ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵିସ୍ମିତୋ ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରାହ ଜାଲଂଧରୋଽସୁରଃ । ପ୍ରସାଦସୁମୁଖୋ ରାହୁଂ କାମରୂପୋ ଭଵାଧୁନା
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଅସୁର ଜାଲନ୍ଧର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ କହିଲେ— 'ତୁମ ଦୟାରେ, ରାହୁ, ଏବେ ତୁମେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିବା।'
ଇତି ଶୁକ୍ରସ୍ଯ ମଂତ୍ରେଣ ସିଂଧୁସୂନୁଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ପିତୃଵ୍ଯଂ ସଂସ୍ମରନ୍ଵୀର ଵିଗ୍ରହଂ ତ୍ଵକରୋତ୍ସୁରୈଃ
ଏଭଳି ଶୁକ୍ରଙ୍କର ଉପଦେଶରେ, ସାଗରପୁତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜାଲନ୍ଧର, ତାଙ୍କ ପିସାଙ୍କୁ ମନେପକାଇ, ସାହସରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ- କଃ ପିତୃଵ୍ଯଃ ସିଂଧୁସୂନୋଃ କିଂ ଵୃତ୍ତଂ ତସ୍ଯ ଵିଗ୍ରହେ । ଯୁଯୁଧେ ସ କଥଂ ଦୈତ୍ଯସ୍ତନ୍ମେ କଥଯ ନାରଦ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରିଲେ— 'ସାଗରପୁତ୍ରଙ୍କର ପିସା କିଏ? ତାଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ କଣ ଘଟିଲା? ସେ ଦୈତ୍ୟ କିପରି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ? ଏହା ମୋତେ କୁହ, ନାରଦ।'
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ ନୃପଶାର୍ଦୂଲ ପିତୃଵ୍ଯଃ କ୍ଷୀରସାଗରଃ । ଜାଲଂଧରସ୍ଯ ତଂ ଦେଵୈଃ ପ୍ରମଥ୍ଯ ଧନମାହୃତମ୍
ନାରଦ କହିଲେ— 'ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, ଶୁଣ। ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କର ପିସା ହେଉଛନ୍ତି କ୍ଷୀରସାଗର। ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ମଥି, ତାଙ୍କର ଧନ ନେଇଯାଇଥିଲେ।'
ଶ୍ରୀଚଂଦ୍ରାମୃତନାଗାଶ୍ଵପୂର୍ଵଂ ତସ୍ଯ ସୁରାସୁରୈଃ । ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଗ୍ରହଂ ଚକ୍ରେ ଦେଵୈର୍ଜାଲଂଧରୋଽସୁରଃ
ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଅମୃତ, ନାଗ ଏବଂ ଅଶ୍ୱ ପ୍ରଥମେ ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ମଥନ କରି ବାହାର କରିଥିଲେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଜାଲନ୍ଧର ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
କଦାଚିତ୍ପ୍ରେଷଯାମାସ ଦୂତଂ ଦୁର୍ଵାରଣଂ ବଲୀ । ଶିକ୍ଷଯିତ୍ଵା ତୁ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ଦେଵେଂଦ୍ରଭଵନଂ ପ୍ରତି
ଏକଥର, ସେ ଦୁର୍ବାରଣ ନାମକ ଅପରାଜିତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୂତକୁ ପଠାଇଲେ, ଏବଂ ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହଳରେ କଣ କହିବା ଉଚିତ ତାହା ଶିଖାଇଦେଲେ।
ଅଥ ସ୍ଯଂଦନମାରୁହ୍ଯ ଯଯୌ ଦୁର୍ଵାରଣୋ ଦିଵି । ପ୍ରଵେଷ୍ଟୁକାମୋ ଭଵନଂ ଦ୍ଵାରସ୍ଥୈର୍ଦ୍ଵାରି ନିଵାରିତଃ
ତାପରେ ଦୁର୍ବାରଣ ରଥରେ ଚଢି ଦିବ୍ୟଲୋକକୁ ଗଲେ। ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରରେ ରୋକିଦେଲେ।
ଦୂତ ଉଵାଚ-। ଜାଲଂଧରସ୍ଯ ଦୂତୋଽହଂ ଆଗତଃ ଶକ୍ରସଂନିଧୌ । ଗତ୍ଵା ତତ୍ର ଭଵଂତୋ ମାଂ ଵିଜ୍ଞାପଯିତୁମର୍ହଥ
