ସେତୁବଂଧସ୍ଯ ଚାଖ୍ଯାନଂ ଶ୍ରୀରାମେଶ୍ଵରଜଂ ତଥା । ତ୍ର୍ଯଂବକସ୍ଯ ଚ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ପଂଚଵଟ୍ଯାଶ୍ଚ ଯତ୍ଫଲମ୍
ସେତୁବନ୍ଧ ଗଠନର କଥା, ଶ୍ରୀରାମେଶ୍ୱର ଓ ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କ ମହିମା, ପଞ୍ଚବଟୀର ଫଳ ବିଷୟରେ ଅଛି।
ଦଂଡକାରଣ୍ଯମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଶୃଣୁ ଵାଡଵସତ୍ତମ । ଦଂଡକାରଣ୍ଯମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ନୃସିଂହୋତ୍ପତ୍ତିକାରଣମ୍
ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟର ମହିମା ଶୁଣ, ହେ ବଡ଼ ଅଗ୍ନିଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟର ମହିମା ଓ ନୃସିଂହଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିର କାରଣ ଅଛି।
ଗୀତାଯାଶ୍ଚୈଵ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ତଥା ଭାଗଵତସ୍ଯ ଚ । କାଲିଂଦ୍ଯାଶ୍ଚୈଵ ମାହାତ୍ମ୍ଯମିନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥସ୍ଯ ଵର୍ଣନମ୍
ଗୀତା ଓ ଭାଗବତର ମହିମା, କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀର ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥର ବିବର୍ଣ୍ଣନ ଅଛି।
ରୁକ୍ମାଂଗଦଚରିତ୍ରଂ ତୁ ମହିମା ଵୈଷ୍ଣଵସ୍ଯ ଚ । ଵୈଷ୍ଣଵେ ହ୍ଯେକଭୁକ୍ତେ ତୁ ଶୃଣୁ ଵାଡଵସତ୍ତମ
ରୁକ୍ମାଙ୍ଗଦଙ୍କ କଥା ଓ ବୈଷ୍ଣବଙ୍କ ମହିମା, ବୈଷ୍ଣବରେ ଏକମାତ୍ର ଭୋଗ ଦେଇବା ମହତ୍ତ୍ୱ ଶୁଣ, ହେ ବଡ଼ ଅଗ୍ନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସସାଗରାଂ ଚ ପୃଥିଵୀଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଚୈଵ ତୁ ଯତ୍ଫଲମ୍ । ତତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ଭୁକ୍ତେ ହ୍ଯେକେ ତୁ ଵୈଷ୍ଣଵେ
ପୃଥିବୀ ସହ ସମୁଦ୍ର ଦାନ କଲେ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ଭୋଜନ ଭକ୍ଷଣ କଲେ ମିଳିଯାଏ।
ସାତ୍ଵିକାଃ ସତ୍ତ୍ଵସଂପନ୍ନା ରାଜସାଃ କାମୁକାଃ ସ୍ମୃତାଃ । ତାମସା ଅଧମାଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ଵୈଷ୍ଣଵାନାଂ ତୁ ଲକ୍ଷଣମ୍
ଯେମାନେ ସାତ୍ତ୍ୱିକ, ସେମାନେ ପବିତ୍ର ଗୁଣରେ ଭରପୂର; ରାଜସିକ ଲୋକମାନେ ଆସକ୍ତି ଓ ଇଚ୍ଛାରେ ତଳମୁଳ; ତାମସିକ ଲୋକମାନେ ଅଧମ ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ। ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତଙ୍କର ଏହି ଲକ୍ଷଣ।
ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵୈଷ୍ଣଵା ଯେ ତୁ ଵେଦଧର୍ମପରାଯଣାଃ । ତେଷାଂ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥୋକ୍ତଂ ଚୈଵ ନାରଦ
ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭଜନ୍ତି ଓ ବେଦ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ନାରଦ।
ଵିଷ୍ଣୁନିଂଦାରତା ଯେ ଵୈ ଦ୍ରଵ୍ଯଲୋଭେନ ସତ୍ତମ । ତେଷାଂ ପାପଂ ତୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସାଂପ୍ରତଂ ଋଷିସତ୍ତମ
ଯେମାନେ ଧନଲୋଭରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କର ପାପ କଥା ବର୍ତ୍ତମାନ କହିବି, ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଜ୍ଵାଲାମୁଖ୍ଯାସ୍ତଥାଖ୍ଯାନଂ ହିମଶୈଲେକ୍ଷଣଂ ତଥା । ବ୍ରହ୍ମୋତ୍ପତ୍ତିସ୍ତୁ ଵୈ ଯତ୍ର ତଂ ପ୍ରଦେଶଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ଜ୍ୱାଳାମୁଖୀର କଥା, ହିମଶୈଳର ବର୍ଣ୍ଣନା, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ହୋଇଥିଲା, ସେ ସ୍ଥାନର କଥା ମୁଁ କହିବି।
କାଯସ୍ଥାନାଂ ସମୁତ୍ପତିର୍ଗଯାଵ୍ଯାଖ୍ଯାନମେଵ ଚ । ଗଦାଧରସ୍ଵରୂପଂ ଚ ଫଲ୍ଗୁଵର୍ଣନମେଵ ଚ 6.1.
