ସ ଚ ସାଧ୍ଯୋପି ପରାଧୀନୋ ବଭୂଵ
ଏବଂ ସାଧ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟର ଅଧୀନ ହେଇଗଲେ।
ସ ଚ କୁମାରେଣ ସହ ପରାଜଯ ଖେଦମପି ମତ୍ଵା ସୁଖମଧ୍ଯୁଵାସ ଚ
ସେ, ରାଜକୁମାର ସହିତ, ପରାଜୟ ଓ ଦୁଃଖକୁ ଭାବି, ଶାନ୍ତିରେ ବସିଲେ।
ଦଶରଥୋଽପି ତତ୍ର ମାସଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ତତ୍ପୁତ୍ରସଂଦର୍ଶନସୁଖମଵଲୋକ୍ଯାଚିଂତଯତ୍
ଦଶରଥ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଏକ ମାସ ରହି, ପୁଅ ସହ ମିଳିବାର ଆନନ୍ଦ ଦେଖି, ଚିନ୍ତା କଲେ।
ଅହୋ ସର୍ଵଦୁଃଖାପନୋଦନକ୍ଷମମେତନ୍ମୁଖାଵଲୋକନଂ ପୁତ୍ରସଂଵର୍ଦ୍ଧନଂନାମ ସର୍ଵରାଷ୍ଟ୍ରିକୋ ମମ ଜଯଃ ପୁତ୍ରଵିଯୋଗମନୁସ୍ମରତୋ ଦୁଃଖାଯ କେଵଲଂ ଭଵତି
ହାଁ! ଏହି ମୁହଁ ଦେଖିବା, ପୁଅକୁ ପାଳିବା — ଏହା ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିପାରେ। ମୋ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଜିତିବା ମଧ୍ୟ, ପୁଅ ବିୟୋଗ ମନେ ପକାଇଲେ କେବଳ ଦୁଃଖ ହୁଏ।
ତଦସ୍ଯ ପୃଚ୍ଛାଂ କରୋମି କଥମୀଦୃଶୋ ଜାଯତେ ପୁତ୍ର ଇତି ଵିତର୍କ୍ଯ ତମପୃଚ୍ଛତ୍
ତେଣୁ, ଏହିପରି ପୁଅ କିପରି ହୁଏ, ତାହା ପଚାରିବି। ଏଭଳି ଭାବି, ସେ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
ସାଧ୍ଯୋଽପି ସକଲମୋକ୍ଷମାର୍ଗଂ କ୍ଷିତୀଶାଯାଦିଶତ୍
ସାଧ୍ୟ ତାପରେ ସମସ୍ତ ମୁକ୍ତିର ପଥ ରାଜାଙ୍କୁ ଶିଖାଇଲେ।
ତଥା ଵ୍ରତାନି ଵିଚିତ୍ରାଣି ନାରାଯଣପ୍ରୀଣନାଯ କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍
ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଉପବାସ ଓ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରସନ୍ନୋ ଭଗଵାନ୍ମୁନିରୀପ୍ସିତଂ ପୁତ୍ରଂ ଯଚ୍ଛତି ତଦମୁମାରାଧଯସ୍ଵେତି ଦଶରଥମୁକ୍ତଵାନ୍
ପ୍ରସନ୍ନ ଭଗବାନ ମୁନିଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛିତ ପୁଅ ଦେଇ, 'ଏଭଳି ପୂଜା କର,' ବୋଲି ଦଶରଥଙ୍କୁ କହିଥିଲେ।
ସ ଚାପି ସାଧ୍ଯଂ ତତ୍ର ସ୍ଥାପ୍ଯ ଗତ୍ଵାଯୋଧ୍ଯାଂ ତଥା ସର୍ଵଂ କୃତଵାନ୍
ସେ ମୁନି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ରିୟା ସେଠାରେ ସ୍ଥାପନ କରି, ପରେ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଇ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କଲେ।
ଅଥ ପୁତ୍ରକାମେଷ୍ଟୌ ସମାପ୍ତାଯାମାହଵନୀଯାଦ୍ଯଜ୍ଞମୂର୍ତିଃ ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାପାଣିରୁଦତିଷ୍ଠତ୍ । ରାଜାନଂ ଚ ଵରଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵେତ୍ଯୁକ୍ତଵାନ୍
