ ନିର୍ଗତ୍ଯ ହରେଃ ସ୍ଥାନାତ୍ସମୁଦ୍ରଂ ପ୍ରଷ୍ଟୁମାଗତଃ । ସୋଽର୍ଣଵଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯାହ ତାତ ଯାସ୍ଯାମି ଦୂରତଃ
ସେ ହରିଙ୍କ ନିବାସରୁ ବାହାରି ସମୁଦ୍ର ପାଖକୁ ଗଲେ। ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ, "ପିତା, ମୁଁ ଦୂରକୁ ଯାଉଛି।"
ନୀଲକଂଠଂ ରଣେ ଜେତୁମନୁଜ୍ଞାଂ ଦାତୁମର୍ହସି । ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଯିଯାସୋଃ ଶଂକରଂ ପ୍ରତି
"ନୀଳକଣ୍ଠଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିବା ପାଇଁ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅ।" ପୁଅଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଯିଏ ଶଙ୍କରଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ,
ସିଂଧୁରାଜେନ ସୋଽପ୍ଯୁକ୍ତଃ ପୁତ୍ର ତଂ ତାପସଂ ତ୍ଯଜ । ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ରାଜ୍ଯଂ ମଯା ଦତ୍ତଂ ତାପସଂ ତ୍ଯଜ ଦୂରତଃ
ସିନ୍ଧୁରାଜ କହିଲେ, "ପୁଅ, ସେ ତାପସକୁ ଛାଡ଼। ମୁଁ ଦେଇଥିବା ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କର, ତାପସକୁ ଦୂରରେ ରଖ।"
ଅତ୍ଯଦ୍ଭୁତଃ ପ୍ରତାପସ୍ତେ ତ୍ଵତ୍ତୁଲ୍ଯୋ ନାସ୍ତି ଭୂମିପଃ । ସ୍ଵର୍ଗାଦାଧିକ୍ଯତାଂ ନୀତଂ ତ୍ଵଯା ଵତ୍ସ ଧରାତଲମ୍
"ତୋର ପ୍ରଭାବ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ। ତୋ ପରି ରାଜା ଆଉ କେହି ନାହିଁ। ତୁମେ ପୃଥିବୀକୁ ସ୍ୱର୍ଗଠାରୁ ଅଧିକ ମହିମା ଦେଇଛ।"
ତଵ ରାଜ୍ଯେଵ ସୁମତୀ ଵୈକୁଂଠ ଇଵ ରାଜତେ । ଯୋ ଦେଵୋ ଦୁର୍ଜଯୋ ଦୈତ୍ଯୈରାନୀତଃ ସହ ସଶ୍ରିଯା
"ତୋର ରାଜ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନ ବୈକୁଣ୍ଠ ପରି ଚମକୁଛି। ଯିଏ ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜୟ, ସେ ଦେବତା ତାଙ୍କର ଶ୍ରୀ ସହିତ ଏଠାରେ ଆଣାଯାଇଛନ୍ତି।"
ମମାଂତିକଂ ଵତ୍ସ ଵସ ଶଂକରଂ ଭିକ୍ଷୁକଂ ତ୍ଯଜ । ଏଵମୁକ୍ତୋ ହ୍ଯର୍ଣଵେନ ଗିରିଜାଂ ପ୍ରତି ରାଗଵାନ୍
ମୋ ପୁଅ, ତୁମେ ମୋ ପାଖରେ ରୁହ; ଶଂକର, ସେ ଭିକ୍ଷୁକ ତାକୁ ଛାଡ଼। ଏଭଳି ଅର୍ଣ୍ଣବ କହିଲେ, ତାପରେ ସେ ରାଗରେ ଭରିଯାଇ ଗିରିଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପିତୃଵାକ୍ଯମଵିଜ୍ଞାଯ ଆଗତ୍ଯ ସ୍ଵଭଟାନ୍ସ୍ଵକାନ୍ । ସଜ୍ଜୀଭୂତଂ ତୁ ଯୁଦ୍ଧାଯ ଵୃଂଦା ଜାଲଂଧରଂ ଜଗୌ
ପିତାଙ୍କ କଥାକୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରି, ସେ ଆସି ନିଜ ସେନାପତିମାନେକୁ ଡାକିଲା; ଏବେ ବୃନ୍ଦା ଯାଲନ୍ଧରଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୟାରିରେ ଥିଲେ।