ଅଥ ଵୈଦେହୋଽପି ମିଥିଲାଂ ନାନାପତାକୋପଶୋଭିତାଂ ଵିଵିଧପ୍ରାସାଦଗୋପୁରୋଦ୍ଯାନଦେଵତାଯତନୋପଶୋଭିତାମନ୍ଯୋନ୍ଯକେଲିଚତୁରଯୁଵତିଜନାନୁକୀର୍ଣାମୁଶୀରଵିରଚିତମହାପ୍ରପାଂ ସୁକେଲୀଜନୋପଶୋଭିତଵିଶିଖାଂ । ଵିଵିଧପଣ୍ଯୋପଶୋଭିତରଥ୍ଯାଂ ତତ୍ରତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମଘୋଷଶୋଭିତମଠାଂ ପ୍ରତିମଂଦିରଂ ମୀମାଂସାଦିଵ୍ଯାଖ୍ଯାନସଂପାଦି ସାମାଧ୍ଯଯନାଂ ସୁପୁଣ୍ଯହଵିର୍ଗଂଧସାମାଦିସ୍ଵରପଦକ୍ରମଶ୍ରୁତିବ୍ରାହ୍ମଣଵାଟିକାମନେକପରିଵୃଢମଂଦିରପ୍ରଵେଶନିଷ୍କ୍ରୀତାଗୁରୁକୁଂକୁମାଧ୍ଵର୍ଯ୍ଯୁଵେଷାଂ ମୃଦୁଲଵସନ ତାଂବୂଲ ରକ୍ତଦଂତଚ୍ଛଦକାମିନୀମୃଦୁଵଚନକଠିନଵଚନକରସଂଜ୍ଞାନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପ୍ରତିଵଚନଵିଵିଧୋପାଯନା ହରଣକରଜନୋପଶୋଭିତାଂ ମୃଦୁଧଵଲଜଘନପରିଵୀତଵସ୍ତ୍ରୋପରିଭାଗେନ ସ୍ନିଗ୍ଧଵର୍ତୁଲପରସ୍ପରସଂଘର୍ଷପଯୋଧରମଧ୍ଯପ୍ରଦେଶୋପଶୋଭିତ ଵାମାଂସକଂଦୋପଶୋଭିତଵନିତାଂ ଵିଵିଧମୁକ୍ତାହାରଜପାସଂକାଶଦଶନଚ୍ଛଦ ମଂଦହାସମାଲାକାରସହସ୍ରୋପଶୋଭିତାଂ ପୁଣ୍ଯାସଵସାଧନମଂଦିରାଂ ତତ୍ରତତ୍ର ଵିଚିତ୍ରତୋରଣାଂ ଵିଶୁଦ୍ଧଵୀଥିକାଂ ତତ୍ରତତ୍ର ସ୍ଥାପିତକଲ୍ପପାଦପାଂ ରଂଭାଵିଭୂଷିତଦ୍ଵାରାଂ ପୁରୀଂ ଶୋଭିତାଂ ଶୋଭଯାମାସ
ତାପରେ ବିଦେହ ରାଜା ମିଥିଲାକୁ ନାନା ପତାକାରେ ଶୋଭିତ କରିଲେ । ନାନା ପ୍ରାସାଦ, ଗୋପୁର, ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଦେବତା ଦେଉଳରେ ଶୋଭା ଦେଉଥିବା, ଚତୁର ଯୁବତୀମାନେ ଭରିଥିବା, ଉଶୀର ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ମହାପ୍ରପା, ଶୁଭ୍ର ଜଘନ ଉପରେ ମୃଦୁ ବସ୍ତ୍ର ଲଗାଇ ଦେଖିବାକୁ ଶୋଭା ଦେଉଥିବା ମହିଳାମାନେ, ନାନା ସାମଗ୍ରୀରେ ଶୋଭିତ ରାସ୍ତା, ଏଠାଠି ବ୍ରହ୍ମଘୋଷରେ ଶୋଭିତ ମଠ, ଦେଉଳ, ମୀମାଂସା ଓ ଅନ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର ପଠାଯାଉଥିବା ପାଠଶାଳା, ସାମବେଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରୁତି ପଠୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଘୃତ ଓ ଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିବା ଘର, ମୃଦୁ ବସ୍ତ୍ର ଲଗାଇ ଦେଖିବାକୁ ଶୋଭା ଦେଉଥିବା ମହିଳାମାନେ, ତାମ୍ବୁଳ ଖାଇ ଠୋଡ଼ ଲାଲ ହୋଇଥିବା, ମୃଦୁ ଓ କଠିନ କଥା କହିବାରେ ଦକ୍ଷ, ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେବାରେ ଚତୁର, ନାନା ଉପାୟନ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ଷ୍ଠନ ମୃଦୁ ଓ ଗୋଲା, ବାମ ଅଂଶ ଦେଖିବାକୁ ଶୋଭା ଦେଉଥିବା, ମୁକ୍ତା ମାଳା ଓ ଜପା ଫୁଲ ପରି ଠୋଡ଼, ମନ୍ଦ ହାସର ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ପୁଣ୍ୟ ମଦ ଘର, ଏଠାଠି ଚମତ୍କାର ତୋରଣ, ଶୁଭ୍ର ରାସ୍ତା, କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଲଗାଇ ଦ୍ୱାର ଶୋଭିତ । ଏପରି ମିଥିଲା ନଗରକୁ ଶୋଭା ଦେଲେ ।
