ଦୁର୍ଵାରଣୋ ଦେଵସଭାଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ପ୍ରଵ୍ଯଲୋକଯତ୍ । ହରିଂ ଦେଵୈସ୍ତୁ ଯସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍କୋଟିଭିଃ ପରିଵେଷ୍ଟିତମ୍
ଦୁର୍ବାରଣ ଦେବସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଚାରିପାଖ ଦେଖିଲେ, ହରିଙ୍କୁ ତିରିଶି କୋଟି ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବେସିଥିବା ଦେଖିଲେ।
ସ୍ଵର୍ଣସିଂହାସନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଚାମରାନିଲସେଵିତମ୍ । ଶଚୀପ୍ରେମରସୋତ୍ଫୁଲ୍ଲନଯନାବ୍ଜସହସ୍ରକମ୍
ସେ ଦିବ୍ୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସିଂହାସନ, ଦେବୀମାନେ ଚାମର ଝାଲୁଥିବା, ଏବଂ ଶଚୀଙ୍କ ପ୍ରେମର ରସରେ ଖିଳିଥିବା ହଜାର ଅଂଖ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ଦେଖିଲେ।
ଦୁର୍ଵାରଣୋଽଥ ଦେଵେଶଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ଗୁରୁଣା ସହ । ପ୍ରଣନାମାତ୍ମଗର୍ଵେଣ ପ୍ରହସନ୍ନଯନଶ୍ରିଯମ୍
ତାପରେ ଦୁର୍ବାରଣ ଦେବତାଙ୍କ ଠାକୁର ଓ ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେଖି, ଗର୍ବରେ ଚମକୁଥିବା ଦୃଷ୍ଟି ଓ ହସୁଥିବା ମୁହଁ ସହିତ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ନିର୍ଦିଷ୍ଟମାସନଂ ଭେଜେ ଦୂତୋ ଜାଲଂଧରସ୍ଯ ସଃ । କସ୍ଯ ତ୍ଵଂ କେନ କାର୍ଯେଣ ପ୍ରାପ୍ତଃ ପ୍ରାହେତି ତଂ ହରିଃ
ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ଦୂତ ଦିଆଯାଇଥିବା ଆସନରେ ବସିଲେ। ହରି ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ— 'ତୁମେ କିଏ? କେଉଁ କାମରେ ଆସିଛ?'
ଦୂତୋ ଜାଲଂଧରସ୍ଯାହଂ ସ ଜଗାଦ ପୁରଂଦରମ୍ । ସ ରାଜା ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ତସ୍ଯାଜ୍ଞାଂ ଶୃଣୁ ମନ୍ମୁଖାତ୍
ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ଦୂତ ପୁରନ୍ଦରଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ରାଜା। ତାଙ୍କ ଆଦେଶ ମୋ ମୁଖରୁ ଶୁଣ।'
ପିତୃଵ୍ଯୋ ମମ ଦୁଗ୍ଧାବ୍ଧିସ୍ତ୍ଵଯା କସ୍ମାଦ୍ଵିଲୋଡିତଃ । ମଂଦରାଦ୍ରିଵିଧାନେନ ହୃତଂ କୋଶଂ ମହାଧନମ୍
'ମୋର ପିସା ହେଉଛନ୍ତି କ୍ଷୀରସାଗର। ତୁମେ କାହିଁକି ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ମଥିଲେ ଏବଂ ବଡ଼ ଧନ ଓ ଧନସମ୍ପଦ ନେଇଗଲେ?'
