ଭାରଦ୍ଵାଜଗୃହଂ ପୁଣ୍ଯମନଂତଗୁଣସେଵିତମ୍ । ରତିକଂଦର୍ପସଂକାଶ ଦାସୀଦାସଶତାନ୍ଵିତମ୍
ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଘର ପବିତ୍ର ଏବଂ ଅନେକ ଗୁଣରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ରତି ଓ କାମର ଅଲୋକରେ ଦୀପ୍ତ, ଶତଶତ ଦାସୀ ଓ ଦାସରେ ଭରିଥିଲା।
ନାନୋପକରଣୋପେତଂ ଭାରଦ୍ଵାଜଗୃହଂ ଶୁଭମ୍ । ତସ୍ଯ ଚାଂତର୍ଗତଃ ସୌଧସ୍ତତ୍ରାଂତର୍ଗୃହଵାଟିକାଃ
ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଶୁଭ୍ର ଘର ବିଭିନ୍ନ ଉପକରଣରେ ସଜିଥିଲା; ଘର ଭିତରେ ଉଚ୍ଚ ମହଳ ଓ ଅନ୍ତଃପୁର ଉଦ୍ୟାନ ଥିଲା।
ଅଷ୍ଟୌ ତନ୍ମଧ୍ଯତୋ ହ୍ଯେକଂ ଗୃହଂ ପରମଶୋଭନମ୍ । ଚତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ ମହାଦେଵ ଗୃହପ୍ରାସାଦଶୋଭିତମ୍
ଏହି ଆଠଟି ଘର ମଧ୍ୟରୁ ମଧ୍ୟଭାଗର ଏକ ଘର ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶୋଭାମୟ ଥିଲା; ଚାରିଦିଗରେ ମହଳ ଓ ପ୍ରାସାଦ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ପ୍ରତିଦେଵଗୃହଂ ଶ୍ଯାମା ତୌର୍ଯ୍ଯତ୍ରିକସୁଶୋଭିତମ୍ । ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଥିତଵରସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଵିଶ୍ରାମାଯୈଵ କଲ୍ପିତମ୍
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବ ଘର ଶ୍ୟାମା ମହିଳା ଓ ସୁନ୍ଦର ସଙ୍ଗୀତ ତ୍ରୟୀ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ; ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସୁଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିଳାମାନେ ବିଶ୍ରାମ ପାଇବା ପାଇଁ ଏହିଠାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଥିଲା।
ଭାରଦ୍ଵାଜଗୃହାଦ୍ରାମୋ ନିର୍ଗତ୍ଯାଶେଷସଂଯୁତଃ । ତସ୍ଯୈଵ ଚ ମହାଗେହଂ ଵନମଧ୍ଯଗତଂ ତ୍ଵଗାତ୍
ଭାରଦ୍ବାଜଙ୍କ ଘରରୁ ରାମ ତାଙ୍କ ସହ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନେଇ ବାହାରିଲେ ଏବଂ ସେଇ ଅତି ବଡ଼ ଘର, ଯାହା ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲା, ସେଠାକୁ ଗଲେ।
ତଦଂତରାଚ୍ଛାଦିତକଂବଲଂ ତଦା ପୃଥକ୍ସ୍ଥଵସ୍ତ୍ରାସନସଂଯୁତଂ ଚ । ସିଂହାସନଂ ମଧ୍ଯଗତଂ ତଥୈକଂ ମୁନ୍ଯାସନାନେକଗତଂ ଵିଵେଶ
ସେଠାରେ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଏକ ସିଂହାସନ ଥିଲା, ଭିତରେ କମ୍ବଳ ଦେଇ ଢାକା, ଅଲଗା ଭାବରେ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆସନ ରହିଥିଲା, ଏବଂ ମୁନିମାନେ ବସିବା ପାଇଁ ଅନେକ ଆସନ ଥିଲା; ରାମ ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ପୌରାଣିକସ୍ଯାନୁପମାସନାଂତରଂ ଭୂପାଲହର୍ଯୃକ୍ଷଵରାସନଂ ଚ । ପୌରାଣିକଂ ପୂର୍ଵମଥୋପଵେଶ୍ଯ ତତୋ ଵସିଷ୍ଠଂ ମୁନିପୁଂଗଵାଂଶ୍ଚ
