ମହେଂଦ୍ରଶିଖରଂ ଚାନ୍ଯେ ଯଯୁର୍ଦୁଂଦୁଭିନିଃସ୍ଵନୈଃ । ରାଜରାଜପୁରୀଂ ଭଂକ୍ତ୍ଵା ଯମସ୍ଯ ଵରୁଣସ୍ଯ ଚ
ଅନ୍ୟମାନେ ଢୋଳର ଶବ୍ଦ ସହିତ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତ ଶିଖରକୁ ଗଲେ; ସେମାନେ ଯମ ଓ ବରୁଣଙ୍କ ରାଜଧାନୀକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
ଅନ୍ଯେଷାଂ ଲୋକପାଲାନାମାଯଯୁସ୍ତେଽମରାଵତୀମ୍ । ଅଥୋତ୍ପାତାଭଵନ୍ନାକେ ଦିଵ୍ଯଭୌମାଂତରିକ୍ଷଗାଃ
ଅନ୍ୟ ଲୋକପାଳମାନେ ଉପରେ ଜିତି, ସେମାନେ ଅମରାବତୀକୁ ଗଲେ; ତାପରେ ଦିବ, ଭୂମି ଓ ଆକାଶରେ ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଦେଖାଦେଲା।
ରଜଃ ପପାତ ବହୁଲଂ ତମସ୍ତୋମୋ ଵିଜୃଂଭତେ । ତଦା ପପାତ କୁଲିଶଂ କରାଦିଂଦ୍ରସ୍ଯ ନିଷ୍ପ୍ରଭମ୍
ଘନ ଧୂଳି ପଡ଼ିଲା, ଗଭୀର ଅନ୍ଧାର ଛାଇଗଲା; ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ବଜ୍ର ତାଙ୍କର ହାତରୁ ଜ୍ୟୋତି ବିହୀନ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିମିତ୍ତାନି ଭଯାଵହାନି ନାକେ ମହେଂଦ୍ରୋ ଗୁରୁମିତ୍ଯୁଵାଚ । କିଂ କୁର୍ମହେ କଂ ଶରଣଂ ଚ ଯାମସ୍ତଂ ପଶ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧଂ ସମୁପସ୍ଥିତଂ ଚ
ଏହି ଭୟଙ୍କର ନିମିତ୍ତମାନେ ଦେଖି, ମହେନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଗୁରୁଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଆମେ କଣ କରିବୁ? କାହାଠାରେ ଶରଣ ନେବୁ? ଦେଖ, ଯୁଦ୍ଧ ଆସିପଡ଼ିଛି।'
ତତୋ ଵାଚସ୍ପତିର୍ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ତ୍ରିଦଶାଧିପମ୍ । ଚରଣୌ ପାହି ଶରଣଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵୈକୁଂଠଵାସିନଃ
ତାପରେ ବୃହସ୍ପତି ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତୁମେ ବୈକୁଣ୍ଠବାସୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମରେ ଶରଣ ନିଅ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଗୁରୁଣା ଦେଵୈଃ ସାକଂ ଵୈକୁଂଠମଂଦିରମ୍ । ଜଗାମାଖଂଡଲଃ ଶୀଘ୍ରଂ ଶରଣଂ କୈଟଭଦ୍ଵିଷଃ
ଗୁରୁଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ବୈକୁଣ୍ଠ ମନ୍ଦିରକୁ ଗଲେ, କୈଟଭ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଶରଣ ନେଇବାକୁ।
ଶଶଂସ ଵାସୁଦେଵାଯ ଵିଜଯୋ ଦ୍ଵାରପାଲକଃ । ଜାଲଂଧରଭଯତ୍ରସ୍ତାଃ ସର୍ଵେ ଦେଵାଃ ସମାଗତାଃ
ଦ୍ୱାରପାଳ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଲେ: 'ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ଭୟରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏଠାରେ ଆସିଯାଇଛନ୍ତି।'
