ତତ୍ର ମନ୍ଵଂତରଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ସର୍ଵଭୋଗମନୋରମମ୍ । ପରମଂ ଜ୍ଞାନମାସାଦ୍ଯା ସଦାରୋ ମୋକ୍ଷମାପ୍ତଵାନ୍
ସେଠାରେ ମନ୍ବନ୍ତରର ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଭୋଗ କରି, ପରମ ଜ୍ଞାନ ପାଇ, ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ସହିତ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କଲେ।
ଜାହ୍ନଵୀତୀରଯାତ୍ରାଯାଂ ଶରୀରଂ ତ୍ଯଜତଃ ପଥି । ଫଲମେଵଂଵିଧଂ ଵିପ୍ର ମଯା ସର୍ଵଂ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଜାହ୍ନବୀ ତୀର ଯାତ୍ରାରେ ଶରୀର ଛାଡିବାର ଫଳ କେମିତି ମିଳେ, ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ନନା କରିଛି।
ଜାହ୍ନଵୀତୀରଗମନେ ମୁନିଭିସ୍ତତ୍ଵଦର୍ଶିଭିଃ । ନ କାଲନିଯମଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ନାରଦାଦ୍ଯୈର୍ମହର୍ଷିଭିଃ
ଜାହ୍ନବୀ ତୀର ଯାତ୍ରାରେ ନାରଦ ଓ ଅନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱଦର୍ଶୀ ମୁନିମାନେ କୌଣସି ନିଶ୍ଚିତ ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିନାହାନ୍ତି।
ଯଦାଯଦା ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଙ୍ଗାଯାଂ ସ୍ନାନମାଚରେତ୍ । ତଦାତଦାଽକ୍ଷଯଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଲଭତେ ମାନଵୋ ଧ୍ରୁଵମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେତେବେଳେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।
ଗଂଗା ସର୍ଵାଣି ପାପାନି ନାଶଯଂତୀତି ନିଶ୍ଚଯଃ । କୁର୍ଯାତ୍ପୁନଃପୁନଃ ପାପଂ ନ ଚ ଗଂଗା ପୁନାତି ତମ୍
ଗଙ୍ଗା ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ କରେ—ଏହା ନିଶ୍ଚିତ; କିନ୍ତୁ ଯଦି କେହି ପୁନଃପୁନଃ ପାପ କରେ, ଗଙ୍ଗା ତାଙ୍କୁ ଶୁଧ୍ଧ କରେନାହିଁ।
ପାପବୁଦ୍ଧିଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଗଂଗାଯାଂ ଲୋକମାତରି । ସ୍ନାନଂ କୁରୁତ ହେ ଲୋକା ଯଦି ସଦ୍ଗତିମିଚ୍ଛଥ
ପାପ ଭାବ ଛାଡି, ଲୋକମାତା ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କର, ହେ ଲୋକମାନେ, ଯଦି ଉତ୍ତମ ଗତି ଚାହୁଁଛ।
ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଗଂଗାସ୍ନାନାତ୍ତୁ ମାନଵାନାଂ ଭଵେଦ୍ଦିଵଜ । ତତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଵିପ୍ର କର୍ମଭିଃ କୈଃ ସୁଦୁସ୍ତରୈଃ
ମାନବମାନେ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରି ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି, ଦ୍ବିଜ, ସେହି ପୁଣ୍ୟ କିଛି ଅତି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପରେ ମାତ୍ର ମିଳେ।
ଆସାରାଣାଂ ଭୂମିରେଣୋଃ ସଂଖ୍ଯାଂ କର୍ତୁଂ ତୁ ଶକ୍ଯତେ । ଭାଗୀରଥୀଗୁଣାସ୍ତେ ନ ଶକ୍ଯା ଵକ୍ତୁଂ ନ ଚ ଦ୍ଵିଜ
ପୃଥିବୀର ଧୂଳି କିମ୍ବା ବର୍ଷାର ଫୁଟିକିଣି ଗଣନା କରିବା ସମ୍ଭବ, କିନ୍ତୁ ଭାଗୀରଥୀର ଗୁଣ କେବେ ବର୍ଣ୍ନନା କିମ୍ବା ଗଣନା କରିବା ଯାଞ୍ଚିବା ନୁହେଁ, ଦ୍ବିଜ।
ଵିଚାର୍ଯ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାଣି ତ୍ଵଦୀଯାନି ମଯୋଚ୍ଯତେ । ଗଂଗାଂଭସି ସକୃତ୍ସ୍ନାତ୍ଵା ମୋକ୍ଷମାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ
ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି, ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି — ଗଙ୍ଗାର ଜଳରେ ଏକବାର ସ୍ନାନ କଲେ ମାନବ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାଏ।
ସ୍ନାନଂ କୂପଜଲେଽପି ଯସ୍ତୁ କୁରୁତେ ଗଂଗାଂ ଵିଚିଂତ୍ଯ ପ୍ରଭୁଂ ଦେଵାନାଂ ସକଲାର୍ତ୍ତଶୋକଦୁରିତତ୍ରାସୌଘଵିଧ୍ଵଂସିନୀମ୍ । ମୁକ୍ତଃ ସୋଽପି ସମସ୍ତପାତକଚଯୈର୍ଗୋଵିପ୍ରହତ୍ଯାଦିଭିର୍ଗଚ୍ଛେଦ୍ଵିଷ୍ଣୁପୁରଂ ସମସ୍ତସୁଖଦଂ ଗଂଗାପ୍ରସାଦାଦ୍ଦିଵଜ
ଯଦି କେହି କୂଆର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରେ, ତଥା ଗଙ୍ଗାକୁ ଚିନ୍ତା କରେ — ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ, ଶୋକ ଓ ଭୟର ନାଶକାରୀ — ସେ ଗୋହତ୍ୟା, ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା ଭଳି ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ଗଙ୍ଗାର କୃପାରେ ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ବିଷ୍ଣୁର ନଗରକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ, ଦ୍ବିଜ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ନାରାଯଣପ୍ରପନ୍ନା ଯେ ନରାଭକ୍ତିସମନ୍ଵିତାଃ । କଦାଚିଦଶୁଭଂ ତେଷାଂ ଵିଦ୍ଯତେ ନ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିବା ଏବଂ ଭକ୍ତିରେ ଭରିଥିବା ଲୋକମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଅଶୁଭ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ଦ୍ବିଜୋତ୍ତମ।
ପୁନରେଵ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ କମଲାପତେଃ । ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମାନଵାଃ ସର୍ଵେ ଲଭଂତେ ପରମଂ ପଦମ୍
ମୁଁ ପୁନିଥରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀପତିଙ୍କର ମହିମା କଥା କହିବି; ଏହା ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ମାନବ ପରମ ପଦ ପାଇଥାନ୍ତି।
ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୃପ୍ଯଂତି ଵୈଷ୍ଣଵାଃ । ପାଖଣ୍ଡା ନ ହି ତୃପ୍ଯଂତି ନରକେ କ୍ଲେଶଭାଗିନଃ
ବାସୁଦେବଙ୍କର ମହିମା ଶୁଣି ଭକ୍ତମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି; ଅନ୍ୟପଥୀମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ନରକରେ କଷ୍ଟ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
ପାଖଣ୍ଡାନାଂ ସମୀପେ ତୁ ଵିଷ୍ଣୁମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ । ନ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ଵୈଷ୍ଣଵାଗ୍ରତଃ
ଦ୍ବିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅନ୍ୟପଥୀମାନଙ୍କ ସମ୍ନିଧିରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିମା କଥା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହା ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କହିବା ଉଚିତ।
ପୂର୍ଵଂ ତ୍ରେତାଯୁଗେ ଵିପ୍ର ଉର୍ଵୀଶୁର୍ନାମ ଜୈମିନେ । ଆସୀତ୍ପାପରତୋ ନିତ୍ଯଂ ଧର୍ମନିଂଦାପରାଯଣଃ