କାୟସ୍ଥମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି, ଗୟାର ବ୍ୟାଖ୍ୟା, ଗଦାଧରଙ୍କ ରୂପ ଓ ଫଳ୍ଗୁ ନଦୀର ବର୍ଣ୍ଣନା—
ଏତେଷାଂ ଚୈଵ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ପାଦ୍ମେ ଦୃଷ୍ଟଂ ତଥା ଶ୍ରୁତମ୍ । ମହାବୋଧସ୍ଵରୂପଂ ଚ ସକଲ୍କେର୍ଯଶ ଏଵ ଚ
ଏହାମାନଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ, ପଦ୍ମପୁରାଣରେ ଦେଖିବାକୁ ଓ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ, ମହାଜ୍ଞାନର ସ୍ୱରୂପ ଏବଂ ସକଳକେରୀର କୀର୍ତ୍ତି—
ରାମଗଯାଯା ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ତଥା ପ୍ରେତଶିଲାଭଵମ୍ । ବ୍ରହ୍ମଣଶ୍ଚ ତଥାଖ୍ଯାନଂ ଶିଲାଖ୍ଯାନଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ରାମଗୟାର ମହତ୍ତ୍ୱ, ପ୍ରେତଶିଳାର ଉତ୍ପତ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କଥା ଓ ଶିଳାର କଥା ମୁଁ କହିବି।
ବ୍ରହ୍ମଯୋନେସ୍ତଥାଖ୍ଯାନମକ୍ଷଯାଖ୍ଯ ଵଟସ୍ଯ ଚ । ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ତତ୍ର ମହତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଯତ୍ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ବ୍ରହ୍ମାୟୋନି ଓ ଅକ୍ଷୟ ବଟବୃକ୍ଷର କଥା, ସେଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସେ ସବୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।
ମହେଶ୍ଵରକୃତାଂ ଭକ୍ତିଂ ଵିଷ୍ଣୁନା ଚ ମହାତ୍ମନା । ଅଦ୍ଯାପି କାଶ୍ଯାଂ ଜପତି ମହାରୁଦ୍ରୋ ହ୍ଯନାମଯମ୍
ମହେଶ୍ୱର ଓ ମହାତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କରାଯାଇଥିବା ଭକ୍ତି, ଏଉଁ ଭକ୍ତିକୁ ଆଜି ମଧ୍ୟ କାଶୀରେ ମହାରୁଦ୍ର ନିରୋଗ ଭାବେ ଜପ କରୁଛନ୍ତି।
ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଚ ତତୋ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ସାଗରସ୍ଯ ହି ନାରଦ । ତିଲତର୍ପଣଜଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଯଵଜଂ ପୁଣ୍ଯମେଵ ଚ
ତାପରେ ମୁଁ ସାଗରର ମହତ୍ତ୍ୱ, ନାରଦ, ଏବଂ ତିଳ ଓ ଯବ ଦ୍ୱାରା ତର୍ପଣ କଲେ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସେଥିର କଥା କହିବି।
ତୁଲସୀଦଲସଂଯୁକ୍ତଂ ତର୍ପଣଂ ଦେଵଜଂ ତଥା । ତନ୍ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥୋକ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ମମ
ତୁଳସୀ ପତ୍ର ସହିତ ଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେବା, ଏହାର ମହତ୍ତ୍ୱ ମୁଁ କହିବି, ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ କହିଥିଲେ।
ଶଂଖନାଦସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଚାସଂଖ୍ଯସଂଜ୍ଞକମ୍
