ଵଜ୍ରଂ କକ୍ଷାପୁଟେ ଧୃତ୍ଵା ରଥାଦୁତ୍ତୀର୍ଯ ସତ୍ଵରମ୍ । ଅଭ୍ଯଧାଵତ ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରୋ ଦେଵେଂଦ୍ରଂ ଧର୍ତୁମାହଵେ
ବଜ୍ରକୁ କାନ୍ଧ ତଳେ ଧରି, ସେ ତୁରନ୍ତ ରଥରୁ ଅବତରିଲେ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଧାଇଲେ।
ତତୋ ଦୁଦ୍ରାଵ ମଘଵା ରଥଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ହରିଂ ସ୍ମରନ୍ । ରଥମିଂଦ୍ରସ୍ଯ ମଦଵାନାରୁହ୍ଯାର୍ଣଵନଂଦନଃ
ତାପରେ ମଘବାନ୍ ରଥ ଛାଡ଼ି, ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ପଳାଇଗଲେ; ଏବଂ ସମୁଦ୍ରର ଆନନ୍ଦ ଶକ୍ତିରେ ମଦମତ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥକୁ ଚଢ଼ିଲେ।
ଯଂତାରଂ ମାତଲିଂ କୃତ୍ଵା ଯଯୌ ପ୍ରାପ୍ତମନୋରଥଃ । ରଥମିଂଦ୍ରସ୍ଯ ତରସା ଯତ୍ର ଯତ୍ର ଯଯୌ ବଲେ
ମାତଳିଙ୍କୁ ଅପନା ରଥଚାଳକ କରି, ବଳି ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଯାଉଥିଲେ, ସେଠି ସେଠି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥରେ ବେଗରେ ଚଲିଗଲେ; ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇଥିଲା।
ଜାଲଂଧରୋ ମହାବାହୁଃ ସ୍ଵଯଂ ଚାଂବୁଧରୋ ଯଥା । ତତଃ ସ କୋପାତ୍ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ ସ୍ଵଯଂ ଖଡ୍ଗଂ ସମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଚ ନଂଦକଂ ରଣେ
ଜାଲନ୍ଧର, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ତେବେ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ନିଜେ ରଣଭୂମିରେ ନନ୍ଦକ ତଳୱାର ଉଠାଇଲେ।
ସଂପ୍ରେରଯିତ୍ଵା ଗରୁଡଂ ମନୋଜଵଂ ଜଘାନ କୋପେନ ଚ ଦୈତ୍ଯଵାହିନୀମ୍ । ରଥାନ୍ହଯାନ୍କୁଂଜରପତ୍ତିସଂଘାନ୍ସ ପାତଯାମାସ ବଲାତ୍ସହସ୍ରଶଃ
ମନର ତୁଳ୍ୟ ବେଗବାନ୍ ଗରୁଡ଼କୁ ପଠାଇ, ସେ କ୍ରୋଧରେ ଦାନବ ସେନାକୁ ମାରିଦେଲେ; ଶକ୍ତିବଳରେ ହଜାର-ହଜାର ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଓ ପଦାତି ସେନାକୁ ଭୂଇଁକୁ ପତିତ କରିଦେଲେ।
ଜନାର୍ଦନଃ କଶ୍ଯପସୂନୁସଂଵୃତଶ୍ଚକାର ସଂଖ୍ଯେ ଚରିତଂ ଭଯାଵହମ୍ । କେଶାସ୍ଥିମଜ୍ଜାରୁଧିରୌଘଵାହିନୀଂ ପିଶାଚଵେତାଲଵିହଂଗସେଵିତାମ୍
କଶ୍ୟପଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହିଥିବା ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ; କେଶ, ହାଡ଼, ମଜ୍ଜା ଓ ରକ୍ତଧାରାର ଏକ ନଦୀ, ଯାହା ପିଶାଚ, ବେତାଳ ଓ ଶବପରି ଚିଲିକା ପକ୍ଷୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଘୁରୁଥିଲେ।
କରୋରୁଜଂଘାଯୁଧଶସ୍ତ୍ରପୂରିତାଂ ସୁଦୁସ୍ତରାଂ ଵ୍ଯାଘ୍ରଗଜେଂଦ୍ର ସେଵିତାମ୍ । ରକ୍ତାଂତ୍ରହାରାଂଗଦଭୂଷିତାଂତାଂ ଵିଘୂର୍ଣନେତ୍ରୋତ୍ସଵକାଂତିଵାସସମ୍
ହାତ, ଉରୁ, ଗୋଡ଼, ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ ନଦୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଜୟ; ବାଘ ଓ ମହାହାତୀମାନେ ତାହାକୁ ଚାରିପାଖରେ ଘୁରୁଥିଲେ; ରକ୍ତ ଅନ୍ତ୍ରର ହାର ଓ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ମୃତ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କର ଗୁଡ଼ିଗୁଡ଼ି ଚକ୍ଷୁ ତାହାର ତରଙ୍ଗ ଭଳି ଲାଗୁଥିଲା।