ଦୂତ କହିଲେ— 'ମୁଁ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କର ଦୂତ, ଶକ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଛି। ଆପଣମାନେ ଯାଇ ମୋ ଆଗମନ ବିଷୟରେ ଆପଣଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଜଣାନ୍ତୁ।'
ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଦୈଵ ତୁ ଶଚୀପତିମ୍ । ଗତ୍ଵା ଚ ପ୍ରଣିପତ୍ଯାହ ଦୂତୋ ଦେଵାଗତୋ ଭୁଵଃ
ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ସତେଜ ଶଚୀପତିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ— 'ପୃଥିବୀରେ ଦେବତାଙ୍କ ଦୂତ ଆସିଛନ୍ତି।'
ଦୌଵାରିକୋ ମହେଂଦ୍ରେଣ ପ୍ରତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଦୂତମାନଯ । ହସ୍ତେ ଗୃହୀତ୍ଵା ତଂ ଦୂତଂ ଵାସଵାଂତିକମାନଯତ୍
ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଦ୍ୱାରପାଳ ଦୂତକୁ ହାତ ଧରି ଭଲେ ଭାବେ ଭିତରକୁ ନେଇ, ବାସବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ।
ଦୁର୍ଵାରଣୋ ଦେଵସଭାଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ପ୍ରଵ୍ଯଲୋକଯତ୍ । ହରିଂ ଦେଵୈସ୍ତୁ ଯସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍କୋଟିଭିଃ ପରିଵେଷ୍ଟିତମ୍
ଦୁର୍ବାରଣ ଦେବସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଚାରିପାଖ ଦେଖିଲେ, ହରିଙ୍କୁ ତିରିଶି କୋଟି ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବେସିଥିବା ଦେଖିଲେ।
ସ୍ଵର୍ଣସିଂହାସନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଚାମରାନିଲସେଵିତମ୍ । ଶଚୀପ୍ରେମରସୋତ୍ଫୁଲ୍ଲନଯନାବ୍ଜସହସ୍ରକମ୍
ସେ ଦିବ୍ୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସିଂହାସନ, ଦେବୀମାନେ ଚାମର ଝାଲୁଥିବା, ଏବଂ ଶଚୀଙ୍କ ପ୍ରେମର ରସରେ ଖିଳିଥିବା ହଜାର ଅଂଖ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ଦେଖିଲେ।
ଦୁର୍ଵାରଣୋଽଥ ଦେଵେଶଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ଗୁରୁଣା ସହ । ପ୍ରଣନାମାତ୍ମଗର୍ଵେଣ ପ୍ରହସନ୍ନଯନଶ୍ରିଯମ୍
ତାପରେ ଦୁର୍ବାରଣ ଦେବତାଙ୍କ ଠାକୁର ଓ ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେଖି, ଗର୍ବରେ ଚମକୁଥିବା ଦୃଷ୍ଟି ଓ ହସୁଥିବା ମୁହଁ ସହିତ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ନିର୍ଦିଷ୍ଟମାସନଂ ଭେଜେ ଦୂତୋ ଜାଲଂଧରସ୍ଯ ସଃ । କସ୍ଯ ତ୍ଵଂ କେନ କାର୍ଯେଣ ପ୍ରାପ୍ତଃ ପ୍ରାହେତି ତଂ ହରିଃ
ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ଦୂତ ଦିଆଯାଇଥିବା ଆସନରେ ବସିଲେ। ହରି ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ— 'ତୁମେ କିଏ? କେଉଁ କାମରେ ଆସିଛ?'
ଦୂତୋ ଜାଲଂଧରସ୍ଯାହଂ ସ ଜଗାଦ ପୁରଂଦରମ୍ । ସ ରାଜା ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ତସ୍ଯାଜ୍ଞାଂ ଶୃଣୁ ମନ୍ମୁଖାତ୍
ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ଦୂତ ପୁରନ୍ଦରଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ରାଜା। ତାଙ୍କ ଆଦେଶ ମୋ ମୁଖରୁ ଶୁଣ।'
ପିତୃଵ୍ଯୋ ମମ ଦୁଗ୍ଧାବ୍ଧିସ୍ତ୍ଵଯା କସ୍ମାଦ୍ଵିଲୋଡିତଃ । ମଂଦରାଦ୍ରିଵିଧାନେନ ହୃତଂ କୋଶଂ ମହାଧନମ୍
'ମୋର ପିସା ହେଉଛନ୍ତି କ୍ଷୀରସାଗର। ତୁମେ କାହିଁକି ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ମଥିଲେ ଏବଂ ବଡ଼ ଧନ ଓ ଧନସମ୍ପଦ ନେଇଗଲେ?'