ପୁରାଣ ପଢ଼ୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ଅପୂର୍ବ ଆସନରେ ବସାଇଲେ, ତାପରେ ରାଜାମାନେ, ବାନର ଓ ଭାଲୁମାନେ ତାଙ୍କ ନିଜ ନିଜ ଆସନରେ ବସିଲେ, ଏବଂ ପରେ ବସିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୁନିମାନେ ବସିଲେ।
ନାରାଯଣଂ ଭୂମିପତୀନ୍କପୀଂଶ୍ଚ ନୀଚାସନଂ ଚ ସ୍ଵଯମାସସାଦ । ମେଘାଵୃତଂ ଵ୍ଯୋମଦିଶଃ ପ୍ରସନ୍ନାଃ ସୁପୁଷ୍ପମୁର୍ଵୀତଲମୁପ୍ତବୀଜମ୍
ନାରାୟଣ, ରାଜାମାନେ ଓ ବାନରମାନେ ନିମ୍ନ ଆସନରେ ବସିଲେ, ରାମ ନିଜେ ତାଙ୍କର ଆସନ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଆକାଶ ମେଘରେ ଢାକା ଥିଲା, ପୃଥିବୀ ଆଲୋକମୟ ଥିଲା, ମାଟିରେ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିଲା ଏବଂ ମାଟିରେ ଚାଷ ପାଇଁ ବିଆ ପକାଯାଇଥିଲା।
ତଦଂଗଣଂ ନୋଷ୍ଣମହୋ ନ ଶୀତଲଂ ସଂତାନପୁଷ୍ପଂ ଦମପୁଷ୍ପଗଂଧି । ଶଂଭୁଂ ଵିଲୋକ୍ଯାଥ ଵଚୋ ବଭାଷେ ରାମଃ କଥାଂ କୀର୍ତଯ ଶଂକରସ୍ଯ
ସେ ଆଙ୍ଗଣ ନ ଗରମ ଥିଲା, ନ ଢଣ୍ଡା; ଶାନ୍ତି ଓ ଦମ୍ପୁଷ୍ପର ସୁଗନ୍ଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ତାପରେ ଶଂଭୁଙ୍କୁ ଦେଖି ରାମ କହିଲେ— 'ଶଙ୍କରଙ୍କ କଥା ଶୁଣାଅ।'
ତୃପ୍ତିର୍ନ ଜାତା ମୁନିଵର୍ଯ୍ଯ ଶୃଣ୍ଵତୋ ମାହେଶମାଖ୍ଯାନମଘୌଘନାଶନମ୍ । ଚକାର କିଂ ଵା ନନୁ ଗୌତମାଶ୍ରମେ ମହେଶ୍ଵରୋ ଦେଵଗଣାଧିସଂଵୃତଃ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ କଥା ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋର ମନ ତୃପ୍ତି ହେଉନାହିଁ; ଗୌତମଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ମହେଶ୍ୱର କଣ କରିଥିଲେ?
ଶିଵ ଉଵାଚ- ମହାଵିପଂଚୀମଵଲଂବ୍ଯ ନିଷ୍ଠିତଃ ସ ଵାଯୁସୂନୁଃ ଶିଵମନ୍ଵପୃଚ୍ଛତ୍ । ନ୍ଯାଯାର୍ଜିତୈରେଵ ହି ପୂଜନେ ଵିଭୋଃ କୀଦୃଗ୍ଭଵେଚ୍ଚାନଯଜୈଃ ଫଲଂ ଵଦ
ଶିବ କହିଲେ— ବଡ଼ ବୀଣା ଉପରେ ଭରସା କରି ବାୟୁପୁତ୍ର ଶିବଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ— 'ନ୍ୟାୟରେ ଅର୍ଜିତ ଧନରେ ପୂଜା କଲେ କେମିତି ଫଳ ମିଳେ? ଏହା କହ।'
ଚୌର୍ଯ୍ଯୈରଥୋ କିଂ ଫଲମର୍ପିତାର୍ପଣେ ଉପାହୃତଦ୍ରଵ୍ଯସମର୍ପଣେଷୁ । ଏକୈକଶୋ ମେ ଭଗଵନ୍ଵଦେଶ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତରଂ କିଂ କଥଯାଶୁ ଶଂଭୋ
