ତେନ ପୁଣ୍ଯାତ୍ମନା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଵସେଦେକାସନେ ତତଃ । ତତ୍ର ଭୁକ୍ତ୍ଵାଖିଲାନ୍କାମାନ୍କଲ୍ପକୋଟିଶତାଵଧି
ସେଠାରେ ସେ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଏକେଠାରେ ବସି, କଳ୍ପର ଶତ-ଶତ ଅବଧି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଉପଭୋଗ କରେ।
ସୂର୍ଯଲୋକଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଦ୍ଵିତୀଯ ଇଵ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ । ତତ୍ରାମୃତାନି ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଵୈ ଚିରଂ ଚନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସନ୍ନିଧୌ
ତାପରେ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଲୋକକୁ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି ଯାଏ; ସେଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଅମୃତ ଭୋଗ କରେ।
ପୁନରାଗତ୍ଯ ପୃଥିଵୀଂ ଚକ୍ରଵର୍ତୀ ନୃପୋ ଭଵେତ୍ । ପାଲଯିତ୍ଵା ଚିରଂ ପୃଥ୍ଵୀଂ ଜିତ୍ଵା ଵୈ ସକଲାନ୍ରିପୂନ୍
ପୁନି ସେ ପୃଥିବୀକୁ ଫେରି ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜା ହୁଏ; ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରି, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ରାଜାମାନେକୁ ଜିତିଥାଏ।
ଆଯୁଷୋଂଽତେ ଚ ଗଙ୍ଗାଯାଂ ସୁଖଂ ମୃତ୍ଯୁମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଭୂଯଃ ସ ଏଵମାରୁହ୍ଯ ଵିମାନଂ ସୁମହାଯଶାଃ
ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷରେ ସେ ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ସୁଖରେ ମୃତ୍ୟୁ ଲାଭ କରେ; ଏହା ପରେ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଚଢି, ବଡ଼ ଯଶସ୍ବୀ ହୁଏ।
ପୁରଂ ଭଗଵତୋ ଯାତି ଦୈଵତୈରପି ଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍ । ତତ୍ର ଭୁକ୍ତ୍ଵାଖିଲାନ୍ଭୋଗାନ୍ମନ୍ଵଂତରଚତୁଷ୍ଟଯମ୍
ସେ ଭଗବାନଙ୍କ ନଗରକୁ ଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ସେଠାରେ ଚାରିଟି ମନ୍ବନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେ।
ପରମଂ ଜ୍ଞାନମାସାଦ୍ଯ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ ମୋକ୍ଷମାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଜାହ୍ନଵୀତୀରଯାତ୍ରାଯାଂ ଦୈଵାଦ୍ଯସ୍ଯ ଭଵେତ୍ପଥି
ସେଠାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି, ଦୁର୍ଲଭ ମୋକ୍ଷ ପାଏ; ଏହିପରି ମାର୍ଗ ହେଉଛି ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଜାହ୍ନବୀ ତୀରକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ପଂଚତା ସୋଽପି ପରମଂ ଧାମ ଗଚ୍ଛେନ୍ନ ସଂଶଯଃ । ସତ୍ଯଧର୍ମୋ ନାମ ରାଜା ଧାର୍ମିକଶ୍ଚ ପ୍ରିଯଂଵଦଃ