ଵିଷ୍ଣୁନା ନିହତଂ ସୈନ୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦାନଵପୁଂଗଵାଃ । ଜାଲଂଧରାଜ୍ଞଯା ସର୍ଵେ ରୁରୁଧୁଃ ପରିତୋ ହରିମ୍
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେନା ନିହତ ହେବାକୁ ଦେଖି, ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ସମସ୍ତେ ଚାରିପାଖରେ ହରିଙ୍କୁ ଘେରି ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ।
ଦୈତ୍ଯାସ୍ତେ ତତ୍ର ବାଣୌଘାନ୍ଵର୍ଷମାଣା ଯଥାଂବୁଦାଃ । ଯଥାଦ୍ଵିରେଫାଃ କମଲଂ ପର୍ଵତଂ ଜଲଦା ଇଵ
ସେଠାରେ ଦାନବମାନେ ମେଘ ଭଳି ଅନେକ ବାଣ ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ; ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ଯେପରି ଗୋଲାପ ଫୁଲକୁ ଘେରିଥାନ୍ତି, କିମ୍ବା ପାହାଡ଼କୁ ମେଘ ଢାକିଦେଇଥାଏ, ସେପରି।
ଚୂତଂ ଯଥା ପକ୍ଷିଗଣା ଗଗନଂ ଧୂପସଂଚଯଃ । ନ ଦୃଶ୍ଯୋଽଭୂତ୍ତଦା ଵିଷ୍ଣୁର୍ନ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯୋ ରଣସଂକଟେ
ପକ୍ଷୀମାନେ ଯେପରି ଆମ୍ବ ଗଛକୁ ଢାକିଦେଇଥାନ୍ତି, କିମ୍ବା ମେଘ ଆକାଶକୁ ଘେରିଥାଏ, ସେପରି ସେ ସମୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଭୀଷଣତାରେ ବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା ଗରୁଡ଼ ଦୁହେଁ ଦେଖାଯାଉନଥିଲେ।
ସର୍ଵେ ତେ ରଥମାରୂଢା ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରୈର୍ମହାସୁରାଃ । ଵୈକୁଂଠାଧିପତିଂ ଜଘ୍ନୁର୍ଗର୍ଜଂତୋ ଭୀମନିସ୍ଵନୈଃ
ସମସ୍ତ ବଡ଼ ଦାନବମାନେ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ବୈକୁଣ୍ଠପତିଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ସହିତ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଭୀମରୂପେଣ ଦୈତ୍ଯାରିଃ କୁପିତସ୍ତଦା । ରଣେ ନିପାତଯାମାସ ଵାଯୁଃ ପର୍ଣଚଯଂ ଯଥା
ତେବେ, ଦାନବମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ, ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରି, କ୍ରୋଧରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପତିତ କରିଦେଲେ; ବାତାସ ଯେପରି ପତ୍ର ଚଉଡ଼ାଇଦେଏ।
ଶୈଲରୋମା ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଦୈତ୍ଯଃ କୋପାଦଧାଵତ । ହରେରପି ଶରାସ୍ତସ୍ଯ ଶରୀରେ ଶୀର୍ଣତାଂ ଗତାଃ
ତାପରେ ଶୈଳରୋମା ନାମକ ଦାନବ କ୍ରୋଧରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ହରିଙ୍କ ବାଣ ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ପଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାହା ଅସର୍ବ ହୋଇଗଲା।
ଶୈଲରୋମା ଚ ଦୈତ୍ଯାରି ଶରୀରଂ ଚାହନଚ୍ଛରୈଃ । ହରିଃ ଖଡ୍ଗଂ ଵିନିର୍ଧୂଯ ଶିରସ୍ତସ୍ଯ ଜହାର ହ
ଶୈଳରୋମା ହରିଙ୍କ ଶରୀରକୁ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ; କିନ୍ତୁ ହରି ତଳୱାର ଦୋଳାଇ, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।