ଯଦି ଚୋରି କରିଥିବା ବସ୍ତୁ ଦାନ କରାଯାଏ, କିମ୍ବା ଚୋରା ଧନରେ ପୂଜା କଲେ କଣ ଫଳ ମିଳେ? ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଏକେକରି କହ, ଶଂଭୁ, ଦୟାକରି ଶୀଘ୍ର କହ।
ଅଥେଶ୍ଵରୋ ଵାନରମାବଭାଷେ ଵଦାମି ସର୍ଵଂ ତଵ ଧ୍ଯାନତଃ ଶୃଣୁ । ନ୍ଯାଯାର୍ଜିତୈଃ ପୂଜ୍ଯ ସଦାଶିଵଂ ତ୍ଵଜଂ ସଂପ୍ରାପ ଚୈଶ୍ଵର୍ଯମିଦଂ ହି ଗୌତମଃ
ତାପରେ ଈଶ୍ୱର ବାନରମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ମୁଁ ସବୁ କଥା କହିବି, ତୁମେ ଧ୍ୟାନ ଦିଅ। ନ୍ୟାୟରେ ଅର୍ଜିତ ଧନରେ ସଦାଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଗୌତମ ଏହି ଶ୍ରୀମତି ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ।'
ପୁରା ଦ୍ଵିଜୋ ମଂକଣସୂନୁରାକଥଃ ସୁଶୋଭନାମାପ ସତୀଂ ଦ୍ଵିଜନ୍ମା । ଦ୍ରରିଦ୍ର ଏକଃ କରୁଣାସମନ୍ଵିତଃ ଷଷ୍ଠାହଭୋଜୀ ପିତୃଵର୍ଜିତଶ୍ଚ
ପୂର୍ବେ ମଙ୍କଣଙ୍କ ପୁଅ ଅକଥ ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯାହାଙ୍କ ନାମ ସୁଶୋଭନ ଥିଲା, ଏକ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ପାଇଥିଲେ; ସେ ଗରିବ ଥିଲେ, କରୁଣାମୟ ଥିଲେ, ଛଅ ଦିନରେ ଏକଥର ଖାଉଥିଲେ, ଏବଂ ପିତା ବିହୀନ ଥିଲେ।
ଉପୋଷ୍ଯ ପଂଚାହମଥାପି ଭୋକ୍ତୁଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତ ଏଵାଥ ସମାପତଦ୍ଯତିଃ । ଯତିର୍ବଭାଷେ ମଧୁରଂ ତଦା କଥଂ ମାସୋପଵାସୀ ତଵ ଭୋକ୍ତୁମାଗତଃ
ପାଞ୍ଚ ଦିନ ଉପବାସ କରି, ଖାଇବାକୁ ଯିବାବେଳେ ଏକ ଯତି ଆସିଲେ; ସେ ଯତି ମିଠା କଥା କହିଲେ— 'ତୁମେ ମାସ ଉପବାସ କରିଛ, ଏମିତି ହେଲେ ଖାଇବାକୁ କିପରି ଆସିଛ?'
ତିଷ୍ଠାମି ଭୁଂଜେ ଯଦି ଚାସ୍ତି ତେ ମୁନେ ନ ମେ ବୁଭୁକ୍ଷାନ୍ଯଗୃହାଦ୍ଵିଭୋକ୍ତୁମ୍ । ଆକଥ ଉଵାଚ- ନ ମେ ଭୁଜିଃ ପଂଚଦିନଂ ଦ୍ଵିଜେଂଦ୍ର ଷଷ୍ଠେ ଦିନେ ମେ ଭୁଜିରାଗତଶ୍ଚ
'ମୁଁ ରହି ତୁମେ ଦେଲେ ଖାଇବି, ହେ ମୁନି, ମୋତେ ଅନ୍ୟଘରେ ଖାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ।' ଅକଥ କହିଲେ— 'ମୁଁ ପାଞ୍ଚ ଦିନ ଖାଇନାହିଁ, ହେ ଦ୍ୱିଜେନ୍ଦ୍ର, ଛଅ ଦିନରେ ମୋ ଖାଦ୍ୟ ଆସିଛି।'
ତଦା ମଯା କାର୍ଯମଚିଂତନୀଯଂ ପ୍ରକ୍ଷାଲଯାମ୍ଯେହି ତଵାଦ୍ଯ ପାଦୌ । ଓମିତ୍ଯଥ କ୍ଷାଲିତପାଦଯୁଗ୍ମଃ ସ ଭୋଜନଂ କର୍ତୁମିଯେଷ ଯୋଗୀ
ତେଣୁ ମୋତେ ଯାହା ଉଚିତ ସେ କରିବାକୁ ହେବ; ଆସ, ଆଜି ତୁମ ପାଦ ଧୋଇଦେଉ। 'ଓଁ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପାଦ ଯୁଗଳ ଧୋଇ, ସେ ଯୋଗୀ ଭୋଜନ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ।
ରଂଭାଦଲାଂସେ ବୁଭୁଜେ ତଦନ୍ନଂ ଵିପାଚ୍ଯ ସଂପାଦିତମାଜ୍ଯଯୁକ୍ତମ୍ । ଵନ୍ଯୈଃ ସୁସଂଯୁକ୍ତମଥାଦରେଣ ନ କିଂଚିଦୁଚ୍ଛେଷିତମନ୍ନମସ୍ଯ