ପୁତ୍ରକାମେଷ୍ଟି ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ, ଯଜ୍ଞଦେବତା ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଧାରଣ କରି ଦେଖାଦେଲେ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହଁ, ଚାହିଁନିଅ।'
ସ ଚ ରାଜା ଵଵ୍ରେ ପୁତ୍ରାନତିଧାର୍ମ୍ମିକାନ୍ଦୀର୍ଘାଯୁଷଶ୍ଚତୁରୋଲୋକୋପକାରକାନ୍ଦେହୀତି
ରାଜା ଅନୁରୋଧ କଲେ, 'ମୋ ପୁଅମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧର୍ମିକ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଚାରି ଲୋକର ଉପକାରୀ ହେଉନ୍ତୁ।'
ଅଥ ରାଜମହିଷ୍ଯଶ୍ଚତସ୍ରଃ କୌଶଲ୍ଯା ସୁମିତ୍ରା ସୁରୂପା ସୁଵେଷା ଚେତି
ତାପରେ ଚାରି ରାଜମହିଳା ଥିଲେ—କୌଶଲ୍ୟା, ସୁମିତ୍ରା, ସୁରୂପା ଓ ସୁବେଷା।
ରାଜାନମବ୍ରୁଵନ୍ଦେଵ ପ୍ରତିଯୋଷମେକେନ ପୁତ୍ରେଣ ଭଵିତଵ୍ଯମ୍
ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଆମେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଏକ ଏକ ପୁଅ ପାଇବା ଉଚିତ।'
ଅଥ କୌଶଲ୍ଯୋଵାଚ ଏଷ ଯଦି ପ୍ରସନ୍ନୋ ଦେଵସ୍ତଦାଯମୁତ୍ପଦ୍ଯତାଂ ମମ
ତାପରେ କୌଶଲ୍ୟା କହିଲେ, 'ଯଦି ଦେବତା ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ଏହି ପୁଅ ମୋତେ ଦିଅନ୍ତୁ।'
ରାଜୋଵାଚ- ମମ ଯଦିଷ୍ଟଂ ତଦଯଂ ପ୍ରାର୍ଥ୍ଯତେ ହରିଃ । ଵିଷ୍ଣୋପ୍ରସୀଦଦେଵେଶ କମଲାପତେ ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାଧରଵିଭୀଷଣସୃଷ୍ଟିସମସ୍ତଲୋକପାଲାଦିପୂଜିତ ପାଦଯୁଗଲଶାଶ୍ଵତହରେ ନମସ୍ତେ ନମସ୍ତେ ଏଵଂ ସ୍ତୁତୋ ଭଗଵାନଥ ରାଜାନମାହ
ରାଜା କହିଲେ, 'ମୋର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଲେ, ଏହି ଅନୁରୋଧ ମୁଁ କରୁଛି, ହେ ହରି। ଦେବମାନ୍ୟ, କମଳାନ୍ତକ, ଶଂଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଧାରୀ, ଭୟଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଶାଶ୍ୱତ ହରି, ତୁମ ପାଦଯୁଗଳକୁ ମୁଁ ଶିର ନମାଉଛି, ଶିର ନମାଉଛି।' ଏଭଳି ସ୍ତୁତି କରିବା ପରେ, ଭଗବାନ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ମାଧଵ ଉଵାଚ- ତଵ ପୁତ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯାମି କୌଶଲ୍ଯାଯାମ୍ । ଅଥ ଚରୁଂ ପ୍ରାଵିଶଦ୍ଧରିଃ । ତଂ ଚରୁଂ ହି ଚତୁର୍ଧା ଵିଭଜ୍ଯ ଭାର୍ଯ୍ଯାଭ୍ଯୋ ଦତ୍ତଵାନ୍
