ନାରଦ ଉଵାଚ- କ୍ରମେଣ ଵର୍ଦ୍ଧମାନୋଽସୌ ବାଲ୍ଯଭାଵେ ସ ବାଲକଃ । ନିପତ୍ଯ ମାରୁତୋତ୍ସଂଗେ ସାଗରଂ ପ୍ରତି ଧାଵତି
ନାରଦ କହିଲେ: ସେ ଶିଶୁ ଦେଖାଦେଖି ବଢ଼ିବା ଦିନରେ, ବାଳ୍ୟବସ୍ଥାରେ ବାୟୁର ଆଙ୍କରେ ପଡ଼ି, ସମୁଦ୍ରକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲା।
ଆନୀଯ ଚକ୍ରେ ସ ଚ ପଂଜରସ୍ଥାନ୍କ୍ରୀଡାପରଃ କେସରିଣାଂ କିଶୋରାନ୍ । ସିଂହାଦିନେଭାଦିନି ଯୁଦ୍ଧମେଵଂ ଯୁଧୋପଯୋଗୀଵ ତଦୀଯ ଵୀର୍ଯମ୍
ସେ ସିଂହଶାବକମାନେକୁ ଧରି ପଞ୍ଜରାରେ ରଖି, ଖେଳରେ ମନ ଲଗାଇଥିଲା। ସିଂହ ଓ ହାତୀ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ନିଜ ଶକ୍ତି ଦେଖାଉଥିଲା, ମନେ ହେଉଛି ଏହା ତାଙ୍କର ଖେଳ।
ତସ୍ମାଦାକାଶମୁତ୍ପତ୍ଯ ଖେଚରାନ୍ପାତଯେଦ୍ଭୁଵି । ଗର୍ଜିତୈର୍ଭୀଷଯାମାସ ସ୍ଵର୍ଗଂ ହି ସହ ସାଗରମ୍
ସେଠାରୁ ଆକାଶକୁ ଝାପି, ଆକାଶରେ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ଭୂମିରେ ପକାଇ ଫିଙ୍ଗିଦେଉଥିଲା। ତାଙ୍କର ଗର୍ଜନରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ସମୁଦ୍ର ଭୟଭୀତ ହୋଇଯାଉଥିଲେ।
ସମୁଦ୍ରାଂତର୍ଗତଂ ସର୍ଵଂ ସତ୍ଵଜାତଂ ତୁ ପାର୍ଥିଵ । ଗ୍ରସ୍ତଂ ସିଂଧୁସୁତେନେତି ତଦ୍ଭଯାଚ୍ଛନ୍ନତାଂ ଗତମ୍
ସମୁଦ୍ର ଭିତରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସମୁଦ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗିଲାଯାଇଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଭୟରେ ସେମାନେ ଲୁଚିଯାଇଥିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିଃସତ୍ଵକଂ ତୋଯଂ ତଦ୍ଭଯାଦ୍ଵଡଵାନଲଃ । ନିଜଦେଶଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ପ୍ରଵିଵେଶ ହିମାଲଯମ୍
ପାଣିରେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ନଥିବା ଦେଖି, ଭୂଗର୍ଭ ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କର ଭୟରେ ନିଜ ସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ି, ହିମାଳୟକୁ ଚଳିଗଲା।
ସ ବାଲତ୍ଵଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କ୍ରମେଣାର୍ଣଵନଂଦନଃ । ତତୋ ନଵଂ ଵଯଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵିକ୍ରମେଣାକ୍ରମଦ୍ଦିଵମ୍
ସେ ଶିଶୁବୟସ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଦେଖାଦେଖି ଯୁବକ ହେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଢ଼ିଗଲେ।
ଏକଦା ପିତରଂ ପ୍ରାହ ସମୁଦ୍ରଂ ସିଂଧୁନଂଦନଃ । ମନ୍ନିଵାସୋଚିତଂ ସ୍ଥାନଂ ଦେହି ତାତାତିଵିସ୍ତୃତମ୍
ଏକ ଦିନ ସମୁଦ୍ରପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ପିତା ସମୁଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ପିତା, ମୋ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ଏବଂ ବଡ଼ ଏକ ନିବାସ ସ୍ଥାନ ଦିଅ।'
ସଂବୁଦ୍ଧ୍ଯ ଵଚନଂ ସୂନୋଃ ସ ଜଗାଦ ମହାର୍ଣଵଃ । ପୁତ୍ର ଦାସ୍ଯାମ୍ଯହଂ ରାଜ୍ଯଂ ତଵ ଵା ଭୁଵି ଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍
ପୁଅଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମହାସମୁଦ୍ର କହିଲେ, 'ପୁଅ, ମୁଁ ତୋତେ ଏମିତି ଏକ ରାଜ୍ୟ ଦେବି, ଯାହା ପୃଥିବୀରେ ଦୁର୍ଲଭ।'
ଅନଂତରଂ ଦୈତ୍ଯଗୁରୁଃ ସମୁଦ୍ରଂ ଭାର୍ଗଵୋ ଗତଃ । ତମାଗତଂ ଵିଲୋକ୍ଯାବ୍ଧିର୍ଵିଧିନା ସମପୂଜଯତ୍
ତାହା ପରେ, ଦେତ୍ୟମାନେଙ୍କ ଗୁରୁ ଭାର୍ଗବ ସମୁଦ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ସମୁଦ୍ର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଅଥ ନଦିପତିଦତ୍ତେ ପ୍ରାପ୍ତସୌଂଦର୍ଯନିର୍ଯନ୍ମଣିମହସି ସ ତସ୍ମିନ୍ନାସନେ ସନ୍ନିଵିଷ୍ଟଃ । ରୁଚିରରୁଚି ସୁମେରୋଃ ସୁଂଦରେ ଶୃଂଗଭାଗେ କମଲଜଇଵ କାଂତିଂ କିଂଚିଦୁଚ୍ଚୈର୍ଜହାର
ତାପରେ, ନଦୀର ମାଳିକା ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ମଣିମୟ ସିଂହାସନରେ ବସି, ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଏପରି ଥିଲା ଯେ, ସୁନ୍ଦର ସୁମେରୁ ପର୍ବତର ଚୂଡ଼ାରେ ବସିଥିବା କମଳର ଜନ୍ମାଙ୍କର ଅଂଶିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ମଧ୍ୟ ଛିନିନେଲେ।
କୃତାଂଜଲିପୁଟୋ ଭୂତ୍ଵା ଵ୍ଯାଜହାରାର୍ଣଵଃ କଵିମ୍ । ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତଵାତ୍ରାଗମନଂ ଵଦ କିଂ କରଵାଣ୍ଯହମ୍
ଅଞ୍ଜଳି ମୁଡ଼ି ଅର୍ଣ୍ଣବ କବିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଆପଣ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି, କହନ୍ତୁ, ମୁଁ କଣ କରିବି?'
ତଦା ଦୈତ୍ଯକୁଲାଚାର୍ଯଃ ପ୍ରାହ ତଂ ସାଗରଂ କଵିଃ । କିଂ ତେନ ଜାତୁ ଜାତେନ ମାତୁର୍ଯୌଵନହାରିଣା
ତେବେ, ଦେତ୍ୟମାନେଙ୍କ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ କବି ସାଗରକୁ କହିଲେ, 'ଏମିତି ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ କଣ ଲାଭ, ଯେଉଁଠି ମାଆଙ୍କର ଯୌବନ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ?'
ପ୍ରରୋହତି ନଯଃ ସ୍ଵସ୍ଯ ଵଂଶସ୍ଯାଗ୍ରେ ଧ୍ଵଜୋ ଯଥା । ତଵାତ୍ମଜୋ ଵିକ୍ରମେଣ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଭୋକ୍ଷ୍ଯତି ଧ୍ରୁଵମ୍
ଯେପରି ଏକ ଝଣ୍ଡା ନିଜ ବଂଶର ଆଗରେ ଉଠିଯାଏ, ସେପରି ତୁମର ପୁଅ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ ନିଶ୍ଚୟ ତିନି ଲୋକର ଶାସନ କରିବେ।
ଜଂବୂଦ୍ଵୀପେ ମହାପୀଠଂ ଯୋଗିନୀଗଣସେଵିତମ୍ । ଆପ୍ଲାଵିତଂ ତ୍ଵଯେଦାନୀଂ ମୁଂଚ ଜାଲଂଧରାଲଯମ୍
ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପରେ ଏକ ମହାନ ଆସନ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ୋଗିନୀମାନେ ସେବା କରନ୍ତି, ଏହିଅବସ୍ଥାରେ ତୁମେ ଏହାକୁ ଜଳରେ ବୁଡ଼ାଇଛ, ଏବେ ଜାଲନ୍ଧରର ଆଶ୍ରୟକୁ ଛାଡ଼।
ତତ୍ର ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛାସ୍ମୈ ତନଯାଯ ମହାର୍ଣଵ । ଅଜେଯଶ୍ଚାପ୍ଯଵଧ୍ଯଶ୍ଚ ତତ୍ରସ୍ଥୋଽଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ହେ ସାଗର, ସେଠାରେ ତୁମର ପୁଅକୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଅ। ସେଠି ରହିଲେ, ସେ ଅଜୟ ଓ ଅମର ହେବେ।
ଏଵମୁକ୍ତୋଽର୍ଣଵଃ ପ୍ରୀତ୍ଯା ଭାର୍ଗଵେଣାଥ ଲୀଲଯା । ଅପାସର୍ପତ୍ସୁତପ୍ରୀତ୍ଯୈ ଜଲେ ସ୍ଥଲମଦର୍ଶଯତ୍
ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସାଗର ଖୁସି ହୋଇ, ମଜାରେ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ ଓ ପୁଅ ପ୍ରେମରେ ଜଳ ମଧ୍ୟରୁ ଭୂମିକୁ ଦେଖାଇଲେ।
ଶତଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣମାଯତଂ ଚ ଶତତ୍ରଯମ୍ । ଦେଶଂ ଜାଲଂଧରଂ ପୁଣ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ନାମ୍ନୈଵ ଵିଶ୍ରୁତମ୍
ସେ ପବିତ୍ର ଦେଶ, ତାଙ୍କର ନାମରେ ଜାଲନ୍ଧର ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତିନିଶ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଓ ଏକଶ ଯୋଜନ ପ୍ରସ୍ତ ଥିଲା।
ଦୈତ୍ଯଵର୍ଯଂ ସମାହୂଯ ମଯଂ ପ୍ରୋଵାଚ ସାଗରଃ । ପୁରଂ ଜାଲଂଧରେ ପୀଠେ କୁରୁ ଜାଲଂଧରାଯ ଵୈ
ସାଗର ଦେଉତା ଦେୟ୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୟାଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, 'ଏହି ଜାଲନ୍ଧର ଆସନରେ ଜାଲନ୍ଧର ପାଇଁ ଏକ ସହର ତିଆରି କର।'
ଅଂଭୋଧିନୈଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଚକ୍ରେ ରତ୍ନମଯଂ ପୁରମ୍ । ପ୍ରାକାରଗୋପୁରଦ୍ଵାରଂ ସୋପାନଗୃହଭୂମିକମ୍
ସାଗରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ରତ୍ନରେ ତିଆରି ଏକ ସହର ଗଢ଼ିଲେ, ଯେଉଁଠି ପ୍ରାଚୀର, ଦ୍ୱାର, ଗୋପୁର, ସିଢ଼ି, ଘର ଓ ମଞ୍ଚ ଥିଲା।
ଯତ୍ରେଂଦ୍ରନୀଲସଂବଦ୍ଧପ୍ରାସାଦତଲ ସଂସ୍ଥିତାଃ । ମେନିରେ ଜଲଦୋଦ୍ଯୋଗଂ ତାଂଡଵସ୍ଥାଃ ଶିଖଂଡିନଃ
ସେଠି ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳରେ ଶୋଭିତ ରାଜମହଳର ଛାଦରେ, ମୟୂରମାନେ ମେଘର ଚଳନକୁ ତାଣ୍ଡବ ଭାବି, ନୃତ୍ୟ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଯତ୍ର ପ୍ରଵାଲମାଣିକ୍ଯ ଭଵନୋତ୍ଥା ମରୀଚଯଃ । ସେଵ୍ଯଂତେ ଶକୁନୈଶ୍ଚୂତରୁଚିରାଂକୁରଶଂକଯା
ସେଠି ପ୍ରବାଳ ଓ ମାଣିକର ମହଳରୁ ନିସ୍କାସିତ କିରଣକୁ ପକ୍ଷୀମାନେ ଆମ୍ବ ଚୁଇଁ ଅଙ୍କୁର ଭାବି ସେବା କରୁଥିଲେ।
ଯତ୍ର କାଂଚନହର୍ମ୍ଯେଷୁ ତ୍ଵିଷୋ ଵହ୍ନିଷୁ କାତରାଃ । ଵିଲୋକ୍ଯ ପ୍ରପଲାଯଂତେ ଦାଵଶଂକାଃ ଶିଖଂଡିନଃ
ସେଠି ସୁନାର ମହଳର ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଥିବା ଆଲୋକକୁ ଦେଖି, ମୟୂରମାନେ ଦାବାନଳ ଭାବି ଭୟରେ ପଳାଇଯାଉଥିଲେ।
ଯତ୍ର ସ୍ଫଟିକଶାଲୋତ୍ଥ ପ୍ରଭାସଂ ମିଶ୍ରିତା ଦିଶଃ । ଵିଭାଂତି ମଂଦରୋଦ୍ଭ୍ରାଂତାଃ ସଫେନାର୍ଣଵସଂନିଭାଃ
ସେଠି ସ୍ଫଟିକ ଶାଳରୁ ନିସ୍କାସିତ ଆଲୋକରେ ଦିଗଗୁଡ଼ିକ ମନ୍ଦାର ପର୍ବତର ମେଘ ପରି ଫେନିଲ ସାଗର ଭଳି ଚମକୁଥିଲା।
ଯତ୍ର ମୋହଂ ସ୍ଵହର୍ମ୍ଯେଷୁ ଵିଭାତାଲୋକସଂସ୍ଥିତାଃ । ଚକ୍ରିରେ ଲଲନାଃ ପୂର୍ଣସାଂଧ୍ଯଚଂଦ୍ରୋପମାନନାଃ
ସେଠି ନିଜ ମହଳରେ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ସାନ୍ଧ୍ୟା ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମୁହଁଥିବା ମହିଳାମାନେ ଆଲୋକରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ମନକୁ ଭ୍ରମିତ କରୁଥିଲେ।
ଯତ୍ରେନ୍ଦ୍ର ନୀପ କାଦଂବ ପଵନୋଦ୍ଯାନମୋଦିତାଃ । ଚିତ୍ତଂ ଵିଶଂତ୍ଯୋ ନାରୀଣାଂ ଚକ୍ରିରେ ମୋହନଜ୍ଵରମ୍
ସେଠି ଇନ୍ଦ୍ରବୃକ୍ଷ ଓ କଦମ୍ବ ଉଦ୍ୟାନର ପବନରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ନାରୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟ ମୋହର ଜ୍ୱରରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଉଥିଲା।
ଯତ୍ର ଲେଖ୍ଯଗତଂ ନୄଣାଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ସୁରତଂ ଜନଃ । ସଂଯାତି ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ନୂନଂ ନିଜକାଂତାରତୋଦ୍ଯମଃ
ସେଠି ଚିତ୍ରରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ପ୍ରେମ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଲୋକମାନେ ନିଜ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ନେଇ ଆପଣଙ୍କର ଆଗ୍ରହ ଦୁଇଗୁଣା ହେଉଥିଲେ।
ଯତ୍ର ଵାତାଯନୋଦ୍ଧୂତ ଧୂପଧୂମସ୍ଯ ଲେଖଯଃ । ନଭୋ ବଭୂଵ ତଦ୍ଗଂଗାକାଲିଂଦୀସଂଗମୋପମମ୍
ସେଠି ବାଟିଏ ଦ୍ୱାରରୁ ବାହାରୁଥିବା ଧୂପର ଧୂଆଁ ଆକାଶରେ ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନାର ସଙ୍ଗମ।
ଯତ୍ରାନେକଗୃହୋଦ୍ଭୂତ ପ୍ରଭଯା ସକଲଂ ନଭଃ । ଵିଭାତୀଂଦ୍ରାଯୁଧାକୀର୍ଣଂ ଶରନ୍ମେଘ ଇଵୋନ୍ନତଃ
ସେଠି ଅନେକ ଘରରୁ ନିସ୍କାସିତ ଆଲୋକରେ ସମଗ୍ର ଆକାଶ ଶରତ୍କାଳୀନ ଉଚ୍ଚ ମେଘରେ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଶୋଭା ପରି ଚମକୁଥିଲା।
ଯତ୍ରାନିଶଂ ଭ୍ରମଭ୍ରାଂତାଃ ସୂର୍ଯଵାହାଃ ପ୍ରପୀଡିତାଃ । ଵିଶ୍ରାମଂ ଯାଂତି ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ପ୍ରାସାଦଶିରସି ସ୍ଥିତାଃ
ସେଠି ସୂର୍ଯ୍ୟର ଘୋଡ଼ାମାନେ ଦିନରେ ଘୁରି ଘୁରି କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ରାଜମହଳର ଛାଦରେ ବିଶ୍ରାମ ନେଉଥିଲେ।
ଯତ୍ରକୁତ୍ରଚ ହର୍ମ୍ଯେଷୁ ବିଭ୍ରତ୍ଯୋ ମାଲତୀସ୍ରଜଃ । ରାତ୍ରୌ ସଂଭୂତନକ୍ଷତ୍ରା ଇଵ ରେଜୁର୍ଵରାଂଗନାଃ
ସେଠି ଓ ସବୁଠି ମହଳରେ, ମଲତୀ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠାଙ୍ଗନାମାନେ ରାତିରେ ନୂତନ ଉଦିତ ତାରାମାନେ ପରି ଚମକୁଥିଲେ।