ସର୍ପକେଶା ମହାଦେହାଃ କେଚିତ୍ଖଙ୍ଗତନୂରୁହାଃ । ଅନ୍ଯେ ଚ ପରିଧାଵଂତି ଗର୍ଜଂତି ଜଲଦସ୍ଵନୈଃ
କେହି ସର୍ପକେଶ, ବଡ଼ ଦେହ, ତାଙ୍କର ଅଂଗ ତଳୱାର ଥିଲା; ଅନ୍ୟେ ଦୌଡ଼ିବା ଓ ମେଘର ଗର୍ଜନ ପରି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ।
ରଥଗଜହଯପତ୍ତିସଂକୁଲଂ ସମରଵିନୋଦକଦଂବ ଭାସୁରମ୍ । ଅବ୍ଜଶତସହସ୍ରକୋଟିନାଯକଂ ବଲମଖିଲଂ ଚ ତଦା ରରାଜ ରାଜନ୍
ସେଇ ସମସ୍ତ ସେନା ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ପଦାତିରେ ଭରିଥିଲା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଚମକୁଥିଲା; ଏହାକୁ ଲକ୍ଷେ ଲକ୍ଷେ ପଦ୍ମଜନ୍ମା ନାୟକମାନେ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଉଥିଲେ, ରାଜା।
ଶତଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଵିମାନଂ ହଂସକୋଟିଭିଃ । ଯୁକ୍ତଂ ଭୂତିସହସ୍ରୌଘଂ ସର୍ଵଵସ୍ତୁପ୍ରପୂରିତମ୍
ଶତ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଏକ ବିମାନ ଥିଲା, ଲକ୍ଷେ ଲକ୍ଷେ ହଂସ ଯୋଗାଯୋଗ କରିଥିଲେ, ହଜାର ହଜାର ଭୂତମାନେ ଭରି ରହିଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଧନ ତାହାରେ ଥିଲା।
ତଦ୍ଵିମାନଂ ସମାରୁହ୍ଯ ସଦ୍ଯୋ ଜାଲଂଧରୋ ଯଯୌ । ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ମଂଦରଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ପ୍ରଥମେଽହ୍ନି ବଲୈଃ ସହ
ସେଇ ବିମାନରେ ଚଢ଼ି ଜାଲନ୍ଧର ତୁରନ୍ତ ଯାତ୍ରା କଲେ; ପ୍ରଥମ ଦିନ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ସେ ସେନା ସହିତ ମନ୍ଦର ପହଞ୍ଚିଗଲେ।
ଖଂଡିତଂ ଶିବିକାଵାହୈର୍ଦଲିତଂ ଭୂରିକୁଂଜରୈଃ । ଦ୍ଵିତୀଯେ ଦିଵସେ ମେରୁଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ବଲସଂଯୁତଃ
ପାଳଙ୍କି ଓ ଅନେକ ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ମାଟି ହୋଇଯାଇଥିବା ମାର୍ଗରେ, ସେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ନିଜ ସେନା ସହିତ ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଇଲାଵୃତ୍ତେ ତୁ ଶିଖରେ ତସ୍ଥୌ ତତ୍କଟକଂ ମହତ୍ । ଅଥ ଦୈତ୍ଯାଧିପୈର୍ଭଗ୍ନଂ ଖାଂଡଵଂ ନଂଦନଂ ଵନମ୍
ଇଲାବୃତ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ସେ ବଡ଼ ସେନା ରହିଲା; ତାପରେ ଦେତ୍ୟ ଅଧିପତିମାନେ ଖାଣ୍ଡବ ଓ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ।
ଶିଖରାଣି ଵିଶୀର୍ଣାନି ମେରୋର୍ଦାନଵପୁଂଗଵୈଃ । ସଂତାନକେଷୁ ଵୃକ୍ଷେଷୁ ବଦ୍ଧା ହିଂଦୋଲମଂଚକାନ୍
ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରଗୁଡ଼ିକୁ ଦେତ୍ୟମାନେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ; ଉଦ୍ୟାନର ଗଛମାନଙ୍କ ଡାଳିରେ ଝୁଲା ବାନ୍ଧାଯାଇଲା।
