ଗଂଧର୍ଵଯକ୍ଷସିଦ୍ଧାସ୍ତୁ ନାରଦସ୍ତୁଂବୁରୁସ୍ତଥା । କିନ୍ନରା ମୁହୁରାଜଗ୍ମୁସ୍ତଥା କିଂନରଯୋଷିତଃ
ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ସିଦ୍ଧମାନେ, ନାରଦ ଓ ତୁମ୍ବୁରୁ, କିନ୍ନର ଏବଂ କିନ୍ନରୀମାନେ ବାରମ୍ବାର ଆସୁଥିଲେ।
ଵାଯୁଶ୍ଚ ଵରୁଣଶ୍ଚୈଵ କୁବେରୋ ଧନଦସ୍ତଥା । ଯମଶ୍ଚାଗ୍ନିର୍ନିର୍ଋତିଶ୍ଚ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଦେଵତାଗଣାଃ
ବାୟୁ, ବରୁଣ, ଧନର ଦେବତା କୁବେର, ଯମ, ଅଗ୍ନି, ନିରୃତି ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲେ।
ଵିମାନସଂସ୍ଥୋ ମଘଵା ଵିମାନସ୍ଥାଃ ସୁରାଂଗନାଃ । ସ୍ଵଵାହନଗତାଦେଵାଃ କୈଲାସଂ ପ୍ରଯଯୁର୍ଜଵାତ୍
ମଘବାନ ତାଙ୍କର ବିମାନରେ ବସିଥିଲେ, ଦେବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ନିଜ ବିମାନରେ ଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କର ନିଜ ନିଜ ଯାନରେ ବସି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ କୈଳାସକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଦଦୃଶୁସ୍ତେ ତତୋ ଦେଵାଃ କୈଲାସଂ ପର୍ଵତୋତ୍ତମମ୍ । ମହୀଧରାଣାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ପୃଥିଵ୍ଯା ଇଵ ମଂଡନମ୍
ତାପରେ ଦେବତାମାନେ କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ପୃଥିବୀର ଶୋଭା।
ସର୍ଵତଃ ସୁଖଦଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ସିଦ୍ଧିରାଶିମିଵସ୍ଥିତମ୍ । ଯତ୍ର ଵୃକ୍ଷାଃ କଲ୍ପଵୃକ୍ଷାଃ ପାଷାଣାଶ୍ଚିଂତିତପ୍ରଦାଃ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ପବିତ୍ରତା ରହିଛି, ଏହା ସିଦ୍ଧିର ଭଣ୍ଡାର ଭଳି ଦେଖାଯାଏ। ସେଠାରେ ଗଛମାନେ ହେଉଛନ୍ତି କଳ୍ପବୃକ୍ଷ, ପଥରମାନେ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରିଲେ ଯାହା ଚାହିଁବେ ଦେଇଥାଏ।
ପୁନ୍ନାଗୈର୍ନାଗଚଂପୈଶ୍ଚ ତିଲକୈର୍ଦେଵଦାରୁଭିଃ । ଅଶୋକୈଃ ପାଟଲୈଶ୍ଚୂତୈର୍ମଂଦାରୈଃ ଶୋଭିତୋ ଗିରିଃ
ସେ ପର୍ବତ ପୁନ୍ନାଗ, ନାଗଚମ୍ପା, ତିଲକ, ଦେବଦାରୁ, ଅଶୋକ, ପାଟଳ, ଆମ୍ବ ଓ ମନ୍ଦାର ଗଛରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ରହିଛି।
ପର୍ଯଂତକଵନାମୋଦଵାହକା ଯତ୍ର ଵାଯଵଃ । ପଂଗୁତ୍ଵଂ ବହୁଚାରେଣ ଯାଂତି ତେ ମଲଯାନିଲାଃ
ସେଠାରେ ବାୟୁମାନେ ଉଦ୍ୟାନର ସୁଗନ୍ଧ ସମସ୍ତ ଚାରିପାଖରେ ଯାଏ; ମଲୟ ପବନ ଦୂର ଦୂରନ୍ତୁ ଘୁଞ୍ଚି ତାଙ୍କର ତୀବ୍ରତା ହରାଇ ଦିଏ।
ଵାପ୍ଯଃ ସ୍ଫଟିକସୋପାନା ହ୍ଯଗାଧ ଵିମଲୋଦକାଃ । ଵୈଡୂର୍ଯନାଲସଂସକ୍ତସୌଵର୍ଣନିଭ ପଂକଜାଃ
ସେଠାରେ ସ୍ଫଟିକ ଶିଳାର ସିଢି ଥିବା ଗଭୀର ଓ ଶୁଭ୍ର ଜଳର ତଳାବ ଅଛି, ସେଠି ବୈଡୂର୍ୟ ତଣ୍ଡି ଲଗା ଥିବା ସୁନା ରଙ୍ଗର ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଖିଳିଛି।
କୁମୁଦାନାଂ ଦ୍ଯୁତିର୍ଯତ୍ର ରାଜତେ ସର୍ଵତୋଦିଶମ୍ । କହ୍ଲାରୈଃ ଶୌଭିତାଵାପ୍ଯଃ ପିନଦ୍ଧାଃ ପଦ୍ମରାଗଵତ୍