ଶ୍ରୀରୁଵାଚ-। ନ ଵଧ୍ଯୋଽସୌ ମମ ଭ୍ରାତା ଦେଵାର୍ଥେ ଯୁଧ୍ଯତା ତ୍ଵଯା । ଶାପିତୋ ଦେଵ ମତ୍ପ୍ରୀତ୍ଯା ଵଧାର୍ହୋ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଶ୍ରୀ କହିଲେ: 'ସେ ମୋ ଭାଇ, ତୁମେ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ। ମୋ ଦୟାରେ ଦେବ, ସେ ଶାପିତ ହୋଇଛି ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁଯୋଗ୍ୟ ହେବେ ନାହିଁ।'
ଇତି ଶ୍ରୀଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯପାଲକଃ । ଅଥାରୁରୋହ ଗରୁଡଂ ପକ୍ଷକ୍ଷେପାଵୃତାଂବରମ୍
ଶ୍ରୀଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି, ତିନି ଲୋକର ରକ୍ଷକ ବିଷ୍ଣୁ ତାପରେ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ଆରୋହଣ କଲେ, ଯାହାଙ୍କର ପଖ ଆକାଶକୁ ଢାକିଦେଇଥିଲା।
ଵୈକୁଂଠଭଵନାତ୍ତୂର୍ଣଂ ନିର୍ଗତସ୍ତ୍ରିଦଶାନ୍ହରିଃ । ଜାଲଂଧରଭଯତ୍ରସ୍ତାନ୍ଗତକାଂତୀନଥୈକ୍ଷତ
ବୈକୁଣ୍ଠ ଭବନରୁ ତୁରନ୍ତ ବାହାରି, ହରି ଦେଖିଲେ ଯେ, ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ଭୟରେ ନିଜ ପ୍ରିୟାମାନେ ହରାଇଥିବା ଦେବତାମାନେ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
ଦଦୃଶୁସ୍ତେ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ହରିଂ ସାଂଦ୍ରଘନୋପମମ୍ । ଶାର୍ଙ୍ଗଶଂଖଗଦାପଦ୍ମଵିଭୂଷିତଚତୁର୍ଭୁଜମ୍
ସମସ୍ତ ଦେବତା ହରିଙ୍କୁ ଘନ ମେଘ ପରି ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଚାରିଟି ହାତରେ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁ, ଶଂଖ, ଗଦା ଓ ପଦ୍ମ ଧରିଥିଲେ।
ସ୍ତୋତ୍ରଂ ପଠିତ୍ଵା ପୁରତଃ ପ୍ରାହେଂଦ୍ରଃ ସରିତାଂପତେଃ । ଜାଲଂଧରେଣାତ୍ମଜେନ ଭଗ୍ନଂ ଦେଵ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପମ୍ 6.5.
ତାଙ୍କ ପାଖରେ ସ୍ତୁତି ପଢ଼ି, ଇନ୍ଦ୍ର, ନଦୀମାନଙ୍କ ନାଥ, କହିଲେ: 'ଦେବ, ସମୁଦ୍ରପୁତ୍ର ଜାଲନ୍ଧର ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନଙ୍କ ଲୋକ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଯାଇଛି।'
ତଦିଂଦ୍ରଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵାଽଭଯଂ ଦତ୍ଵା ଦିଵୌକସାମ୍ । ଵିଜେତୁମସୁରଂ ଦେଵୈଃ ସହ ରେଜେ ସୁରାଂତକୃତ୍
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ ନିର୍ଭୟ ହେବାକୁ ଦେଇ, ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଦାନବଙ୍କୁ ଜିତିବା ପାଇଁ ସୁରାଁତକ୍ରୁର ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଲେ।
ଅଥାନୀତଂ ମାତଲିନା ରଥମାରୁହ୍ଯ ଵାସଵଃ । ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ପୁରତଃ ପ୍ରଯଯୌ ଵିଧୃତାଶନିଃ
ତାପରେ ମାତଳି ଆଣିଥିବା ରଥରେ ଚଢ଼ି, ବଜ୍ରଧାରୀ ବାସବ, ବାସୁଦେବଙ୍କ ଆଗରେ ଚାଲିଗଲେ।
ଵାମତସ୍ତ୍ରିଦଶାଃ ସର୍ଵେ ସଵ୍ଯତଶ୍ଚ ସମାଯଯୌ । ସ୍ଵାହାପ୍ରିଯୋ ଦକ୍ଷିଣତଃ ସ ଚ ମେଷଂ ସମାସ୍ଥିତଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତା ବାମପାଶେ ଦଢ଼ି ଥିଲେ, ଡାହାଣପାଶେ ସ୍ୱାହାଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ମେଷ ଉପରେ ବସି ଆସିଲେ।
