ରୁଦତୋତ୍କଂପିତା ପୃଥ୍ଵୀ ତ୍ରିଲୋକୀ ନାଦିତାଭଵତ୍ । ସମାଧିବଦ୍ଧମୁଦ୍ରାଂ ଚ ସଂତତ୍ଯାଜ ଚତୁର୍ମୁଖଃ
ସେ ଚିତ୍କାର କରିବା ସହିତ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଲା ଓ ତିନି ଲୋକ ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା; ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ଧ୍ୟାନ ମୁଦ୍ରା ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଅତ୍ରାଂତରେ ପରିତ୍ରସ୍ତାଂ ତାଂ ସଂଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଜଗତ୍ତ୍ରଯୀମ୍ । ଧାତା ସୁରେଂଦ୍ରଵାକ୍ଯେନ ପ୍ରଜଗାମ ମହାର୍ଣଵମ୍
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ତିନି ଲୋକକୁ ଭୟଭୀତ ଦେଖି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଦେବତାଙ୍କ ରାଜାଙ୍କ କଥାରେ ମହାସାଗରକୁ ଗଲେ।
ଆଶ୍ଚର୍ଯମିତି ସଂଚିଂତ୍ଯ ହଂସାରୂଢୋ ଜଵାଦ୍ଯଯୌ । ବ୍ରହ୍ମାଣମାଗତଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସପର୍ଯାଂ ଵିଦଧେଽର୍ଣଵଃ । ତମୁଵାଚ ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା କିଂ ଗର୍ଜସି ଵୃଥାଂବୁଧେ
‘ଏହା କି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ’ ବିଚାରି, ସେ ହଂସ ଉପରେ ଚଢ଼ି ତୁରନ୍ତ ଯାଇଲେ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ସାଗର ପୂଜା କଲେ। ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, ‘ହେ ସାଗର, ବ୍ୟର୍ଥରେ କାହିଁକି ଗର୍ଜନ କରୁଛ?’
ସମୁଦ୍ର ଉଵାଚ-। ନାହଂ ଗର୍ଜାମି ଦେଵେଶ ମତ୍ସୁତୋ ବଲଵାନ୍ପ୍ରଭୋ । ଶିଶୋର୍ଵୈ କୁରୁ ରକ୍ଷାଂ ଚ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ ତଵ ଦର୍ଶନମ୍
ସାଗର କହିଲେ— ‘ମୁଁ ଗର୍ଜନ କରୁନାହିଁ, ଦେବେଶ; ମୋ ପୁଅ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରଭୁ। ଏହି ଶିଶୁକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, କାରଣ ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଦୁର୍ଲଭ।’
ସଂଦୃଶ୍ଯତାଂ ଚ ତନଯୋ ଭାର୍ଯାଂ ପ୍ରାହାତିଶୋଭନାମ୍ । ଯଯୌ ସା ଭର୍ତୁରାଦେଶାତ୍ସପୁତ୍ରା ବ୍ରହ୍ମଣୋଂତିକେ
ସେ କହିଲେ, 'ପୁଅକୁ ଆଣିଦେଖା,' ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅତି ସୁନ୍ଦରୀ ଜଣେ ଜନ୍ମାନୀକୁ ଏହି କଥା କହିଲେ। ପତିଙ୍କର ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ସେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଉତ୍ସଂଗଦେଶେ ଚତୁରାନନସ୍ଯ ଵିଧାଯ ପୁତ୍ରଂ ଚରଣୌ ନନାମ । ତଦା ସମୁଦ୍ରାତ୍ମଜମଦ୍ଭୁତଂ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଧାତୁଃ କିଲ ଵିସ୍ମଯୋଽଭୂତ୍
ସେ ତାଙ୍କର ପୁଅକୁ ଚାରିମୁହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଙ୍କ ଉପରେ ବସାଇ, ପାଦରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ। ସମୁଦ୍ରର ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ପୁଅକୁ ଦେଖି ବ୍ରହ୍ମା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଗୃହୀତକୂର୍ଚସ୍ଯ ଶିଶୋଃ କରଂ ଚ ଯଦା ଵିରିଂଚିର୍ନ ଶଶାକ ମୋଚିତୁମ୍ । ତଦା ସମୁଦ୍ରଃ ପ୍ରହସନ୍ପ୍ରଯାତଃ କୂର୍ଚଂ ପ୍ରଗୃହ୍ଯାର୍ଭକରଂ ଵିମୋଚଯନ୍
ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର କୁଶ ଧରିଥିବା ହାତକୁ ଛୁଡ଼ାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଶିଶୁର ହାତରୁ ଛୁଡ଼ିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତେବେ ସମୁଦ୍ର ହସିହସି ଆସି, କୁଶଟିକୁ ନେଇ, ଶିଶୁର ହାତକୁ ଛାଡ଼ାଇଦେଲେ।
ତାଦୃଶଂ ତସ୍ଯ ବାଲସ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିକ୍ରମମାତ୍ମଭୂଃ । ପ୍ରୀତ୍ଯା ଜାଲଂଧରେତ୍ଯାହ ନାମ୍ନା ଜାଲଂଧରୋଽଭଵତ୍ 6.3.
ଏଭଳି ଶିଶୁର ଅସାଧାରଣ ଶକ୍ତି ଦେଖି, ସ୍ୱୟଂଜନ୍ମା ବ୍ରହ୍ମା ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ, 'ଏହାର ନାମ ଜାଲନ୍ଧର ହେଉ,' ଏଭଳି ତାଙ୍କର ନାମ ଜାଲନ୍ଧର ହେଲା।
ଵରଂ ଦଦାଵଥୋ ତସ୍ଯ ପ୍ରଣଯେନ ପ୍ରଜାପତିଃ । ଅଯଂ ଜାଲଂଧରୋ ଦେଵୈରଜେଯଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯତି
ପ୍ରଜାପତି ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ନେହବଶତଃ ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ, 'ଏହି ଜାଲନ୍ଧର ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଅଜୟ୍ୟ ହେବେ।'
ପାତାଲସହିତଂ ନାକଂ ମତ୍ପ୍ରସାଦେନ ଭୋକ୍ଷ୍ଯତି । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଂତର୍ଦଧେ ବ୍ରହ୍ମା ହଂସମାରୁହ୍ଯ ସତ୍ଵରଃ
'ମୋର କୃପାରେ ସେ ପାତାଳ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗର ଭୋଗ କରିବେ।' ଏହିପରି କହି, ବ୍ରହ୍ମା ତୁରନ୍ତ ହଂସ ଚଢ଼ି ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- କ୍ରମେଣ ଵର୍ଦ୍ଧମାନୋଽସୌ ବାଲ୍ଯଭାଵେ ସ ବାଲକଃ । ନିପତ୍ଯ ମାରୁତୋତ୍ସଂଗେ ସାଗରଂ ପ୍ରତି ଧାଵତି
ନାରଦ କହିଲେ: ସେ ଶିଶୁ ଦେଖାଦେଖି ବଢ଼ିବା ଦିନରେ, ବାଳ୍ୟବସ୍ଥାରେ ବାୟୁର ଆଙ୍କରେ ପଡ଼ି, ସମୁଦ୍ରକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲା।
ଆନୀଯ ଚକ୍ରେ ସ ଚ ପଂଜରସ୍ଥାନ୍କ୍ରୀଡାପରଃ କେସରିଣାଂ କିଶୋରାନ୍ । ସିଂହାଦିନେଭାଦିନି ଯୁଦ୍ଧମେଵଂ ଯୁଧୋପଯୋଗୀଵ ତଦୀଯ ଵୀର୍ଯମ୍
ସେ ସିଂହଶାବକମାନେକୁ ଧରି ପଞ୍ଜରାରେ ରଖି, ଖେଳରେ ମନ ଲଗାଇଥିଲା। ସିଂହ ଓ ହାତୀ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ନିଜ ଶକ୍ତି ଦେଖାଉଥିଲା, ମନେ ହେଉଛି ଏହା ତାଙ୍କର ଖେଳ।
ତସ୍ମାଦାକାଶମୁତ୍ପତ୍ଯ ଖେଚରାନ୍ପାତଯେଦ୍ଭୁଵି । ଗର୍ଜିତୈର୍ଭୀଷଯାମାସ ସ୍ଵର୍ଗଂ ହି ସହ ସାଗରମ୍
ସେଠାରୁ ଆକାଶକୁ ଝାପି, ଆକାଶରେ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ଭୂମିରେ ପକାଇ ଫିଙ୍ଗିଦେଉଥିଲା। ତାଙ୍କର ଗର୍ଜନରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ସମୁଦ୍ର ଭୟଭୀତ ହୋଇଯାଉଥିଲେ।
ସମୁଦ୍ରାଂତର୍ଗତଂ ସର୍ଵଂ ସତ୍ଵଜାତଂ ତୁ ପାର୍ଥିଵ । ଗ୍ରସ୍ତଂ ସିଂଧୁସୁତେନେତି ତଦ୍ଭଯାଚ୍ଛନ୍ନତାଂ ଗତମ୍
ସମୁଦ୍ର ଭିତରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସମୁଦ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗିଲାଯାଇଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଭୟରେ ସେମାନେ ଲୁଚିଯାଇଥିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିଃସତ୍ଵକଂ ତୋଯଂ ତଦ୍ଭଯାଦ୍ଵଡଵାନଲଃ । ନିଜଦେଶଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ପ୍ରଵିଵେଶ ହିମାଲଯମ୍
ପାଣିରେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ନଥିବା ଦେଖି, ଭୂଗର୍ଭ ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କର ଭୟରେ ନିଜ ସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ି, ହିମାଳୟକୁ ଚଳିଗଲା।
ସ ବାଲତ୍ଵଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କ୍ରମେଣାର୍ଣଵନଂଦନଃ । ତତୋ ନଵଂ ଵଯଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵିକ୍ରମେଣାକ୍ରମଦ୍ଦିଵମ୍
ସେ ଶିଶୁବୟସ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଦେଖାଦେଖି ଯୁବକ ହେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଢ଼ିଗଲେ।
ଏକଦା ପିତରଂ ପ୍ରାହ ସମୁଦ୍ରଂ ସିଂଧୁନଂଦନଃ । ମନ୍ନିଵାସୋଚିତଂ ସ୍ଥାନଂ ଦେହି ତାତାତିଵିସ୍ତୃତମ୍
ଏକ ଦିନ ସମୁଦ୍ରପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ପିତା ସମୁଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ପିତା, ମୋ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ଏବଂ ବଡ଼ ଏକ ନିବାସ ସ୍ଥାନ ଦିଅ।'
ସଂବୁଦ୍ଧ୍ଯ ଵଚନଂ ସୂନୋଃ ସ ଜଗାଦ ମହାର୍ଣଵଃ । ପୁତ୍ର ଦାସ୍ଯାମ୍ଯହଂ ରାଜ୍ଯଂ ତଵ ଵା ଭୁଵି ଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍
ପୁଅଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମହାସମୁଦ୍ର କହିଲେ, 'ପୁଅ, ମୁଁ ତୋତେ ଏମିତି ଏକ ରାଜ୍ୟ ଦେବି, ଯାହା ପୃଥିବୀରେ ଦୁର୍ଲଭ।'
ଅନଂତରଂ ଦୈତ୍ଯଗୁରୁଃ ସମୁଦ୍ରଂ ଭାର୍ଗଵୋ ଗତଃ । ତମାଗତଂ ଵିଲୋକ୍ଯାବ୍ଧିର୍ଵିଧିନା ସମପୂଜଯତ୍
ତାହା ପରେ, ଦେତ୍ୟମାନେଙ୍କ ଗୁରୁ ଭାର୍ଗବ ସମୁଦ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ସମୁଦ୍ର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଅଥ ନଦିପତିଦତ୍ତେ ପ୍ରାପ୍ତସୌଂଦର୍ଯନିର୍ଯନ୍ମଣିମହସି ସ ତସ୍ମିନ୍ନାସନେ ସନ୍ନିଵିଷ୍ଟଃ । ରୁଚିରରୁଚି ସୁମେରୋଃ ସୁଂଦରେ ଶୃଂଗଭାଗେ କମଲଜଇଵ କାଂତିଂ କିଂଚିଦୁଚ୍ଚୈର୍ଜହାର
ତାପରେ, ନଦୀର ମାଳିକା ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ମଣିମୟ ସିଂହାସନରେ ବସି, ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଏପରି ଥିଲା ଯେ, ସୁନ୍ଦର ସୁମେରୁ ପର୍ବତର ଚୂଡ଼ାରେ ବସିଥିବା କମଳର ଜନ୍ମାଙ୍କର ଅଂଶିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ମଧ୍ୟ ଛିନିନେଲେ।
କୃତାଂଜଲିପୁଟୋ ଭୂତ୍ଵା ଵ୍ଯାଜହାରାର୍ଣଵଃ କଵିମ୍ । ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତଵାତ୍ରାଗମନଂ ଵଦ କିଂ କରଵାଣ୍ଯହମ୍
ଅଞ୍ଜଳି ମୁଡ଼ି ଅର୍ଣ୍ଣବ କବିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଆପଣ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି, କହନ୍ତୁ, ମୁଁ କଣ କରିବି?'
ତଦା ଦୈତ୍ଯକୁଲାଚାର୍ଯଃ ପ୍ରାହ ତଂ ସାଗରଂ କଵିଃ । କିଂ ତେନ ଜାତୁ ଜାତେନ ମାତୁର୍ଯୌଵନହାରିଣା
ତେବେ, ଦେତ୍ୟମାନେଙ୍କ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ କବି ସାଗରକୁ କହିଲେ, 'ଏମିତି ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ କଣ ଲାଭ, ଯେଉଁଠି ମାଆଙ୍କର ଯୌବନ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ?'
ପ୍ରରୋହତି ନଯଃ ସ୍ଵସ୍ଯ ଵଂଶସ୍ଯାଗ୍ରେ ଧ୍ଵଜୋ ଯଥା । ତଵାତ୍ମଜୋ ଵିକ୍ରମେଣ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଭୋକ୍ଷ୍ଯତି ଧ୍ରୁଵମ୍
ଯେପରି ଏକ ଝଣ୍ଡା ନିଜ ବଂଶର ଆଗରେ ଉଠିଯାଏ, ସେପରି ତୁମର ପୁଅ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ ନିଶ୍ଚୟ ତିନି ଲୋକର ଶାସନ କରିବେ।
ଜଂବୂଦ୍ଵୀପେ ମହାପୀଠଂ ଯୋଗିନୀଗଣସେଵିତମ୍ । ଆପ୍ଲାଵିତଂ ତ୍ଵଯେଦାନୀଂ ମୁଂଚ ଜାଲଂଧରାଲଯମ୍
ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପରେ ଏକ ମହାନ ଆସନ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ୋଗିନୀମାନେ ସେବା କରନ୍ତି, ଏହିଅବସ୍ଥାରେ ତୁମେ ଏହାକୁ ଜଳରେ ବୁଡ଼ାଇଛ, ଏବେ ଜାଲନ୍ଧରର ଆଶ୍ରୟକୁ ଛାଡ଼।
ତତ୍ର ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛାସ୍ମୈ ତନଯାଯ ମହାର୍ଣଵ । ଅଜେଯଶ୍ଚାପ୍ଯଵଧ୍ଯଶ୍ଚ ତତ୍ରସ୍ଥୋଽଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ହେ ସାଗର, ସେଠାରେ ତୁମର ପୁଅକୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଅ। ସେଠି ରହିଲେ, ସେ ଅଜୟ ଓ ଅମର ହେବେ।
ଏଵମୁକ୍ତୋଽର୍ଣଵଃ ପ୍ରୀତ୍ଯା ଭାର୍ଗଵେଣାଥ ଲୀଲଯା । ଅପାସର୍ପତ୍ସୁତପ୍ରୀତ୍ଯୈ ଜଲେ ସ୍ଥଲମଦର୍ଶଯତ୍
ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସାଗର ଖୁସି ହୋଇ, ମଜାରେ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ ଓ ପୁଅ ପ୍ରେମରେ ଜଳ ମଧ୍ୟରୁ ଭୂମିକୁ ଦେଖାଇଲେ।
ଶତଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣମାଯତଂ ଚ ଶତତ୍ରଯମ୍ । ଦେଶଂ ଜାଲଂଧରଂ ପୁଣ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ନାମ୍ନୈଵ ଵିଶ୍ରୁତମ୍
ସେ ପବିତ୍ର ଦେଶ, ତାଙ୍କର ନାମରେ ଜାଲନ୍ଧର ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତିନିଶ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଓ ଏକଶ ଯୋଜନ ପ୍ରସ୍ତ ଥିଲା।
ଦୈତ୍ଯଵର୍ଯଂ ସମାହୂଯ ମଯଂ ପ୍ରୋଵାଚ ସାଗରଃ । ପୁରଂ ଜାଲଂଧରେ ପୀଠେ କୁରୁ ଜାଲଂଧରାଯ ଵୈ
ସାଗର ଦେଉତା ଦେୟ୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୟାଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, 'ଏହି ଜାଲନ୍ଧର ଆସନରେ ଜାଲନ୍ଧର ପାଇଁ ଏକ ସହର ତିଆରି କର।'
ଅଂଭୋଧିନୈଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଚକ୍ରେ ରତ୍ନମଯଂ ପୁରମ୍ । ପ୍ରାକାରଗୋପୁରଦ୍ଵାରଂ ସୋପାନଗୃହଭୂମିକମ୍
ସାଗରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ରତ୍ନରେ ତିଆରି ଏକ ସହର ଗଢ଼ିଲେ, ଯେଉଁଠି ପ୍ରାଚୀର, ଦ୍ୱାର, ଗୋପୁର, ସିଢ଼ି, ଘର ଓ ମଞ୍ଚ ଥିଲା।
ଯତ୍ରେଂଦ୍ରନୀଲସଂବଦ୍ଧପ୍ରାସାଦତଲ ସଂସ୍ଥିତାଃ । ମେନିରେ ଜଲଦୋଦ୍ଯୋଗଂ ତାଂଡଵସ୍ଥାଃ ଶିଖଂଡିନଃ
ସେଠି ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳରେ ଶୋଭିତ ରାଜମହଳର ଛାଦରେ, ମୟୂରମାନେ ମେଘର ଚଳନକୁ ତାଣ୍ଡବ ଭାବି, ନୃତ୍ୟ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।