ତତୋ ଜନାର୍ଦନଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ନିର୍ଯଯୌ କାଲନେମିନମ୍ । ଯମୋ ଦୁର୍ଵାରଣଂ ଵୀରଂ ସ୍ଵର୍ଭାନୁଶ୍ଚଂଦ୍ରଭାସ୍କରୌ
ତାପରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, କାଳନେମିଙ୍କ ପ୍ରତି ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ; ଯମ, ଅଜୟ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଭାନୁ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଗଲେ।
କେତୁଂ ଵୈଶ୍ଵାନରୋ ଦେଵୋ ଯଯୌ ଶୁକ୍ରଂ ବୃହସ୍ପତିଃ । ଆଶ୍ଵିନୌ ସଂଯତୌ ତତ୍ର ଦୈତ୍ଯମଂଗାରପର୍ଣକମ୍
କେତୁ, ଅଗ୍ନିମୟ ଦେବତା, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଚଲିଗଲେ; ଶୁକ୍ର ଓ ବୃହସ୍ପତି ମଧ୍ୟ ଯାଇଥିଲେ। ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଦାନବ ଅଙ୍ଗାରପର୍ଣ୍ଣକ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଗ ଦେଲେ।
ସଂହ୍ରାଦଂ ଶକ୍ରପୁତ୍ରଶ୍ଚ ନିର୍ହ୍ରାଦଂ ଧନଦୋ ଯଯୌ । ନିଶୁଂଭଶ୍ଚାଵୃତୋ ରୁଦ୍ରୈଃ ଶୁଂଭୋ ଵସୁଭିରାହଵେ
ସଂହ୍ରାଦଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ନିଃହ୍ରାଦଙ୍କ ସହିତ କୁବେର ଲଢ଼ିଲେ; ନିଶୁମ୍ଭ ରୁଦ୍ରମାନେ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ଶୁମ୍ଭ ବସୁମାନେ ଘେରି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ମେଘାକାରଂ ସ୍ଥିତଂ ଜଂଭଂ ଵିଶ୍ଵେଦେଵାଃ ସମାଯଯୌ । ଵାଯଵୋ ଵଜ୍ରରୋମାଣମଥ ମୃତ୍ଯୁର୍ମଯଂ ଯଯୌ
ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଜମ୍ଭଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱଦେବମାନେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ବାୟୁଦେବମାନେ ବଜ୍ରରୋମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ମାୟାଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ନମୁଚିଂ ଵାସଵୋ ଵ୍ଯଗ୍ରଂ ଶକ୍ତିହସ୍ତୋଽଭ୍ଯଧାଵତ । ଅନ୍ଯୈରପି ସୁରୈର୍ଦୈତ୍ଯାଃ ସ୍ଵସ୍ଵଵୀର୍ଯସମୈର୍ଵୃତାଃ
ନମୁଚିଙ୍କୁ ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଶକ୍ତି ହାତରେ ଧରି ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ଅନ୍ୟ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନା ସହିତ, ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ନାରଦଉଵାଚ- ଏଵଂ ଦ୍ଵଂଦ୍ଵେଷୁ ଯୁଦ୍ଧେଷୁ ସଂପ୍ରଵୃତ୍ତେଷ୍ଵନେକଶଃ । ଜଘାନାଥ ହରିଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଗଦଯା କାଲନେମିନମ୍
ନାରଦ କହିଲେ: ଏଭଳି ଅନେକ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେବା ସମୟରେ, ହରି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଗଦା ଦ୍ୱାରା କାଳନେମିଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ଵିହାଯ ମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ସଂଚିତ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଂ ବାଣୈର୍ଜଘାନ ସଃ । ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧେନ ହରିଣା ସ କ୍ଷିତୌ ପାତିତୋ ଵ୍ଯସୁଃ
ମୂର୍ଛା ଛାଡ଼ି, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ବାଣ ମାଡ଼ିଲେ; ତାପରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ହରି ତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପକାଇଦେଲେ ଏବଂ ସେ ନିର୍ଜୀବ ହେଲେ।
ରାଜନ୍ଜଘାନ ସଂଚିଂତ୍ଯ ରାହୁଂ ଖଡ୍ଗେନ ଚଂଦ୍ରମାଃ । ରାହୁସ୍ତୁ ତଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ତଦା ସୂର୍ଯମଧାଵତ