ରମ୍ଭା ପତ୍ର ଉପରେ ଘିଅ ଓ ବନ୍ୟ ଶାକସବ୍ଜି ଦେଇ ପକାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ସେ ଆଦର ସହ ଖାଇଲେ, ଏବଂ କିଛି ମଧ୍ୟ ଅବଶିଷ୍ଟ ରଖିଲେନାହିଁ।
ଅଥାକଥୋ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ମୁନିଂ ସୁତୁଷ୍ଟଂ ତୁତୋଷ ଭାର୍ଯ୍ଯାସହିତସ୍ତପସ୍ଵୀ । ଗତୋଽଥ ଭୁକ୍ତ୍ଵାପି ଯତିଃ ସ ଚାକଥଃ ସଂତୁଷ୍ଟଚିତ୍ତୋଽଥ ଜପଂ ଚକାର
ମୁନିଙ୍କୁ ଖୁସି ଦେଖି, ଅକଥ ତାଙ୍କ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ସହ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ; ଯତି ଭୋଜନ କରି ପରେ ଚାଲିଗଲେ, ଅକଥ ମନରେ ଆନନ୍ଦ ନେଇ ଜପ କରିବାକୁ ବସିଲେ।
କପୋତଵୃତ୍ତିଂ ସ ଚକାର ପତ୍ନ୍ଯା ତପୋଵିତାନାଯସ ସଜ୍ଜନୋ ମୁନିଃ । ପୀଠେଽଥ କୃତ୍ଵା ତମୁମାପତିଂ ଶିଵଂ ଲିଂଗେ ସମାରାଧ୍ଯ ସମନ୍ଵିତଂ ଗଣୈଃ
ସେ ସଦ୍ଗୁଣୀ ମୁନି ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ସହ କପୋତ ଭଳି ଜୀବନ ଯାପନ କରି, ତପସ୍ୟାର ଆଚରଣ କଲେ; ପରେ ଏକ ଆସନ ରଖି, ଉମାପତି ଶିବଙ୍କୁ ଲିଙ୍ଗ ରୂପେ ଗଣମାନେ ସହ ଆରାଧନା କଲେ।
ଲିଂଗଂ ନିଧାଯାଥ ନିରୀକ୍ଷମାଣୋ ଦଦର୍ଶ ଚାଜ୍ଞାତକୃଶାକୃତିଂ ଦ୍ଵିଜମ୍ । ଦିଗଂବରଂ ପାଦଵିହୀନମେତଂ କାଣଂ କୁଣିଂ କର୍ଣଵିହୀନକଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ଲିଙ୍ଗ ରଖି ତାହାକୁ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ସେ ଜଣେ ଅଜଣା, ଦୁର୍ବଳ ଆକୃତିର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ସେ ନଗ୍ନ, ପାଦ ନଥିବା, ଲଙ୍ଗଡ଼, ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗ, କାନ ନଥିବା ଏବଂ ପ୍ରଭୁ ଥିଲେ।
ସାମୋଦ୍ଗିରଂ ତଂ ବହୁଶାସ୍ତ୍ରପାରଗଂ ଗୃହଂ ସମାଯାଂତମଥୋ ଦଦର୍ଶ
ସେ ଅନେକ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଆନନ୍ଦରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବା, ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଅଥାକଥୋ ଭାର୍ଯାଂ ସୁଶୋଭନାମିଦମୁଵାଚ
ତାପରେ ଆକଥ ତାଙ୍କର ସୁନ୍ଦରୀ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅଯଂ ହି ଵିକୃତଵେଷୋ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ସମାଯାତି
ଏହି ବିଚିତ୍ର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏଠାକୁ ଆସୁଛନ୍ତି।
ଅର୍ଦ୍ଧଂ ଦେଯମେତସ୍ମୈ ଭୋଜନଂ ରକ୍ଷାର୍ଦ୍ଧମନ୍ନଂ ଚାସ୍ମିନ୍ନପି ଦିନେ ଗତେ ଷଷ୍ଠେହ୍ନି ଭୋଜନାଭାଵାତ୍ତଵ ଜୀଵିତଂ ନ ତିଷ୍ଠତୀତି ମମ ପ୍ରତୀଯତେ କିଂ ତୁ ତ୍ଵଂ ମନ୍ଯସେ ଵଦ
