ଚଂଦ୍ରମୁତ୍ଥାପ୍ଯ ତଂ କଂଠେ ଧୃତ୍ଵା ଵେଗାନ୍ମହାମୃଧେ । ଗିଲିତ୍ଵା ରାହୁଣା ଚଂଦ୍ରୋପ୍ଯୁଦ୍ଗୀର୍ଣଶ୍ଚ ତତଃ ପୁନଃ
ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଉଠାଇ, ଗଳାରେ ଧରି, ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ବେଗରେ ଘୁରାଇଲେ; ରାହୁ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଗିଳିଲେ, ପୁଣି ସେଉଁଠି ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ମୃଗଂ ସ୍ଵଚିହ୍ନମୁରସି ନିଧାଯ ଵିସସର୍ଜ ହ । ସ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵସଂ ଗୃହ୍ଯ ହଯରତ୍ନଂ ଵିଧୁଂତୁଦଃ
ନିଜ ଚିହ୍ନ, ମୃଗକୁ ଛାତିରେ ରଖି, ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ବିଧୁନ୍ତୁଦ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବାସ୍, ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୂଲ୍ୟବାନ, ତାକୁ ଧରିଲେ।
ଜାଲଂଧରାଂତିକଂ ନୀତ୍ଵା ଭକ୍ତ୍ଯା ତସ୍ମୈ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ । ଦୁର୍ଵାରଣୋ ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତଂ ଯମଂ ଗଦଯା ହନତ୍
ତାଙ୍କୁ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନେଇଯାଇ, ଭକ୍ତି ସହିତ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ; ଦୁର୍ବାରଣ, ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଯମଙ୍କୁ ଗଦା ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ।
ନିଶିତୈର୍ମାର୍ଗଣୈର୍ଭିନ୍ନଃ ଶକ୍ରପୁତ୍ରେଣ ଚାହଵେ । ଧୃତ୍ଵା ଜଯଂତଂ ସଂହ୍ରାଦଃ ପରିଘାଘାତମୂର୍ଚ୍ଛିତମ୍
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁଅଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆହତ ହୋଇ, ସଂହ୍ରାଦ ଜୟନ୍ତଙ୍କୁ ଧରିଲେ, ଯିଏ ପରିଘର ଆଘାତରେ ଅଚେତନ ହୋଇଥିଲେ।
ଐରାଵତଂ ସମାରୁହ୍ଯ ଯଯୌ ଜାଲଂଧରଂ ପ୍ରତି । ହତଵାଂଶ୍ଚୈଵ ଗଦଯା ନିହ୍ରାଦଂ ଧନଦୋ ରଣେ
ଏଇରାବତ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ସେ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ଦିଗକୁ ଗଲେ; କୁବେର ଗଦା ଦେଇ ନିଃହ୍ରାଦଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେଲେ।
ରୁଦ୍ରାସ୍ତ୍ରିଶୂଲନିର୍ଘାତୈର୍ନିଶୁଂଭଂ ଜଘ୍ନୁରୋଜସା । ନିଶୁଂଭୋ ବାଣଜାଲୈଶ୍ଚ ପୀଡଯାମାସ ତାନତି
ରୁଦ୍ରମାନେ ତାଙ୍କର ତ୍ରିଶୂଳର ଶକ୍ତିରେ ନିଶୁମ୍ଭଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ; ନିଶୁମ୍ଭ ପୁଣି ବାଣର ବର୍ଷାରେ ସେମାନୋକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲେ।
ଶୁଂଭାସୁରୋ ଦେଵଗଣାନ୍ପୂରଯାମାସ ମାର୍ଗଣୈଃ । ମୃତ୍ଯୁଂ ମାଯାମଯ ମଯୋ ବଦ୍ଧ୍ଵା ପାଶୈର୍ନିନାଯତମ୍
ଶୁମ୍ଭ ଦାନବ ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ତୀର ବର୍ଷା କଲେ। ସେ ମାୟାରେ ଗଠିତ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପାଶରେ ବାନ୍ଧି, ତାକୁ ନେଇଗଲେ।
ଦଦୌ ଜାଲଂଧରାଯାସୌ ପୌଲୋମ୍ନେ ସୋଽପି ସିଂଧଵେ । ଅବ୍ଧିନା ଚ ମୁଖେ କ୍ଷିପ୍ତୋ ଲୋକୋ ଜୀଵତୁ ନିର୍ଭଯଃ