ହେ ରାଜା, ଚନ୍ଦ୍ର, ନିଜ ଶକ୍ତି ସଂଗ୍ରହ କରି, ଖଡ଼ଗ ଦ୍ୱାରା ରାହୁଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ; ରାହୁ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ।
ସହସ୍ରାଶୁଂ ରଣେ ଜିତ୍ଵା ରାହୁଶ୍ଚଂଦ୍ରମଧାଵତ । ଜଘାନ ତଂ ଚ ଖଙ୍ଗେନ ସମରେ ରଜନୀପତିଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ହରାଇ, ରାହୁ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; କିନ୍ତୁ ରାତିର ନାଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ଖଡ଼ଗ ଦ୍ୱାରା ରାହୁଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ସୈଂହିକେଯାଂଗକାଠିନ୍ଯାତ୍ଖଙ୍ଗଂ ଚୂର୍ଣମଭୂତ୍ତଦା । ଜଘାନ ମୁଷ୍ଟିନା ଗାଢଂ କଠିନେନ ଵିଧୁଂତୁଦଃ
ସିଂହିକାଙ୍କ ଦେହ ଏତେ ଦୃଢ଼ ଥିଲା ଯେ, ଖଡ଼ଗ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା; ତାପରେ ବିଧୁନ୍ତୁଦ ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ମୁଷ୍ଟି ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ।
ଚଂଦ୍ରମୁତ୍ଥାପ୍ଯ ତଂ କଂଠେ ଧୃତ୍ଵା ଵେଗାନ୍ମହାମୃଧେ । ଗିଲିତ୍ଵା ରାହୁଣା ଚଂଦ୍ରୋପ୍ଯୁଦ୍ଗୀର୍ଣଶ୍ଚ ତତଃ ପୁନଃ
ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଉଠାଇ, ଗଳାରେ ଧରି, ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ବେଗରେ ଘୁରାଇଲେ; ରାହୁ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଗିଳିଲେ, ପୁଣି ସେଉଁଠି ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ମୃଗଂ ସ୍ଵଚିହ୍ନମୁରସି ନିଧାଯ ଵିସସର୍ଜ ହ । ସ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵସଂ ଗୃହ୍ଯ ହଯରତ୍ନଂ ଵିଧୁଂତୁଦଃ
ନିଜ ଚିହ୍ନ, ମୃଗକୁ ଛାତିରେ ରଖି, ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ବିଧୁନ୍ତୁଦ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବାସ୍, ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୂଲ୍ୟବାନ, ତାକୁ ଧରିଲେ।
ଜାଲଂଧରାଂତିକଂ ନୀତ୍ଵା ଭକ୍ତ୍ଯା ତସ୍ମୈ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ । ଦୁର୍ଵାରଣୋ ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତଂ ଯମଂ ଗଦଯା ହନତ୍
ତାଙ୍କୁ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନେଇଯାଇ, ଭକ୍ତି ସହିତ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ; ଦୁର୍ବାରଣ, ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଯମଙ୍କୁ ଗଦା ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ।
ନିଶିତୈର୍ମାର୍ଗଣୈର୍ଭିନ୍ନଃ ଶକ୍ରପୁତ୍ରେଣ ଚାହଵେ । ଧୃତ୍ଵା ଜଯଂତଂ ସଂହ୍ରାଦଃ ପରିଘାଘାତମୂର୍ଚ୍ଛିତମ୍
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁଅଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆହତ ହୋଇ, ସଂହ୍ରାଦ ଜୟନ୍ତଙ୍କୁ ଧରିଲେ, ଯିଏ ପରିଘର ଆଘାତରେ ଅଚେତନ ହୋଇଥିଲେ।
ଐରାଵତଂ ସମାରୁହ୍ଯ ଯଯୌ ଜାଲଂଧରଂ ପ୍ରତି । ହତଵାଂଶ୍ଚୈଵ ଗଦଯା ନିହ୍ରାଦଂ ଧନଦୋ ରଣେ
ଏଇରାବତ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ସେ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ଦିଗକୁ ଗଲେ; କୁବେର ଗଦା ଦେଇ ନିଃହ୍ରାଦଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେଲେ।
ରୁଦ୍ରାସ୍ତ୍ରିଶୂଲନିର୍ଘାତୈର୍ନିଶୁଂଭଂ ଜଘ୍ନୁରୋଜସା । ନିଶୁଂଭୋ ବାଣଜାଲୈଶ୍ଚ ପୀଡଯାମାସ ତାନତି
ରୁଦ୍ରମାନେ ତାଙ୍କର ତ୍ରିଶୂଳର ଶକ୍ତିରେ ନିଶୁମ୍ଭଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ; ନିଶୁମ୍ଭ ପୁଣି ବାଣର ବର୍ଷାରେ ସେମାନୋକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲେ।
ଶୁଂଭାସୁରୋ ଦେଵଗଣାନ୍ପୂରଯାମାସ ମାର୍ଗଣୈଃ । ମୃତ୍ଯୁଂ ମାଯାମଯ ମଯୋ ବଦ୍ଧ୍ଵା ପାଶୈର୍ନିନାଯତମ୍
ଶୁମ୍ଭ ଦାନବ ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ତୀର ବର୍ଷା କଲେ। ସେ ମାୟାରେ ଗଠିତ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପାଶରେ ବାନ୍ଧି, ତାକୁ ନେଇଗଲେ।
ଦଦୌ ଜାଲଂଧରାଯାସୌ ପୌଲୋମ୍ନେ ସୋଽପି ସିଂଧଵେ । ଅବ୍ଧିନା ଚ ମୁଖେ କ୍ଷିପ୍ତୋ ଲୋକୋ ଜୀଵତୁ ନିର୍ଭଯଃ
ସେ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କୁ ପୌଲୋମନ୍ଦ୍ର ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଲେ, ସେଉଁଠିଁ ସେ ତାକୁ ସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଲେ। ସମୁଦ୍ରର ମୁଖରେ ପକାଇଦେଲେ, ଏହାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଭୟ ଛାଡି ସୁଖରେ ବଞ୍ଚିଲେ।
ବଦ୍ଧ୍ଵା ଚ ନମୁଚିଂ ପାଶୈର୍ଵାସଵୋଽପି ରସାତଲମ୍ । ନିନ୍ଯେ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ହଂତାରଂ ଅଥ ଜାଲଂଧରୋ ଯଯୌ
ଇନ୍ଦ୍ର ନମୁଚିଙ୍କୁ ପାଶରେ ବାନ୍ଧି, ସେହି ବିଶ୍ୱର ନାଶକଙ୍କୁ ପାତାଳକୁ ନେଇଗଲେ। ଏପରେ ଜାଲନ୍ଧର ଚାଲିଗଲେ।
ଅଥେଂଦ୍ରବଲଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧମଭୂଦ୍ରାଜନ୍ସୁଦାରୁଣମ୍ । ବଲାଂଗରୋଚିଷୋ ଭାଂତି ଦିଶୋ ଦଶ ରଵେରିଵ
ତାପରେ, ରାଜା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବଳଙ୍କ ସେନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା। ବଳଙ୍କ ଶରୀରର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଆଲୋକିତ କଲା।
ସର୍ଵାଣ୍ଯସ୍ତ୍ରାଣି ଶକ୍ରସ୍ଯ ଶୀର୍ଣାନ୍ଯଂଗେ ବଲସ୍ଯ ଚ । ବଲୀଯସା ବଲେନେଂଦ୍ରୋ ମୁଦ୍ଗରେଣ ହତୋ ହୃଦି
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ବଳଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ଇନ୍ଦ୍ର ଅଧିକ ଶକ୍ତିରେ ମୁସଳ ଦ୍ୱାରା ବଳଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ନନାଦେଂଦ୍ରସ୍ତତୋ ଭୀମଂ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସ ବଲୋହସତ୍ । ହସତସ୍ତସ୍ଯ ନିଶ୍ଚେରୁର୍ମୁଖତୋ ମୌକ୍ତିକାନି ଚ
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ। ଏହା ଶୁଣି ବଳ ହସିଲେ, ତାଙ୍କ ହସିବା ସମୟରେ ମୁଁହରୁ ମୁକ୍ତା ବାହାରିଲା।
ତସ୍ଯାଂଗସ୍ଯାଭିଲାଷେଣ ନ ଯୁଦ୍ଧମକରୋତ୍ତଦା । ତୁଷ୍ଟାଵ ଵାସଵୋଽତ୍ଯର୍ଥଂ ତଂ ବଲଂ ବଲସାଗରମ୍
ସେଠାରେ ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତି ଆକାଂକ୍ଷା ଥିବାରୁ ସେ ସମୟରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ ନାହିଁ। ଇନ୍ଦ୍ର ବଳଙ୍କୁ, ଶକ୍ତିର ସାଗରକୁ, ବହୁତ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ଵରଂ ଵୃଣୁ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠେତ୍ଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରାହ ବଲଂ ପ୍ରତି । ଯଦି ତୁଷ୍ଟୋଽସି ଦୈତ୍ଯେଶ ସ୍ଵଂ ଵପୁର୍ଦାତୁମର୍ହସି
‘ବର ମାଗ, ଦେବମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ’ ବୋଲି କହିଲେ। ବଳ କହିଲେ, ‘ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ଦାଇତ୍ୟନାଥ, ତେବେ ଆପଣ ନିଜ ଦେହ ଦେବା ଉଚିତ।’
ତଦିଂଦ୍ର ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭିତ୍ତ୍ଵା ଶସ୍ତ୍ରୈର୍ଗୃହାଣ ମାମ୍ । ଇତ୍ଯୁଵାଚ ବଲଂ ସୋଽପି କିମଦେଯଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବଳ କହିଲେ, ‘ଶସ୍ତ୍ରରେ ମୋତେ ଭେଦି ନିଅ। ମହାତ୍ମାମାନେ କ’ଣ ଦେବାକୁ ଅସମ୍ଭବ?’