ପୂର୍ବରୁ ତ୍ରେତାଯୁଗରେ, ଜୟମିନି, ଉର୍ବୀଶୁର ନାମକ ଜଣେ ଲୋକ ଥିଲେ, ସେ ସଦା ପାପରେ ଲିନ ଓ ଧର୍ମକୁ ନିନ୍ଦା କରିଥିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵହାରୀ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ପରସ୍ତ୍ରୀଗମନୋଦ୍ଯତଃ । ଗୋମାଂସାଶୀ ସୁରାପୀ ଚ ଵେଶ୍ଯାଵିଭ୍ରମଲୋଲୁପଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଧନ ଚୋରି କରୁଥିଲେ, ପରସ୍ତ୍ରୀ ସହ ମିଶିବାକୁ ଚାହୁଥିଲେ, ଗୋମାଂସ ଖାଉଥିଲେ, ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ବେଶ୍ୟାମାନଙ୍କ ସହ ମିଶିବାରେ ଆସକ୍ତ ଥିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଶରଣାଗତହଂତା ଚ ପରନିଂଦାକରଃ ସଦା । ଵିଶ୍ଵାସଘାତୀ ମିତ୍ରଘ୍ନୋ ଜ୍ଞାତିପୀଡାକରସ୍ତଥା
ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ମାରୁଥିଲେ, ସଦା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରୁଥିଲେ, ବିଶ୍ୱାସ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିଲେ, ମିତ୍ରମାନେ ନଷ୍ଟ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଜଣାମାନେ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିଲେ।
ଅସତ୍ଯଭାଷୀ କ୍ରୂରଶ୍ଚ ପାଖଂଡଜନସଙ୍ଗଭାକ୍ । ଵୃତ୍ତିଚ୍ଛେଦୀ ଦ୍ଵିଜାତୀନାଂ ନ୍ଯାସାପହାରକସ୍ତଥା
ସେ ଅସତ୍ୟ କଥା କହୁଥିଲେ, କ୍ରୂର ଥିଲେ, ଅନ୍ୟପଥୀମାନଙ୍କ ସହ ସଂଗ କରୁଥିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଜୀବିକା ନଷ୍ଟ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ନିକଟ ଧନ ଚୋରି କରୁଥିଲେ।
ତାଦୃଶଂ ତଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ଦୁଷ୍ଟଂ ପାପପରାଯଣମ୍ । ଆଜଗ୍ମୁର୍ଜ୍ଞାତଯଃ ସର୍ଵେ କ୍ରୁଦ୍ଧାସ୍ତସ୍ଯ ନିଜଂଗୃହମ୍
ସେ ଏପରି ଦୁଷ୍ଟ ଓ ପାପରେ ଲିନ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଜଣାମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଆସିଲେ।
ଜ୍ଞାତଯ ଊଚୁଃ - ପ୍ରତିଷ୍ଠୋପାର୍ଜିତା ପୂର୍ଵୈରସ୍ମାକଂ ଵିମଲେ କୁଲେ । ସା ପ୍ରତିଷ୍ଠା ତ୍ଵଯା ମୂଢ ଵିନାଶଂ ପ୍ରତିନୀଯତେ
ଜଣାମାନେ କହିଲେ — ଆମର ପୂର୍ବଜମାନେ ଏହି ଶୁଭ୍ର କୁଳରେ ଯେତେ ମାନ୍ୟତା ଆର୍ଜନ କରିଥିଲେ, ମୂଢ, ତୁମେ ଏହି ମାନ୍ୟତାକୁ ନଷ୍ଟ କରୁଛ।
ଧର୍ମମାର୍ଗଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କୁରୁଷେ ପାତକଂ ସଦା । ମଦ୍ଵଂଶକୀର୍ତିହନନଂ ଜାତୋଽସି ଜ୍ଞାତିଦୁଃଖଦଃ
ଧର୍ମର ପଥ ଛାଡି ତୁମେ ସଦା ପାପ କରୁଛ; ତୁମେ ଆମ ବଂଶର କୀର୍ତିକୁ ନଷ୍ଟ କରିଛ ଏବଂ ଜଣାମାନେ ଦୁଃଖ ଦେଇଛ।
ଅତିଵିସ୍ମଯଦା ସୃଷ୍ଟିର୍ଵିଧାତୁର୍ମନ୍ଯତେ ତ୍ଵଯି । ଯସ୍ମିନ୍ସିଂଧୌ ଶଶୀ ଜାତସ୍ତତ୍ର କ୍ଷ୍ଵେଡୋଦ୍ଭଵୋଽପି ଚ
ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କର ଏପରି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ତୁମେ — ଯେଉଁ ସମୁଦ୍ରରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ସେଠି ଫେନ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଅହୋ ଶକ୍ତିଃ କୁପୁତ୍ରାଣାଂ ସଂଖ୍ଯାତୁଂ ନ ଚ ଶକ୍ଯତେ । ଅନେକୈଃ ପୁରୁଷୈଃ କୀର୍ତିଂ ସଂଚିତାଂ ହଂତି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍
କୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି କେବେ ଗଣନା କରିବା ଯାଞ୍ଚିବା ନୁହେଁ; ଅନେକ ଲୋକ ଯେତେ କୀର୍ତି ସଂଚୟ କରିଥିବେ, ସେମାନେ ଏକ କ୍ଷଣରେ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇପାରନ୍ତି।
ଜାତେ ପୁତ୍ରୋତ୍ତମେ ଵଂଶଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସ୍ଯାଦଧମୋଽପି ଚ । ପୁତ୍ରେଧମେତୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋଽପି ଵଂଶୋ ଗଚ୍ଛତି ହୀନତାମ୍
ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ ବଂଶ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଂଶ ମଧ୍ୟ ନିମ୍ନ ହୋଇଯାଏ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଜ୍ଞାତଯସ୍ତେ ଚ ତଂ ସର୍ଵେ ପାପିନାଂ ଵରମ୍ । ଅପକୀର୍ତିଭଯାତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧାସ୍ତତ୍ଯଜୁଃ ସହସା ଦ୍ଵିଜ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ — ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେ ପାପୀକୁ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟ-ସ୍ବଜନମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଏବଂ ଅପକୀର୍ତ୍ତିର ଭୟରେ ସହସା ଛାଡ଼ିଦେଲେ ।
ଜ୍ଞାତିଭିଃ ସ ପରିତ୍ଯକ୍ତୋ ଜନୈଃ ସର୍ଵୈଶ୍ଚ ଧିକ୍କୃତଃ । ପ୍ରପେଦେ ଦସ୍ଯୁତାଂ ଦୁଃଖୀ ଵିଭ୍ରଷ୍ଟାଖିଲଵୈଭଵଃ
ସେ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କଲେ । ସମସ୍ତ ଧନ-ସମ୍ପତି ହରାଇ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ସେ ଦସ୍ୟୁ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କଲେ ।
ତଂ ଦସ୍ଯୁକର୍ମକୁର୍ଵଂତଂ ନିର୍ଦ୍ଦଯଂ ପରହିଂସକମ୍ । ଧୃତ୍ଵା ଜନପଦାଃ ସର୍ଵେ ଭୂପାଲାଯ ନ୍ଯଵେଦଯନ୍
ସେ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ଭାବେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରୁଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ଜନପଦର ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ଧରି ରାଜାଙ୍କ ପାଖରେ ନେଇଗଲେ ।
ତେନ ଭୂମିଭୁଜା ତସ୍ଯ ପିତୃସ୍ନେହାଦ୍ଦିଵଜୋତ୍ତମ । ନ ହତୋଽସୌ ଦୁରାଚାରୋ ନିଜଦେଶାଦ୍ଵହିଷ୍କୃତଃ
କିନ୍ତୁ ରାଜା, ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନେହରୁ, ସେଇ ଦୁର୍ବୃତ୍ତକୁ ମାରିଲେ ନାହିଁ, କେବଳ ନିଜ ଦେଶରୁ ତାଡ଼ିଦେଲେ ।
ତତୋଽସୌ ଵନମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଦସ୍ଯୁଭିଃ ସହ ନିର୍ଦ୍ଦଯଃ । ପାଂଥସ୍ଵହରଣାର୍ଥାଯ ତସ୍ଥୌ ବହୁଭିରୁଦ୍ଧତୈଃ
ତାପରେ ସେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଅନ୍ୟ ଅହଂକାରୀ ଦସ୍ୟୁମାନଙ୍କ ସହିତ ଦୟାହୀନ ଭାବେ ଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଲୁଟିବା ପାଇଁ ପଥରେ ଅପେକ୍ଷା କରି ରହିଲେ ।
କଦାଚିତ୍ତଟିନୀତୀରଂ ଦସ୍ଯୁଭିଃ ସହ ଜୈମିନେ । ଵନପର୍ଯଟନେ ଶ୍ରାଂତୋ ଜଗାମ ସ୍ନାନହେତଵେ
ଏକଥର, ଦସ୍ୟୁମାନଙ୍କ ସହିତ ଜଙ୍ଗଲ ଘୁରି ଦୁଃଖିତ ଏବଂ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ସେ ନଦୀତଟକୁ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଗଲେ, ହେ ଜୟମିନି ।