ଶଂଖଧ୍ୱନିର ମହତ୍ତ୍ୱ, ଯାହାର ପୁଣ୍ୟ ଅପାର।
ରଵେର୍ଵାରସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଯୋଗସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁସଂଜ୍ଞିନଃ । ଵୈଧୃତସ୍ଯ ଚ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵ୍ଯତୀପାତସ୍ଯ ଵୈ ତଥା
ସୂର୍ଯ୍ୟବାରର ମହତ୍ତ୍ୱ, ବିଷ୍ଣୁ ନାମକ ଯୋଗର ମହତ୍ତ୍ୱ, ବୈଧୃତି ଓ ବ୍ୟତୀପାତର ମହତ୍ତ୍ୱ ମଧ୍ୟ।
ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥୋକ୍ତଂ ଚୈଵ ନାରଦ । ଅନ୍ନଦାନଂ ଵସ୍ତ୍ରଦାନଂ ଭୂମିଦାନଂ ତଥୈଵ ଚ
ଏସବୁ କଥା, ଯେପରି କହାଯାଇଛି, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ନାରଦ; ଅନ୍ନଦାନ, ବସ୍ତ୍ରଦାନ ଓ ଭୂମିଦାନ।
ଶଯ୍ଯାଦାନଂ ଚ ଗୋଦାନଂ ତଥା ଵୃଷଭମେଵ ଚ । ଜନ୍ମାଷ୍ଟମ୍ଯାଶ୍ଚ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ମତ୍ସ୍ଯମାହାତ୍ମ୍ଯମେଵ ଚ
ଶଯ୍ୟା ଦାନ, ଗୋ ଦାନ ଓ ବୃଷଭ ଦାନ; ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀର ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ମତ୍ସ୍ୟ ଅବତାରର ମହତ୍ତ୍ୱ।
କୂର୍ମମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ତତ୍ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଵାରାହସ୍ଯ ତଥୈଵ ଚ । ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଚ ଗଵାଦୀନାଂ ଦାନାନାଂ ପ୍ରଵଦାମ୍ଯହମ୍
କୂର୍ମ ଅବତାରର ମହତ୍ତ୍ୱ, ବାରାହ ଅବତାରର ମହତ୍ତ୍ୱ, ଗୋ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନର ମହତ୍ତ୍ୱ ମୁଁ କହିବି।
ପ୍ରହ୍ଲାଦମୁଖଭକ୍ତା ଯେ ଯେ କେଚିଦ୍ଭୁଵି ଵିଶ୍ରୁତାଃ । ତନ୍ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ତତୋ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଶୃଣୁ ଦେଵର୍ଷିସତ୍ତମ
ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଆଦି ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଭକ୍ତ ଭୂମିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେମାନଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ପରେ ମୁଁ କହିବି; ଶୁଣ, ଦେବଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଜାଗରେ ମହିମା ଚୈଵ ଦୀପଦାନେ କୃତେ ଚ ଯତ୍ । ପ୍ରହରେଷୁ ପୃଥକ୍ପୂଜାଫଲଂ ଦେଵର୍ଷିସତ୍ତମ
ଓ ଦେବ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ରାତିରେ ଜାଗିବା, ଦୀପ ଦାନ କରିବା, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରହରରେ ଅଲଗା ଭାବରେ ପୂଜା କରିବାରୁ ଯେତେ ଉପକାର ମିଳେ—
ପର୍ଶୁରାମସ୍ଯ ଚାଖ୍ଯାନଂ ରେଣୁକାଯା ଵଧସ୍ତଥା । ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଭୂମିଦାନଂ ରାମେଣୈଵ ଚ ଯତ୍କୃତମ୍
ପରଶୁରାମଙ୍କ କଥା, ରେଣୁକାଙ୍କ ହତ୍ୟା, ଏବଂ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଭୂମି ଦାନ—
ରାମସ୍ଯାଶ୍ରମଜଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଵଦାମ୍ଯହମଶେଷତଃ । ନର୍ମଦାଯାସ୍ତଥାଖ୍ଯାନଂ ପୁଣ୍ଯପୂଜନଯୋସ୍ତଥା
ରାମଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ କରାଯାଇଥିବା ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକୁ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବି; ଏହିପରି ନର୍ମଦା ନଦୀର କଥା ଓ ତାହାର ପୂଜାର ଉପକାର ମଧ୍ୟ କହିବି।
ଦାନଂ ଵେଦପୁରାଣାନାମାଶ୍ରମାଣାଂ ନିରୂପଣମ୍ । ହିରଣ୍ଯଦାନପୁଣ୍ଯଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମାଂଡଦାନମେଵ ଚ
ବେଦ ଓ ପୁରାଣ ଦାନ, ଆଶ୍ରମଗୁଡିକର ବିବରଣୀ, ସୁନା ଦାନର ଉପକାର, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଦାନ—
ପଦ୍ମପୁରାଣଦାନଂ ଚ ଖଂଡାନାଂ ଵ୍ଯକ୍ତଯସ୍ତଥା । ପ୍ରଥମଂ ସୃଷ୍ଟିଖଂଡଂ ଚ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଭୂମିଖଂଡକମ୍
ପଦ୍ମ ପୁରାଣ ଦାନ, ତାହାର ଖଣ୍ଡଗୁଡିକର ବିବରଣୀ; ପ୍ରଥମ ଖଣ୍ଡ ହେଉଛି ସୃଷ୍ଟି ଖଣ୍ଡ, ଦ୍ୱିତୀୟ ହେଉଛି ଭୂମି ଖଣ୍ଡ।
ସ୍ଵର୍ଗଖଂଡଂ ତୃତୀଯଂ ଚ ତୁର୍ଯଂ ପାତାଲସଂଜ୍ଞକମ୍ । ଉତ୍ତରଂ ପଂଚମଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଖଂଡାନ୍ଯନୁକ୍ରମେଣ ଵୈ
ତୃତୀୟ ହେଉଛି ସ୍ୱର୍ଗ ଖଣ୍ଡ, ଚତୁର୍ଥ ହେଉଛି ପାତାଳ ନାମକ ଖଣ୍ଡ, ପଞ୍ଚମ ହେଉଛି ଉତ୍ତର ଖଣ୍ଡ; ଏଭଳି ଖଣ୍ଡଗୁଡିକୁ କ୍ରମରେ ବିବରଣା କରାଯାଇଛି।
ଏତତ୍ପଦ୍ମପୁରାଣଂ ତୁ ଵ୍ଯାସେନ ତୁ ମହାତ୍ମନା । କୃତଂ ଲୋକହିତାର୍ଥାଯ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଯସେ ତଥା
ଏହି ପଦ୍ମ ପୁରାଣ ମହାତ୍ମା ବ୍ୟାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କ ଭଲର ପାଇଁ ରଚିତ।
ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ପୁଣ୍ଯଜନନଂ ତୀଵ୍ରଦାରିଦ୍ର୍ଯନାଶନମ୍ । ମୋକ୍ଷଦଂ ସୁଖଦଂ ଚାଶୁ କଲ୍ଯାଣପ୍ରଦମଵ୍ଯଯମ୍ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦାନଂ ତଥା କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଧିନା ତତ୍ର ନାରଦ
ଏହା ଶୂଦ୍ରମାନେଙ୍କୁ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ଭୟଙ୍କର ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦୂର କରେ, ମୁକ୍ତି ଓ ସୁଖ ଶୀଘ୍ର ଦେଇଥାଏ, ଅବିନାଶୀ କଳ୍ୟାଣ ଦେଇଥାଏ; ଏହା ଶୁଣିଲା ପରେ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ, ଓ ନାରଦ।