ଅଥାଭିକଲନାର୍ଥଂ ଵିଲାସିନ୍ଯୋ ନିଶାଦୂର୍ଵାକ୍ଷତାମଂତ୍ରମଂଗଲକଜ୍ଜଲିତକୈଶିକଧମିଲ୍ଲଲତାଗ୍ରଂଥି-ତ ଜଟୋପଶୋଭିତ ସୀମଂତଶୀର୍ଷଶୋଭିତନାସାମୁଖଵିଚିତ୍ରାଭରଣାର୍ହଣହେମପାତ୍ରାଵସ୍ଥିତାଜ୍ଯଗୁଗ୍ଗଲୁ ଫଲାଦିସୌଭାଗ୍ଯଦ୍ରଵ୍ଯମୁଦ୍ଵହଂତୀଭିଃ ସ୍ତ୍ରୀଭିରନ୍ଯୈରପିଶୋଭିତଜନୈଃ ସ ରାଜା ନିର୍ଜଗାମ
ବିବାହ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପାଇଁ, ରୂପବତୀ ନାରୀମାନେ ହଳଦୀ, ଚାଉଳ ଓ ଦୁର୍ବା ଗ୍ରାସରେ ଶୁଭ ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ଚୁଲିକୁ ଫୁଲରେ ସଜାଇ, ମୁହଁ ଓ ନାକରେ ବିଭିନ୍ନ ଗହଣା ପିନ୍ଧି, ସୁନା ଭାଣ୍ଡାରେ ଘିଅ, ଧୂପ, ଫଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ସାମଗ୍ରୀ ଭରି ନେଇ, ଅନ୍ୟ ଜନମାନେ ସହିତ ରାଜାଙ୍କୁ ବାହାର କରିବାକୁ ଆସିଲେ।
ତଦାନୀଂ ମଂଗଲତୁର୍ଯଘୋଷାଦେଵ ଦୁଂଦୁଭିଭେରୀନିଃସାଣମର୍ଦଲଶଂଖାଦିନାଦାଃ ପ୍ରାଦୁର୍ବଭୂଵୁଃ
ସେ ସମୟରେ ଶୁଭ ତୁରୀ, ଢୋଳ, ମୃଦଙ୍ଗ, ଝାଞ୍ଜ, ଶଂଖ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା।
ଗାଯକାଶ୍ଚ ମଂଗଲାନି ଜଗୁଃ
ଗାୟକମାନେ ଶୁଭ ଗୀତ ଗାଇଲେ।
ମଂଗଲଵେଦଵାକ୍ଯାନୁପାଠେନ ଵୈଦିକାଃ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ । କୁଲପାଠକା ଭେରୀଘୋଷେଣ କୃତ୍ସ୍ନମାକାଶମାପୂରଯନ୍
ବେଦପାଠକ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶୁଭ ବେଦମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିଲେ ଏବଂ କୁଳପାଠକମାନେ ଢୋଳର ଧ୍ୱନି ସହିତ ସମଗ୍ର ଆକାଶକୁ ଭରିଦେଲେ।
ଅଥାନ୍ଯୋନ୍ଯାକ୍ଷତପୂର୍ଵମଂଗୀକୁର୍ଵଂତଃ ସୂତବଂଦିଜନାଦିଭିଃ ସ୍ତୂଯମାନାଃ ପୁରଂ ପ୍ରଵିଵିଶୁଃ
ତାପରେ ସେମାନେ ପରସ୍ପରଙ୍କୁ ଆଦର କରି, ସୂତ, ବନ୍ଧୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ପ୍ରଶଂସା ମଧ୍ୟରେ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଵିଦେହନଗରାତ୍ପଶ୍ଚିମଭାଗେ ନିର୍ମିତଂ ମଂଦିରଂ ଦଶରଥଃ ପ୍ରଵିଵେଶ
ଵିଦେହନଗରର ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ନିର୍ମିତ ମହଳକୁ ଦଶରଥ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଅଵଶିଷ୍ଟାଶ୍ଚ ଯଥାଯୋଗ୍ଯଂ ଭଵନଂ ଵିଵିଶୁଃ
ଅନ୍ୟମାନେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ନିଜ ନିଜ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଅଥ ନାରଦୋ ମିଥିଲାଂ ତଦାନୀମେଵାଗଚ୍ଛତ୍
ଏହି ସମୟରେ ନାରଦ ମିଥିଲାକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ଵିଦେହୋଽପି ଦେଵର୍ଷିମଭିପୂଜ୍ଯ ସ୍ଵାଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୋଜନଂ କାରଯିତ୍ଵା। ସୁଖାସୀନାଯ ମୁନଯେ ସଘନସାରଂ ତାଂବୂଲଂ ଦତ୍ଵା ଵ୍ଯଜ୍ଞାପଯତ୍
ଵିଦେହ ଦେବଋଷିଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର ଦେଇ, ସ୍ବାଗତ କରି, ଭୋଜନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ। ମୁନିଙ୍କୁ ସୁବିଧାଜନକ ଭାବେ ବସାଇ, ଘନ ତାମ୍ବୁଳ ଦେଇ ଏକ ଅନୁରୋଧ ରଖିଲେ।
ଶ୍ଵୋ ଵିଵାହେ ଭଵାନ୍ସ୍ଥାତୁମର୍ହତି କାରଯିତୁଂ ଵିଵାହମ୍
ଆସନ୍ତା କାଲି ବିବାହ ଅନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ଆପଣ ଉପସ୍ଥିତ ରହିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ଵୋ ହି ନକ୍ଷତ୍ରଂ ସୂର୍ଯନକ୍ଷତ୍ରଦର୍ଶନଂ ତତ୍ର ଵିଵାହୋ ନ କର୍ତଵ୍ଯ ଇତି
କାଲିର ନକ୍ଷତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଥିବାରୁ, ସେଦିନ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଅଥ ମୌହୂର୍ତିକଂ ଵୃଦ୍ଧଗାର୍ଗ୍ଯମାହୂଯ ରାଜା ପପ୍ରଚ୍ଛ କ୍ଵ ଵିଵାହମୁହୂର୍ତଃ
ତାପରେ ରାଜା ବୟସ୍କ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଗାର୍ଗ୍ୟଙ୍କୁ ଡାକି, 'ବିବାହର ଶୁଭ ସମୟ କେବେ?' ବୋଲି ପଚାରିଲେ।
ଶ୍ଵ ଇତି ଗାର୍ଗ୍ଯ ଉଵାଚ
ଗାର୍ଗ୍ୟ କହିଲେ, 'କାଲି।'
ରାଜା ଚ ନାରଦଂ ଗାର୍ଗ୍ଯଂ ଚୋଦୀକ୍ଷ୍ଯ ଭୋ ଇଦମିତ୍ଥମିତି ପପ୍ରଚ୍ଛ
ରାଜା ନାରଦ ଓ ଗାର୍ଗ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖି, 'ଏହିପରି ତ?' ବୋଲି ପଚାରିଲେ।
ଅଥ ନାରଦୋ ଗାର୍ଗ୍ଯମୁଵାଚ
ତାପରେ ନାରଦ ଗାର୍ଗ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ।
କଥମୁକ୍ତଂ ଲଗ୍ନଂ ଦାସ୍ଯସି
ତୁମେ କିପରି ଏହି ଲଗ୍ନ ଦେବାକୁ କହିଲା?
ଅଥ ଗାର୍ଗ୍ଯୋ ଵିଷଘଟିକାଶ୍ଚ ଵିହାଯ ଲଗ୍ନଂ ଦାସ୍ଯାମି ଇତ୍ଯୁଵାଚ
ଗାର୍ଗ୍ୟ କହିଲେ, 'ମୁଁ ବିଷ ଘଟିକାକୁ ଛାଡ଼ି ଶୁଭ ଲଗ୍ନ ଦେବି।'
ନାରଦୋପି ବ୍ରହ୍ମଵଚନାନି କିଂ ନ ଜାନାସୀତ୍ଯୁକ୍ତଵାନ୍ଗାର୍ଗ୍ଯମ୍
ନାରଦ ଗାର୍ଗ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ କି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥା ଜାଣନାହା?'
ଗାର୍ଗ୍ଯସ୍ତୁଷ୍ଟସ୍ତାନ୍ଦୋଷାନପଠତ୍
ଗାର୍ଗ୍ୟ ଖୁସି ହୋଇ, ସେଇ ଦୋଷଗୁଡ଼ିକୁ ପଢ଼ିଦେଲେ।
ଉଲ୍କା ଚ ବ୍ରହ୍ମଦଂଡଶ୍ଚ ମୋଘଃ କଂପସ୍ତଥୈଵ ଚ । ସର୍ଵକାର୍ଯଵିନାଶାଯ ଦୃଷ୍ଟା ଵୈ ବ୍ରହ୍ମଣା ପୁରା
ପୁରୁଣା କାଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ଦେଖିଥିଲେ ଯେ, ଉଲ୍କା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦଣ୍ଡ, ବ୍ୟର୍ଥତା ଏବଂ କମ୍ପନ—ଏହାମାନେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ନାଶର ଅପଶକୁନ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହୁଏ।
ପ୍ରତିଷ୍ଠାସୁ ଵିଵାହେଷୁ ମୌଂଜୀବଂଧାଭିଷେକତଃ । ଅନ୍ଯେଷୁ ସର୍ଵକାର୍ଯେଷୁ ଵିଷନାଡୀର୍ଵିଵର୍ଜଯେତ୍
ପ୍ରତିଷ୍ଠା, ବିବାହ, ଉପନୟନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମାରୋହରେ ବିଷ ରଖିବା ପାତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିବାଠାରୁ ବଞ୍ଚିବା ଉଚିତ।
ଅତଃ ପରଂ ତୁ କାର୍ଯ୍ଯାଣାଂ କରଣେନ ଚ ଦୋଷଭାକ୍ । ଵିଵାହାଦିଷୁ କାର୍ଯେଷୁ ଦୋଷମେଵ ଵଦାମ୍ଯତଃ
ଏହିପରି ସମୟରେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ଦୋଷ ଲାଗେ; ବିବାହ ଓ ଏହାପରି କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦୋଷ ଥାଏ, ମୁଁ ଏହି କଥା କହୁଛି।
ଉଲ୍କା ଦହେତ୍କୁଲଂ ସର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମଦଂଡୋ ଵିନାଶଯେତ୍ । ମୋଘସ୍ତୁ ମରଣା ଯସ୍ଯାତ୍କଂପଃ କଂପାଯ କର୍ମ୍ମଣଃ
ଉଲ୍କା ସମସ୍ତ କୁଳକୁ ଜଳାଇଦିଏ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ନାଶ କରେ, ବ୍ୟର୍ଥତା ମୃତ୍ୟୁ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ କମ୍ପନ କାର୍ଯ୍ୟର ବିଫଳତା ଆଣେ।
ଇତି ନାରଦୋକ୍ତମାକର୍ଣ୍ଯ ଗାର୍ଗ୍ଯୋ ମୁନିର୍ମୌନପରୋଽଭଵତ୍
ନାରଦଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଗାର୍ଗ୍ୟ ଋଷି ନିରବ ହେଲେ।
ଦଧ୍ଯୌ ରଵିଂ ଗ୍ରହପତିଂ ଵିହାଯ ଵିଷନାଡୀର୍ଵିଵାହଃ କ୍ରିଯତମିତି
ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ, ଏବଂ ବିଷ ପାତ୍ରକୁ ଦୂରେ ରଖି ବିବାହ କରାଯିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- କଥଂ ବ୍ରହ୍ମଵଚନମ୍
ନାରଦ କହିଲେ—କିପରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବଚନ ବୁଝିବା ଉଚିତ?
ସୂର୍ଯ ଉଵାଚ- ଦେଶଭେଦେନ ଵ୍ଯଵସ୍ଥୋଦିତା ତଦସ୍ମିନ୍ଦେଶେ ଵିଵାହୋ ଵିଷଘଟିକାଂ ଵିହାଯ କର୍ତଵ୍ଯ ଏଵ
ସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ—ନିୟମ ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ; ଏଠାରେ ବିବାହ ବିଷ ପାତ୍ର ଛାଡି ହେବା ଦରକାର।
ନାରଦୋପ୍ଯନୁମେନେ
ନାରଦ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ମନୋମନେ ସ୍ୱୀକାର କଲେ।
ଉଵାଚ ଶ୍ଵଃ ପରାହ୍ଣେ ଚ କ୍ଷତ୍ତ୍ରଵିଵାହଶ୍ଚ ଭଵେଦତଃ ସ୍ଵଯଂ ଵରାର୍ଥଂ ନୃପା ଆଗଚ୍ଛଂତୁ ତନ୍ନୃପଦୂତାନ୍ପ୍ରେଷଯ
ସେ କହିଲେ—ଆସନ୍ତା କାଲି କିମ୍ବା ପରଦିନ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ବିବାହ ହେଉ; ବର ପାଇଁ ରାଜାମାନେ ନିଜେ ଆସନ୍ତୁ—ସେମାନଙ୍କୁ ଡାକିବା ପାଇଁ ଦୂତ ପଠା।