ମାଧବ କହିଲେ, 'ମୁଁ କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ତୁମର ପୁଅ ହେଇ ଜନ୍ମ ନେବି।' ଏପରେ ହରି ଯଜ୍ଞର ଚାରୁରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଇ ଚାରୁକୁ ଚାରି ଭାଗ କରି, ଚାରି ଝିଅଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ଅଥ କୌଶଲ୍ଯାଯାଂ ରାମୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ସୁମିତ୍ରାଯାଂ ସୁରୂପାଯାଂ ଭରତଃ ସୁଵେଷାଯାଂ ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋ ଜଜ୍ଞେ ଖାତ୍ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଶ୍ଚ ପପାତ
ତାପରେ କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ ରାମ, ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୁରୂପାଙ୍କୁ ଭରତ ଓ ସୁବେଷାଙ୍କୁ ଶତୃଘ୍ନ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଆକାଶରୁ ପୁଷ୍ପ ବୃଷ୍ଟି ହେଲା।
ଅଥ ଚତୁରାନନଃ ସ୍ଵଯମୁପେତ୍ଯ ଜାତକର୍ମାଦିକାଃ କ୍ରିଯାଶ୍ଚକ୍ରେ
ତାପରେ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ୱୟଂ ଆସି, ଜନ୍ମସଂସ୍କାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କଲେ।
ତ୍ରିଭୁଵନାଭିରାମତଯା ରାମ ଇତି ନାମ ଚକ୍ରେ ରୂପଶୌର୍ଯ୍ଯାଦିଲକ୍ଷ୍ମୀଯୋଗ୍ଯତଯା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଇତ୍ଯପରସ୍ଯ ଭୁଵଂ ଭାରାତ୍ତାରଯତୀତି ଭରତଃ ଶତ୍ରୂନ୍ହଂତୀତି ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଇତି ନାମାନି କୃତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଵଭଵନଂ ଜଗାମ ଶିଶଵଶ୍ଚ ଵୃଦ୍ଧିମୀଯୁଃ
ତିନି ଭୁବନକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରିଥିବାରୁ ତାଙ୍କ ନାମ ହେଲା ରାମ; ରୂପ, ପ୍ରାକ୍ରମ ଓ ଶ୍ରୀର ଯୋଗ୍ୟତା ଥିବାରୁ ଦ୍ୱିତୀୟଙ୍କ ନାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହେଲା; ପୃଥିବୀର ଭାର ହରିବେ ବୋଲି ତୃତୀୟଙ୍କ ନାମ ଭରତ ହେଲା; ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବେ ବୋଲି ଚତୁର୍ଥଙ୍କ ନାମ ଶତୃଘ୍ନ ହେଲା। ଏହି ନାମ ଦେଇ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ନିଜ ଗୃହକୁ ଚଲିଗଲେ ଓ ଶିଶୁମାନେ ବଡ଼ ହେଲେ।
ଅଥ କୁମାରୋପି ପାର୍ଶ୍ଵେନାସ୍ଯାଂକମାରୋପ୍ଯ କଲକଲିତଲୋଚନୋ ଯତ୍କିଂଚିଦୁଵାଚ
ତାପରେ ଏହି କୁମାର ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପାଖରେ ଗିଆ, ଆଙ୍କରେ ବସି, ଚଞ୍ଚଳ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା କିଛି କଥା କହିଲେ।
ଯାଚମାନମିତସ୍ତତୋ ଵୀକ୍ଷମାଣଃ ତାତ ଗଚ୍ଛେଶଯେ ତାତ କ୍ରୀଡାମି ତାତେତ୍ଯାଦିପୁତ୍ରସୁଖମନୁଭୂଯାନୁଭୂଯ ନିର୍ଵୃତିଂ ଯଯୌ
ସେ ଏଠିଓଠି ଦେଖୁଥିଲେ, 'ତାତ, ମୁଁ ଶୋଇବି କି?', 'ତାତ, ମୁଁ ଖେଳିବି କି?' ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଥିଲେ, ପୁଅର ସୁଖ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ ଓ ନିଜେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।