ଶ୍ରୀଚଂଦ୍ରାମୃତନାଗାଶ୍ଵଂ ତନ୍ମଣିଂ ଵିଦ୍ରୁମାଦିକମ୍ । ଦେହି ସର୍ଵଂ ତଥା ସ୍ଵର୍ଗଂ ଶୀଘ୍ରଂ ତ୍ଯଜ ପୁରଂଦର
ଚାନ୍ଦ୍ରମା, ଅମୃତ, ଏଇରାବତ ହାତୀ, ସେଇ ମଣି, ପାଗା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଧନ-ଦୌଲତ, ଏହା ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗ ମଧ୍ୟ ଦେଇଦେଉ, ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରସ୍ଥାନ କର, ହେ ପୁରନ୍ଦର।
ସ ତ୍ଵଂ ମଦ୍ଵଚନାତ୍ତୂର୍ଣଂ କୁରୁ ସର୍ଵଂ ଯଥୋଚିତମ୍ । ତଂ କ୍ଷମାପଯ ଭୂପାଲ ଯଦି ଜୀଵିତୁମିଚ୍ଛସି
ମୋର କଥା ଅନୁସାରେ, ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ସମସ୍ତ କାମ ଠିକ୍ ଭାବରେ କର। ଯଦି ବଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଖ୍ଷମା ମାଗ।
ଅଥ ପ୍ରହସ୍ଯ ମଘଵା ପ୍ରାହ ଦୁର୍ଵାରଣଂ ପ୍ରତି । ଶୃଣୁ ଦୂତ ସମାସେନ ସିଂଧୋର୍ମଥନକାରଣମ୍
ତାପରେ ମଘବାନ୍ ହସି ଦୁର୍ବାରଣଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଦୂତ, ତୁମେ ଛୋଟ କଥାରେ ସମୁଦ୍ର ମଥନର କାରଣ ଶୁଣ।'
ପୁରା ହିମଵତଃ ସୂନୁର୍ମୈନାକୋ ନାମ ମେ ରିପୁଃ । ସ କୁକ୍ଷୌ ଵିଧୃତସ୍ତେନ ସାଗରେଣ ଜଡେନ ଚ
ପୂର୍ବେ ହିମବତଙ୍କ ପୁଅ ମୈନାକ ନାମକ ମୋର ଶତ୍ରୁ ଥିଲେ; ସେ ଅବୁଦ୍ଧି ସମୁଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ପେଟରେ ଧରି ରଖିଥିଲା।
ଦଗ୍ଧଂ ଚରାଚରଂ ଯେନ ଵହ୍ନିନା ହଯରୂପିଣା । ସ ଚାପି ଵିଧୃତସ୍ତେନ ସାଗରେଣ ଦୁରାତ୍ମନା
ଯିଏ ଅଗ୍ନି ଘୋଡ଼ାର ଆକାର ଧରି ସମସ୍ତ ଚରାଚରକୁ ଜଳାଇଦେଇଥିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଦୁଷ୍ଟ ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇଥିଲେ।
ଧର୍ମଦ୍ଵିଷାଂ ଦାନଵାନାମସୌ ଵୈ ଆଶ୍ରଯଃ ପ୍ରଭୁଃ । ନିତ୍ଯଂ ଦଧି ଘୃତଂ କ୍ଷୀରଂ ଦାନଵେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି
ଧର୍ମକୁ ଘୃଣା କରୁଥିବା ଦାନବମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି, ସେଇ ପ୍ରଭୁ ସଦା ଦାନବମାନେଠାରେ ଦହି, ଘିଅ ଓ ଦୁଧ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଅତଏଵାଯମସ୍ମାଭିଃ ଦୁର୍ଵାରଣ ଵିଲୋଡିତଃ । ଦଂଡିତଶ୍ଚ ଗତଶ୍ରୀକୋ ଦେଵୈରଥ ପୁରାତନୈଃ
ଏହି କାରଣରୁ, ଦୁର୍ବାରଣ, ଆମେ ସମୁଦ୍ରକୁ ମଥିଛୁ, ଦଣ୍ଡ ଦେଇଛୁ, ଏବଂ ପୁରାତନ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ତାଙ୍କର ଶ୍ରୀ ନଷ୍ଟ କରିଛୁ।
ଶୃଣୁ ଦୂତ ସବଂଧେନ ମମ ଵିପ୍ରେଣ ଶୋଷିତଃ । କୁଂଭୋଦ୍ଭଵେନ କିଂଚୈଷ ଦୁଃସଂଗେ ନୈଵ ବାଧ୍ଯତେ
ଦୂତ, ଏବେ ମୋର କଥା ଭଲଭାବେ ଶୁଣ; ମୋର କୁମ୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପୁରୋହିତ ମୋତେ ଶୁଷ୍କ କରିଦେଇଥିଲେ; ତଥାପି ଏହି ଖରାପ ସଙ୍ଗରେ ସେ କିଛି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁନାହାନ୍ତି।
