ନ କଲିପ୍ରଣଯାଦନ୍ଯୋ ନ ଭୋଗାଦପରଃ କ୍ଷଯଃ । ନ ଵଂଧ୍ଯା ଦୁର୍ଭଗା ନାରୀ ନାଲଂକାରୈର୍ଵିଵର୍ଜିତା
କଳିର ପ୍ରଭାବରୁ କିମ୍ବା ଭୋଗରୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନାଶ ନଥିଲା; କୌଣସି ଜଣେ ମହିଳା ବନ୍ଧ୍ୟା କିମ୍ବା ଅପସାଗ୍ରସ୍ତ ନଥିଲେ, କୌଣସି ଜଣେ ଅଲଙ୍କାର ବିହୀନ ନଥିଲେ।
କୁରୂପା ଦୁର୍ଗତା ଦୁଷ୍ଟାଽଯଶସ୍ଯା ନ ଚ ଦୃଶ୍ଯତେ । ନ ତତ୍ର ଵିଧଵା ନାରୀ ନ କଶ୍ଚିନ୍ନିର୍ଦ୍ଧନୋ ଜନଃ
କୌଣସି ଜଣେ କୁରୂପ, ଦରିଦ୍ର, ଦୁଷ୍ଟ କିମ୍ବା ଅପମାନିତ ଦେଖାଯାଉନଥିଲେ; ସେଠାରେ କୌଣସି ବିଧବା ମହିଳା କିମ୍ବା ନିର୍ଧନ ଲୋକ ନଥିଲେ।
ଦାତାରଃ ସଂତି ସର୍ଵତ୍ର ନ ପ୍ରତିଗ୍ରାହିଣଃ କ୍ଵଚିତ୍ । ପୁଣ୍ଯା ଜନାଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛଂତି ଦ୍ଵିଜେଭ୍ଯୋ ହ୍ଯାତ୍ମନୋ ଧନମ୍
ସମସ୍ତଠାରେ ଦାତା ଅଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣକାରୀ ନାହାନ୍ତି; ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ଲୋକମାନେ ସଦା ନିଜ ଧନ ଦ୍ୱିଜମାନେକୁ ଦେଇଥିଲେ।
ରୂପଯୌଵନଶାଲିନ୍ଯଃ ସୀମଂତିନ୍ଯୋ ଗୃହେ ଗୃହେ । ଗୋକ୍ଷୀରଂ ଦଧିସର୍ପିଶ୍ଚ ଯତ୍ର ନିର୍ଜରସୋ ଜନାଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ ସୁନ୍ଦର ଓ ଯୌବନ ଭରପୂର ଘରଣୀମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଗାଈର ଦୁଧ, ଦହି ଓ ଘିଅ ମିଳୁଥିଲା, ଏଠାରେ ଲୋକମାନେ ଅମରମାନେ ପରି ଥିଲେ।
ମଂଗଲଂ ତତ୍ର ସର୍ଵେଷାଂ ନ କ୍ଵଚିଦ୍ଵଧବଂଧନମ୍ । ଶରେଣ ନ ଚ ହିଂସାସ୍ତି ନ କଶ୍ଚିତ୍କେନ ବାଧ୍ଯତେ
ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ଥିଲା, କେଉଁଠି ବିବାହ ବନ୍ଧନ ନଥିଲା; କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କ୍ଷତି ହେଉନଥିଲା, କୌଣସି ଜଣେ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ହେଉନଥିଲେ।
ଋଣଂ ନ ଦୃଶ୍ଯତେ ରାଜନ୍ଧନିନଃ ସଂତି ସର୍ଵତଃ । ସଂତୁଷ୍ଟାଃ ସର୍ଵସସ୍ଯାଢ୍ଯାଃ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵତ୍ରପାର୍ଥିଵ
ହେ ରାଜା, କେଉଁଠି ଋଣ ଦେଖାଯାଉନଥିଲା, ସମସ୍ତଠାରେ ଧନୀ ଲୋକ ଥିଲେ; ସମସ୍ତ ଲୋକ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ଧନୀ ଥିଲେ, ସମସ୍ତଠାରେ, ହେ ପାର୍ଥିବ।
କେଲୀକ୍ଷୁଦଂଡପ୍ରଭଵଶ୍ଚ ଦୁଗ୍ଧରସୋଽତି ସୁସ୍ଵାଦୁତରୋ ଗୃହେ ନୃଣାମ୍ । ଶୁଶ୍ରାଵ ନାରୀନରଯୋର୍ହିତଂ ଵଚୋ ନ ଚାପହର୍ତାଧ୍ଵନି ଗଚ୍ଛତାଂ ସଦା
ମଣିଷମାନଙ୍କ ଘରେ ଆଖୁ ରସ ଓ ଦୁଧର ସ୍ୱାଦ ବହୁତ ମିଠା ଥିଲା; ନାରୀ ଓ ପୁରୁଷମାନେ ପରସ୍ପର ପାଇଁ ଭଲ କଥା ଶୁଣୁଥିଲେ, ଏବଂ ରାସ୍ତାରେ କେବେ ଚୋର ଥିଲେ ନାହିଁ।