ସିଦ୍ଧାଂଗନାଭିଃ ସହିତା ରେମିରେ ଦୈତ୍ଯପୁଂଗଵାଃ । କୁଚକୁଂକୁମତାଂବୂଲ ଚଂଦନାଗରୁଭୂଷଣୈଃ
ସିଦ୍ଧାଙ୍ଗନାମାନେ ସହିତ ଦେତ୍ୟମାନେ ମଜା କରୁଥିଲେ; ସେମାନେ ଅଳତା, ପାନ, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଗରୁ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲେ।
କେଶପାଶଚ୍ଯୁତୈଃ ପୁଷ୍ପୈଃ ମେରୋଃ ସଂପୂରିତା ନଦୀ । ସୁମେରୋଃ ପୂର୍ଵଦିଗ୍ଭାଗୋ ଗଜୈସ୍ତସ୍ଯ ଵିଘଟ୍ଟିତଃ
ମେରୁ ପର୍ବତର ନଦୀ ତାଙ୍କର କେଶରୁ ପଡ଼ିଥିବା ଫୁଲରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଥିଲା; ସୁମେରୁର ପୂର୍ବ ଦିଗ ତାଙ୍କର ହାତୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚିରିଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଦକ୍ଷିଣଂ ଚ ରଥୈଶ୍ଚେରୁରୁତ୍ତରଂ ପଶ୍ଚିମଂ ଭଟୈଃ । ଅଥ ପ୍ରସ୍ଥାପଯାମାସ ଦୈତ୍ଯାଞ୍ଜାଲଧରୋଽସୁରଃ
ସେମାନେ ରଥ ନେଇ ଦକ୍ଷିଣକୁ, ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଉତ୍ତର ଓ ପଶ୍ଚିମକୁ ଗଲେ; ତାପରେ ଅସୁର ଜାଲନ୍ଧର ଦେତ୍ୟମାନେକୁ ପଠାଇଲେ।
ମହେଂଦ୍ରଶିଖରଂ ଚାନ୍ଯେ ଯଯୁର୍ଦୁଂଦୁଭିନିଃସ୍ଵନୈଃ । ରାଜରାଜପୁରୀଂ ଭଂକ୍ତ୍ଵା ଯମସ୍ଯ ଵରୁଣସ୍ଯ ଚ
ଅନ୍ୟମାନେ ଢୋଳର ଶବ୍ଦ ସହିତ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତ ଶିଖରକୁ ଗଲେ; ସେମାନେ ଯମ ଓ ବରୁଣଙ୍କ ରାଜଧାନୀକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
ଅନ୍ଯେଷାଂ ଲୋକପାଲାନାମାଯଯୁସ୍ତେଽମରାଵତୀମ୍ । ଅଥୋତ୍ପାତାଭଵନ୍ନାକେ ଦିଵ୍ଯଭୌମାଂତରିକ୍ଷଗାଃ
ଅନ୍ୟ ଲୋକପାଳମାନେ ଉପରେ ଜିତି, ସେମାନେ ଅମରାବତୀକୁ ଗଲେ; ତାପରେ ଦିବ, ଭୂମି ଓ ଆକାଶରେ ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଦେଖାଦେଲା।
ରଜଃ ପପାତ ବହୁଲଂ ତମସ୍ତୋମୋ ଵିଜୃଂଭତେ । ତଦା ପପାତ କୁଲିଶଂ କରାଦିଂଦ୍ରସ୍ଯ ନିଷ୍ପ୍ରଭମ୍
ଘନ ଧୂଳି ପଡ଼ିଲା, ଗଭୀର ଅନ୍ଧାର ଛାଇଗଲା; ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ବଜ୍ର ତାଙ୍କର ହାତରୁ ଜ୍ୟୋତି ବିହୀନ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିମିତ୍ତାନି ଭଯାଵହାନି ନାକେ ମହେଂଦ୍ରୋ ଗୁରୁମିତ୍ଯୁଵାଚ । କିଂ କୁର୍ମହେ କଂ ଶରଣଂ ଚ ଯାମସ୍ତଂ ପଶ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧଂ ସମୁପସ୍ଥିତଂ ଚ
ଏହି ଭୟଙ୍କର ନିମିତ୍ତମାନେ ଦେଖି, ମହେନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଗୁରୁଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଆମେ କଣ କରିବୁ? କାହାଠାରେ ଶରଣ ନେବୁ? ଦେଖ, ଯୁଦ୍ଧ ଆସିପଡ଼ିଛି।'
ତତୋ ଵାଚସ୍ପତିର୍ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ତ୍ରିଦଶାଧିପମ୍ । ଚରଣୌ ପାହି ଶରଣଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵୈକୁଂଠଵାସିନଃ
ତାପରେ ବୃହସ୍ପତି ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତୁମେ ବୈକୁଣ୍ଠବାସୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମରେ ଶରଣ ନିଅ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଗୁରୁଣା ଦେଵୈଃ ସାକଂ ଵୈକୁଂଠମଂଦିରମ୍ । ଜଗାମାଖଂଡଲଃ ଶୀଘ୍ରଂ ଶରଣଂ କୈଟଭଦ୍ଵିଷଃ
ଗୁରୁଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ବୈକୁଣ୍ଠ ମନ୍ଦିରକୁ ଗଲେ, କୈଟଭ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଶରଣ ନେଇବାକୁ।
ଶଶଂସ ଵାସୁଦେଵାଯ ଵିଜଯୋ ଦ୍ଵାରପାଲକଃ । ଜାଲଂଧରଭଯତ୍ରସ୍ତାଃ ସର୍ଵେ ଦେଵାଃ ସମାଗତାଃ
ଦ୍ୱାରପାଳ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଲେ: 'ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ଭୟରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏଠାରେ ଆସିଯାଇଛନ୍ତି।'
ଶ୍ରୀରୁଵାଚ-। ନ ଵଧ୍ଯୋଽସୌ ମମ ଭ୍ରାତା ଦେଵାର୍ଥେ ଯୁଧ୍ଯତା ତ୍ଵଯା । ଶାପିତୋ ଦେଵ ମତ୍ପ୍ରୀତ୍ଯା ଵଧାର୍ହୋ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଶ୍ରୀ କହିଲେ: 'ସେ ମୋ ଭାଇ, ତୁମେ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ। ମୋ ଦୟାରେ ଦେବ, ସେ ଶାପିତ ହୋଇଛି ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁଯୋଗ୍ୟ ହେବେ ନାହିଁ।'
ଇତି ଶ୍ରୀଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯପାଲକଃ । ଅଥାରୁରୋହ ଗରୁଡଂ ପକ୍ଷକ୍ଷେପାଵୃତାଂବରମ୍
ଶ୍ରୀଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି, ତିନି ଲୋକର ରକ୍ଷକ ବିଷ୍ଣୁ ତାପରେ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ଆରୋହଣ କଲେ, ଯାହାଙ୍କର ପଖ ଆକାଶକୁ ଢାକିଦେଇଥିଲା।
ଵୈକୁଂଠଭଵନାତ୍ତୂର୍ଣଂ ନିର୍ଗତସ୍ତ୍ରିଦଶାନ୍ହରିଃ । ଜାଲଂଧରଭଯତ୍ରସ୍ତାନ୍ଗତକାଂତୀନଥୈକ୍ଷତ
ବୈକୁଣ୍ଠ ଭବନରୁ ତୁରନ୍ତ ବାହାରି, ହରି ଦେଖିଲେ ଯେ, ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ଭୟରେ ନିଜ ପ୍ରିୟାମାନେ ହରାଇଥିବା ଦେବତାମାନେ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
ଦଦୃଶୁସ୍ତେ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ହରିଂ ସାଂଦ୍ରଘନୋପମମ୍ । ଶାର୍ଙ୍ଗଶଂଖଗଦାପଦ୍ମଵିଭୂଷିତଚତୁର୍ଭୁଜମ୍
ସମସ୍ତ ଦେବତା ହରିଙ୍କୁ ଘନ ମେଘ ପରି ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଚାରିଟି ହାତରେ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁ, ଶଂଖ, ଗଦା ଓ ପଦ୍ମ ଧରିଥିଲେ।
ସ୍ତୋତ୍ରଂ ପଠିତ୍ଵା ପୁରତଃ ପ୍ରାହେଂଦ୍ରଃ ସରିତାଂପତେଃ । ଜାଲଂଧରେଣାତ୍ମଜେନ ଭଗ୍ନଂ ଦେଵ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପମ୍ 6.5.