ଛିନ୍ନେ ଶିରସି ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ କବଂଧୋ ଵିକ୍ରମନ୍ରଣେ । ଶୈଲରୋମା ଭୁଜାଭ୍ଯାଂ ଚ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯଂ ଜଗ୍ରାହ ପକ୍ଷଯୋଃ
ଦାନବର ମୁଣ୍ଡ କାଟାଯିବା ପରେ, ମୁଣ୍ଡହୀନ ଦେହ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅବିରତ ରହି, ଦୁଇ ହାତରେ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ପକ୍ଷକୁ ଧରିନେଲା।
ଶିରଶ୍ଚୋତ୍ପତ୍ଯ ତରସା ଵିଲଗ୍ନଂ ସ୍କଂଧଯୋର୍ଦୃଢମ୍ । ତତସ୍ତତ୍ରାସ୍ଯଯୁଦ୍ଧେନ ହୃଷୀକେଶୋଽପି ଵିସ୍ମିତଃ
ମୁଣ୍ଡ ତୀବ୍ର ବେଗରେ ଉଡ଼ି ଗରୁଡ଼ଙ୍କ କାନ୍ଧରେ ଭଲଭାବେ ଲଗିଗଲା; ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି, ହୃଷୀକେଶ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ଶିରଃ ସଂଲଗ୍ନମାଲୋକ୍ଯ ଗରୁଡୋ ନ୍ଯପତଦ୍ଭୁଵି । ପୁନଶ୍ଚୋତ୍ପତ୍ଯ ଵେଗେନ ଶିରଃସ୍ଥାନଂ ସମାଶ୍ରଯତ୍
ମୁଣ୍ଡ ଲଗିଯିବାକୁ ଦେଖି, ଗରୁଡ଼ ଭୂଇଁକୁ ପଡ଼ିଗଲେ; ପୁଣି ସେ ବେଗରେ ଉଡ଼ି, ମୁଣ୍ଡ ଯେଉଁଠି ଥିଲା, ସେଠି ଆସିବସିଲେ।
ଶୈଲରୋମା ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଜହାର ଗରୁଡାଦ୍ବଲୀ । ହରିର୍ଜଘ୍ନେ ତଲେନାଶୁ ଗତାଯୁଶ୍ଚାପତଦ୍ଭୁଵି
ତାପରେ ଶୈଳରୋମା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଗରୁଡ଼ଠାରୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧରିନେଲେ; କିନ୍ତୁ ହରି ତାଙ୍କୁ ତାଳିରେ ଆଘାତ କରି, ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିବା ସହ ବୃହତ ଭୂଇଁକୁ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତତୋ ଜାଲଂଧରଃ ସୂତଂ ଖଡ୍ଗରୋମାଣମବ୍ରଵୀତ୍ । ସଂପ୍ରେଷଯ ରଥଂ ତତ୍ର ଯତ୍ର ଦେଵୋ ଜନାର୍ଦନଃ
ତାପରେ ଜାଲନ୍ଧର ତାଙ୍କ ରଥଚାଳକ ଖଡ଼୍ଗରୋମାନକୁ କହିଲେ: 'ଯେଉଁଠି ଦେବ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ରଥ ନେଇଯା।'
ଜାଲଂଧରସ୍ଯ ଵଚନାତ୍ଖଙ୍ଗରୋମାନଯଦ୍ରଥମ୍ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ପୁରତୋ ଵିଷ୍ଣୁମୁଵାଚାର୍ଣଵନଂଦନଃ
ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଖଡ଼୍ଗରୋମାନ ରଥ ନେଇଲେ; ସେଠି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖି, ଅର୍ଣ୍ଣବପୁତ୍ର କହିଲେ।
ନିଃଶଂକଂ ଜହି ମାଂ ଵିଷ୍ଣୋ ନାହଂ ତ୍ଵା ହନ୍ମି ମାଧଵ । ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କ୍ରୋଧସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ
ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ମୋତେ ଆଘାତ କର, ବିଷ୍ଣୁ; ମୁଁ ତୁମକୁ କେବେ ଆଘାତ କରିବି ନାହିଁ, ମାଧବ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ରେଜା ଚକ୍ଷୁରେ କ୍ରୋଧରେ ରଙ୍ଗିତ ହେଲା।
ନାରାଯଣଃ ପ୍ରାଣହରୈଃ ଶରୈରେନମପୂରଯତ୍ । ଵିଷ୍ଣୁନା ଚ ଵିଭିନ୍ନାଂଗୋଽର୍ଣଵସୂନୁଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ନାରାୟଣ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାଣ ନେଇଯିବା ତୀରରେ ଭରିଦେଲେ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଘାତରେ ସାଗରପୁତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ଆହତ।