ଅଥ କଦାଚିଦ୍ଭୋକ୍ତୁମାଗତେ ରାଜନି ରାମଚଂଦ୍ରୋ ବାଲକ୍ରୀଡାସକ୍ତହୃଦଯୋ ବହୁକ୍ରୀଡନକରକମଲ ଉତ୍ପ୍ଲୁତ୍ଯ ଧାଵମାନୋ ନରପତିପୁରଃସ୍ଥିତମଣିଖଚିତସୁଵର୍ଣଭାଜନସ୍ଥମନ୍ନଂ ଵାମକରେଣ ଗୃହୀତ୍ଵା ରାଜନି ଚିକ୍ଷେପ ଇଦମପି ରାଜା ସୁଖାଯ ମେନେ । ଏତାଦୃଶାନ୍ଯନ୍ଯାନି ଚକାର ରାମଚଂଦ୍ରଃ
ଏକଥର ରାଜା ଭୋଜନ କରିବାକୁ ଆସିଥିବାବେଳେ, ବାଳ୍ୟ ଖେଳରେ ମନ ଲଗାଇଥିବା ରାମ, ହାତରେ ଅନେକ ଖେଳନା ନେଇ, ଦୌଡ଼ି ଆସି, ରାଜାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରଖାଯାଇଥିବା ମଣିଖଚିତ ସୁନା ଥାଲିରୁ ବାମ ହାତରେ ଖାଦ୍ୟ ନେଇ, ରାଜାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଏହାକୁ ମଧ୍ୟ ରାଜା ସୁଖ ଭାବିଲେ। ଏପରି ଅନେକ କାମ ରାମଚନ୍ଦ୍ର କରୁଥିଲେ।
ଅଥ କଦାଚିତ୍କ୍ରୀଡମାନେ ରାମେ ଵାତ୍ଯା ରାମମପାତଯଦ୍ରାମଶ୍ଚ ରୁଦନ୍ନପତତ୍
ଏକଥର ରାମ ଖେଳୁଥିବାବେଳେ, ଏକ ତୀବ୍ର ପବନ ଆସି ତାଙ୍କୁ ଭୂଇଁକୁ ଢେଲାଇଦେଲା, ରାମ କାନ୍ଦୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସୋ ରାମମଗୃହ୍ଣାଦ୍ରାମଶ୍ଚ ମୂର୍ଚ୍ଛାମାପ
ସେଇ ସମୟରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମରାକ୍ଷସ ରାମଙ୍କୁ ଧରିଲା, ଏବଂ ରାମ ଅଚେତନ ହେଇପଡ଼ିଲେ।
ଅଥ ସହଚରୋ ବାଲ ଇତସ୍ତତୋ ରୋରୂଯମାଣୋ ରାମଂ ତଥାଵିଧଂ ରାଜ୍ଞେ ଵ୍ଯଜ୍ଞାପଯତ୍
ତାପରେ, ରାମଙ୍କ ସହଚର ଏକ ଛୁଆ, ଏଦିକ ସେଦିକ କନ୍ଦି କନ୍ଦି ରାମଙ୍କ ଏହି ଅବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲା।
ଅଥ ରାଜା ରାମମାଦାଯ ଵସିଷ୍ଠମାହ କିମିଦଂ ରାମସ୍ଯେତି ପପ୍ରଚ୍ଛ
ତାପରେ ରାଜା ରାମଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଇ, ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ରାମଙ୍କୁ ଏହି ଅବସ୍ଥା କାହିଁକି ହେଲା?'
ଅଥ ଵସିଷ୍ଠୋ ଭସ୍ମାଦାଯାଭିମଂତ୍ର୍ଯ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସଂ ମୋଚଯାମାସ
ତାପରେ ବସିଷ୍ଠ ଥୋଡ଼ା ଭସ୍ମ ନେଇ, ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି, ରାମଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମରାକ୍ଷସରୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ।
ପପ୍ରଚ୍ଛ କୋ ଭଵାନିତି ସ ଚାହାହଂ ଵେଦଗର୍ଵିତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ବହୁଶଃ ପରଧନମପହୃତ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସୋ ଜାତୋ ମେ ନିଷ୍କୃତିଂ ଵିଚାରଯ
ସେ ପଚାରିଲେ, 'ତୁମେ କିଏ?' ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ମୁଁ ବେଦ ଶିକ୍ଷାରେ ଗର୍ବିତ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ। ଅନେକ ଲୋକଙ୍କର ଧନ ଚୋରି କରିଥିଲି, ତେଣୁ ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ ହେଇଯାଇଛି। ମୋ ପାଇଁ କେଉଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଅଛି, ଭାବିଦେଖ।'
ହରୀଶାନୌ ସହାରାଧ୍ଯ ସର୍ଵୈକାଦଶୀରୁପୋଷ୍ଯ ଦ୍ଵାଦଶୀଷୁ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାରାଧ୍ଯ ତତ୍ତତ୍କାଲଭଵଂ ଫଲପୂର୍ଵମନ୍ନାଦ୍ଯଂ ଵ୍ଯଂଜନଂ ପୁଷ୍ପଂ ଚ ନ୍ଯାଯେନ ସଂପାଦ୍ଯ କପିଲାଘୃତେନ କେଶଵଂ ସ୍ନାପଯିତ୍ଵା ମୁଦ୍ଗଚୂର୍ଣେନ ସଂଲିପ୍ଯ ସ୍ଵାଦୂଦକେନ ସ୍ନାପଯିତ୍ଵା ସୁରଭିପାଟୀରଂ ସ୍ଵଯମୁଦ୍ଘୃଷ୍ଟଂ ମୃଗନାଭ୍ଯାଗୁରୁସାରେଣ ଵାସମେତଂ ଦେଵାଂଗଂ ସର୍ଵମୁପଲିପ୍ଯ ତୁଲସୀଦଲୈର୍ଯୂଥିକାକରଵୀରନୀଲୋତ୍ପଲକମଲ କୋକନଦଦ୍ରୋ ଣକୁସୁମ ମରୁଵଦମନକ ଗିରିକର୍ଣିକାକେତକୀଦଲପୂର୍ଵୈର୍ଯଥାସଂଭଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଦ୍ଵାଦଶାକ୍ଷରେଣ ପୁରୁଷସୂକ୍ତେନ ଵା ନାମ୍ନା ଷୋଡଶୋପଚାରେଣ ଵାରାଧ୍ଯ ପ୍ରଣମ୍ଯ ନୃତ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ଦେଵଂ କ୍ଷମାପଯେତ୍
ହରି ଓ ଈଶାନଙ୍କୁ ସମ୍ମିଳିତ ଭାବେ ପୂଜା କରି, ସମସ୍ତ ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ ପାଳନ କରିବା ଓ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇବା ପରେ, ସେଠାରେ ଯେଉଁ ସମୟରେ ଯେଉଁ ଫଳ, ଖାଦ୍ୟ, ତରକାରି, ଫୁଲ ମିଳିଥାଏ, ନ୍ୟାୟ ଭାବେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଗାଯୋଗ କରି ଦେବା ଉଚିତ। କପିଳା ଗାଈର ଘିଅ ଦ୍ୱାରା କେଶବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ମୁଗ ଚୁରା ଲଗାଇ, ପୁଣି ମିଠା ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରାଇ, ନିଜେ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ମୃଗନାଭି ଓ ଅଗରୁ ଗନ୍ଧ ଲଗାଇ, ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ସଜାଇବା ଉଚିତ। ତୁଳସୀ ପତ୍ର, ଯୂଥିକା, କରବୀର, ନୀଳୋତ୍ପଳ, ପଦ୍ମ, କୋକନଦ, ଦ୍ରୋଣ ଫୁଲ, ମରୁବ, ମନକ, ପାହାଡ଼ି କର୍ଣ୍ଣିକା, କେତକୀ ପତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପରେ, ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ପୁରୁଷସୂକ୍ତ କିମ୍ବା ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଷୋଡଶୋପଚାରେ ପୂଜା କରି, ନମସ୍କାର, ନୃତ୍ୟ କରି, ଶେଷରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଖ୍ଷମା ଚାହିଁବା ଉଚିତ।
ଅଥ ପାଦସଂଚାରିଣଂ ବାଲଚଂଦ୍ର ସଂକାଶଦର୍ଶନଂ ବିଂବାଧରମୁନ୍ନତତିଲପ୍ରସୂନନାସଂ ପୁରଶ୍ଚୂଲିକାଲଂବମାନ-ରତ୍ନପତ୍ରକଂ ଶ୍ରଵଣଲୋଲଲଂବମାନକୁଂଡଲଂ ଵକ୍ଷଃସ୍ଥଲଵିଚଲିତ ସ୍ଥୂଲମୁକ୍ତାହାରଂ ଵିଲସତ୍କାର୍ତସ୍ଵରୋ ବ-ହ୍ଵଲଯଂ ସିଂଜନ୍ମଣିକଂକଣରତ୍ନାଂଗୁଲୀଯକଂ ହେମମଣିରଚିତଶ୍ରୋଣିସୂତ୍ରଂ ସିଂଜନ୍ନନୂପୁରୋପଶୋଭିତପାଦମଂଗୁଲୀଯୋପଶୋଭିତପାଦମଧ୍ଯାଂଗୁଲୀଯକଂ ଵଜ୍ରାଂକୁଶସରୋଜଲାଂଛନଶୋଭିତୋରୁପାଦତଲଂ ତୂଣୀରସଦୃଶ ଜଂଘଂ କରିକରସଦୃଶୋରୁଂ ଵିସ୍ତୃତଜଘନଂ ସୂକ୍ଷ୍ମମଧ୍ଯଂଵର୍ତୁଲାଵର୍ତକଂ ଗଂଭୀରନାଭିମିଂଦ୍ରନୀଲଶିଲାଵିଶା-ଲ ଵକ୍ଷଃସ୍ଥଲଂ କଂବୁଗ୍ରୀଵଂଚଂଦ୍ରବିଂବସଦୃଶଵଦନମର୍ଦ୍ଧଚଂଦ୍ର ସଦୃଶଲଲାଟଂ ନୀଲକୁଟିଲକୁଂତଲଂ କ୍ରୋଡାସକ୍ତଂଧୂଲିଭିରାପାଂଡୁରଂ ଫୁଲ୍ଲପଦ୍ମଦଲାରକ୍ତଵିଲୋଲଲୋଚନଂ ମହେଶ୍ଵରମିଵୋଦ୍ଧୂଲିତଭୂତିଂ ମହେଶ୍ଵରମିଵ ଦିଗଂବରଂ ରାମଂ କୁମାରଂ ରାଜା ଦଶରଥୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହର୍ଷପରିପୂର୍ଣହୃଦଯଃ ପୁତ୍ରମାଲିଂଗ୍ଯ ଚୁଂବିତ୍ଵା ଵକ୍ଷସ୍ଯାଲିଲିଂଗ ଦୃଢମ୍
ପରେ ରାଜା ଦଶରଥ ଦେଖିଲେ ଯେ, ରାମଙ୍କ ଚାଲିଚଳି ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୃଦୁ, ଚାନ୍ଦ୍ରକଳା ପରି ରୂପ, ବିମ୍ବଫଳ ପରି ଠୋଠ, ଉଚ୍ଚ ଓ ତିଲ ଫୁଲ ପରି ନାକ, ମୁଣ୍ଡରେ ମାଣିକ୍ୟ ତାଲି, କାନରେ ଝୁଲୁଥିବା ମଣିକ୍ୟ କୁଣ୍ଡଳ, ଛାତିରେ ମୋଟା ମୁକ୍ତା ହାର, ବାହୁରେ ସୁନା ବାହୁଡ଼ି, ହାତରେ ମଣିକ୍ୟ ଅଙ୍ଗୁଠି, କମରେ ସୁନା ଓ ମଣିକ୍ୟ ମିଶିତ ବେଳ୍ଟ, ପାଦରେ ଝୁଣ୍କା ନୂପୁର ଓ ଅଙ୍ଗୁଠି, ପାଦତଳରେ ବଜ୍ର, ଅଙ୍କୁଶ ଓ ପଦ୍ମ ଚିହ୍ନ, ଉରୁ ଧନୁଷ ତୁଣୀ ପରି, ଗୋଡ଼ ହାତୀ ତୁଣ୍ଡ ପରି, ପଛ ଚଉଡ଼, କମର ସୁକୁମାର, ଗଭୀର ନାଭି, ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ ପରି ଛାତି, ଶଂଖ ପରି ଗଳା, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ପଦ୍ମ ପରି ମୁହଁ, ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ପରି କପାଳ, କୁଞ୍ଚିତ କଳା କେଶ, ଖେଳିବା ଦ୍ୱାରା ଧୂଳିରେ ଧୂସର, ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମଦଳ ପରି ଲାଲ ଓ ଚଞ୍ଚଳ ଚକ୍ଷୁ, ଭସ୍ମ ଲଗାଇଥିବା ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ପରି, ଦିଗମ୍ବର ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏହି କୁମାର ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦଶରଥ ରାଜା ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ପୁଅକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଚୁମ୍ବନ କରି, ଦୃଢ଼ଭାବେ ଛାତିରେ ଧରିଲେ।