ଯଦି ମଧ୍ୟ ମାର୍ଗରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପରମ ଧାମକୁ ଯାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସତ୍ୟଧର୍ମ ନାମକ ଏକ ଧର୍ମିକ ଓ ମୃଦୁଭାଷୀ ରାଜା ଥିଲେ।
ତ୍ରେତାଦ୍ଵାପରସଂଧୌ ଚ ବଭୂଵ କ୍ଷିତିମଣ୍ଡଲେ । ଵିଜଯା ନାମ ମହିଷୀ ତସ୍ଯ ଭୂମିପତେରଭୂତ୍
ସେ ତ୍ରେତା ଓ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗ ସନ୍ଧିରେ ପୃଥିବୀରେ ରହିଥିଲେ; ତାଙ୍କ ରାଣୀଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ବିଜୟା।
ସୁଂଦରୀ ଶୀଲଯୁକ୍ତା ସା ପତିସେଵାପରାଯଣା । ସପ୍ତଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଵସୁମତୀମିମାମ୍
ସେ ରାଣୀ ସୁନ୍ଦରୀ, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଓ ପତିସେବାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ; ସେମାନେ ସାତ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପୃଥିବୀ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ।
କଦାଚିତ୍ପ୍ରାପ୍ତକାଲୋଽସୌ ସଦାରଃ ପଂଚତାଂ ଗତଃ । ତତୋ ଯମଭଟୈର୍ବଦ୍ଧୌ ଦଂପତୀ ତୌ ଭଯଂକରୌ
ଏକଥର ସମୟ ଆସିଲାପରେ, ସେ ସ୍ତ୍ରୀ-ପୁରୁଷ ଦୁହେଁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ତାପରେ ଯମଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଦୂତମାନେ ଦୁହେଁକୁ ବାନ୍ଧିଲେ।
ଦୁଃଖପ୍ରଦେନ ମାର୍ଗେଣ ଜଗ୍ମତୁର୍ଯମମଂଦିରମ୍ । ତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧର୍ମରାଜୋଽପି ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତମୁଵାଚ ହ
ସେମାନେ ଦୁଃଖଦାୟକ ଏକ ପଥରେ ଯାମ ମାନ୍ଦିରକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ଧର୍ମରାଜ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଏତଯୋଃ ସର୍ଵକର୍ମାଣି ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଵିଚାରଯ । ତେନାଜ୍ଞପ୍ତଶ୍ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତସ୍ତଯୋଃ କର୍ମାଣି ଜୈମିନେ
‘ଏହି ଦୁହେଁର ସମସ୍ତ କର୍ମ ତୁମେ ଯାଞ୍ଚ କର’, ଏଭଳି ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ। ତେଣୁ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ତାଙ୍କ କର୍ମ ମୂଳରୁ ଯାଞ୍ଚ କଲେ।
ମୂଲାଦ୍ଵିଚାରଯାମାସ ପ୍ରାହ ଚେତି କୃତାଞ୍ଜଲି । ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଉଵାଚ- ଏତଯୋଃ ସକଲଂ କର୍ମ ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ—‘ରାଜନ୍, ଏହି ଦୁହେଁର ସମସ୍ତ କର୍ମ ମୁଁ କହିବି, ଶୁଣ।’
ଶୁଭଂ ଵାପ୍ଯଶୁଭଂ କର୍ମ ଯଦେତାଭ୍ଯାଂ କୃତଂ ଭୁଵି । କିଂଚିଦସ୍ଯା ନଯୋପାଯଂ ଵଦାମି ତଦହଂ ଶୃଣୁ
‘ଏହି ଦୁହେଁ ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ କର୍ମ କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଏହି ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ପାଇଁ କିଛି ଉପାୟ କହିବି, ତୁମେ ଶୁଣ।’