ଶ୍ରୀଚଂଦ୍ରାମୃତନାଗାଶ୍ଵଂ ତନ୍ମଣିଂ ଵିଦ୍ରୁମାଦିକମ୍ । ଦେହି ସର୍ଵଂ ତଥା ସ୍ଵର୍ଗଂ ଶୀଘ୍ରଂ ତ୍ଯଜ ପୁରଂଦର
ଚାନ୍ଦ୍ରମା, ଅମୃତ, ଏଇରାବତ ହାତୀ, ସେଇ ମଣି, ପାଗା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଧନ-ଦୌଲତ, ଏହା ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗ ମଧ୍ୟ ଦେଇଦେଉ, ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରସ୍ଥାନ କର, ହେ ପୁରନ୍ଦର।
ସ ତ୍ଵଂ ମଦ୍ଵଚନାତ୍ତୂର୍ଣଂ କୁରୁ ସର୍ଵଂ ଯଥୋଚିତମ୍ । ତଂ କ୍ଷମାପଯ ଭୂପାଲ ଯଦି ଜୀଵିତୁମିଚ୍ଛସି
ମୋର କଥା ଅନୁସାରେ, ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ସମସ୍ତ କାମ ଠିକ୍ ଭାବରେ କର। ଯଦି ବଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଖ୍ଷମା ମାଗ।
ଅଥ ପ୍ରହସ୍ଯ ମଘଵା ପ୍ରାହ ଦୁର୍ଵାରଣଂ ପ୍ରତି । ଶୃଣୁ ଦୂତ ସମାସେନ ସିଂଧୋର୍ମଥନକାରଣମ୍
ତାପରେ ମଘବାନ୍ ହସି ଦୁର୍ବାରଣଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଦୂତ, ତୁମେ ଛୋଟ କଥାରେ ସମୁଦ୍ର ମଥନର କାରଣ ଶୁଣ।'
ପୁରା ହିମଵତଃ ସୂନୁର୍ମୈନାକୋ ନାମ ମେ ରିପୁଃ । ସ କୁକ୍ଷୌ ଵିଧୃତସ୍ତେନ ସାଗରେଣ ଜଡେନ ଚ
ପୂର୍ବେ ହିମବତଙ୍କ ପୁଅ ମୈନାକ ନାମକ ମୋର ଶତ୍ରୁ ଥିଲେ; ସେ ଅବୁଦ୍ଧି ସମୁଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ପେଟରେ ଧରି ରଖିଥିଲା।
ଦଗ୍ଧଂ ଚରାଚରଂ ଯେନ ଵହ୍ନିନା ହଯରୂପିଣା । ସ ଚାପି ଵିଧୃତସ୍ତେନ ସାଗରେଣ ଦୁରାତ୍ମନା
ଯିଏ ଅଗ୍ନି ଘୋଡ଼ାର ଆକାର ଧରି ସମସ୍ତ ଚରାଚରକୁ ଜଳାଇଦେଇଥିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଦୁଷ୍ଟ ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇଥିଲେ।
ଧର୍ମଦ୍ଵିଷାଂ ଦାନଵାନାମସୌ ଵୈ ଆଶ୍ରଯଃ ପ୍ରଭୁଃ । ନିତ୍ଯଂ ଦଧି ଘୃତଂ କ୍ଷୀରଂ ଦାନଵେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି
ଧର୍ମକୁ ଘୃଣା କରୁଥିବା ଦାନବମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି, ସେଇ ପ୍ରଭୁ ସଦା ଦାନବମାନେଠାରେ ଦହି, ଘିଅ ଓ ଦୁଧ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଅତଏଵାଯମସ୍ମାଭିଃ ଦୁର୍ଵାରଣ ଵିଲୋଡିତଃ । ଦଂଡିତଶ୍ଚ ଗତଶ୍ରୀକୋ ଦେଵୈରଥ ପୁରାତନୈଃ
ଏହି କାରଣରୁ, ଦୁର୍ବାରଣ, ଆମେ ସମୁଦ୍ରକୁ ମଥିଛୁ, ଦଣ୍ଡ ଦେଇଛୁ, ଏବଂ ପୁରାତନ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ତାଙ୍କର ଶ୍ରୀ ନଷ୍ଟ କରିଛୁ।
ଶୃଣୁ ଦୂତ ସବଂଧେନ ମମ ଵିପ୍ରେଣ ଶୋଷିତଃ । କୁଂଭୋଦ୍ଭଵେନ କିଂଚୈଷ ଦୁଃସଂଗେ ନୈଵ ବାଧ୍ଯତେ
ଦୂତ, ଏବେ ମୋର କଥା ଭଲଭାବେ ଶୁଣ; ମୋର କୁମ୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପୁରୋହିତ ମୋତେ ଶୁଷ୍କ କରିଦେଇଥିଲେ; ତଥାପି ଏହି ଖରାପ ସଙ୍ଗରେ ସେ କିଛି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁନାହାନ୍ତି।
ସୋଽପି ଯୁଦ୍ଧାର୍ଥମସ୍ମାଭିଃ ସର୍ଵସୈନ୍ଯେନ ସଂଵୃତଃ । ଆଗମିଷ୍ଯତି ଵୈ ନାଶଂ ଗମିଷ୍ଯତି ତଦୈଵ ହି
ସେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ସେନା ସହିତ, ଆମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସିବେ; ଏବଂ ସେତେବେଳେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନାଶ ପାଇବେ।