ସୋଽପି ଯୁଦ୍ଧାର୍ଥମସ୍ମାଭିଃ ସର୍ଵସୈନ୍ଯେନ ସଂଵୃତଃ । ଆଗମିଷ୍ଯତି ଵୈ ନାଶଂ ଗମିଷ୍ଯତି ତଦୈଵ ହି
ସେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ସେନା ସହିତ, ଆମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସିବେ; ଏବଂ ସେତେବେଳେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନାଶ ପାଇବେ।
ଇତୀରଯିତ୍ଵା ଵିରରାମ ଵୃତ୍ରହା ସରିତ୍ପତେରାତ୍ମଜଦୂତମୁଚ୍ଚକୈଃ । ଶଶଂସ ଚାଗତ୍ଯ ସମୁଦ୍ରସୂନୋର୍ଦେଵେଶ୍ଵରେଣୋକ୍ତମଶେଷମାଦିତଃ
ଏପରି କହି ବୃତ୍ରହନ୍ ଚୁପ୍ ହେଲେ, ନଦୀପତିଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଦୂତକୁ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ; ଏବଂ ପଛରେ ଯାଇ ସମୁଦ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେବତାପତିଙ୍କ କଥା ସମସ୍ତ ଆରମ୍ଭରୁ ଖବର ଦେଲେ।
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ମହେଂଦ୍ର ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିଜଦୂତମୁଖେନ ଚ । ସମୁଦ୍ରସୂନୁଃ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସର୍ଵଂ ସୈନ୍ଯଂ ସମାହ୍ଵଯତ୍
ନାରଦ କହିଲେ: ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କଥା ନିଜ ଦୂତ ମୁଖରେ ଶୁଣି, ସମୁଦ୍ରପୁତ୍ର ଭୟଙ୍କର ରାଗରେ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ଡାକିଲେ।
ରସାତଲସ୍ଥିତା ଦୈତ୍ଯାଃ ଯେ ଚ ଭୂତଲଵାସିନଃ । ଆଯଯୁଃ ସବଲାସ୍ତତ୍ର ଜାଲଂଧରମଥାଜ୍ଞଯା
ପାତାଳରେ ଥିବା ଦାନବମାନେ ଓ ପୃଥିବୀରେ ବସୁଥିବା ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ସେନା ସହିତ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
ପ୍ରଯାଣପ୍ରକ୍ରମେ ସିଂଧୁସୂନୋଃ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ଗର୍ଜିତୈଃ । ସ୍ଫୁଟଂତି ନଭସୋ ରାଜନ୍ପାତାଲମଖିଲା ଦିଶଃ
ସମୁଦ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କ ସେନା ଯିବାର ଆରମ୍ଭରେ, ରାଜା, ସେମାନଙ୍କ ଗର୍ଜନରେ ଆକାଶ, ପାତାଳ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା।
ହଯନାଗୋଷ୍ଟ୍ରଵଦନା ବିଡାଲମୁଖଭୀଷଣାଃ । ଵ୍ଯାଘ୍ରସିଂହାଖୁଵଦନା ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସଦୃଶଲୋଚନାଃ
କେହି ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ଉଠ ମୁହଁ ଥିଲେ; କେହି ଭୟଙ୍କର ବିଲେଇ ମୁହଁ ଥିଲେ; କେହି ବାଘ, ସିଂହ, ଉଠିଆ ମୁହଁ ଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ଆଖି ବିଜୁଳି ପରି ଚମକୁଥିଲା।