ଏକାଦା ତ୍ରାସିତୋ ଵ୍ଯାଘ୍ରୈଃ କଶ୍ଚିଦେକୋ ମୃଗଃ ପ୍ରଭୋ । ଵନାଜ୍ଜୀଵନରକ୍ଷାର୍ଥମାଗତୋଽସ୍ଯ ସଭାଂ ପ୍ରତି
ଏକ ଦିନ, ପ୍ରଭୁ, ଏକା ଏକ ମୃଗ ଦାନ୍ତା ଭୟରେ ଅତି ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଏହି ସଭାକୁ ଆସିଥିଲା।
ତମାଯାଂତଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ଭୂଯୋଽଯଂ ପ୍ରାପ୍ତକୌତୁକଃ । ଜଘନେ ସ୍ଵଯମୁତ୍ଥାଯ ଖଡ୍ଗେନ ତରସା ମୃଗମ୍
ସେ ମୃଗଟି ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ରାଜା ଆଉ ଏକଥର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରି, ତୁରନ୍ତ ଉଠି ତାଙ୍କର ତଳୱାର ନେଇ ତେଜରେ ମୃଗଟିକୁ ଘାତ କରିଥିଲେ।
ଜଘାନ ହ ମୃଗଂ ରାଜା ଶରଣାଗତମପ୍ଯମୁମ୍ । ତସ୍ମାତ୍ସଦାରୋଭୂପୋଽଯଂ ଦଂଡନୀଯସ୍ତ୍ଵଯା ପ୍ରଭୋ
ରାଜା ଏହି ଶରଣାଗତ ମୃଗଟିକୁ ମାରିଦେଲେ। ଏହି କାରଣରୁ, ପ୍ରଭୁ, ଏହି ରାଜା ଓ ତାଙ୍କର ଜନାଣୀ ସଦା ତୁମେ ଦଣ୍ଡିତ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ଯାଵଂତି ତସ୍ଯ ରୋମାଣି ସଂସ୍ଥିତାନି କଲେଵରେ । ମନ୍ଵଂତରସହସ୍ରାଣି ମନ୍ଵଂତରଶତାନି ଚ
ମୃଗଟିର ଶରୀରରେ ଯେତେ ରୋମ ଥିଲା, ସେତେ ମନ୍ବନ୍ତର ହଜାର ଓ ଶତ ମନ୍ବନ୍ତର ଦିନ ପାଇଁ,
କୋଟିକୋଟିକୁଲୈର୍ଯୁକ୍ତା ନାରକୀ ସ୍ଯାନ୍ନ ସଂଶଯଃ । ଶରଣାଗତରକ୍ଷାଂ ଯଃ ପ୍ରାଣୈରପି ଧନୈରପି
କୋଟି କୋଟି ପରିବାର ସହିତ ସେ ନରକରେ ଯିବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯେ ଜଣେ ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ଜୀବନ କିମ୍ବା ଧନ ଦେଇ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ, ସେ ଏଭଳି ଫଳ ପାଇବ।
କୁରୁତେ ଯୋ ନରୋ ଜ୍ଞାନୀ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ନିଶାମଯ । ସର୍ଵପାପୈର୍ଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାମୁଖୈରପି
ଯେ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ମନୁଷ୍ୟ ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ଜୀବନ କିମ୍ବା ଧନ ଦେଇ ରକ୍ଷା କରେ, ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଶୁଣ। ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଯାନ୍ତି, ଏକ ଦ୍ୱିଜ ହତ୍ୟା ପାପ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ।
ଆଯୁଷୋଽନ୍ତେ ଵ୍ରଜେନ୍ମୋକ୍ଷଂ ଯୋଗିନାମପି ଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍ । ଯମାଜ୍ଞଯା ତତୋ ଦୂତୈଃ ସଦାରୋଽସୌ ମହୀପତିଃ
ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷରେ ସେ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାଏ, ଯାହା ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଲଭିବାକୁ ଅତି କଷ୍ଟ। କିନ୍ତୁ ଯମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଏହି ରାଜା ଓ ତାଙ୍କର ଜନାଣୀ,
ଅସିପତ୍ରଵନେ ଘୋରେ ସ୍ଥାପିତୋଽତ୍ଯଂତଦୁଃଖଦେ । ଅସିତୁଲ୍ଯାନି ପତ୍ରାଣି ଯତସ୍ତେଷାଂ ଚ ଶାଖିନାମ୍
ଯମଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଏହି ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଅତି ଦୁଃଖଦାୟକ ତଳୱାର ପତ୍ରର ଜଙ୍ଗଲରେ ରଖିଦେଲେ। ଏହି ଗଛର ପତ୍ରଗୁଡିକ ତଳୱାର ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ।
ଅସିପତ୍ରଵନଂ ପ୍ରାହୁରତସ୍ତଦ୍ଵୈ ମନୀଷିଣଃ । ସ୍ଥିତ୍ଵାସିପତ୍ରଵିପିନେ ଯୁଗକୋଟିଶତାନି ଚ
ଏହି କାରଣରୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହାକୁ 'ତଳୱାର ପତ୍ରର ଜଙ୍ଗଲ' ବୋଲି କହନ୍ତି। ସେଠାରେ ଏହି ଦମ୍ପତି ଯୁଗ କୋଟି ଶତ ଦିନ ରହିଥାନ୍ତି।
ସଦାରୋ ନରକଂ ଭେଜେ ଵ୍ଯାଘ୍ରଭକ୍ଷ୍ଯାହ୍ଵଯଂ ତତଃ । ନିରଯଂ ତଂ ପ୍ରଵିଶତି ସର୍ଵୋପଦ୍ରଵସଂଯୁତମ୍
ରାଜା ଓ ତାଙ୍କର ଜନାଣୀ 'ବାଘର ଖାଦ୍ୟ' ନାମକ ନରକକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ସେ ନରକରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଯନ୍ତ୍ରଣା ରହିଛି।
ଭଵେଚ୍ଚ ଭକ୍ଷ୍ଯୋ ଵ୍ଯାଘ୍ରେଣ ଵ୍ଯାଘ୍ରଭକ୍ଷ୍ଯସ୍ତତଃ ସ୍ମୃତଃ । ଯୁଗକୋଟିସହସ୍ରାଣି ସ୍ଥିତ୍ଵା ତତ୍ର ସ ଭୂପତିଃ
ସେ ରାଜା ବାଘର ଖାଦ୍ୟ ହୋଇଯାନ୍ତି, ଏହି ନାମରେ ପରିଚିତ। ଯୁଗ କୋଟି ହଜାର ଦିନ ସେଠାରେ ରହିବା ପରେ,
ସଦାରୋଽଜନି ପାପାଂତେ ଭେକଯୋନିଂ ଗତଃ କ୍ଷିତୌ । ଜାତିସ୍ମରୌ ତତସ୍ତୌ ତୁ ଭେକୀଭେକୌ ସୁଦୁଃଖିତୌ
ରାଜା ଓ ତାଙ୍କର ଜନାଣୀ ପାପର ଶେଷରେ ପୃଥିବୀରେ ଏକ ବେଙ୍ଗର ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପୂର୍ବ ଜନ୍ମ ସ୍ମରଣ କରି, ଦୁଇ ବେଙ୍ଗ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ତୀରେ ତସ୍ଥତୁରେକସ୍ମିନ୍ସତତଂ କୀଟଭୋଜିନୌ । ଅଥୈକଦା ତେନ ପଥା ପୁଣ୍ଯାହଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମାନଵାଃ
ସେମାନେ ସଦା ଏକ ତୀରରେ ଏକାଠି ରହି, କୀଟ ଭୋଜନ କରୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ, ସେପଥରେ କିଛି ପୁଣ୍ୟବାନ ମନୁଷ୍ୟ ଆସିଲେ।
ଗଚ୍ଛଂତି ଜାହ୍ନଵୀତୀରଂ ତାଂସ୍ତୌ ଦଦୃଶତୁର୍ଦ୍ଵିଜ । ଭେକ ଉଵାଚ- ଵର୍ଷାଭ୍ଵି ମୋହାଦ୍ଯତ୍ସର୍ଵଂ ପାପଂ କର୍ମ କୃତଂ ମଯା
ସେମାନେ ଜାହ୍ନବୀ ତୀରକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ଦ୍ୱିଜ, ଦୁଇ ବେଙ୍ଗ ସେମାନେକୁ ଦେଖିଲେ। ବେଙ୍ଗ କହିଲା— 'ବର୍ଷା ଋତୁର ମୋହରେ ଯେତେ ପାପ କରିଥିଲି—'
ଅଦ୍ଯାପି କର୍ମଣା ତେନ ଦୁଃଖମାଵାଂ ନ ମୁଂଚତି । ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଶରୀରଂ ଗଂଗାଯାଂ ମୁକ୍ତାଃ ସ୍ଯୁଃ ପାପିନୋଽପି ଚ ୧୦୦ 7.9.
'ଏଯାଁ ତାହାର କର୍ମ ଫଳରେ ଆମେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ନାହିଁ। ଗଙ୍ଗାରେ ଶରୀର ଛାଡିଲେ, ପାପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।'
ତଥାପ୍ଯେଵଂ ଵିଧଂ ଦୁଃଖମନୁଭୂଯାଵହେ କଥମ୍ । ଗଂଗାଯାଂ ତ୍ଯକ୍ତୁମିଚ୍ଛାମି ସଂପ୍ରତ୍ଯେତତ୍କଲେଵରମ୍
'ତଥାପି ଏଭଳି ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିବା ପରେ ଆମେ କିପରି ରହିଛୁ? ଏବେ ମୁଁ ଏହି ଶରୀରକୁ ଗଙ୍ଗାରେ ଛାଡିବାକୁ ଚାହେଁ।'