ସେ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କୁ ପୌଲୋମନ୍ଦ୍ର ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଲେ, ସେଉଁଠିଁ ସେ ତାକୁ ସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଲେ। ସମୁଦ୍ରର ମୁଖରେ ପକାଇଦେଲେ, ଏହାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଭୟ ଛାଡି ସୁଖରେ ବଞ୍ଚିଲେ।
ବଦ୍ଧ୍ଵା ଚ ନମୁଚିଂ ପାଶୈର୍ଵାସଵୋଽପି ରସାତଲମ୍ । ନିନ୍ଯେ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ହଂତାରଂ ଅଥ ଜାଲଂଧରୋ ଯଯୌ
ଇନ୍ଦ୍ର ନମୁଚିଙ୍କୁ ପାଶରେ ବାନ୍ଧି, ସେହି ବିଶ୍ୱର ନାଶକଙ୍କୁ ପାତାଳକୁ ନେଇଗଲେ। ଏପରେ ଜାଲନ୍ଧର ଚାଲିଗଲେ।
ଅଥେଂଦ୍ରବଲଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧମଭୂଦ୍ରାଜନ୍ସୁଦାରୁଣମ୍ । ବଲାଂଗରୋଚିଷୋ ଭାଂତି ଦିଶୋ ଦଶ ରଵେରିଵ
ତାପରେ, ରାଜା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବଳଙ୍କ ସେନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା। ବଳଙ୍କ ଶରୀରର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଆଲୋକିତ କଲା।
ସର୍ଵାଣ୍ଯସ୍ତ୍ରାଣି ଶକ୍ରସ୍ଯ ଶୀର୍ଣାନ୍ଯଂଗେ ବଲସ୍ଯ ଚ । ବଲୀଯସା ବଲେନେଂଦ୍ରୋ ମୁଦ୍ଗରେଣ ହତୋ ହୃଦି
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ବଳଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ଇନ୍ଦ୍ର ଅଧିକ ଶକ୍ତିରେ ମୁସଳ ଦ୍ୱାରା ବଳଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ନନାଦେଂଦ୍ରସ୍ତତୋ ଭୀମଂ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସ ବଲୋହସତ୍ । ହସତସ୍ତସ୍ଯ ନିଶ୍ଚେରୁର୍ମୁଖତୋ ମୌକ୍ତିକାନି ଚ
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ। ଏହା ଶୁଣି ବଳ ହସିଲେ, ତାଙ୍କ ହସିବା ସମୟରେ ମୁଁହରୁ ମୁକ୍ତା ବାହାରିଲା।
ତସ୍ଯାଂଗସ୍ଯାଭିଲାଷେଣ ନ ଯୁଦ୍ଧମକରୋତ୍ତଦା । ତୁଷ୍ଟାଵ ଵାସଵୋଽତ୍ଯର୍ଥଂ ତଂ ବଲଂ ବଲସାଗରମ୍
ସେଠାରେ ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତି ଆକାଂକ୍ଷା ଥିବାରୁ ସେ ସମୟରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ ନାହିଁ। ଇନ୍ଦ୍ର ବଳଙ୍କୁ, ଶକ୍ତିର ସାଗରକୁ, ବହୁତ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ଵରଂ ଵୃଣୁ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠେତ୍ଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରାହ ବଲଂ ପ୍ରତି । ଯଦି ତୁଷ୍ଟୋଽସି ଦୈତ୍ଯେଶ ସ୍ଵଂ ଵପୁର୍ଦାତୁମର୍ହସି
‘ବର ମାଗ, ଦେବମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ’ ବୋଲି କହିଲେ। ବଳ କହିଲେ, ‘ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ଦାଇତ୍ୟନାଥ, ତେବେ ଆପଣ ନିଜ ଦେହ ଦେବା ଉଚିତ।’
ତଦିଂଦ୍ର ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭିତ୍ତ୍ଵା ଶସ୍ତ୍ରୈର୍ଗୃହାଣ ମାମ୍ । ଇତ୍ଯୁଵାଚ ବଲଂ ସୋଽପି କିମଦେଯଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବଳ କହିଲେ, ‘ଶସ୍ତ୍ରରେ ମୋତେ ଭେଦି ନିଅ। ମହାତ୍ମାମାନେ କ’ଣ ଦେବାକୁ ଅସମ୍ଭବ?’
ସସ୍ମାରିତୋ ମାତଲିନା ଵଜ୍ରେଣାଂଗଂ ଜଘାନ ତତ୍ । ତେନ ଵଜ୍ରପ୍ରହାରେଣ ବଲାଂଗଂ ତଦ୍ଵ୍ଯଶୀର୍ଯତ
ମାତଳିଙ୍କ ସ୍ମରଣ କରାଇବାରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେ ଦେହକୁ ଆଘାତ କଲେ। ସେହି ବଜ୍ର ଆଘାତରେ ବଳଙ୍କ ଦେହ ଭାଙ୍ଗିଗଲା।
ବଲାଂଗସ୍ଯୈକଭାଗସ୍ତୁ ପପାତ କନକାଚଲେ । ତୁହିନାଦ୍ରୌ ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ତୁ ତୃତୀଯୋ ଗୋନଗେଽପତତ୍
ବଳଙ୍କ ଦେହର ଏକ ଅଂଶ ସୁନା ପାହାଡ଼ରେ ପଡ଼ିଲା। ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଂଶ ହିମପାହାଡ଼ରେ, ତୃତୀୟ ଗୋନଗରେ ପଡ଼ିଲା।
ଚତୁର୍ଥୋ ଦେଵନଦ୍ଯାଂ ଚ ପଂଚମୋ ମଂଦରେ ତଥା । ଵଜ୍ରାକରେ ପପାତାଂଶଃ ଷଷ୍ଠଶ୍ଚ ଵିଜଯାଂଗଜଃ
ଚତୁର୍ଥ ଅଂଶ ଦେବନଦୀରେ, ପଞ୍ଚମ ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ରେ, ଏକ ଅଂଶ ବଜ୍ରାକରରେ ପଡ଼ିଲା, ଷଷ୍ଠ ଅଂଶ ବିଜୟାଙ୍ଗଜ ହେଲା।
ତସ୍ଯ ଜାତିଵିଶୁଦ୍ଧସ୍ଯ ପରିଶୁଦ୍ଧେନ କର୍ମଣା । କାଯସ୍ଯାଵଯଵାଃ ସର୍ଵେ ରତ୍ନବୀଜତ୍ଵମାଗତାଃ
ତାଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ବଂଶ ଓ ପବିତ୍ର କର୍ମ ଦ୍ୱାରା, ତାଙ୍କ ଶରୀରର ସମସ୍ତ ଅଂଶ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନର ବିଜ ହେଲା।
ଵଜ୍ରାଦସ୍ଥିକଣାଃ କୀର୍ଣାଃ ଷଟ୍କୋଣା ମଣଯୋଽଭଵନ୍ । ଅକ୍ଷିଭ୍ଯାମିନ୍ଦ୍ରନୀଲା ଵୈ ମାଣିକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତିସଂଭଵମ୍
ତାଙ୍କ ଅସ୍ଥିର ଟୁକୁଡ଼ାରୁ ଛଅ କୋଣିଆ ହୀରା ହେଲା। ତାଙ୍କ ଆଖିରୁ ନୀଳମାଣି, କାନରୁ ପଦ୍ମରାଗ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
କ୍ଷତଜାତ୍ପଦ୍ମରାଗାଃ ସ୍ଯୁଃ ମେଦସୋ ମରକତାସ୍ତଥା । ପ୍ରଵାଲାନି ଚ ଜିହ୍ଵାତୋ ଦଂତା ମୁକ୍ତାସ୍ତଥାଭଵନ୍
ତାଙ୍କ ରକ୍ତରୁ ପଦ୍ମରାଗ ହେଲା, ଚର୍ବିରୁ ପନ୍ନା, ଜିହ୍ୱାରୁ ପ୍ରବାଳ, ଦାନ୍ତରୁ ମୁକ୍ତା ହେଲା।
ମଜ୍ଜୋଦ୍ଭଵଂ ମରକତଂ ଗାରୁତ୍ମତମଭୂନ୍ନସା । କାଂସ୍ଯଂ ପୁରୀଷଂ ରଜତଂ ଵୀର୍ଯଂ ତାମ୍ରଂ ଚ ମୂତ୍ରଜମ୍
ତାଙ୍କ ମଜ୍ଜା ଓ ନାକରୁ ଗରୁଡ ପନ୍ନା ହେଲା। ମଳରୁ କଂସ୍ୟ, ବୀର୍ୟରୁ ଚାଁଦି, ମୁତ୍ରରୁ ତାମ୍ବା ହେଲା।
ଅଂଗସ୍ଯୋଦ୍ଵର୍ତନାଜ୍ଜାତଂ ପିତ୍ତଲଂ ବ୍ରହ୍ମଵୀତିକାଃ । ନାଦାଦ୍ଵୈଦୂର୍ଯମୁତ୍ପନ୍ନଂ ରତ୍ନଂ ଚାରୁତରଂ ତଥା
ତାଙ୍କ ଶରୀର ଘସିବାରୁ ପିତଳ ଓ ବ୍ରହ୍ମବୀତିକା ରତ୍ନ ହେଲା। ତାଙ୍କ ଧ୍ୱନିରୁ ବୈଡୂର୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭ୍ର ରତ୍ନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ନଖେଭ୍ଯଃ କନକୋତ୍ପତ୍ତୀ ରୁଧିରାଚ୍ଚ ରସୋଦ୍ଭଵଃ । ମେଦସଃ ସ୍ଫଟିକଂ ଜାତଂ ପ୍ରଵାଲଂ ମାଂସସଂଭଵମ୍
ତାଙ୍କ ନଖରୁ ସୁନା, ରକ୍ତରୁ ପାରା, ଚର୍ବିରୁ ସ୍ଫଟିକ, ମାଂସରୁ ପ୍ରବାଳ ଜନ୍ମ ନେଲା।
ବଲଦେହୋଦ୍ଭଵାନ୍ଯାସନ୍ରତ୍ନାନି ପୃଥିଵୀତଲେ । ପୁଣ୍ଯୋପଚଯସଂପତ୍ତ୍ଯା ଭୋକ୍ଷ୍ଯଂତେ ଵିମଲୈର୍ଜନୈଃ
ବଳର ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ମଣିମୁକ୍ତା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲା; ପୁଣ୍ୟ ସଞ୍ଚୟ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ଲୋକମାନେ ଉପଭୋଗ କରିବେ।
ଅତ୍ରାଂତରେ ହତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ବଲଂ ମଘଵତା ମୃଧେ । ପ୍ରଭାଵତୀ ନାମ ରାଜ୍ଞୀ ଯଯୌ ତଚ୍ଚରଣାଂତିକମ୍
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ମଘବାନ୍ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଳଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ପ୍ରଭାବତୀ ନାମକ ରାଣୀ ସେଠାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଵିଲଲାପ ପତିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିକୀର୍ଣାଵଯଵଂ ରଣେ । ପ୍ରଭାଵତ୍ଯଶ୍ରୁପୂର୍ଣାକ୍ଷୀ ମୁକ୍ତକେଶୀ ଘନସ୍ତନୀ
ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଛିଣ୍ଡା ହୋଇ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ପ୍ରଭାବତୀ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ, ଖୋଲା କେଶ ଓ ଭାରି ଶସ୍ତନ ସହିତ ବିଳାପ କରିଲେ।
ହା ନାଥ ବଲଵିକ୍ରାଂତ କାଂତଦେହ ଜଗତ୍ପ୍ରିଯ । ମାଂ ତ୍ଵଂ ଵିହାଯ କିଂ ଚାତ୍ର କୈଵଲ୍ଯଂ ଗତଵାନସି
ହା ନାଥ! ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଳବାନ୍, ପ୍ରିୟ ଦେହ, ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରିୟ—ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଏଠି କେଉଁ ମୁକ୍ତିକୁ ପାଇଲେ?
ଜରାକୁଷ୍ଠାଦିଭିର୍ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ଦେହଂ ତ୍ଯଜଂତି ନ । ଦେହିନୋଽନ୍ଯେ ପରଂ କାଂତଂ ତ୍ଵଯା ଦେହୋ ଵୃଥୋଜ୍ଝିତଃ
ଅନ୍ୟମାନେ ଜରା, କୁଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୋଗରେ ଦେହ ଦୁଃଖିତ ହେବାକୁ ଜାଣିଲେ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ତୁମେ, ପ୍ରିୟ, ଅନାବଶ୍ୟକ ଭାବେ ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଲା।
ତଵ ଦେହେନ ଦିଵ୍ଯେନ ହାରକଂ ଭୂଷ୍ଯତେ ପ୍ରିଯ । ରଣୋତ୍ସୁକେନ ଭଵତା ଯା ଵେଣୀ ଗ୍ରଥିତା ମମ
ତୁମର ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ମୋ ହାର ଶୋଭିତ; ଯେ ଚୁଟିକୁ ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ମୋ ପାଇଁ ବାନ୍ଧିଥିଲା—