ଶ୍ଵସନଃ ସ୍ପର୍ଶନୋ ଵାଯୁରନିଲୋ ମାରୁତସ୍ତଥା । ପ୍ରାଣାପାନୌ ସଜୀଵୌ ଚ ମରୁତୋଽଷ୍ଟୌ ତଦଗ୍ରତଃ
ଶ୍ୱସନ, ସ୍ପର୍ଶନ, ବାୟୁ, ଅନିଳ, ମାରୁତ, ପ୍ରାଣ, ଅପାନ ଓ ଜୀବ—ଏହି ଆଠ ମାରୁତ ସେଠାରେ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ିଥିଲେ।
ଵିଵସ୍ଵାନପି ତନ୍ମଧ୍ଯେ ଯଯୌ ଦ୍ଵାଦଶମୂର୍ତିଭିଃ । ଧନଦଃ ଶିବିକାରୂଢଃ କିଂନରେଶୋ ଯଯୌ ତଦା
ବିବସ୍ୱାନ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାଦଶ ରୂପ ସହିତ, ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଗଲେ; ଧନଦ, ପାଳକୀ ଉପରେ ବସି, କିମ୍ନର ରାଜା ସହିତ ଯାଇଥିଲେ।
ରୁଦ୍ରାଶ୍ଚ ଵୃଷଭାରୂଢା ମାରୁତୋ ମୃଗଵାହନଃ । ଯଯୁଃ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ପୁରତଃ ତ୍ରିଶୂଲପରିଘାଯୁଧାଃ
ରୁଦ୍ରମାନେ ବୃଷ ଉପରେ, ମାରୁତ ମୃଗ ଉପରେ ବସି, ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ଗଦା ଧରି, ସେନାର ସାମ୍ନାରେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।
ଗଂଧର୍ଵାଶ୍ଚାରଣା ଯକ୍ଷାଃ ପିଶାଚୋରଗ ଗୁହ୍ଯକାଃ । ସର୍ଵସୈନ୍ଯସ୍ଯ ପୁରତଃ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତୋ ଯଯୁଃ
ଗନ୍ଧର୍ବ, ଚାରଣ, ଯକ୍ଷ, ପିଶାଚ, ନାଗ ଓ ଗୁହ୍ୟକ—ସମସ୍ତେ ଶସ୍ତ୍ର ଧରି, ସମସ୍ତ ସେନାର ସାମ୍ନାରେ ଚାଲିଗଲେ।
ପୂର୍ଵାପରୌ ତୋଯରାଶୀ ସମାକ୍ରାଂତୌ ଚ ସୈନିକୈଃ । ତସ୍ମିନ୍ସସାର ଭୂମିରାଟ୍ଵରାହଵପୁଷା ହରିଃ
ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ସାଗର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଅତିକ୍ରମ କଲେ; ସେଠି ଭୂମିର ନାଥ ହରି, ଯୁଦ୍ଧ ରୂପେ ବିଚରିଲେ।
ସ୍ଵର୍ଗାଦାଗତ୍ଯ ଵେଗେନ ଦୈତ୍ଯସୈନ୍ଯଜିଘାଂସଯା । ସୁମେରୋରୁତ୍ତରୋ ଭାଗଃ ସୁରସୈନ୍ଯେନ ସଂଵୃତଃ
ସ୍ୱର୍ଗରୁ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆସି, ଦାନବ ସେନାକୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ସୁମେରୁ ପର୍ବତର ଉତ୍ତର ଅଂଶ ଦେବସେନା ଦ୍ୱାରା ଢାକିଯାଇଥିଲା।
ସେନାଭାରୋଦ୍ଭୁତକରସ୍ତସ୍ଥୌ ଜାଲଂଧରସ୍ଯ ଚ । ଆଶ୍ରିତ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣଂ ଭାଗଂ ତୂର୍ଣଂ କନକଶୃଂଗତଃ
ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ମହାବଳୀ ସେନା, ଅଦ୍ଭୁତ ହାତ ନେଇ, ଦକ୍ଷିଣ ଅଂଶ ଦଢ଼ି, ସୁନା ଶିଖର ଥିବା ପର୍ବତ ପାଖରେ ତୁରନ୍ତ ଥିଲେ।
ଅହୋରାତ୍ରେଣ ଵିହିତା ଵର୍ଷେ ତସ୍ମିନ୍ନିଲାଵୃତେ । ମେରୁମଂଦରଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା
ସେଇ ନୀଳବୃତ ଅଞ୍ଚଳରେ, ଏକ ବର୍ଷ ଦିନ ଓ ରାତି ମଧ୍ୟରେ, ମେରୁ ଓ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ମାଇଦାନ ତିଆରି ହେଲା।
ତତ୍ରାତ୍ମଜଯଦାଂ ଭୂମିଂ କଵିପ୍ରୋକ୍ତାଂ ମୁଦାଯୁତାଃ । ଜଗ୍ମୁସ୍ତେ ଦାନଵାସ୍ତୂର୍ଣଂ ଗୁରୁପ୍ରୋକ୍ତାଂ ଯଯୁଃ ସୁରାଃ
