ବଲଂ ସ୍ଵଵଶଗଂ କୃତ୍ଵା କୃତ୍ଵା ଭୁଵି ସ୍ଥିରଂ ଜଲମ୍ । ଜାଲଂଧରସ୍ତଦା ରାଜ୍ଯଂ ପିତୃଦତ୍ତଂ ଚକାର ସଃ
ସେନାକୁ ନିଜ ଅଧୀନରେ ନେଇ, ଜଳକୁ ଭୂମିରେ ସ୍ଥିର କରି, ଜାଲନ୍ଧର ତାଙ୍କ ପିତା ଦିଆ ରାଜ୍ୟର ଶାସନ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଅତ୍ରାଂତରେଽପ୍ସରାଃ କାଚିତ୍ସ୍ଵର୍ଣେତ୍ଯାସୀତ୍ପୁରା ଦିଵି । ତସ୍ଯାଃ କ୍ରୌଂଚପ୍ରସାଦେନ ଵୃଂଦାନାମ ସୁତାଭଵତ୍
ଏହି ସମୟରେ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣା ନାମକ ଏକ ଅପ୍ସରା ଥିଲେ; କ୍ରଉଞ୍ଚଙ୍କ ଦୟାରେ ସେ ବୃନ୍ଦାଙ୍କର ମାଆ ହେଲେ।
ଧାତ୍ରା ଵିଭଵସଂଯୁକ୍ତଂ ସୌଂଦର୍ଯଂ ଯତ୍କୃତଂ ପୃଥକ୍ । ତତ୍ତଦେକଗତଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଵୃଂଦାଗାତ୍ରଂ ଵିନିର୍ମିତମ୍
ଧାତା ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଅଲଗା ଅଲଗା ଶ୍ରୀ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ, ସେସବୁ ବୃନ୍ଦାଙ୍କ ଦେହରେ ଏକାଠି ହୋଇଥିଲା।
ତାଂ ଵୃଂଦାମତିଚାର୍ଵଂଗୀଂ ପ୍ରମଦାଂ ଜନମୋହିନୀମ୍ । ସ୍ଵର୍ଣା ଜାଲଂଧରସ୍ଯାର୍ଥେ ଦଦୌ ଶୁକ୍ରାଯ ଯାଚତେ
ଅତି ଚାରୁ ଅଙ୍ଗ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା ବୃନ୍ଦାଙ୍କୁ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣା ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁକ୍ରଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ଦେଇଦେଲେ।
ଶୁକ୍ର ଉଵାଚ-। କଂଦର୍ପସ୍ଯ ଜଗନ୍ନେତ୍ର ଶସ୍ତ୍ରେଣାଶ୍ଚର୍ଯକାରିଣା । ରୂପେଣାନେନ ରଂଭୋରୁ ଦୀର୍ଘାଯୁଃ ସୁଖିନୀ ଭଵ
ଶୁକ୍ର କହିଲେ— ରମ୍ଭାପରି ଜଂଘା ଥିବା ବୃନ୍ଦେ, କାମଦେବଙ୍କ ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଏହି ରୂପ ଦ୍ୱାରା, ତୁମେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ସୁଖି ହେଉ।
ନିର୍ମାଯ ସ୍ଵଯମେଵ ଵିସ୍ମିତମନାଃ ସୌଂଦର୍ଯସାରେଣ ଯଂ। ସ୍ଵଵ୍ଯାପାରପରିଶ୍ରମସ୍ଯ କଲଶଂ ଵେଧାଃ ସମାରୋପଯତ୍ । କଂଦର୍ପଂ ପୁରୁଷଂ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଵିଦଧତେ ଯସ୍ମିନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟେ ସତି ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯାଵଧି। ରୂପମାପ୍ନୁହି ପତିଂ ତଂ ଦୀର୍ଘନେତ୍ରଂ ଭଟମ୍
ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ନିଜ ହାତରେ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର ସାର ଦେଇ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଚିତ୍ତରେ ନିଜ ପ୍ରୟାସର ଫଳରୂପେ ଏହି ପାତ୍ର ତିଆରି କଲେ; ଯେଉଁ ପୁରୁଷକୁ ଦେଖିଲେ ନାରୀମାନେ କାମ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଦୃଷ୍ଟି ଅଟକିଯାଏ—ସେପରି ରୂପ ଓ ଦୀର୍ଘନୟନ ବୀର ପତି ତୁମେ ପାଅ।
ଉପଯେମେ ଵିଵାହେନ ଗାଂଧର୍ଵେଣାର୍ଣଵାତ୍ମଜଃ । ଵୃଂଦାଂ ତୌ ଦଂପତୀ ଜାତୌ ଜନାନଂଦକରୌ ନୃପ
ସାଗରପୁତ୍ର ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହ ଦ୍ୱାରା ବୃନ୍ଦାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ; ସେମାନେ ଦମ୍ପତି ହୋଇ, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଚଂଚଲତ୍ଵଂ ପରିତ୍ଯକ୍ତଂ ତଯା ଜାଲଂଧରୋଽପି ହି । ଵୃତ୍ତେନ ଵୃଦ୍ଧକାର୍ଯେଣ ଚକମେ ନ ପରସ୍ତ୍ରିଯମ୍
ବୃନ୍ଦା ମଧ୍ୟ ଚଞ୍ଚଳତାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଓ ଜାଲନ୍ଧର ନିଜ ଆଚରଣ ଓ ପ୍ରଉଢ଼ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଜନୀକୁ କେବେ ଚାହିଲେ ନାହିଁ।
କଦାଚିତ୍ସ ସଭାସୀନୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାହୁଂ ଶିରୋହୃତମ୍। କସ୍ମାତ୍କାଯାର୍ଦ୍ଧଶେଷୋଽଯଂ ଇତି ପପ୍ରଚ୍ଛ ଭାର୍ଗଵମ୍
ଏକଥର, ସଭାରେ ବସିଥିବାବେଳେ ସେ ରାହୁଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ କଟାଯାଇଥିବା ଦେଖି, ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ— 'ଏହି ଲୋକଟି କାହିଁକି ଅଧା ଦେହ ସହିତ ରହିଛି?'
ସ ତସ୍ଯ କଥଯାମାସ ପୂର୍ଵଵୃତ୍ତାଂତମାଦିତଃ । ଯଥା ନିର୍ମଥିତୋ ଦେଵୈଃ କ୍ଷୀରୋଦୋଽମୃତକାରଣାତ୍ 6.4.
ତାପରେ ସେ ଆରମ୍ଭରୁ ପୂର୍ବ ଘଟଣାବଳୀ କହିଦେଲେ— କିପରି ଦେବତାମାନେ ଅମୃତ ପାଇଁ କ୍ଷୀରସାଗରକୁ ମଥନ କରିଥିଲେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵିସ୍ମିତୋ ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରାହ ଜାଲଂଧରୋଽସୁରଃ । ପ୍ରସାଦସୁମୁଖୋ ରାହୁଂ କାମରୂପୋ ଭଵାଧୁନା
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଅସୁର ଜାଲନ୍ଧର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ କହିଲେ— 'ତୁମ ଦୟାରେ, ରାହୁ, ଏବେ ତୁମେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିବା।'
ଇତି ଶୁକ୍ରସ୍ଯ ମଂତ୍ରେଣ ସିଂଧୁସୂନୁଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ପିତୃଵ୍ଯଂ ସଂସ୍ମରନ୍ଵୀର ଵିଗ୍ରହଂ ତ୍ଵକରୋତ୍ସୁରୈଃ
ଏଭଳି ଶୁକ୍ରଙ୍କର ଉପଦେଶରେ, ସାଗରପୁତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜାଲନ୍ଧର, ତାଙ୍କ ପିସାଙ୍କୁ ମନେପକାଇ, ସାହସରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ- କଃ ପିତୃଵ୍ଯଃ ସିଂଧୁସୂନୋଃ କିଂ ଵୃତ୍ତଂ ତସ୍ଯ ଵିଗ୍ରହେ । ଯୁଯୁଧେ ସ କଥଂ ଦୈତ୍ଯସ୍ତନ୍ମେ କଥଯ ନାରଦ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରିଲେ— 'ସାଗରପୁତ୍ରଙ୍କର ପିସା କିଏ? ତାଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ କଣ ଘଟିଲା? ସେ ଦୈତ୍ୟ କିପରି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ? ଏହା ମୋତେ କୁହ, ନାରଦ।'
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ ନୃପଶାର୍ଦୂଲ ପିତୃଵ୍ଯଃ କ୍ଷୀରସାଗରଃ । ଜାଲଂଧରସ୍ଯ ତଂ ଦେଵୈଃ ପ୍ରମଥ୍ଯ ଧନମାହୃତମ୍
ନାରଦ କହିଲେ— 'ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, ଶୁଣ। ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କର ପିସା ହେଉଛନ୍ତି କ୍ଷୀରସାଗର। ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ମଥି, ତାଙ୍କର ଧନ ନେଇଯାଇଥିଲେ।'
ଶ୍ରୀଚଂଦ୍ରାମୃତନାଗାଶ୍ଵପୂର୍ଵଂ ତସ୍ଯ ସୁରାସୁରୈଃ । ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଗ୍ରହଂ ଚକ୍ରେ ଦେଵୈର୍ଜାଲଂଧରୋଽସୁରଃ
ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଅମୃତ, ନାଗ ଏବଂ ଅଶ୍ୱ ପ୍ରଥମେ ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ମଥନ କରି ବାହାର କରିଥିଲେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଜାଲନ୍ଧର ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
କଦାଚିତ୍ପ୍ରେଷଯାମାସ ଦୂତଂ ଦୁର୍ଵାରଣଂ ବଲୀ । ଶିକ୍ଷଯିତ୍ଵା ତୁ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ଦେଵେଂଦ୍ରଭଵନଂ ପ୍ରତି
ଏକଥର, ସେ ଦୁର୍ବାରଣ ନାମକ ଅପରାଜିତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୂତକୁ ପଠାଇଲେ, ଏବଂ ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହଳରେ କଣ କହିବା ଉଚିତ ତାହା ଶିଖାଇଦେଲେ।
ଅଥ ସ୍ଯଂଦନମାରୁହ୍ଯ ଯଯୌ ଦୁର୍ଵାରଣୋ ଦିଵି । ପ୍ରଵେଷ୍ଟୁକାମୋ ଭଵନଂ ଦ୍ଵାରସ୍ଥୈର୍ଦ୍ଵାରି ନିଵାରିତଃ
ତାପରେ ଦୁର୍ବାରଣ ରଥରେ ଚଢି ଦିବ୍ୟଲୋକକୁ ଗଲେ। ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରରେ ରୋକିଦେଲେ।
ଦୂତ ଉଵାଚ-। ଜାଲଂଧରସ୍ଯ ଦୂତୋଽହଂ ଆଗତଃ ଶକ୍ରସଂନିଧୌ । ଗତ୍ଵା ତତ୍ର ଭଵଂତୋ ମାଂ ଵିଜ୍ଞାପଯିତୁମର୍ହଥ
ଦୂତ କହିଲେ— 'ମୁଁ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କର ଦୂତ, ଶକ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଛି। ଆପଣମାନେ ଯାଇ ମୋ ଆଗମନ ବିଷୟରେ ଆପଣଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଜଣାନ୍ତୁ।'
ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଦୈଵ ତୁ ଶଚୀପତିମ୍ । ଗତ୍ଵା ଚ ପ୍ରଣିପତ୍ଯାହ ଦୂତୋ ଦେଵାଗତୋ ଭୁଵଃ
ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ସତେଜ ଶଚୀପତିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ— 'ପୃଥିବୀରେ ଦେବତାଙ୍କ ଦୂତ ଆସିଛନ୍ତି।'
ଦୌଵାରିକୋ ମହେଂଦ୍ରେଣ ପ୍ରତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଦୂତମାନଯ । ହସ୍ତେ ଗୃହୀତ୍ଵା ତଂ ଦୂତଂ ଵାସଵାଂତିକମାନଯତ୍
ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଦ୍ୱାରପାଳ ଦୂତକୁ ହାତ ଧରି ଭଲେ ଭାବେ ଭିତରକୁ ନେଇ, ବାସବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ।
ଦୁର୍ଵାରଣୋ ଦେଵସଭାଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ପ୍ରଵ୍ଯଲୋକଯତ୍ । ହରିଂ ଦେଵୈସ୍ତୁ ଯସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍କୋଟିଭିଃ ପରିଵେଷ୍ଟିତମ୍
ଦୁର୍ବାରଣ ଦେବସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଚାରିପାଖ ଦେଖିଲେ, ହରିଙ୍କୁ ତିରିଶି କୋଟି ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବେସିଥିବା ଦେଖିଲେ।
ସ୍ଵର୍ଣସିଂହାସନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଚାମରାନିଲସେଵିତମ୍ । ଶଚୀପ୍ରେମରସୋତ୍ଫୁଲ୍ଲନଯନାବ୍ଜସହସ୍ରକମ୍
ସେ ଦିବ୍ୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସିଂହାସନ, ଦେବୀମାନେ ଚାମର ଝାଲୁଥିବା, ଏବଂ ଶଚୀଙ୍କ ପ୍ରେମର ରସରେ ଖିଳିଥିବା ହଜାର ଅଂଖ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ଦେଖିଲେ।
ଦୁର୍ଵାରଣୋଽଥ ଦେଵେଶଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ଗୁରୁଣା ସହ । ପ୍ରଣନାମାତ୍ମଗର୍ଵେଣ ପ୍ରହସନ୍ନଯନଶ୍ରିଯମ୍
ତାପରେ ଦୁର୍ବାରଣ ଦେବତାଙ୍କ ଠାକୁର ଓ ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେଖି, ଗର୍ବରେ ଚମକୁଥିବା ଦୃଷ୍ଟି ଓ ହସୁଥିବା ମୁହଁ ସହିତ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ନିର୍ଦିଷ୍ଟମାସନଂ ଭେଜେ ଦୂତୋ ଜାଲଂଧରସ୍ଯ ସଃ । କସ୍ଯ ତ୍ଵଂ କେନ କାର୍ଯେଣ ପ୍ରାପ୍ତଃ ପ୍ରାହେତି ତଂ ହରିଃ
ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ଦୂତ ଦିଆଯାଇଥିବା ଆସନରେ ବସିଲେ। ହରି ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ— 'ତୁମେ କିଏ? କେଉଁ କାମରେ ଆସିଛ?'
ଦୂତୋ ଜାଲଂଧରସ୍ଯାହଂ ସ ଜଗାଦ ପୁରଂଦରମ୍ । ସ ରାଜା ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ତସ୍ଯାଜ୍ଞାଂ ଶୃଣୁ ମନ୍ମୁଖାତ୍
ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ଦୂତ ପୁରନ୍ଦରଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ରାଜା। ତାଙ୍କ ଆଦେଶ ମୋ ମୁଖରୁ ଶୁଣ।'
ପିତୃଵ୍ଯୋ ମମ ଦୁଗ୍ଧାବ୍ଧିସ୍ତ୍ଵଯା କସ୍ମାଦ୍ଵିଲୋଡିତଃ । ମଂଦରାଦ୍ରିଵିଧାନେନ ହୃତଂ କୋଶଂ ମହାଧନମ୍
'ମୋର ପିସା ହେଉଛନ୍ତି କ୍ଷୀରସାଗର। ତୁମେ କାହିଁକି ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ମଥିଲେ ଏବଂ ବଡ଼ ଧନ ଓ ଧନସମ୍ପଦ ନେଇଗଲେ?'
ଶ୍ରୀଚଂଦ୍ରାମୃତନାଗାଶ୍ଵଂ ତନ୍ମଣିଂ ଵିଦ୍ରୁମାଦିକମ୍ । ଦେହି ସର୍ଵଂ ତଥା ସ୍ଵର୍ଗଂ ଶୀଘ୍ରଂ ତ୍ଯଜ ପୁରଂଦର
ଚାନ୍ଦ୍ରମା, ଅମୃତ, ଏଇରାବତ ହାତୀ, ସେଇ ମଣି, ପାଗା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଧନ-ଦୌଲତ, ଏହା ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗ ମଧ୍ୟ ଦେଇଦେଉ, ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରସ୍ଥାନ କର, ହେ ପୁରନ୍ଦର।
ସ ତ୍ଵଂ ମଦ୍ଵଚନାତ୍ତୂର୍ଣଂ କୁରୁ ସର୍ଵଂ ଯଥୋଚିତମ୍ । ତଂ କ୍ଷମାପଯ ଭୂପାଲ ଯଦି ଜୀଵିତୁମିଚ୍ଛସି
ମୋର କଥା ଅନୁସାରେ, ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ସମସ୍ତ କାମ ଠିକ୍ ଭାବରେ କର। ଯଦି ବଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଖ୍ଷମା ମାଗ।
ଅଥ ପ୍ରହସ୍ଯ ମଘଵା ପ୍ରାହ ଦୁର୍ଵାରଣଂ ପ୍ରତି । ଶୃଣୁ ଦୂତ ସମାସେନ ସିଂଧୋର୍ମଥନକାରଣମ୍
ତାପରେ ମଘବାନ୍ ହସି ଦୁର୍ବାରଣଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଦୂତ, ତୁମେ ଛୋଟ କଥାରେ ସମୁଦ୍ର ମଥନର କାରଣ ଶୁଣ।'
ପୁରା ହିମଵତଃ ସୂନୁର୍ମୈନାକୋ ନାମ ମେ ରିପୁଃ । ସ କୁକ୍ଷୌ ଵିଧୃତସ୍ତେନ ସାଗରେଣ ଜଡେନ ଚ
ପୂର୍ବେ ହିମବତଙ୍କ ପୁଅ ମୈନାକ ନାମକ ମୋର ଶତ୍ରୁ ଥିଲେ; ସେ ଅବୁଦ୍ଧି ସମୁଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ପେଟରେ ଧରି ରଖିଥିଲା।