ପତଂତ୍ଯଖଂଡା ନଭସୋ ଯତସ୍ତତୋ ଧାରାଶ୍ଚ କର୍ମାରଵିମିଶ୍ରସର୍ପିଷଃ । ସଂମିଶ୍ରିତାଃ ଶର୍କରଯା ପରିଶ୍ରୁତାଃ ସମୁଦ୍ରସୂନୋଃ ସ୍ମରଣାନ୍ମୁଖେ ନୃଣାମ୍
ଆକାଶରୁ ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁଠାରେ ଅଖଣ୍ଡ ଧାରା ପଡୁଥିଲା, ସେ ଧାରା କମ୍ଭାର ଅଗ୍ନିର ଘିଅ, ଚିନି ସହିତ ମିଶି, ସିନ୍ଧୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ମଣିଷମାନଙ୍କ ମୁହଁରେ ପହଁଚୁଥିଲା।
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ- ଇଂଦ୍ରାଦିଭିସ୍ତଦା ଦେଵୈଃ କିଂ କୃତଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ । ଜାଲଂଧରେଣ ଵିଜିତୈଃ ସ୍ଵର୍ଗରାଜ୍ଯେ ହୃତେ ସତି
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରିଲେ: ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେତେବେଳେ ଜାଲନ୍ଧର ଦେବତାମାନେକୁ ଜିତି ଶ୍ୱର୍ଗରାଜ୍ୟ ଦଳି ନେଇଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ କ’ଣ କରିଥିଲେ?
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ଅଥ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଦିଵଂ ଦେଵାଃ ପ୍ରାପୁସ୍ତେ ଦୁର୍ଦଶାଂ ଚିରମ୍ । ନ ପୀଯୂଷଂ ନୈଵ ଯଜ୍ଞାଃ ଯଯୁଃ ସ୍ଥାନଂ ସ୍ଵଯଂଭୁଵଃ
ନାରଦ କହିଲେ: ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ଦିବ୍ୟ ଲୋକ ଛାଡି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୁଃଖରେ ପଡିଥିଲେ; ସେମାନେ ଅମୃତ ପାଇଲେ ନାହିଁ, ଯଜ୍ଞ ହେଲା ନାହିଁ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯିବା ସମ୍ଭବ ହେଲା ନାହିଁ।
ଦଦୃଶୁର୍ବ୍ରାହ୍ମଭୁଵନେ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ପରମେଷ୍ଠିନମ୍ । ପ୍ରାଣାଯାମେନ ଯୁଂଜାନଂ ମନଃ ସ୍ଵଂ ପରମାତ୍ମନି
ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଲୋକରେ ପରମେଶ୍ୱର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେ ତାଙ୍କର ଶ୍ୱାସକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ମନକୁ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ଭିତରେ ଲୀନ କରିଥିଲେ।
ତେ ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ଵାଗ୍ଭିସ୍ତଥ୍ଯାଭିରାଦୃତାଃ । ତତଃ ପ୍ରସନ୍ନୋ ଭଗଵାନ୍କିଂକରୋମୀତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆଦର ସହିତ ସତ୍ୟ ଶବ୍ଦରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ତାପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ଭଗବାନ କହିଲେ, 'ମୁଁ କଣ କରିବି?'
ତତୋ ନିଵେଦଯାଂଚକ୍ରୁଃ ବ୍ରହ୍ମଣେ ଵିବୁଧାଃ ପୁନଃ । ଜାଲଂଧରସ୍ଯ ସକଲଂ ତଥା ନିଜପରାଭଵମ୍
ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ପୁଣିଥରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ସମସ୍ତ କଥା, ସେମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ କିପରି ପରାଜିତ ହେଲେ, ସେସବୁ ଜଣାଇଲେ।
କ୍ଷଣଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଯଯୌ ବ୍ରହ୍ମା କୈଲାସଂ ତ୍ରିଦଶୈଃ ସହ । ତସ୍ଯ ଶୈଲସ୍ଯ ପାର୍ଶ୍ଵେ ତେ ଵୈଚିତ୍ର୍ଯେଣ ସମାକୁଲାଃ । ସ୍ଥିତାଃ ସଂତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ଦେଵା ବ୍ରହ୍ମଶକ୍ରପୁରୋଗମାଃ
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଧ୍ୟାନ କରି ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନେ ସହ କୈଳାସକୁ ଗଲେ। ସେ ପାହାଡ଼ର ପାଶରେ ବିଚିତ୍ର ଦୃଶ୍ୟରେ ଭରିଥିବା ସ୍ଥାନରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବତାମାନେ ଦଢ଼ି ଦଢ଼ି ସ୍ତୁତି କଲେ।
ନମୋ ଭଵାଯ ଶର୍ଵାଯ ନୀଲଗ୍ରୀଵାଯ ତେ ନମଃ । ନମଃ ସ୍ଥୂଲାଯ ସୂକ୍ଷ୍ମାଯ ବହୁରୂପାଯ ତେ ନମଃ
ଭବ, ଶର୍ବ, ନୀଳକଣ୍ଠ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ମୋଟା ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆକାର ଧାରଣ କରୁଥିବା, ବହୁ ରୂପ ନେଇଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଇତି ସର୍ଵମୁଖୋ ଭୂତ୍ଵା ଵାଣୀମାକର୍ଣ୍ଯ ଶଂକରଃ । ପ୍ରୋଵାଚ ନଂଦିନଂ ଦେଵା ନାନଯସ୍ଵେତି ସତ୍ଵରମ୍
ଏଭଳି ସମସ୍ତ ମୁହଁ ହୋଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଶଙ୍କର ତୁରନ୍ତ ନନ୍ଦିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଦେବତାମାନେକୁ ଏଠାକୁ ଆଣ।'
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶଂଭୋର୍ଵଚୋ ଦେଵା ଆହୂତା ନଂଦିନା ଦ୍ରୁତମ୍ । ପ୍ରଵିଶ୍ଯାଂତଃପୁରେ ଦେଵା ଦଦୃଶୁର୍ଵିସ୍ମିତେକ୍ଷଣାଃ
ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି, ନନ୍ଦି ଦ୍ୱାରା ତୁରନ୍ତ ଡାକିଆଯାଇଥିବା ଦେବତାମାନେ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ।
ତତ୍ରାସନେ ସମାସୀନଂ ଶଂକରଂ ଲୋକଶଂକରମ୍ । ଗଣୈଃ କୋଟିସହସ୍ରୈସ୍ତୁ ସେଵିତଂ ଭକ୍ତିଶାଲିଭିଃ
ସେଠାରେ ସେମାନେ ଲୋକଙ୍କର ମଙ୍ଗଳକାମୀ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସିଂହାସନରେ ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ, ଅନେକ କୋଟି ଭକ୍ତିଶୀଳ ଗଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ।
ନଗ୍ନୈର୍ଵିରୂପୈଃ କୁଟିଲୈର୍ଜଟିଲୈର୍ଧୂଲିଧୂସରୈଃ । ପ୍ରଣିପତ୍ଯାଗ୍ରତଃ ପ୍ରାହ ସହ ଦେଵୈଃ ପିତାମହଃ
ନଗ୍ନ, ବିକୃତ, ବାଙ୍କା, ଜଟାଧାରୀ ଓ ଧୂଳିରେ ଢାକା ଲୋକମାନେ ଆଗରେ ଶିର ନମାଇଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନେ ସହ ଏଗଠି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସୁଖରୋଗୋ ଯଥା ସ୍ଯାସୀଚ୍ଛକ୍ରଃ ସୋଽଯଂ ଵୃଥାଗତଃ । କୃପାଂ କୁରୁ ମହାଦେଵ ଶରଣାଗତଵତ୍ସଲ
ଯେପରି ଏକ ସୁସ୍ଥ ଲୋକ ଅସୁସ୍ଥ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ସେପରି ଏହି ଇନ୍ଦ୍ର ବ୍ୟର୍ଥରେ ଆସିଛନ୍ତି। ହେ ମହାଦେବ, ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ଦୟା କରୁଥିବା, ଦୟା କର।
ତତ ଉଚ୍ଚୈର୍ଵିଭୋର୍ହାସ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମା ପିନାକିନଃ । ଉଵାଚ ଦେଵଦେଵେଶଂ ପଶ୍ଯାଵସ୍ଥାଂ ଦିଵୌକସାମ୍
ତାପରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଉଚ୍ଚ ହାସ୍ୟ ଶୁଣି, ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଦେଖନ୍ତୁ।'
ତତଃ ସର୍ଵେଶ୍ଵରୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମନସେପ୍ସିତମ୍ । ଶକ୍ରସ୍ଯ ମାନଭଂଗଂ ଚ ଦେଵାର୍ଥେ ପରମେଶ୍ଵରଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅପମାନ ବୁଝି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ପ୍ରେମ୍ଣା ଭଵାନ୍ଯା ଵିଜ୍ଞପ୍ତୋ ନୃପ ପ୍ରାହ ଵଚୋ ହରଃ । ଵିଷ୍ଣୁନା ନ ହତୋ ଯୋଽରି ସ କଥଂ ହନ୍ଯତେ ମଯା
ଭବାନୀ ସ୍ନେହରେ ଅନୁରୋଧ କରିବା ପରେ, ହେ ରାଜା, ହର କହିଲେ, 'ଯାହାକୁ ବିଷ୍ଣୁ ମାରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ମୁଁ କିପରି ତାକୁ ମାରିପାରିବି?'
ପୂର୍ଵସୃଷ୍ଟାନ୍ଯାଯୁଧାନି ଵଜ୍ରାଦୀନି ପିତାମହ । ତୈଃ ଶସ୍ତ୍ରୈର୍ନୈଵ ଵଧ୍ଯୋଽସୌ ବଲୀ ଜାଲଂଧରୋଽସୁରଃ
ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ପୂର୍ବରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ବଜ୍ର ଆଦି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେ ପ୍ରବଳ ଜାଲନ୍ଧର ଦାନବକୁ ମାରିହେବା ଯାଉନାହିଁ।
ହେତିଭିଃ ପୂର୍ଵସଂସୃଷ୍ଟୈଃ ସମଯାପି ନ ହନ୍ଯତେ । ଦେଵାଃ କୁର୍ଵଂତୁ ଶସ୍ତ୍ରଂ ହି ମମ ପ୍ରାଣସହଂ ଦୃଢମ୍
ପୂର୍ବରୁ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସେ ମରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଦେବତାମାନେ ମୋ ପ୍ରାଣ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏକ ଅସ୍ତ୍ର ତିଆରି କରନ୍ତୁ।
ଶଂଭୋରିତ୍ଯୁତ୍ତରଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚାଥ ଶଂକରମ୍ । ସ୍ଵଯଂ କୁରୁ ମହାଶସ୍ତ୍ରଂ ତ୍ଵଂ ଵେତ୍ଥ ସ୍ଵାତ୍ମନୋ ବଲମ୍
ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ବ୍ରହ୍ମା ଶଙ୍କରଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ନିଜେ ବଡ଼ ଅସ୍ତ୍ର ତିଆରି କର, କାରଣ ତୁମେ ନିଜ ଶକ୍ତିକୁ ଭଲଭାବେ ଜାଣ।'
ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମହେଶ୍ଵରଃ । ବ୍ରହ୍ମନ୍ଵିମୁଂଚ ତେଜସ୍ତ୍ଵଂ କ୍ରୋଧଯୁକ୍ତଂ ସୁରୈଃ ସହ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ, 'ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବତାମାନେ ସହ ତୁମେ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଥିବା ତୁମ ତପସ୍ୟାର ତେଜ ଛାଡ଼।'
ତତସ୍ତେଜୋ ମୁମୋଚାଥ ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରସୂଚକଃ । ରୁଦ୍ରସ୍ତ୍ରିନେତ୍ରଜଂ ତେଜସ୍ତତୋ ନିର୍ମୁକ୍ତଵାନ୍ସ୍ଵଯମ୍
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ତେଜ ମୁକ୍ତ କଲେ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରର ଚିହ୍ନ ଥିଲା। ତାପରେ ରୁଦ୍ର ତାଙ୍କର ତୃତୀୟ ନୟନରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ତେଜ ନିଜେ ମୁକ୍ତ କଲେ।
ଦେଵାଶ୍ଚ ମୁମୁଚୁଃ ସର୍ଵେ ସକ୍ରୋଧଂ ତେଜସାଂ ଚଯମ୍ । ଅତ୍ରାଂତରେ ସ୍ମୃତଃ ପ୍ରାପ୍ତୋ ହରେଣ ମଧୁସୂଦନଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଛାଡ଼ିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯିବା ସହିତ, ହରି ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।
କିଂ କରୋମୀତି ତେନୋକ୍ତଃ ଶିଵଃ ପ୍ରାହ ଜନାର୍ଦନମ୍ । ଵିଷ୍ଣୋ ଜାଲଂଧରଃ କସ୍ମାନ୍ନ ହତଃ ସଂଗରେ ତ୍ଵଯା
‘ମୁଁ କଣ କରିବି?’ ବୋଲି ପଚାରାଯିବା ପରେ, ଶିବ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ କହିଲେ: ‘ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କୁ କାହିଁକି ମାରିନାହା?’