ତାଙ୍କ ପାଖରେ ସ୍ତୁତି ପଢ଼ି, ଇନ୍ଦ୍ର, ନଦୀମାନଙ୍କ ନାଥ, କହିଲେ: 'ଦେବ, ସମୁଦ୍ରପୁତ୍ର ଜାଲନ୍ଧର ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନଙ୍କ ଲୋକ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଯାଇଛି।'
ତଦିଂଦ୍ରଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵାଽଭଯଂ ଦତ୍ଵା ଦିଵୌକସାମ୍ । ଵିଜେତୁମସୁରଂ ଦେଵୈଃ ସହ ରେଜେ ସୁରାଂତକୃତ୍
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ ନିର୍ଭୟ ହେବାକୁ ଦେଇ, ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଦାନବଙ୍କୁ ଜିତିବା ପାଇଁ ସୁରାଁତକ୍ରୁର ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଲେ।
ଅଥାନୀତଂ ମାତଲିନା ରଥମାରୁହ୍ଯ ଵାସଵଃ । ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ପୁରତଃ ପ୍ରଯଯୌ ଵିଧୃତାଶନିଃ
ତାପରେ ମାତଳି ଆଣିଥିବା ରଥରେ ଚଢ଼ି, ବଜ୍ରଧାରୀ ବାସବ, ବାସୁଦେବଙ୍କ ଆଗରେ ଚାଲିଗଲେ।
ଵାମତସ୍ତ୍ରିଦଶାଃ ସର୍ଵେ ସଵ୍ଯତଶ୍ଚ ସମାଯଯୌ । ସ୍ଵାହାପ୍ରିଯୋ ଦକ୍ଷିଣତଃ ସ ଚ ମେଷଂ ସମାସ୍ଥିତଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତା ବାମପାଶେ ଦଢ଼ି ଥିଲେ, ଡାହାଣପାଶେ ସ୍ୱାହାଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ମେଷ ଉପରେ ବସି ଆସିଲେ।
ଆରୁହ୍ଯୈରାଵତଂ ନାଗଂ ଜଯଂତଃ ଶକ୍ରନଂଦନଃ । ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵସମିଂଦ୍ରଶ୍ଚ ଉଭୌ ଭଗଵତଃ ପୁରଃ
ଶକ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଜୟନ୍ତ, ଏଇରାବତ ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବାସ ଘୋଡ଼ା ଉପରେ, ଦୁହେଁ ଭଗବାନଙ୍କ ଆଗରେ ଦଢ଼ିଥିଲେ।
ଧାତାର୍ଯମା ଚ ମିତ୍ରଶ୍ଚ ଵରୁଣୋଂଶୋ ଭଗସ୍ତଥା । ଇଂଦ୍ରୋ ଵିଵସ୍ଵାନ୍ପୂଷା ଚ ପର୍ଜନ୍ଯୋ ଦଶମଃ ସ୍ମୃତଃ
ଧାତା, ଅର୍ଯ୍ୟମା, ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଅଂଶ, ଭଗ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିବସ୍ୱାନ, ପୂଷା ଓ ପର୍ଜନ୍ୟ—ଏହି ଦଶଜଣ ସ୍ମୃତିରେ ଅଛନ୍ତି।
ତତସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟା ତତୋ ଵିଷ୍ଣୂ ରେଜେ ଧନ୍ଯୋ ଜଘନ୍ଯଜଃ । ଇତ୍ଯେତେ ଦ୍ଵାଦଶାଦିତ୍ଯା ଇଂଦ୍ରସ୍ଯ ପୁରତଃ ସ୍ଥିତାଃ
ତାପରେ ତ୍ୱଷ୍ଟା, ପରେ ଧନ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ, ସବୁଠୁ ଛୋଟ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଲେ; ଏହି ଭାବେ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଗରେ ଦଢ଼ିଥିଲେ।
ଵୀରଭଦ୍ରଶ୍ଚ ଶଂଭୁଶ୍ଚ ଗିରିଶଶ୍ଚ ମହାଯଶାଃ । ଅଜୈକପାଦହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ଯଃ ପିନାକୀ ଚାପରାଜିତଃ
ବୀରଭଦ୍ର, ଶମ୍ଭୁ, ଗିରିଶ—ଏହି ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଅଜୈକପାଦ, ଅହିବୁଧ୍ନ୍ୟ, ପିନାକୀ ଓ ଅପରାଜିତ।
ଭୁଵନାଧୀଶ୍ଵରଶ୍ଚୈଵ କପାଲୀ ଚ ଵିଶାଂପତେ । ସ୍ଥାଣୁର୍ଭଗଶ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ରୁଦ୍ରା ଏକାଦଶ ସ୍ମୃତାଃ
ବିଶ୍ୱର ନାଥ, କପାଳୀ, ରାଜା, ସ୍ଥାଣୁ, ଭଗ ଓ ଭଗବାନ—ଏହି ଏଗାରଜଣ ରୁଦ୍ର ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।