ଇତୀରଯିତ୍ଵା ଵିରରାମ ଵୃତ୍ରହା ସରିତ୍ପତେରାତ୍ମଜଦୂତମୁଚ୍ଚକୈଃ । ଶଶଂସ ଚାଗତ୍ଯ ସମୁଦ୍ରସୂନୋର୍ଦେଵେଶ୍ଵରେଣୋକ୍ତମଶେଷମାଦିତଃ
ଏପରି କହି ବୃତ୍ରହନ୍ ଚୁପ୍ ହେଲେ, ନଦୀପତିଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଦୂତକୁ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ; ଏବଂ ପଛରେ ଯାଇ ସମୁଦ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେବତାପତିଙ୍କ କଥା ସମସ୍ତ ଆରମ୍ଭରୁ ଖବର ଦେଲେ।
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ମହେଂଦ୍ର ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିଜଦୂତମୁଖେନ ଚ । ସମୁଦ୍ରସୂନୁଃ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସର୍ଵଂ ସୈନ୍ଯଂ ସମାହ୍ଵଯତ୍
ନାରଦ କହିଲେ: ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କଥା ନିଜ ଦୂତ ମୁଖରେ ଶୁଣି, ସମୁଦ୍ରପୁତ୍ର ଭୟଙ୍କର ରାଗରେ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ଡାକିଲେ।
ରସାତଲସ୍ଥିତା ଦୈତ୍ଯାଃ ଯେ ଚ ଭୂତଲଵାସିନଃ । ଆଯଯୁଃ ସବଲାସ୍ତତ୍ର ଜାଲଂଧରମଥାଜ୍ଞଯା
ପାତାଳରେ ଥିବା ଦାନବମାନେ ଓ ପୃଥିବୀରେ ବସୁଥିବା ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ସେନା ସହିତ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
ପ୍ରଯାଣପ୍ରକ୍ରମେ ସିଂଧୁସୂନୋଃ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ଗର୍ଜିତୈଃ । ସ୍ଫୁଟଂତି ନଭସୋ ରାଜନ୍ପାତାଲମଖିଲା ଦିଶଃ
ସମୁଦ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କ ସେନା ଯିବାର ଆରମ୍ଭରେ, ରାଜା, ସେମାନଙ୍କ ଗର୍ଜନରେ ଆକାଶ, ପାତାଳ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା।
ହଯନାଗୋଷ୍ଟ୍ରଵଦନା ବିଡାଲମୁଖଭୀଷଣାଃ । ଵ୍ଯାଘ୍ରସିଂହାଖୁଵଦନା ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସଦୃଶଲୋଚନାଃ
କେହି ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ଉଠ ମୁହଁ ଥିଲେ; କେହି ଭୟଙ୍କର ବିଲେଇ ମୁହଁ ଥିଲେ; କେହି ବାଘ, ସିଂହ, ଉଠିଆ ମୁହଁ ଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ଆଖି ବିଜୁଳି ପରି ଚମକୁଥିଲା।
ସର୍ପକେଶା ମହାଦେହାଃ କେଚିତ୍ଖଙ୍ଗତନୂରୁହାଃ । ଅନ୍ଯେ ଚ ପରିଧାଵଂତି ଗର୍ଜଂତି ଜଲଦସ୍ଵନୈଃ
କେହି ସର୍ପକେଶ, ବଡ଼ ଦେହ, ତାଙ୍କର ଅଂଗ ତଳୱାର ଥିଲା; ଅନ୍ୟେ ଦୌଡ଼ିବା ଓ ମେଘର ଗର୍ଜନ ପରି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ।
ରଥଗଜହଯପତ୍ତିସଂକୁଲଂ ସମରଵିନୋଦକଦଂବ ଭାସୁରମ୍ । ଅବ୍ଜଶତସହସ୍ରକୋଟିନାଯକଂ ବଲମଖିଲଂ ଚ ତଦା ରରାଜ ରାଜନ୍
ସେଇ ସମସ୍ତ ସେନା ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ପଦାତିରେ ଭରିଥିଲା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଚମକୁଥିଲା; ଏହାକୁ ଲକ୍ଷେ ଲକ୍ଷେ ପଦ୍ମଜନ୍ମା ନାୟକମାନେ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଉଥିଲେ, ରାଜା।
ଶତଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଵିମାନଂ ହଂସକୋଟିଭିଃ । ଯୁକ୍ତଂ ଭୂତିସହସ୍ରୌଘଂ ସର୍ଵଵସ୍ତୁପ୍ରପୂରିତମ୍
ଶତ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଏକ ବିମାନ ଥିଲା, ଲକ୍ଷେ ଲକ୍ଷେ ହଂସ ଯୋଗାଯୋଗ କରିଥିଲେ, ହଜାର ହଜାର ଭୂତମାନେ ଭରି ରହିଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଧନ ତାହାରେ ଥିଲା।
ତଦ୍ଵିମାନଂ ସମାରୁହ୍ଯ ସଦ୍ଯୋ ଜାଲଂଧରୋ ଯଯୌ । ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ମଂଦରଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ପ୍ରଥମେଽହ୍ନି ବଲୈଃ ସହ
ସେଇ ବିମାନରେ ଚଢ଼ି ଜାଲନ୍ଧର ତୁରନ୍ତ ଯାତ୍ରା କଲେ; ପ୍ରଥମ ଦିନ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ସେ ସେନା ସହିତ ମନ୍ଦର ପହଞ୍ଚିଗଲେ।
ଖଂଡିତଂ ଶିବିକାଵାହୈର୍ଦଲିତଂ ଭୂରିକୁଂଜରୈଃ । ଦ୍ଵିତୀଯେ ଦିଵସେ ମେରୁଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ବଲସଂଯୁତଃ
ପାଳଙ୍କି ଓ ଅନେକ ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ମାଟି ହୋଇଯାଇଥିବା ମାର୍ଗରେ, ସେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ନିଜ ସେନା ସହିତ ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଇଲାଵୃତ୍ତେ ତୁ ଶିଖରେ ତସ୍ଥୌ ତତ୍କଟକଂ ମହତ୍ । ଅଥ ଦୈତ୍ଯାଧିପୈର୍ଭଗ୍ନଂ ଖାଂଡଵଂ ନଂଦନଂ ଵନମ୍
ଇଲାବୃତ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ସେ ବଡ଼ ସେନା ରହିଲା; ତାପରେ ଦେତ୍ୟ ଅଧିପତିମାନେ ଖାଣ୍ଡବ ଓ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ।
ଶିଖରାଣି ଵିଶୀର୍ଣାନି ମେରୋର୍ଦାନଵପୁଂଗଵୈଃ । ସଂତାନକେଷୁ ଵୃକ୍ଷେଷୁ ବଦ୍ଧା ହିଂଦୋଲମଂଚକାନ୍
ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରଗୁଡ଼ିକୁ ଦେତ୍ୟମାନେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ; ଉଦ୍ୟାନର ଗଛମାନଙ୍କ ଡାଳିରେ ଝୁଲା ବାନ୍ଧାଯାଇଲା।
ସିଦ୍ଧାଂଗନାଭିଃ ସହିତା ରେମିରେ ଦୈତ୍ଯପୁଂଗଵାଃ । କୁଚକୁଂକୁମତାଂବୂଲ ଚଂଦନାଗରୁଭୂଷଣୈଃ
ସିଦ୍ଧାଙ୍ଗନାମାନେ ସହିତ ଦେତ୍ୟମାନେ ମଜା କରୁଥିଲେ; ସେମାନେ ଅଳତା, ପାନ, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଗରୁ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲେ।
କେଶପାଶଚ୍ଯୁତୈଃ ପୁଷ୍ପୈଃ ମେରୋଃ ସଂପୂରିତା ନଦୀ । ସୁମେରୋଃ ପୂର୍ଵଦିଗ୍ଭାଗୋ ଗଜୈସ୍ତସ୍ଯ ଵିଘଟ୍ଟିତଃ
ମେରୁ ପର୍ବତର ନଦୀ ତାଙ୍କର କେଶରୁ ପଡ଼ିଥିବା ଫୁଲରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଥିଲା; ସୁମେରୁର ପୂର୍ବ ଦିଗ ତାଙ୍କର ହାତୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚିରିଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଦକ୍ଷିଣଂ ଚ ରଥୈଶ୍ଚେରୁରୁତ୍ତରଂ ପଶ୍ଚିମଂ ଭଟୈଃ । ଅଥ ପ୍ରସ୍ଥାପଯାମାସ ଦୈତ୍ଯାଞ୍ଜାଲଧରୋଽସୁରଃ
ସେମାନେ ରଥ ନେଇ ଦକ୍ଷିଣକୁ, ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଉତ୍ତର ଓ ପଶ୍ଚିମକୁ ଗଲେ; ତାପରେ ଅସୁର ଜାଲନ୍ଧର ଦେତ୍ୟମାନେକୁ ପଠାଇଲେ।