ହରିଂ ସଂପୂରଯାମାସ ମାର୍ଗଣୌଘୈର୍ନିରଂତରମ୍ । ନାରାଯଣଃ ପ୍ରାଣହରୈଃ ଶରୈରେନମପୂରଯତ୍
ସେ ହରିଙ୍କୁ ଅବିରତ ତୀରବର୍ଷାରେ ଭରିଦେଲେ; ନାରାୟଣ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାଣ ନେଇଯିବା ତୀରରେ ଆବୃତ କଲେ।
ଗରୁଡଂ ପତିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାସିଂଧୁସୂନୋଃ ଶରୈର୍ଭୁଵି । ରଥଂ ସଂସ୍ମାରଯାମାସ ଵୈକୁଂଠସ୍ଥଂ ଜନାର୍ଦନଃ
ସାଗରପୁତ୍ରଙ୍କ ତୀରରେ ଗରୁଡ଼ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବାକୁ ଦେଖି, ଭୈକୁଣ୍ଠରେ ବସୁଥିବା ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ତାଙ୍କର ରଥକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।
ସରଥସ୍ତସ୍ଯ ସଂପ୍ରାପ୍ତଃ ସୂତହୀନୋ ହଯୈର୍ଵୃତଃ । ଅଶ୍ଵୈର୍ଯୁତଂ ରଥଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିସ୍ମିତୋ ଭଗଵାନ୍ରଣେ
ତାଙ୍କର ରଥ ଚାଳକ ବିନା କିନ୍ତୁ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଆସିଗଲା; ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଯୋଗିତ ରଥକୁ ଦେଖି, ଭଗବାନ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ସଂବୋଧଯିତ୍ଵା ଗରୁଡଂ ସାରଥ୍ଯେ ସମଯୋଜଯତ୍ । ସ ଧୃତ୍ଵା ମୁକୁଟଂ ମୂର୍ଧ୍ନି କୌସ୍ତୁଭଂ ହୃଦଯେ ମଣିମ୍
ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ସଚେତନ କରି, ତାଙ୍କୁ ରଥଚାଳକ କରିଦେଲେ; ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ ଓ ହୃଦୟରେ କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ପିନ୍ଧାଇଲେ।
ପୁରୁଷାର୍ଥାନ୍ହଯାନ୍କୃତ୍ଵା ଯଯୌ ଜାଲଂଧରଂ ହରିଃ । ମେଦିନୀଂ ରଥଚକ୍ରେଣ ଦାରଯଂଶ୍ଚ ସୁରୈଃ ସହ
ମାନବ ଲକ୍ଷ୍ୟର ରୂପେ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରି, ହରି ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ପାଖକୁ ଦେବତାମାନେ ସହ ଯାଇଲେ, ରଥଚକ୍ରରେ ମାଟିକୁ ଚିରିଦେଉଥିଲେ।
ଜଘାନ ତରସା ବାଣୈର୍ଦାନଵାନାଂ ଚ ଵାହିନୀମ୍ । ଦେଵରାଜେନ ସଂଦିଷ୍ଟୋ ଵୀତିହୋତ୍ରୋ ରଣାଂଗଣେ
ସେ ତୀବ୍ର ତୀରରେ ଦାନବ ସେନାକୁ ମାରିଦେଲେ; ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ବୀତିହୋତ୍ର ଯୁଦ୍ଧମଞ୍ଚରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଦଦାହ ଦାନଵାନୀକଂ ସମୀରଣସମନ୍ଵିତମ୍ । ତଦାହ ତଂ ଭଗଵତା ଦୈତ୍ଯସୈନ୍ଯଂ ସୁରୈଃ ସହ
ସେ ବାୟୁ ସହିତ ଦାନବ ସେନାକୁ ପୁରାଇଦେଲେ; ସେ ସମୟରେ, ଭଗବାନ ଦେବତାମାନେ ସହ ଦାନବ ସେନାକୁ କହିଲେ।
ଜାଲଂଧରଃ ସ୍ଵଲ୍ପଶେଷଂ ଦଧ୍ଯୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବଲଂ ସ୍ଵକମ୍ । ଅଥାହ ଭାର୍ଗଵଂ ରାଜା ମତ୍ସୈନ୍ଯଂ ନିହତଂ ସୁରୈଃ
ଜାଲନ୍ଧର ନିଜ ସେନା ଅତି କମ୍ ଅବଶିଷ୍ଟ ଦେଖି, ରାଜା ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୋ ସେନାକୁ ଦେବତାମାନେ ନଶ୍ଟ କରିଦେଲେ।'