ଆରୁହ୍ଯୈରାଵତଂ ନାଗଂ ଜଯଂତଃ ଶକ୍ରନଂଦନଃ । ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵସମିଂଦ୍ରଶ୍ଚ ଉଭୌ ଭଗଵତଃ ପୁରଃ
ଶକ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଜୟନ୍ତ, ଏଇରାବତ ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବାସ ଘୋଡ଼ା ଉପରେ, ଦୁହେଁ ଭଗବାନଙ୍କ ଆଗରେ ଦଢ଼ିଥିଲେ।
ଧାତାର୍ଯମା ଚ ମିତ୍ରଶ୍ଚ ଵରୁଣୋଂଶୋ ଭଗସ୍ତଥା । ଇଂଦ୍ରୋ ଵିଵସ୍ଵାନ୍ପୂଷା ଚ ପର୍ଜନ୍ଯୋ ଦଶମଃ ସ୍ମୃତଃ
ଧାତା, ଅର୍ଯ୍ୟମା, ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଅଂଶ, ଭଗ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିବସ୍ୱାନ, ପୂଷା ଓ ପର୍ଜନ୍ୟ—ଏହି ଦଶଜଣ ସ୍ମୃତିରେ ଅଛନ୍ତି।
ତତସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟା ତତୋ ଵିଷ୍ଣୂ ରେଜେ ଧନ୍ଯୋ ଜଘନ୍ଯଜଃ । ଇତ୍ଯେତେ ଦ୍ଵାଦଶାଦିତ୍ଯା ଇଂଦ୍ରସ୍ଯ ପୁରତଃ ସ୍ଥିତାଃ
ତାପରେ ତ୍ୱଷ୍ଟା, ପରେ ଧନ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ, ସବୁଠୁ ଛୋଟ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଲେ; ଏହି ଭାବେ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଗରେ ଦଢ଼ିଥିଲେ।
ଵୀରଭଦ୍ରଶ୍ଚ ଶଂଭୁଶ୍ଚ ଗିରିଶଶ୍ଚ ମହାଯଶାଃ । ଅଜୈକପାଦହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ଯଃ ପିନାକୀ ଚାପରାଜିତଃ
ବୀରଭଦ୍ର, ଶମ୍ଭୁ, ଗିରିଶ—ଏହି ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଅଜୈକପାଦ, ଅହିବୁଧ୍ନ୍ୟ, ପିନାକୀ ଓ ଅପରାଜିତ।
ଭୁଵନାଧୀଶ୍ଵରଶ୍ଚୈଵ କପାଲୀ ଚ ଵିଶାଂପତେ । ସ୍ଥାଣୁର୍ଭଗଶ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ରୁଦ୍ରା ଏକାଦଶ ସ୍ମୃତାଃ
ବିଶ୍ୱର ନାଥ, କପାଳୀ, ରାଜା, ସ୍ଥାଣୁ, ଭଗ ଓ ଭଗବାନ—ଏହି ଏଗାରଜଣ ରୁଦ୍ର ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।
ଶ୍ଵସନଃ ସ୍ପର୍ଶନୋ ଵାଯୁରନିଲୋ ମାରୁତସ୍ତଥା । ପ୍ରାଣାପାନୌ ସଜୀଵୌ ଚ ମରୁତୋଽଷ୍ଟୌ ତଦଗ୍ରତଃ
ଶ୍ୱସନ, ସ୍ପର୍ଶନ, ବାୟୁ, ଅନିଳ, ମାରୁତ, ପ୍ରାଣ, ଅପାନ ଓ ଜୀବ—ଏହି ଆଠ ମାରୁତ ସେଠାରେ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ିଥିଲେ।
ଵିଵସ୍ଵାନପି ତନ୍ମଧ୍ଯେ ଯଯୌ ଦ୍ଵାଦଶମୂର୍ତିଭିଃ । ଧନଦଃ ଶିବିକାରୂଢଃ କିଂନରେଶୋ ଯଯୌ ତଦା
ବିବସ୍ୱାନ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାଦଶ ରୂପ ସହିତ, ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଗଲେ; ଧନଦ, ପାଳକୀ ଉପରେ ବସି, କିମ୍ନର ରାଜା ସହିତ ଯାଇଥିଲେ।
ରୁଦ୍ରାଶ୍ଚ ଵୃଷଭାରୂଢା ମାରୁତୋ ମୃଗଵାହନଃ । ଯଯୁଃ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ପୁରତଃ ତ୍ରିଶୂଲପରିଘାଯୁଧାଃ