ସେଠାରେ କୁମୁଦ ଫୁଲର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଆଲୋକିତ କରେ; କହ୍ଲାର ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ତଳାବଗୁଡ଼ିକୁ ପଦ୍ମରାଗ ମଣିରେ ଘେରାଯାଇଛି।
ହରିନ୍ମଣିନିବଦ୍ଧାଶ୍ଚ ଗୋମେଦୈଃ ସର୍ଵତୋ ଵୃତାଃ । ପଦ୍ମରାଗଶିଲାବଦ୍ଧା ନାନାଧାତୁଵିଚିତ୍ରିତାଃ
ହରିତ ମଣିରେ ବାନ୍ଧାଯାଇଥିବା ଏହି ତଳାବଗୁଡ଼ିକୁ ସମସ୍ତ ପଟେ ଗୋମେଦ ମଣି ଘେରିଛି, ପଦ୍ମରାଗ ଶିଳା ଲଗାଯାଇଛି ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁରେ ଶୋଭିତ।
ଦଦୃଶୁଃ ସୁଂଦରତରଂ ନାକାଧିକଵିନିର୍ମିତମ୍ । କୈଲାସଂ ପର୍ଵତଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତେ ଵିସ୍ମଯଂଗତାଃ
ସେମାନେ କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ସବୁଠାରୁ ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି; ସେହି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପର୍ବତକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ଵିମାନାଦଵତୀର୍ଣାଶ୍ଚ ମଘଵା ଦେଵତାଶ୍ଚ ତାଃ । ଦ୍ଵାରପାଲମଥାଗମ୍ଯ ନଂଦିନଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରୁଵନ୍
ତାପରେ ମଘବାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ବିମାନରୁ ଅବତରିଲେ; ଦ୍ୱାରପାଳ ନନ୍ଦିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ସେମାନେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଭୋ ଭୋ ଗଣଵରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୃଣୁ ମେ ଵାକ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ । ସମାଜ୍ଞାପଯ ଶୀଘ୍ରଂ ତ୍ଵଂ ନୃତ୍ଯାର୍ଥମିହମାଗତମ୍
‘ହେ ଗଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ମୋର କଥା ଶୁଣ; ଦୟାକରି ଶୀଘ୍ର ଜଣାଇଦିଅ ଯେ ଆମେ ଏଠାକୁ ନୃତ୍ୟ ପାଇଁ ଆସିଛୁ।’
ଈଶ୍ଵରଂ ପ୍ରତିଦେଵେଶଂ ସର୍ଵଦେଵୈଃ ସମାଵୃତମ୍ । ଇଂଦ୍ରସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗିରିଶଂ ନଂଦିରବ୍ରଵୀତ୍
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ନନ୍ଦି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଘେରିଥିବା ଦେବତାମାନ୍ୟ ଗିରିଶଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ପ୍ରଭୋଽଯମାଗତଃ ସର୍ଵୈର୍ଦେଵରାଜଃ ପୁରଂଦରଃ । ନୃତ୍ଯାର୍ଥମଥ ତଂ ପ୍ରାହାନଯ ଶୀଘ୍ରଂ ଶଚୀପତିମ୍
‘ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ଦେବରାଜ ପୁରନ୍ଦର ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି; ନୃତ୍ୟ ପାଇଁ ଶଚୀପତିଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଏଠାକୁ ଆଣ।’
ପ୍ରଵେଶଯାମାସ ତଦା ନଂଦୀ ତୈଃ ସହ ଵାସଵମ୍ । ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗିରିଶଂ ଦେଵଂ ତୁଷ୍ଟାଵ ଵୃଷଭଧ୍ଵଜମ୍
ତାପରେ ନନ୍ଦି ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ବାସବଙ୍କୁ ଭିତରକୁ ନେଲେ; ଗିରିଶ ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ବୃଷଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ରଂଭାଦ୍ଯାସ୍ତାସ୍ତଦା ସର୍ଵା ନର୍ତ୍ତକ୍ଯୋ ହରସନ୍ନିଧୌ । ମୃଦଂଗଵୀଣାଵାଦିତ୍ରୈଃ ମୁଦା ନାଟ୍ଯଂ ପ୍ରଚକ୍ରିରେ
ତାପରେ ରମ୍ଭା ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ନୃତ୍ୟଙ୍ଗନାମାନେ ହରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମୃଦଙ୍ଗ, ବୀଣା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ସହାୟତାରେ ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କରିଲେ।
କାଂସ୍ଯଵାଦ୍ଯାନ୍ପ୍ରଗୃହ୍ଯାନ୍ଯା ଵଂଶତାଲାନ୍ସକାହଲାନ୍ । ଚକ୍ରୁସ୍ତା ନୃତ୍ଯସଂରଂଭଂ ସ୍ଵଯଂଦେଵଃ ପୁରଂଦରଃ
ଅନ୍ୟମାନେ କାଂସ୍ୟ, ବାଂଶୀ, ତାଳ ଓ କାହଳ ଧରି ନିଜେ ନୃତ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ଏହି ନୃତ୍ୟରେ ପୁରନ୍ଦର ମଧ୍ୟ ଯୋଗ ଦେଲେ।
ଅତୀଵନର୍ତନଂ ଚକ୍ରେ ସୁଂଦରଂ ଦେଵଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍ । ଈଶ୍ଵରସ୍ତୋଷମାପନ୍ନୋ ଵାସଵଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ସେମାନେ ଏମିତି ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଓ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ ନୃତ୍ୟ କଲେ; ଏହା ଦେଖି ଈଶ୍ୱର ଖୁସି ହେଲେ ଓ ବାସବଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପ୍ରସନ୍ନୋଽହଂ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜାତସ୍ତେ ଵ୍ରିଯତାଂ ଵରଃ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵତି ଦେଵେଶେ ସ୍ଵବାହୁବଲଗର୍ଵିତଃ
‘ମୁଁ ଖୁସି ହେଲି, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗ’, ଦେବତାଙ୍କ ନାୟକ ଏହିପରି କହିଲେ; ଏହା ଶୁଣି ସେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଗର୍ବିତ ହେଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହରଂ ଵାକ୍ଯଂ ସଂଗ୍ରାମଃ ସଵୃତୋ ମଯା । ଯତ୍ର ତ୍ଵତ୍ସଦୃଶୋ ଯୋଦ୍ଧା ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ଦେହି ମେ ପ୍ରଭୋ
ସେ ହରଙ୍କୁ କହିଲେ, ‘ମୋତେ ଏମିତି ଏକ ଯୁଦ୍ଧ ଦିଅ, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ମୋ ସେନାସହିତ ତୁମ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିରୋଧୀ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବି।’
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ନିର୍ଗତୋ ଜିଷ୍ଣୁର୍ଲବ୍ଧ୍ଵା ଶଂଭୋର୍ଵରଂ ପ୍ରଭୋଃ । ତସ୍ମିନ୍ଗତେ ତଦା ଶକ୍ରେ ଗିରିଶୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ଏହିପରି କହି ଓ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇ ଜିତିଥିବା ସେ ଚାଲିଗଲେ; ସେଠାରୁ ଶକ୍ର ଯିବା ପରେ ଗିରିଶ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଗଣା ମେ ଶ୍ରୂଯତାଂ ଵାକ୍ଯଂ ଦେଵରାଜୋଽତିଗର୍ଵିତଃ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା କ୍ରୋଧସଂଯୁକ୍ତୋ ବଭୂଵ ଚ ତତୋ ହରଃ
‘ମୋ ଗଣମାନେ, ମୋ କଥା ଶୁଣ; ଦେବତାଙ୍କ ରାଜା ବହୁତ ଗର୍ବିତ ହୋଇଛନ୍ତି।’ ଏହିପରି କହି ହର କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
ଆଵିରାସୀତ୍ତତଃ କ୍ରୋଧୋ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ୍ପୁରତଃ ସ୍ଥିତଃ । ଘନାନ୍ଧକାରସଦୃଶୋ ମୃଡଂ କ୍ରୋଧସ୍ତତୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ସେଇ କ୍ରୋଧ ରୂପ ଧରି ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ଦଢ଼ି ଦେଖାଦେଲା, ମେଘ ଭଳି କଳା; ସେ କ୍ରୋଧ ମୃଡ଼ଙ୍କୁ କହିଲା।
ଦେହି ମେ ତ୍ଵଂ ହି ସନ୍ଦେଶଂ କିଂ କରୋମି ତଵ ପ୍ରଭୋ । ଉମାପତିସ୍ତଦୋଵାଚ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ଵାସଵଂ ଜଯ
‘ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ, ପ୍ରଭୁ—ମୁଁ କଣ କରିବି?’ ଏହିପରି ପଚାରିଲେ, ଉମାଙ୍କ ପତି କହିଲେ, ‘ତୁମେ ଯାଅ, ବାସବଙ୍କୁ ଜିତ।’
ସ୍ଵର୍ଗସିଂଧୁଂ ସମାସାଦ୍ଯ ସାଗରସ୍ଯ ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋଂତର୍ଦଧେ କ୍ରୋଧୋ ଗଣାସ୍ତେ ଵିସ୍ମଯଂ ଯଯୁଃ
‘ସ୍ୱର୍ଗସିନ୍ଧୁକୁ ପହଞ୍ଚି, ସାଗରର ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରି—’ ଏହିପରି ଆଦେଶ ମିଳିବା ସହ କ୍ରୋଧ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା, ଓ ଗଣମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଈଶାନକଲ୍ପେ ଜାତେ ତୁ କାମେନାର୍ଣଵସଂଗମେ । ନାକସିଂଧୁସ୍ତଦା ମତ୍ତା ସ୍ଵଯୌଵନଭରୋଷ୍ମଣା
ଈଶାନ କଳିଯୁଗରେ, ଯେତେବେଳେ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ସାଗର ଓ ନଦୀ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ସେତେବେଳେ ସ୍ୱର୍ଗସିନ୍ଧୁ ନିଜ ଯୌବନର ତାପରେ ମତ୍ତ ହେଇପଡ଼ିଲେ।
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସିଂଧୁରାଜଶ୍ଚ ଜଲକଲ୍ଲୋଲଵାନଭୂତ୍ । ତଦା ବଭୂଵ ରାଜେଂଦ୍ର ଗଂଗାସାଗରସଂଗମଃ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ନଦୀରାଜା ତାଙ୍କର ତରଙ୍ଗରେ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ହେଲେ; ଏହି ସମୟରେ, ରାଜନ, ଗଙ୍ଗା ଓ ସାଗରର ଏକତ୍ରିକରଣ ହେଲା।
ମହାନଦୀ ତଦା ପ୍ରାପ୍ଯ ରେମେ ଚାତ୍ମବଲେନ ଚ । ଅତ୍ରାଂତରେ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ବଭୂଵ ସୁଭଟସ୍ତତଃ
ମହାନଦୀକୁ ପାଇ ତିନି ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ଏହି ମଧ୍ୟରେ ସାଗରରୁ ଏକ ଶୂରବୀର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ସୂନୁସ୍ତସ୍ଯାଂ ମହାନଦ୍ଯାଂ ସମୁଦ୍ରାଦଭଵଦ୍ବଲୀ । ମହାର୍ଣଵତନୂଜେନ ଜାତମାତ୍ରେଣ ପାର୍ଥିଵ
ସେଇ ମହାନଦୀରୁ, ସାଗର ଶରୀରରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ରାଜନ।