ସସ୍ମାରିତୋ ମାତଲିନା ଵଜ୍ରେଣାଂଗଂ ଜଘାନ ତତ୍ । ତେନ ଵଜ୍ରପ୍ରହାରେଣ ବଲାଂଗଂ ତଦ୍ଵ୍ଯଶୀର୍ଯତ
ମାତଳିଙ୍କ ସ୍ମରଣ କରାଇବାରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେ ଦେହକୁ ଆଘାତ କଲେ। ସେହି ବଜ୍ର ଆଘାତରେ ବଳଙ୍କ ଦେହ ଭାଙ୍ଗିଗଲା।
ବଲାଂଗସ୍ଯୈକଭାଗସ୍ତୁ ପପାତ କନକାଚଲେ । ତୁହିନାଦ୍ରୌ ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ତୁ ତୃତୀଯୋ ଗୋନଗେଽପତତ୍
ବଳଙ୍କ ଦେହର ଏକ ଅଂଶ ସୁନା ପାହାଡ଼ରେ ପଡ଼ିଲା। ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଂଶ ହିମପାହାଡ଼ରେ, ତୃତୀୟ ଗୋନଗରେ ପଡ଼ିଲା।
ଚତୁର୍ଥୋ ଦେଵନଦ୍ଯାଂ ଚ ପଂଚମୋ ମଂଦରେ ତଥା । ଵଜ୍ରାକରେ ପପାତାଂଶଃ ଷଷ୍ଠଶ୍ଚ ଵିଜଯାଂଗଜଃ
ଚତୁର୍ଥ ଅଂଶ ଦେବନଦୀରେ, ପଞ୍ଚମ ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ରେ, ଏକ ଅଂଶ ବଜ୍ରାକରରେ ପଡ଼ିଲା, ଷଷ୍ଠ ଅଂଶ ବିଜୟାଙ୍ଗଜ ହେଲା।
ତସ୍ଯ ଜାତିଵିଶୁଦ୍ଧସ୍ଯ ପରିଶୁଦ୍ଧେନ କର୍ମଣା । କାଯସ୍ଯାଵଯଵାଃ ସର୍ଵେ ରତ୍ନବୀଜତ୍ଵମାଗତାଃ
ତାଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ବଂଶ ଓ ପବିତ୍ର କର୍ମ ଦ୍ୱାରା, ତାଙ୍କ ଶରୀରର ସମସ୍ତ ଅଂଶ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନର ବିଜ ହେଲା।
ଵଜ୍ରାଦସ୍ଥିକଣାଃ କୀର୍ଣାଃ ଷଟ୍କୋଣା ମଣଯୋଽଭଵନ୍ । ଅକ୍ଷିଭ୍ଯାମିନ୍ଦ୍ରନୀଲା ଵୈ ମାଣିକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତିସଂଭଵମ୍
ତାଙ୍କ ଅସ୍ଥିର ଟୁକୁଡ଼ାରୁ ଛଅ କୋଣିଆ ହୀରା ହେଲା। ତାଙ୍କ ଆଖିରୁ ନୀଳମାଣି, କାନରୁ ପଦ୍ମରାଗ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।