ରୁଦ୍ରମାନେ ବୃଷ ଉପରେ, ମାରୁତ ମୃଗ ଉପରେ ବସି, ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ଗଦା ଧରି, ସେନାର ସାମ୍ନାରେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।
ଗଂଧର୍ଵାଶ୍ଚାରଣା ଯକ୍ଷାଃ ପିଶାଚୋରଗ ଗୁହ୍ଯକାଃ । ସର୍ଵସୈନ୍ଯସ୍ଯ ପୁରତଃ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତୋ ଯଯୁଃ
ଗନ୍ଧର୍ବ, ଚାରଣ, ଯକ୍ଷ, ପିଶାଚ, ନାଗ ଓ ଗୁହ୍ୟକ—ସମସ୍ତେ ଶସ୍ତ୍ର ଧରି, ସମସ୍ତ ସେନାର ସାମ୍ନାରେ ଚାଲିଗଲେ।
ପୂର୍ଵାପରୌ ତୋଯରାଶୀ ସମାକ୍ରାଂତୌ ଚ ସୈନିକୈଃ । ତସ୍ମିନ୍ସସାର ଭୂମିରାଟ୍ଵରାହଵପୁଷା ହରିଃ
ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ସାଗର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଅତିକ୍ରମ କଲେ; ସେଠି ଭୂମିର ନାଥ ହରି, ଯୁଦ୍ଧ ରୂପେ ବିଚରିଲେ।
ସ୍ଵର୍ଗାଦାଗତ୍ଯ ଵେଗେନ ଦୈତ୍ଯସୈନ୍ଯଜିଘାଂସଯା । ସୁମେରୋରୁତ୍ତରୋ ଭାଗଃ ସୁରସୈନ୍ଯେନ ସଂଵୃତଃ
ସ୍ୱର୍ଗରୁ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆସି, ଦାନବ ସେନାକୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ସୁମେରୁ ପର୍ବତର ଉତ୍ତର ଅଂଶ ଦେବସେନା ଦ୍ୱାରା ଢାକିଯାଇଥିଲା।
ସେନାଭାରୋଦ୍ଭୁତକରସ୍ତସ୍ଥୌ ଜାଲଂଧରସ୍ଯ ଚ । ଆଶ୍ରିତ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣଂ ଭାଗଂ ତୂର୍ଣଂ କନକଶୃଂଗତଃ
ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ମହାବଳୀ ସେନା, ଅଦ୍ଭୁତ ହାତ ନେଇ, ଦକ୍ଷିଣ ଅଂଶ ଦଢ଼ି, ସୁନା ଶିଖର ଥିବା ପର୍ବତ ପାଖରେ ତୁରନ୍ତ ଥିଲେ।
ଅହୋରାତ୍ରେଣ ଵିହିତା ଵର୍ଷେ ତସ୍ମିନ୍ନିଲାଵୃତେ । ମେରୁମଂଦରଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା
ସେଇ ନୀଳବୃତ ଅଞ୍ଚଳରେ, ଏକ ବର୍ଷ ଦିନ ଓ ରାତି ମଧ୍ୟରେ, ମେରୁ ଓ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ମାଇଦାନ ତିଆରି ହେଲା।
ତତ୍ରାତ୍ମଜଯଦାଂ ଭୂମିଂ କଵିପ୍ରୋକ୍ତାଂ ମୁଦାଯୁତାଃ । ଜଗ୍ମୁସ୍ତେ ଦାନଵାସ୍ତୂର୍ଣଂ ଗୁରୁପ୍ରୋକ୍ତାଂ ଯଯୁଃ ସୁରାଃ
ସେଠି, ଋଷିମାନେ କହିଥିବା, ପୁଅଙ୍କୁ ବିଜୟ ଦେଉଥିବା ଭୂମିକୁ ଦାନବମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଗଲେ; ଦେବତାମାନେ ଗୁରୁଙ୍କ କହିଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ତୁରନ୍ତ ଗଲେ।
ରଥପ୍ରଵୀରୈଃ ପରିତଶ୍ଚ ସଂପ୍ଲଵୈର୍ଗଜୈର୍ଘନାକାରମଦପ୍ରଵାହିଭିଃ । ଅଶ୍ଵୈରନଂତୈର୍ଗରୁଡାଗ୍ରଗାମିଭିଃ ପଦାତିଭିଃ ସାରଣଭୂର୍ଭୃତା ବଭୌ
ଚାରିପାଖରେ ଦକ୍ଷ ରଥୀ, ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ମଦ ଝରୁଥିବା ହାତୀ, ଅନେକ ଘୋଡ଼ା ଗରୁଡ଼ ଆଗରେ ଚାଲିଥିବା, ଏବଂ ପଦାତିମାନେ ସହିତ, ପୃଥିବୀ ସେନାର ଭାର ବୋହି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଇଯାଇଥିଲା।