ଯତ୍ର ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରୋ ଦେଵସ୍ତିଷ୍ଠତ୍ଯେଵ ନ ସଂଶଯଃ । ଏକସ୍ମିନ୍ନଵସରେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ସୁତପସ୍ତପ୍ତଵାନହମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କର ନାଥ, ଦେବତା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବସିଛନ୍ତି—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏକ ସମୟରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ତିବ୍ର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲି।
ତଦା ନାରାଯଣୋ ଦେଵୋ ଭକ୍ତାନାଂ ହି କୃପାକରଃ । ଅଵ୍ଯଯଃ ପୁରୁଷଃ ସାକ୍ଷାଦୀଶ୍ଵରୋ ଗରୁଡଧ୍ଵଜଃ । ସୁପ୍ରସନ୍ନୋଽବ୍ରଵୀନ୍ମାଂ ଵୈ ଵରଂ ଵରଯ ସୁଵ୍ରତ
ସେତେବେଳେ ଭକ୍ତଙ୍କୁ କୃପା କରୁଥିବା, ଅବିନାଶୀ, ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ପୁରୁଷ, ଗରୁଡ଼ ଧ୍ୱଜ ଧାରୀ ନାରାୟଣ ଦେବତା ମୋପରେ ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ—'ନିଶ୍ଚଳ ବ୍ରତଧାରୀ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗ।'
ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ-। ଯଦ୍ଯଦୀପ୍ସସି ଦେଵ ତ୍ଵଂ ତଂ ତଂ କାମଂ ଦଦାମ୍ଯହମ୍ । ତ୍ଵଂ କୈଲାସଵିଭୁଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ରୁଦ୍ରୋ ଵୈ ଵିଶ୍ଵପାଲକଃ
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ—'ହେ ଦେବତା, ତୁମେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କର, ସେଇ ଇଚ୍ଛାକୁ ମୁଁ ପୂରଣ କରିବି। ତୁମେ କୈଳାସର ନାଥ, ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ରୁଦ୍ର, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ରକ୍ଷକ।'
ରୁଦ୍ର ଉଵାଚ-। ଅଲଂ ଗୃହ୍ଣାମି ଭୋ ଦେଵ ସୁପ୍ରସନ୍ନୋ ଜନାର୍ଦନ । ଦ୍ଵୌ ଵରୌ ମମ ଦୀଯେତାଂ ଯଦି ଦାତୁଂ ତ୍ଵମିଚ୍ଛସି
ରୁଦ୍ର କହିଲେ—'ହେ ଦେବତା, ଆପଣ ଯେପରି ଖୁସି ହୋଇଛନ୍ତି, ମୁଁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି। ଯଦି ଆପଣ ଦେବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ଦୁଇଟି ଆଶୀର୍ବାଦ ମୋତେ ଦିଅନ୍ତୁ।'
ତଵ ଭକ୍ତିଃ ସଦୈଵାସ୍ତୁ ଭକ୍ତରାଜୋ ଭଵାମ୍ଯହମ୍ । ସର୍ଵେ ଲୋକା ବ୍ରୁଵଂତ୍ଵେଵମଯଂ ଭକ୍ତଃ ସଦୈଵ ହି
ତୁମର ଭକ୍ତି ସଦା ମୋରେ ରହୁ। ମୁଁ ତୁମର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତ ହେଉ। ସମସ୍ତ ଲୋକ କହୁନ୍ତୁ—'ଏହିଯେ ସଦା ଭକ୍ତ।'
ତଵ ପ୍ରସାଦାଦ୍ଦେଵେଶ ମୁକ୍ତିଦାତା ଭଵାମ୍ଯହମ୍ । ଯେ ଲୋକା ମାଂ ଭଜିଷ୍ଯଂତି ତେଷାଂ ଦାତା ନ ସଂଶଯଃ
ହେ ଦେବତାଙ୍କର ନାଥ, ତୁମର କୃପାରେ ମୁଁ ମୁକ୍ତି ଦେଇପାରିବା ହେଉ। ଯେଉଁ ଲୋକେ ମୋତେ ପୂଜିବେ, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ଦେବାଳୁ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ଲୋକେ ଚୈଵ ଭଵାମ୍ଯହମ୍ । ଯସ୍ଯାହଂ ଵରଦାତା ତୁ ତସ୍ଯ ମୁକ୍ତିର୍ଭଵେତ୍ପ୍ରଭୋ
ମୁଁ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ବୋଲି ପରିଚିତ ହେବି। ଯାହା ପାଇଁ ମୁଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ପାଇବ।
ଜଟିଲୋ ଭସ୍ମଲିପ୍ତାଂଗୋ ହ୍ଯହଂ ଵୈ ତଵ ସଂନିଧୌ । ତଵ ଚରଣପ୍ରସାଦେନ ଲୋକେ ଖ୍ଯାତୋ ଭଵାମ୍ଯହମ୍
ମୁଁ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ଜଟାଧାରୀ ଓ ଭସ୍ମ ଲେପିଥିବା ଦେହରେ ରହିବି। ତୁମର ପାଦପଦ୍ମର କୃପାରେ ମୁଁ ଲୋକେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବି।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଏକଦା ନାରଦୋ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ପାଂଡଵାନ୍ଦୁଃଖକର୍ଶିତାନ୍ । ଯଯୌ କାମ୍ଯଵନଂ ଵିପ୍ରଃ ସତ୍କୃତସ୍ତୈର୍ଯଥାଵିଧି
ସୂତ କହିଲେ—ଏକଦିନ ନାରଦ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ କାମ୍ୟବନକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯଥାଯଥିଭାବେ ସମ୍ମାନ କରାଗଲା।
ଅଥ ନତ୍ଵା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ ହ । ଭଗଵନ୍କର୍ମଣା କେନ ଦୁଃଖାବ୍ଧୌ ପତିତା ଵଯମ୍
ତାପରେ, ମହାମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରିଲେ—'ହେ ଭଗବାନ, କେଉଁ କର୍ମର ଫଳରେ ଆମେ ଏହି ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରରେ ପଡ଼ିଛୁ?'
ତମୁଵାଚ ଋଷିର୍ଦୁଃଖଂ ତ୍ଯଜ ତ୍ଵଂ ପାଂଡୁନଂଦନ । ସୁଖଦୁଃଖସମାହାରେ ସଂସାରେ କଃ ସୁଖୀ ନରଃ
ସେ ଋଷି କହିଲେ—'ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ, ଦୁଃଖ ଛାଡ଼। ଏହି ସଂସାରରେ ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ ମିଶିଛି, ଏଠାରେ କିଏ ସତ୍ୟରେ ସୁଖୀ?'
ଈଶ୍ଵରୋପି ହି ନ ସ୍ଥାଯୀ ପୀଡ୍ଯତେ ଦେହସଂଚଯୈଃ । ନ ଦୁଃଖରହିତଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଦେହୀ ଦୁଃଖସହୋ ଯତଃ
ଈଶ୍ୱର ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାୟୀ ନୁହଁନ୍ତି, ଦେହର ଭାରରେ ପୀଡ଼ିତ। କୌଣସି ଦେହୀ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖ ସହିବାକୁ ପଡ଼େ।
ଶରୀରଂ ସଵିତୁର୍ଯସ୍ମାଦ୍ରାହୁସ୍ତଦ୍ଗ୍ରସତେ ବଲୀ । ରାହୋରପି ଶିରଶ୍ଛିନ୍ନଂ ଶୌରିଣାମୃତଭୋଜନେ
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାହୁ ଗ୍ରସିଥାଏ, ଏହା କୁହାଯାଏ। ରାହୁଙ୍କର କଟା ମୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ଅମୃତ ଭୋଜନ ବେଳେ ଶୌରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଖାଇଦିଆଯାଇଥିଲା।
ସୋଽପି ଶାର୍ଙ୍ଗଧରୋ ଦେଵଃ କ୍ଷିପ୍ତଃ ସାଗରଗହ୍ଵରେ । ଜାଲଂଧରେଣ ଵୀରେଣ ନିହତଃ ସୋଽପି ଶଂଭୁନା
ଶାର୍ଙ୍ଗଧର ଦେବତାକୁ ମଧ୍ୟ ସାଗରର ଗଭୀରରେ ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଇଥିଲା। ତାଙ୍କୁ ବୀର ଜାଲନ୍ଧର ହତ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ସେଇ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କୁ ଶମ୍ଭୁ ମାରିଥିଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ-। କୋଽସୌ ଜାଲଂଧରୋ ଵୀରଃ କସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ କୁତୋ ବଲୀ । କଥଂ ଜାଲଂଧରଂ ସଂଖ୍ଯେ ହତଵାନ୍ଵୃଷଭଧ୍ଵଜଃ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରିଲେ—'ଏହି ଜାଲନ୍ଧର କିଏ? କାହାର ପୁଅ? ସେ କେଉଁଠୁ ଏତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ? ବୃଷଭଧ୍ୱଜ କିପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଜାଲନ୍ଧରକୁ ହତ କଲେ?'
ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ସମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଵିସ୍ତରେଣ ତପୋଧନ । ରାଜ୍ଞା ସ ଏଵ ମୁକ୍ତସ୍ତୁ କଥଯାମାସ ନାରଦଃ
ଏ ସବୁ କଥା ଏକେକାରେ ମୋତେ କୁହ, ହେ ତପସ୍ୟାରେ ଧନୀ। ରାଜାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ନାରଦ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ଶୃଣୁ ଭୂପ କଥାଂ ଦିଵ୍ଯାମଶେଷାଘୌଘନାଶିନୀମ୍ । ଈଶାନସିଂଧୁସୂନ୍ଵୋଶ୍ଚ ସଂଗ୍ରାମଂ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍
ନାରଦ କହିଲେ—'ହେ ରାଜା, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା ଦିବ୍ୟ କଥା ଶୁଣ। ଈଶାନ ଓ ସମୁଦ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଯୁଦ୍ଧର କଥା ଶୁଣ।'
ଏକଦା ଗିରିଶଂ ସ୍ତୋତୁଂ ପ୍ରଯଯୌ ପାକଶାସନଃ । ଅପ୍ସରୋଗଣସଂକୀର୍ଣୋ ଦେଵୈର୍ବହୁଭିରାଵୃତଃ
ଏକଦିନ ଇନ୍ଦ୍ର, ଅନେକ ଅପ୍ସରା ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଗିରିଶଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଗଲେ।
ଗଂଧର୍ଵୈରାଵୃତୋ ଦେଵସ୍ତଂତ୍ରୀଶିକ୍ଷାସୁ କୋଵିଦୈଃ । ରଂଭା ତିଲୋତ୍ତମା ରାମା କର୍ପୂରାକଦଲୀ ତଥା
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ତାନପତ୍ର ବାଜାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ। ରମ୍ଭା, ତିଲୋତ୍ତମା, ରାମା, କର୍ପୂର ଏବଂ ଅକଦଳୀ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ମଦନା ଭାରତୀ କାମା ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତାଃ । ନର୍ତକ୍ଯଶ୍ଚ ତଥା ଚାନ୍ଯାଃ ସମାଜଗ୍ମୁଃ ସୁରାଂତିକମ୍
ମଦନା, ଭାରତୀ, କାମା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନୃତ୍ୟଙ୍ଗନାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେବମଣ୍ଡଳୀରେ ଆସି ଯୋଗ ଦେଲେ।
ଗଂଧର୍ଵଯକ୍ଷସିଦ୍ଧାସ୍ତୁ ନାରଦସ୍ତୁଂବୁରୁସ୍ତଥା । କିନ୍ନରା ମୁହୁରାଜଗ୍ମୁସ୍ତଥା କିଂନରଯୋଷିତଃ
ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ସିଦ୍ଧମାନେ, ନାରଦ ଓ ତୁମ୍ବୁରୁ, କିନ୍ନର ଏବଂ କିନ୍ନରୀମାନେ ବାରମ୍ବାର ଆସୁଥିଲେ।
ଵାଯୁଶ୍ଚ ଵରୁଣଶ୍ଚୈଵ କୁବେରୋ ଧନଦସ୍ତଥା । ଯମଶ୍ଚାଗ୍ନିର୍ନିର୍ଋତିଶ୍ଚ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଦେଵତାଗଣାଃ
ବାୟୁ, ବରୁଣ, ଧନର ଦେବତା କୁବେର, ଯମ, ଅଗ୍ନି, ନିରୃତି ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲେ।
ଵିମାନସଂସ୍ଥୋ ମଘଵା ଵିମାନସ୍ଥାଃ ସୁରାଂଗନାଃ । ସ୍ଵଵାହନଗତାଦେଵାଃ କୈଲାସଂ ପ୍ରଯଯୁର୍ଜଵାତ୍
ମଘବାନ ତାଙ୍କର ବିମାନରେ ବସିଥିଲେ, ଦେବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ନିଜ ବିମାନରେ ଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କର ନିଜ ନିଜ ଯାନରେ ବସି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ କୈଳାସକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଦଦୃଶୁସ୍ତେ ତତୋ ଦେଵାଃ କୈଲାସଂ ପର୍ଵତୋତ୍ତମମ୍ । ମହୀଧରାଣାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ପୃଥିଵ୍ଯା ଇଵ ମଂଡନମ୍
ତାପରେ ଦେବତାମାନେ କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ପୃଥିବୀର ଶୋଭା।
ସର୍ଵତଃ ସୁଖଦଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ସିଦ୍ଧିରାଶିମିଵସ୍ଥିତମ୍ । ଯତ୍ର ଵୃକ୍ଷାଃ କଲ୍ପଵୃକ୍ଷାଃ ପାଷାଣାଶ୍ଚିଂତିତପ୍ରଦାଃ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ପବିତ୍ରତା ରହିଛି, ଏହା ସିଦ୍ଧିର ଭଣ୍ଡାର ଭଳି ଦେଖାଯାଏ। ସେଠାରେ ଗଛମାନେ ହେଉଛନ୍ତି କଳ୍ପବୃକ୍ଷ, ପଥରମାନେ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରିଲେ ଯାହା ଚାହିଁବେ ଦେଇଥାଏ।
ପୁନ୍ନାଗୈର୍ନାଗଚଂପୈଶ୍ଚ ତିଲକୈର୍ଦେଵଦାରୁଭିଃ । ଅଶୋକୈଃ ପାଟଲୈଶ୍ଚୂତୈର୍ମଂଦାରୈଃ ଶୋଭିତୋ ଗିରିଃ
ସେ ପର୍ବତ ପୁନ୍ନାଗ, ନାଗଚମ୍ପା, ତିଲକ, ଦେବଦାରୁ, ଅଶୋକ, ପାଟଳ, ଆମ୍ବ ଓ ମନ୍ଦାର ଗଛରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ରହିଛି।
ପର୍ଯଂତକଵନାମୋଦଵାହକା ଯତ୍ର ଵାଯଵଃ । ପଂଗୁତ୍ଵଂ ବହୁଚାରେଣ ଯାଂତି ତେ ମଲଯାନିଲାଃ
ସେଠାରେ ବାୟୁମାନେ ଉଦ୍ୟାନର ସୁଗନ୍ଧ ସମସ୍ତ ଚାରିପାଖରେ ଯାଏ; ମଲୟ ପବନ ଦୂର ଦୂରନ୍ତୁ ଘୁଞ୍ଚି ତାଙ୍କର ତୀବ୍ରତା ହରାଇ ଦିଏ।
ଵାପ୍ଯଃ ସ୍ଫଟିକସୋପାନା ହ୍ଯଗାଧ ଵିମଲୋଦକାଃ । ଵୈଡୂର୍ଯନାଲସଂସକ୍ତସୌଵର୍ଣନିଭ ପଂକଜାଃ
ସେଠାରେ ସ୍ଫଟିକ ଶିଳାର ସିଢି ଥିବା ଗଭୀର ଓ ଶୁଭ୍ର ଜଳର ତଳାବ ଅଛି, ସେଠି ବୈଡୂର୍ୟ ତଣ୍ଡି ଲଗା ଥିବା ସୁନା ରଙ୍ଗର ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଖିଳିଛି।
କୁମୁଦାନାଂ ଦ୍ଯୁତିର୍ଯତ୍ର ରାଜତେ ସର୍ଵତୋଦିଶମ୍ । କହ୍ଲାରୈଃ ଶୌଭିତାଵାପ୍ଯଃ ପିନଦ୍ଧାଃ ପଦ୍ମରାଗଵତ୍
ସେଠାରେ କୁମୁଦ ଫୁଲର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଆଲୋକିତ କରେ; କହ୍ଲାର ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ତଳାବଗୁଡ଼ିକୁ ପଦ୍ମରାଗ ମଣିରେ ଘେରାଯାଇଛି।
ହରିନ୍ମଣିନିବଦ୍ଧାଶ୍ଚ ଗୋମେଦୈଃ ସର୍ଵତୋ ଵୃତାଃ । ପଦ୍ମରାଗଶିଲାବଦ୍ଧା ନାନାଧାତୁଵିଚିତ୍ରିତାଃ
ହରିତ ମଣିରେ ବାନ୍ଧାଯାଇଥିବା ଏହି ତଳାବଗୁଡ଼ିକୁ ସମସ୍ତ ପଟେ ଗୋମେଦ ମଣି ଘେରିଛି, ପଦ୍ମରାଗ ଶିଳା ଲଗାଯାଇଛି ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁରେ ଶୋଭିତ।