ସେଠି, ଋଷିମାନେ କହିଥିବା, ପୁଅଙ୍କୁ ବିଜୟ ଦେଉଥିବା ଭୂମିକୁ ଦାନବମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଗଲେ; ଦେବତାମାନେ ଗୁରୁଙ୍କ କହିଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ତୁରନ୍ତ ଗଲେ।
ରଥପ୍ରଵୀରୈଃ ପରିତଶ୍ଚ ସଂପ୍ଲଵୈର୍ଗଜୈର୍ଘନାକାରମଦପ୍ରଵାହିଭିଃ । ଅଶ୍ଵୈରନଂତୈର୍ଗରୁଡାଗ୍ରଗାମିଭିଃ ପଦାତିଭିଃ ସାରଣଭୂର୍ଭୃତା ବଭୌ
ଚାରିପାଖରେ ଦକ୍ଷ ରଥୀ, ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ମଦ ଝରୁଥିବା ହାତୀ, ଅନେକ ଘୋଡ଼ା ଗରୁଡ଼ ଆଗରେ ଚାଲିଥିବା, ଏବଂ ପଦାତିମାନେ ସହିତ, ପୃଥିବୀ ସେନାର ଭାର ବୋହି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଇଯାଇଥିଲା।
ତତୋ ଵାଦିତ୍ରନିର୍ଘୋଷଃ ସେନଯୋରୁଭଯୋରଭୂତ୍ । କୋଲାହଲଶ୍ଚ ଵୀରାଣାମନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିଗର୍ଜତାମ୍
ତାପରେ ଉଭୟ ସେନାରୁ ବାଜାର ଗଜ୍ଜନ ଉଠିଲା, ଓ ଶୂରମାନେ ଏକାଉଁ ଏକ ଉପରେ ଚିତ୍କାର କରି ହଲାହଲ କରିଲେ।
ଅଥ ଦାନଵଦେଵାନାଂ ସଂଗ୍ରାମୋଽଭୂଦ୍ଭଯାଵହଃ । ସର୍ଵସୈନ୍ଯସ୍ଯ ସଂମର୍ଦୋ ଯଥା ତ୍ରିଭୁଵନକ୍ଷଯଃ
ତାପରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ସମସ୍ତ ସେନାର ଝଡ଼ ଏମିତି ହେଲା ଯେ, ତିନି ଲୋକ ଧ୍ୱଂସ ହେଉଛି ବୋଲି ଲାଗିଲା।
ଭଯକ୍ରାଂତା ମହାଶ୍ରାଂତା ଶ୍ରୁତିର୍ଵିଲପତୀ ମୁହୁଃ । ସ୍ଵରଥାକାରରହିତଂ ଶରୈଃ ସଂପୂରିତଂ ତଦା
ଭୟରେ ଆତଙ୍କିତ ଓ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ, ଶ୍ରବଣ ଯେଉଁଠି ଥିଲା, ସେଠି ବାରମ୍ବାର କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଥିଲା; ରଥ ଶୂନ୍ୟ ମାଇଦାନ ତୀରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଗଞ୍ଜିଉଥିଲା।
ରୋମାଂଚିତା ବଭୌ ଦ୍ଯୌଶ୍ଚ ରଜୋଵସ୍ତ୍ରଂ ଵିଧୁନ୍ଵତୀ । ରୌଦ୍ରୈର୍ଵିହଂଗମାରାଵୈସ୍ତ୍ରାସାଦାକ୍ରଂଦତୀଵ ହି
ଆକାଶ ରୋମାଞ୍ଚିତ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଧୂଳିର ଚାଦର ଉଡ଼ାଇ ଦେଉଥିଲା, ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାରରେ ଭୟରେ କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଥିଲା ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ଦେଵେଂଦ୍ରେଣ ତଦାଜ୍ଞପ୍ତା ମେଘାଃ ସଂଵର୍ତକାଦଯଃ । ଗଜାନୁଚ୍ଚୈଃ ସମାରୁହ୍ଯ ତେଽସୁରାନ୍ଯୁଯୁଧୁର୍ମୃଧେ
ତାପରେ ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସଂବର୍ତ୍ତକ ଆଦି ମେଘମାନେ ବଡ଼ ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଦାନବମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ଦେଵାନାମଶ୍ଵାରୋହାଶ୍ଚ ଜାତା ଗଂଧର୍ଵକିନ୍ନରାଃ । ରଥିନଃ ସାଧ୍ଯସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ଗଜିନୋ ଯକ୍ଷଚାରଣାଃ
ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘୋଡ଼ାରୁହୀ ହେଲେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନର, ରଥୀ ହେଲେ ସାଧ୍ୟ ଓ ସିଦ୍ଧ, ହାତୀରୁହୀ ହେଲେ ଯକ୍ଷ ଓ ଚାରଣ।
ପଦାତିନଃ କିଂପୁରୁଷାଃ ପନ୍ନଗାଃ ପଵନାଶନାଃ । ରୋଗାଣାମଧିପୋ ରାଜନ୍ଯକ୍ଷ୍ମା ଚ ଯମନାଯକଃ
ପଦାତି ହେଲେ କିମ୍ପୁରୁଷ, ନାଗ ଓ ବାୟୁ ଖାଇଥିବାମାନେ; ରୋଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ରୋଗ, ଯକ୍ଷ୍ମାର ରାଜା ଓ ଯମଙ୍କ ଦୂତାଧ୍ୟକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ତତ୍ର ଦାନଵରୋଗାଣାଂ ସଂଗ୍ରାମୋଽଭୂତ୍ସୁଦାରୁଣଃ । ପତିତା ଲୁଲୁଠୁର୍ଭୂମୌ ଦୈତ୍ଯାଃ ଶୂଲଜ୍ଵରାମଯୈଃ
ସେଠାରେ ଦାନବ ଓ ରୋଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; ଦୈତ୍ୟମାନେ ଶୂଳ, ଜ୍ୱର ଓ ରୋଗରେ ପିଡ଼ିତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ଗଡ଼ିଉଥିଲେ।
ଦାନଵୈର୍ନିହତା ରୋଗାଃ ପେତୁଃ ସମରମୂର୍ଦ୍ଧନି । ପଲାଯାଂଚକ୍ରିରେ କେଚିତ୍ଵ୍ଯାଧଯୋ ଭୂଧରାନ୍ପ୍ରତି
ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରୋଗମାନେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ପଡ଼ିଗଲେ, କିଛି ବ୍ୟାଧି ପହାଡ଼କୁ ପଳାଇଗଲେ।
ଔଷଧ୍ଯସ୍ତତ୍ର ସହଜା ଵୈଶଲ୍ଯକରଣୀମୁଖାଃ । ତାଭିର୍ଵିଶଲ୍ଯାଃ ସୈନ୍ଯେଷୁ ଯୁଯୁଧୁର୍ଯମକିଂକରାଃ
ସେଠାରେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଔଷଧମାନେ, ଶର ଉତାରିବା ଔଷଧ ଆଦି, ଥିଲେ; ସେଉଁଠି ଯମଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଏହି ଔଷଧରେ ସେନାର ଆହତମାନେକୁ ନିରୋଗ କରି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ଦାନଵୈର୍ନିହତାଃ ସର୍ଵେ ଶରମୁଦ୍ଗରପଟ୍ଟିଶୈଃ । ପଦାତଯଃ ପତ୍ତିଗଣୈଃ ଖଙ୍ଗୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ ପରଶ୍ଵଧୈଃ
ସମସ୍ତ ଦାନବ ଶର, ଗଦା ଓ ବିଛୁଆରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ପଦାତିମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ଓ କୁଟାର ଧାରଣ କରିଥିବା ପଦାତି ଦଳରେ ହତ ହେଲେ।
କୋଟିଶୋ ଜଘ୍ନୁରନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ରୁଧିରାରୁଣଵିଗ୍ରହାଃ । ଅଶ୍ଵଚାରା ହଯୈସ୍ତୂର୍ଣୈଶ୍ଚିକ୍ଷିପୁର୍ଗଗନେ ତଦା
କୋଟିକୋଟି ଲୋକ ଏକାଉଁ ଏକ ମାରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଦେହ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା; ଘୋଡ଼ାରୁହୀମାନେ ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ାକୁ ଆକାଶକୁ ଛାଡ଼ିଦେଉଥିଲେ।
ସଂଶ୍ଲିଷ୍ଯ ଜଘ୍ନୁରନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ରୁଧିରାରୁଣଵିଗ୍ରହାଃ । ସମୂହୋ ରଥିନାଂ ଭୀମୋ ରଥୌଘୈଶ୍ଛାଦ୍ଯ ମେଦିନୀମ୍
ସେମାନେ ଏକାଉଁ ଏକ ଜଡ଼ି ମାରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଦେହ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା; ଭୟଙ୍କର ରଥୀମାନଙ୍କ ଦଳ ରଥର ଝଡ଼ରେ ପୃଥିବୀକୁ ଢାକିଦେଲା।
ଵିଵ୍ଯଧୁର୍ନିଶିତୈର୍ବାଣୈର୍ଧନୁର୍ମୁକ୍ତୈର୍ମହାରଥାନ୍ । ମଦକ୍ଷୀଣକପୋଲାଂଗାଃ କରୈର୍ବଦ୍ଧା କରାନ୍ଦୃଢମ୍
ସେମାନେ ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ମହାରଥୀମାନେକୁ ବିଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ; ମଦରେ ଶିର ଓ ଅଙ୍ଗ ଶିଥିଳ ହୋଇ, ହାତରେ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଦୃଢ଼ ଧରିଥିଲେ।
ଗଜାନ୍ପ୍ରତିଗଜାଃ କ୍ରୁଦ୍ଧାଃ ପାତଯଂତି ମହୀତଲେ । କୋପି ଦୈତ୍ଯୋ ରଥଂ ଦୋର୍ଭ୍ଯାମୁତ୍କ୍ଷିପ୍ଯୋତ୍ଥାଯ ଖଂ ଯଯୌ
କ୍ରୁଧ୍ଧ ହାତୀମାନେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ହାତୀମାନେକୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ାଉଥିଲେ; ଏକ ଦୈତ୍ୟ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଦୁଇ ହାତରେ ରଥ ଉଠାଇ ଆକାଶକୁ ଚଲିଗଲା।
ଅଶ୍ଵଚାରାନ୍ହଯାନ୍ନାଗାନ୍ପାତଯାମାସ ଭୂତଲେ । ସ୍କଂଧେ ଗୃହୀତ୍ଵା ତରସା ଯଯୌ ଜାଲଂଧରଂ ପ୍ରତି
ହାତୀମାନେ ଘୋଡ଼ାରୁହୀ ଓ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ାଇଦେଲେ; ଏକ ଜଣେ ଦୈତ୍ୟ ଜଣେକୁ କାନ୍ଧରେ ଧରି ତୁରନ୍ତ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ପାଖକୁ ଚଲିଗଲେ।
କକ୍ଷଯୋର୍ଵୈ ଗଜୌ ଗୃହ୍ଯ ତୃତୀଯଂ ଜଠରୋପରି । ଚତୁର୍ଥଂ ମସ୍ତକେ ଗୃହ୍ଯ ରଣେ ଧାଵତି କଶ୍ଚନ
କେହି ଦୁଇଟି ହାତୀକୁ କାନ୍ଧରେ ଧରି, ତୃତୀୟଟି ହାତୀକୁ ପେଟ ଉପରେ ଓ ଚତୁର୍ଥଟିକୁ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧରି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ।
ଉତ୍ପାଟ୍ଯ କୋଶତଃ ଖଙ୍ଗଂ ଵିଧୂଯ ଵିମଲାଂବରମ୍ । ଯଯୌ ସହସ୍ରଶୋ ଦେଵାନ୍ପାତଯିତ୍ଵା ରଣେଽସୁରଃ
ଏକ ଦୈତ୍ୟ ମଞ୍ଜୁଷାରୁ ତଳୱାର ଉଖଳି, ନିର୍ମଳ ବସ୍ତ୍ର ଝାଡ଼ି, ହଜାରେ ହଜାର ଦେବତାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡ଼ାଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ।
କାଚିତ୍ପୀନସ୍ତନୀ ତନ୍ଵୀ ଖେଚରୀରତି ଲଂପଟା । ଆଗତ୍ଯ ଗଗନାତ୍ତୂର୍ଣଂ ନିନ୍ଯେ ଦୈତ୍ଯଂ ରଣାଂଗଣାତ୍
ଏକ ସୁନ୍ଦରୀ, ଗଭୀର ଛାତି ଓ ସୁସ୍ଲିମ୍ ଦେହ ଥିବା ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଆତୁର, ଆକାଶରୁ ତୁରନ୍ତ ତଳକୁ ଆସି, ଦେଉଳ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରୁ ଦାନବକୁ ଉଠାଇ ନେଲା।
ଚୁଚୁଂବ ସା ତଦ୍ଵଦନଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣନାରାଚକୀଲିତମ୍ । ଦେଵସୈନ୍ଯଂ ତତୋ ବଦ୍ଧ୍ଵା କାଲନେମିର୍ନନର୍ତ୍ତ ହ
ସେ ତାଙ୍କର ମୁହଁ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆହତ, ଚୁମ୍ବନ କଲା; ତାପରେ ଦେବସେନାକୁ ବାନ୍ଧିଦେଲା; କାଳନେମି ନୃତ୍ୟ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।