ଏହି ଖାଦ୍ୟର ଅର୍ଧାଂଶ ତାଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ, ଅର୍ଧାଂଶ ରଖିବା ଉଚିତ। ଏହି ଦିନଟି ଯଦି ଚାଲିଯାଏ, ଷଷ୍ଠ ଦିନରେ ଖାଦ୍ୟ ନଥିବାରୁ ତୁମ ଜୀବନ ରହିବ ନାହିଁ—ମୋତେ ଏଭଳି ଲାଗୁଛି। କିନ୍ତୁ ତୁମେ କଣ ଭାବୁଛ, କହ।
ସା ଶୋଭନୋଵାଚ- ଆଯୁର୍ଲଲାଟେ ଲିଖିତଂ ନାଂତରା ନଶ୍ଯତି
ଶୋଭନା କହିଲେ— 'ଆୟୁଷ୍ୟ ଲଳାଟରେ ଲେଖାଯାଇଥାଏ, ମଧ୍ୟରେ ଏହା ହରାଯାଏ ନାହିଁ।'
ଆକଥ ଆହ। ଯଥା ବଦ୍ଧାଯୁଷୋଽପି ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଵୀରଭଦ୍ରେଣଚ୍ଛିନ୍ନଂ ଶିର ଅଜସ୍ରାତ୍ମନଃ କିମୁତ ନୁ ଯାଣାଂ ପାପାତ୍ମନାମିତି ତଦେନଂ ପରିହୃତ୍ଯ ତ୍ଵଯା ଭୁଜ୍ଯତେ ଯଦି ତ୍ଵେତସ୍ମୈ ମଯାନ୍ନଂ ଦୀଯତେ । ତଵେଚ୍ଛାନୁସାରତୋ ମମ କର୍ତଵ୍ଯମ୍
ଆକଥ କହିଲେ— 'ଯାହାଙ୍କର ଆୟୁଷ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଥିଲା, ସେ ଡକ୍ଷଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ବିରଭଦ୍ର ଯଜ୍ଞରେ କାଟିଦେଲେ; ତେବେ ପାପୀମାନେ କଣ ହେବେ? ତେଣୁ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଏଡ଼ି ଖାଅ, ତେବେ ବଞ୍ଚିପାରିବ। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଏହି ଖାଦ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ, ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ କରିବି।'
ଭାର୍ଯ୍ଯା ପ୍ରାହ କଥମହଂ ଭୋକ୍ଷ୍ଯେ ତ୍ଵଯ୍ଯଭୁକ୍ତେ ମଯା କିଂ ପୂର୍ଵଂ ଭୁକ୍ତମିଦମପରଂ ଶୃଣୁ
ଭାର୍ଯ୍ୟା କହିଲେ— 'ତୁମେ ଖାଇନଥିବାବେଳେ ମୁଁ କିପରି ଖାଇବି? ମୁଁ କେବେ ପୂର୍ବେ ତୁମ ପୂର୍ବରୁ ଖାଇଛି? ଆଉ ଶୁଣ।'
ଅନ୍ନଂ ହି ପ୍ରାଣିନାଂ ପ୍ରାଣାଃ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ସର୍ଵଦେହିନାମ୍ । ତସ୍ମାଦନ୍ନପ୍ରଦୋ ଯସ୍ତୁ ପ୍ରାଣଦଃ ସ ନିଗଦ୍ଯତେ
ଖାଦ୍ୟ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ପ୍ରାଣ; ଏହା ସମସ୍ତ ଦେହୀମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ। ତେଣୁ ଯିଏ ଖାଦ୍ୟ ଦେଉଛି, ସେ ପ୍ରାଣ ଦେଉଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଅନ୍ନାଦ୍ଭୂତାନି ଜାଯଂତେ ଵର୍ଦ୍ଧଂତେ ତାନି ଵୈ ଯତଃ । ତସ୍ମାଦନ୍ନାଧିକଂ କିଂଚିନ୍ନାସ୍ଯ ଦାନଂ ମହାଫଲମ୍
ଖାଦ୍ୟରୁ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଜନ୍ମନେଉଛନ୍ତି, ଏହା ଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି; ତେଣୁ ଖାଦ୍ୟ ଦାନ ଠାରୁ ବଡ଼ ଫଳ ଦେଉଥିବା ଦାନ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ।