ପ୍ରହସଚ୍ଚଂଦ୍ର କିରଣୈଃ ସୁଧାଲିପ୍ତମିଵାଂବରମ୍ । ପ୍ରସନ୍ନତାରାକୁସୁମଂ ଵିତାନମିଵ ସର୍ଵତଃ
ଚାନ୍ଦ୍ରର କିରଣରେ ଆକାଶ ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେ ଅମୃତରେ ଲିପ୍ତ। ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ତାରାମାଳା ଫୁଲର ମାଳା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଅଥାଗଚ୍ଛତ୍ସୌଧତଲଂ ଵୃଦ୍ଧାମାତ୍ଯେନ କଲ୍ପିତମ୍ । ନାନାସନସମୋପେତଂ ସଭାସ୍ଥାନଂ ଯଯୌ ନୃପଃ
ତାପରେ ସେ ଜଣେ ବୃଦ୍ଧ ମାନ୍ତ୍ରୀ ତିଆରି କରିଥିବା ରାଜପ୍ରାସାଦର ଉପର ତଳକୁ ଗଲେ। ବିଭିନ୍ନ ଆସନ ଥିବା ସଭାସ୍ଥାନକୁ ରାଜା ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଅଥ ମୁନିଂ ହ୍ଯୁପଵେଶ୍ଯ ସ ରାଘଵଃ ସ୍ଵଯମପି ପ୍ରଥମାସନମାଭଜତ୍ । କପିଗଣାଃ ପରିତଃ ପୃଥୁଵିଗ୍ରହା ରଚନଯାସ୍ଥିତିମାପ୍ରତିପେଦିରେ
ମୁନିଙ୍କୁ ବସାଇ ଦେଇ, ରାଘବ ନିଜେ ପ୍ରଥମ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ବଡ଼ ଶରୀର ଥିବା କପିମାନେ ସୁନିୟମିତ ଭାବରେ ଚାରିପାଖରେ ବସିଲେ।
ସୁଖସ୍ଥିତଂ ନୃପମଭିଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସ ଦ୍ଵିଜୋ ଵଚସ୍ତଦା ସମୁଚିତମାହ ଶଂଭୁଃ । ଇହସ୍ଥିତୋ ଭଵତି ସମସ୍ତପୂଜିତଃ କଥଂ କଥା ନୃପଵର ଵର୍ତତେ ଗୁହାଯାମ୍
ରାଜାକୁ ସୁଖରେ ବସିଥିବା ଦେଖି, ଶିବ ନାମକ ଦ୍ୱିଜ ଯଥାଯଥ ଭାବରେ କହିଲେ—'ଏଠାରେ ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଉଛ। ଏହି ଗୁହାରେ କଥା କିପରି ଚାଲିଛି, ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ?'
ଆକର୍ଣ୍ଯାଥ ରଘୂଦ୍ଵହୋ ଦ୍ଵିଜଵଚଃ ଶୁଶ୍ରୂଷୁରାସୀତ୍କଥାଂ । ତତ୍ରସ୍ଥୋ ନିପୁଣଂ ନିଵାର୍ଯଵଚନଂ ସର୍ଵୈଃ ଶ୍ରୁତଂ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ । ଶୁଶ୍ରୂଷାମି କଥଂ ମହାଦ୍ଭୁତତଯା ସ୍ଵାତ୍ମାଶ୍ରଯାମନ୍ଯଥା । ରକ୍ଷୋବାଧନଵାଦିନୀମଥନୃପଃ କିଂତ୍ଵେତଦିତ୍ଯାହ ଚ
ଦ୍ୱିଜଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରଘୁବଂଶୀ ରାମ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ। ସେଠି ବସି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଚୁପ ରଖି, ଏହି କଥା ସମୟରେ ସମସ୍ତେ ଶୁଣିଲେ। 'ମୁଁ ଏହି ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ନିଜ ସଂପର୍କିତ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ନହେଲେ, ଏହି ରାକ୍ଷସ ବଧର କଥା କଣ?' ଏପରି ରାଜା କହିଲେ।
କୁଂଭଶ୍ରୋତ୍ରଵଧଃ ପୁରା ସମଜନି ପ୍ରାପ୍ତୋ ଦଶାସ୍ଯୋ ଵଧଂ । ପଶ୍ଚାଦିତ୍ଯଯମନ୍ଯଥା ଵିରଚିତଂ ରାମାଯଣଂ ଭାଷତେ । କୋଽଯଂ ଵିପ୍ରଵରଃ ସମସ୍ତଜନତା ନାସ୍ତିକ୍ଯ ସଂପାଦକୋ । ରାଜ୍ଞାଂସ୍ଥାନମୁପେତ୍ଯ ଵକ୍ତି ସମଯା ଦଂଡ୍ଯୋଽଥ ପୂଜ୍ଯୋଽଥଵା
ପୂର୍ବରୁ କୁମ୍ଭଶ୍ରୋତ୍ର ବଧ ଘଟିଥିଲା, ତାପରେ ଦଶମୁଖୀ ବଧ ହେଲା। ପରେ ଏହି ରାମାୟଣ ଅନ୍ୟ ଭାବରେ କହାଯାଉଛି। ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ କିଏ, ଯିଏ ଅନାସ୍ତିକତା ପ୍ରଚାର କରୁଛି? ରାଜାଙ୍କ ସଭାକୁ ଆସି, ସେ ନିୟମରେ କଥା କହିଛି, କିମ୍ବା ଦଣ୍ଡିତ କିମ୍ବା ସମ୍ମାନିତ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ?
ଅଥାହ ଜାଂବଵାନମୁଂ ରଘୂତ୍ତମଂ କଥାଂ ପ୍ରତି । ରାମାଯଣଂ ନ ତାଵକଂ ତ୍ଵିଦଂ ହି କଲ୍ପିତଂ ମତମ୍ । ସମସ୍ତମତ୍ର ଵିସ୍ତରାଦ୍ଵଦାମି ଦେଵ ତଚ୍ଛୃଣୁ । ପଂକେରୁହସ୍ଯସୂନୁତୋ ମଯା ଶ୍ରୁତଂ ପୁରାହ୍ଯଭୂତ୍
ତାପରେ ଜାମ୍ବବାନ୍ ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କଥା ବିଷୟରେ କହିଲେ—'ଏହି ରାମାୟଣ ତୁମର ନୁହେଁ, ମୋ ମତରେ ଏହା ଏକ ଗଢ଼ା କଥା। ଏଠି ସମସ୍ତ କଥା ମୁଁ ବିସ୍ତାରରେ କହିବି, ମହାପ୍ରଭୁ, ଏହା ଶୁଣ। ମୁଁ ଏହି କଥା ଗୋଟେ ପୂର୍ବରୁ ପଙ୍କଜର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଶୁଣିଥିଲି।'
ଜାଂବଵଂତଂ ଵିଜ୍ଞାପ୍ଯ ରାମଚଂଦ୍ରୋ ଵଚନମାହ
ଜାମ୍ବବାନ୍ କୁ ଜଣାଇ, ରାମଚନ୍ଦ୍ର କଥା କହିଲେ।
ଶ୍ରୀରାମ ଉଵାଚ- କୀର୍ତଯ ପୁରାଣଂ ମେ ଶୁଶ୍ରୂଷୁଃ କୁତୂହଲାଦହଂ ପ୍ରଣୀତଂ ତତ୍କେନ ଚ ଵିଜ୍ଞାତମ୍
ଶ୍ରୀରାମ କହିଲେ — ମୋ ପାଇଁ ପୁରାଣଟି ପଢ଼ିଦିଅ। ମୁଁ ଉତ୍ସୁକତାରେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ। ଏହା କିଏ ରଚନା କରିଥିଲେ, କିପରି ଏହା ପ୍ରସିଦ୍ଧି ପାଇଲା?
ଜାଂବଵାନଥ ବଭାଷେ ହି ଵିଧାତ୍ରେ ନମୋ ନମସ୍ତଥୈଵ ଵିଧୁଭୂଷଣକେଶଵାଭ୍ଯାମ୍
ତାପରେ ଜାମ୍ବବାନ୍ କଥା କହିଲେ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶୋଭା ବଢ଼ାଇଥିବା କେଶବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।
ଅଥ ପୁରାତନଂ ରାମାଯଣଂ କଥଯାମି
ଏବେ ମୁଁ ପୁରୁଣା ରାମାୟଣ କଥା କହିବି।
ଯସ୍ଯ ଶ୍ରଵଣେନାଖିଲଜନ୍ମସଂପାଦିତ ପାପକ୍ଷଯୋ ଜାଯତେ
ଏହାକୁ ଶୁଣିଲେ ଅନେକ ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଅଥ ତଥାପି ଦଶରଥୋ ଦଶରଥସମାନରଥୀ ମହୀଯସା ବଲେନ ସୁମାନସନାମନଗରଜିଗୀଷଯା ପଂକେରୁହସୁତସୁତଂ ଵସିଷ୍ଠମାହୂଯ ନମସ୍କୃତ୍ଵା ମୁନିଦତ୍ତାନୁଜ୍ଞଃ ଶତାକ୍ଷୌହିଣୀସେନଯା ସହାରୁହ୍ଯ ତୁରଂଗମଂ ଚଂଦ୍ର ସମାନଶରୀରମତିରୋଷସମାଵିଷ୍ଟୋ ଵିଷ୍ଟରଶ୍ରଵସମାରାଧ୍ଯ ଦଂଡଯାତ୍ରାଂ ଚକାର
ତେବେ, ଦଶରଥ ମହାଶକ୍ତି ଓ ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛା ସହିତ ସୁମାନସ ନାମକ ସହର ଜିତିବାକୁ ଚାହିଲେ। ସେ ପଦ୍ମଯୋନି ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଡାକି, ପ୍ରଣାମ କରି, ମୁନିଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ, ଶତାକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ସହିତ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି, ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦେହ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରି, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ବିଷ୍ଟରଶ୍ରବାଙ୍କୁ ପୂଜି, ଯୁଦ୍ଧଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ସାଧ୍ଯୋ ନାମ ସ୍ଵୀଯଯା ସେନଯାଵୃତୋ ଦଶରଥାଭିମୁଖମାଯଯୌ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯମଭୂତ୍
ସାଧ୍ୟ ନାମକ ବ୍ୟକ୍ତି ତାଙ୍କର ସେନା ସହିତ ଦଶରଥଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆସିଲେ, ଦୁହେଁ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ମାସମେକଂ ଯୁଦ୍ଧଂ କୃତ୍ଵା ଦଶରଥସ୍ତଂ ସାଧ୍ଯଂ ଜଗ୍ରାହ
ଏକ ମାସ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ପରେ, ଦଶରଥ ସାଧ୍ୟଙ୍କୁ ପକାଇଲେ।
ଅଥ ସାଧ୍ଯସୂନୁର୍ଭୂଷଣୋନାମାଲ୍ପପରିଵାରୋ ଯୁଯୁଧେ ଦଶରଥେନ
ତାପରେ ସାଧ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଭୂଷଣ ନାମକ, ଅଳ୍ପ ସାଥୀ ସହିତ, ଦଶରଥଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଦଶରଥୋଽପି ସାଧ୍ଯସୂନୁଂ ଭୁଵୋଭୂଷଣମଵଲୋକ୍ଯ ଯୋଦ୍ଧୁମେଵ ନୈଚ୍ଛତ୍
କିନ୍ତୁ ଦଶରଥ, ସାଧ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଭୂଷଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ ନାହିଁ।
କଥମେତାଦୃଶଂ ହନ୍ମି ଚାସ୍ମିନ୍ହତେଽସ୍ଯ କଥଂ ପିତା ଭଵିଷ୍ଯତି କଥଂ ତନ୍ମାତା କଥମପ୍ରୌଢଯୌଵନାପ୍ରିଯାର୍ଯା
ମୁଁ କିପରି ଏମିତି ଜଣେକୁ ମାରିପାରିବି? ସେ ମରିଗଲେ, ତାଙ୍କର ବାପା କିପରି ହେବେ? ତାଙ୍କ ମାଆ, ଏବଂ ଯୁବତୀ ପ୍ରେମିକା କିପରି ହେବେ?
ଅମୁଷ୍ଯ ହି ଦେହେ ସମାଲିଂଗନଚୁଂବନପରିଵର୍ତନ ନଵୀନତରଦଲାରଵିଂଦପଦାନି କୁସୁମାନୀଵ ଦୃଶ୍ଯଂତେ
ତାଙ୍କ ଦେହରେ ଆଲିଙ୍ଗନ, ଚୁମ୍ବନ ଓ ଘୁରାଣିର ଚିହ୍ନ ତରୁଣ ଗୋଲାପ ଓ ଫୁଲ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ।
ଏତତ୍ସମାନଵର୍ଣଵଯା ଏତାଦୃଶଃ ସୁଭଗଃ ପରମପ୍ରୀତିଵର୍ଦ୍ଧନୋନାମ ପୁତ୍ରୋ ଭଲ୍ଲୂକଭକ୍ଷିତୋମୃତଃସ୍ମୃତିପଥଂ ପ୍ରାପ୍ଯାପି ମାଂ ରକ୍ଷଯିତୁମିଚ୍ଛତୀଵ ମମ ହୃଦଯମନ୍ଯଥା କରୋତି ଇତି ମନସା ଵିତର୍କ୍ଯାତିବାଲକଂ ଗ୍ରହୀତୁମାରଭତ୍
ସେ ମୋତେ ସମାନ ରଙ୍ଗ ଓ ବୟସର, ବହୁତ ଦର୍ଶନୀୟ, ପରମପ୍ରୀତିବର୍ଦ୍ଧନ ନାମକ। ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଭାଲୁ ଖାଇଦେଇଥିଲା, ସେ ସ୍ମୃତିପଥକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ଭଳି ଲାଗୁଛି, ମୋ ହୃଦୟକୁ ଅନ୍ୟ ଭାବରେ କରୁଛନ୍ତି — ଏଭଳି ଭାବି, ସେ ଅତି ଛୋଟ ପିଲାକୁ ଧରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ସ ଚ ସାଧ୍ଯୋପି ପରାଧୀନୋ ବଭୂଵ
ଏବଂ ସାଧ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟର ଅଧୀନ ହେଇଗଲେ।
ସ ଚ କୁମାରେଣ ସହ ପରାଜଯ ଖେଦମପି ମତ୍ଵା ସୁଖମଧ୍ଯୁଵାସ ଚ
ସେ, ରାଜକୁମାର ସହିତ, ପରାଜୟ ଓ ଦୁଃଖକୁ ଭାବି, ଶାନ୍ତିରେ ବସିଲେ।
ଦଶରଥୋଽପି ତତ୍ର ମାସଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ତତ୍ପୁତ୍ରସଂଦର୍ଶନସୁଖମଵଲୋକ୍ଯାଚିଂତଯତ୍
ଦଶରଥ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଏକ ମାସ ରହି, ପୁଅ ସହ ମିଳିବାର ଆନନ୍ଦ ଦେଖି, ଚିନ୍ତା କଲେ।
ଅହୋ ସର୍ଵଦୁଃଖାପନୋଦନକ୍ଷମମେତନ୍ମୁଖାଵଲୋକନଂ ପୁତ୍ରସଂଵର୍ଦ୍ଧନଂନାମ ସର୍ଵରାଷ୍ଟ୍ରିକୋ ମମ ଜଯଃ ପୁତ୍ରଵିଯୋଗମନୁସ୍ମରତୋ ଦୁଃଖାଯ କେଵଲଂ ଭଵତି
ହାଁ! ଏହି ମୁହଁ ଦେଖିବା, ପୁଅକୁ ପାଳିବା — ଏହା ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିପାରେ। ମୋ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଜିତିବା ମଧ୍ୟ, ପୁଅ ବିୟୋଗ ମନେ ପକାଇଲେ କେବଳ ଦୁଃଖ ହୁଏ।
ତଦସ୍ଯ ପୃଚ୍ଛାଂ କରୋମି କଥମୀଦୃଶୋ ଜାଯତେ ପୁତ୍ର ଇତି ଵିତର୍କ୍ଯ ତମପୃଚ୍ଛତ୍
ତେଣୁ, ଏହିପରି ପୁଅ କିପରି ହୁଏ, ତାହା ପଚାରିବି। ଏଭଳି ଭାବି, ସେ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
ସାଧ୍ଯୋଽପି ସକଲମୋକ୍ଷମାର୍ଗଂ କ୍ଷିତୀଶାଯାଦିଶତ୍
ସାଧ୍ୟ ତାପରେ ସମସ୍ତ ମୁକ୍ତିର ପଥ ରାଜାଙ୍କୁ ଶିଖାଇଲେ।
ତଥା ଵ୍ରତାନି ଵିଚିତ୍ରାଣି ନାରାଯଣପ୍ରୀଣନାଯ କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍
ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଉପବାସ ଓ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରସନ୍ନୋ ଭଗଵାନ୍ମୁନିରୀପ୍ସିତଂ ପୁତ୍ରଂ ଯଚ୍ଛତି ତଦମୁମାରାଧଯସ୍ଵେତି ଦଶରଥମୁକ୍ତଵାନ୍
ପ୍ରସନ୍ନ ଭଗବାନ ମୁନିଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛିତ ପୁଅ ଦେଇ, 'ଏଭଳି ପୂଜା କର,' ବୋଲି ଦଶରଥଙ୍କୁ କହିଥିଲେ।
ସ ଚାପି ସାଧ୍ଯଂ ତତ୍ର ସ୍ଥାପ୍ଯ ଗତ୍ଵାଯୋଧ୍ଯାଂ ତଥା ସର୍ଵଂ କୃତଵାନ୍
ସେ ମୁନି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ରିୟା ସେଠାରେ ସ୍ଥାପନ କରି, ପରେ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଇ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କଲେ।
ହରୀଶାନୌ ସହାରାଧ୍ଯ ସର୍ଵୈକାଦଶୀରୁପୋଷ୍ଯ ଦ୍ଵାଦଶୀଷୁ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାରାଧ୍ଯ ତତ୍ତତ୍କାଲଭଵଂ ଫଲପୂର୍ଵମନ୍ନାଦ୍ଯଂ ଵ୍ଯଂଜନଂ ପୁଷ୍ପଂ ଚ ନ୍ଯାଯେନ ସଂପାଦ୍ଯ କପିଲାଘୃତେନ କେଶଵଂ ସ୍ନାପଯିତ୍ଵା ମୁଦ୍ଗଚୂର୍ଣେନ ସଂଲିପ୍ଯ ସ୍ଵାଦୂଦକେନ ସ୍ନାପଯିତ୍ଵା ସୁରଭିପାଟୀରଂ ସ୍ଵଯମୁଦ୍ଘୃଷ୍ଟଂ ମୃଗନାଭ୍ଯାଗୁରୁସାରେଣ ଵାସମେତଂ ଦେଵାଂଗଂ ସର୍ଵମୁପଲିପ୍ଯ ତୁଲସୀଦଲୈର୍ଯୂଥିକାକରଵୀରନୀଲୋତ୍ପଲକମଲ କୋକନଦଦ୍ରୋ ଣକୁସୁମ ମରୁଵଦମନକ ଗିରିକର୍ଣିକାକେତକୀଦଲପୂର୍ଵୈର୍ଯଥାସଂଭଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଦ୍ଵାଦଶାକ୍ଷରେଣ ପୁରୁଷସୂକ୍ତେନ ଵା ନାମ୍ନା ଷୋଡଶୋପଚାରେଣ ଵାରାଧ୍ଯ ପ୍ରଣମ୍ଯ ନୃତ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ଦେଵଂ କ୍ଷମାପଯେତ୍
ହରି ଓ ଈଶାନଙ୍କୁ ସମ୍ମିଳିତ ଭାବେ ପୂଜା କରି, ସମସ୍ତ ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ ପାଳନ କରିବା ଓ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇବା ପରେ, ସେଠାରେ ଯେଉଁ ସମୟରେ ଯେଉଁ ଫଳ, ଖାଦ୍ୟ, ତରକାରି, ଫୁଲ ମିଳିଥାଏ, ନ୍ୟାୟ ଭାବେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଗାଯୋଗ କରି ଦେବା ଉଚିତ। କପିଳା ଗାଈର ଘିଅ ଦ୍ୱାରା କେଶବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ମୁଗ ଚୁରା ଲଗାଇ, ପୁଣି ମିଠା ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରାଇ, ନିଜେ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ମୃଗନାଭି ଓ ଅଗରୁ ଗନ୍ଧ ଲଗାଇ, ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ସଜାଇବା ଉଚିତ। ତୁଳସୀ ପତ୍ର, ଯୂଥିକା, କରବୀର, ନୀଳୋତ୍ପଳ, ପଦ୍ମ, କୋକନଦ, ଦ୍ରୋଣ ଫୁଲ, ମରୁବ, ମନକ, ପାହାଡ଼ି କର୍ଣ୍ଣିକା, କେତକୀ ପତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପରେ, ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ପୁରୁଷସୂକ୍ତ କିମ୍ବା ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଷୋଡଶୋପଚାରେ ପୂଜା କରି, ନମସ୍କାର, ନୃତ୍ୟ କରି, ଶେଷରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଖ୍ଷମା ଚାହିଁବା ଉଚିତ।