ପ୍ରାତର୍ଗଙ୍ଗାଂ ଚ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଚ ପୁନରଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଜୈମିନେ । ଵିପ୍ରାଯ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵିଭଵସ୍ଯାନୁରୂପତଃ
ପ୍ରଭାତରେ ପୁଣିଥରେ ଗଙ୍ଗା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ହେ ଜୟମିନି, ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ।
ଅର୍ଚନଂ ଜାଗରଂ ଚୈଵ ଯତ୍କୃତଂ ପୁରତସ୍ତଵ । ଅଚ୍ଛିଦ୍ରମସ୍ତୁ ତତ୍ସର୍ଵଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ସରିଦ୍ଵରେ
ମୋର ଏହି ସମସ୍ତ ପୂଜା ଓ ଜାଗରଣ ଯେଉଁଠି ଆପଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କରାଯାଇଛି, ଏହା ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହୁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତାଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ କୃତନିତ୍ଯକ୍ରିଯୋ ଦ୍ଵିଜଃ । ତତଃ ସବଂଧୁଭିଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ପାରଣଂ ସ୍ଵଯମାଚରେତ୍
ଏଭଳି କହି ଓ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଦ୍ୱିଜ ନିଜ ନିତ୍ୟକାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ପରେ ନିଜ ପରିବାର ସହିତ ସ୍ୱୟଂ ପାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ତୀର୍ଥୋପଵାସମେଵଂ ଯଃ କୁରୁତେ ଜାହ୍ନଵୀତଟେ । ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ଵତ୍ସ ଵଦତୋ ମେ ନିଶାମଯ
ଯେଉଁଠି ଜାହ୍ନବୀ କୂଳରେ ଏଭଳି ତୀର୍ଥ ଉପବାସ କରାଯାଏ, ତାହାର ଫଳ କଣ ମିଳେ, ହେ ବତ୍ସ, ମୋ କଥା ଶୁଣ।
ଜନ୍ମାଂତରାର୍ଜିତୈଃ ପାପୈର୍ଵିମୁକ୍ତୋ ଵିଷ୍ଣୁରୂପଧୃକ୍ । ଵିଷ୍ଣୋଃ ପୁରଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁନା ସହ ମୋଦତେ
ଅନେକ ଜନ୍ମର ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚି, ବିଷ୍ଣୁ ସହିତ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରେ।
କଲ୍ପକୋଟିସହସ୍ରାଣି କଲ୍ପକୋଟିଶତାନି ଚ । ସ୍ଥିତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁପୁରଂ ସର୍ଵଂ ସୁଖଂ ଭୁଂକ୍ତେ ସୁଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍
ହଜାର ହଜାର କୋଟି କଳ୍ପ ଓ ଶତ କୋଟି କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନଗରରେ ରହି, ସମସ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରେ।
ତତୋ ନାରାଯଣାଦେଶାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି । ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ସୁଖଂ ଭୁଂକ୍ତେ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ ଯତ୍ସୁରୈରପି
ତାପରେ ନାରାୟଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁ ସୁଖ ପାଇବାକୁ ଦୁର୍ଲଭ, ସେ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରେ।
ତାଵତ୍କାଲଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷଯାତ୍ତତଃ । ମହାଦେଵଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେଦ୍ରଥମାରୁହ୍ଯ ଶୋଭନମ୍
ସେଠାରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅବଧି ଶେଷ ହେଲେ, ଏକ ଶୋଭାମୟ ରଥରେ ଚଢି ମହାଦେବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଏ।
ସୁଖଂ ନାନାଵିଧଂ ତତ୍ର ଭୁଙ୍କ୍ତେଽତ୍ଯନ୍ତସୁଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍ । ଗାଣପତ୍ଯମଵାପ୍ନୋତି କିମନ୍ଯୈର୍ବହୁଭାଷିତୈଃ
ସେଠାରେ ବହୁ ପ୍ରକାର ଦୁର୍ଲଭ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରେ, ଏବଂ ଗଣପତି ପଦକୁ ଅପେକ୍ଷା କରେ। ଏଠାରେ ଅଧିକ କଥା କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।
ତାଵତ୍କାଲଂ ଶିଵପୁରେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଵୈ ପୁଣ୍ଯଵାନ୍ନରଃ । ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଦ୍ଵିତୀଯ ଇଵ ଵାସଵଃ
ସେ ଶିବଙ୍କ ନଗରରେ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସମୟ ରହି, ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ଲୋକ ହେବାରୁ, ପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ବାସବ ଭଳି ଯାଏ।
ତେନ ପୁଣ୍ଯାତ୍ମନା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଵସେଦେକାସନେ ତତଃ । ତତ୍ର ଭୁକ୍ତ୍ଵାଖିଲାନ୍କାମାନ୍କଲ୍ପକୋଟିଶତାଵଧି
ସେଠାରେ ସେ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଏକେଠାରେ ବସି, କଳ୍ପର ଶତ-ଶତ ଅବଧି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଉପଭୋଗ କରେ।
ସୂର୍ଯଲୋକଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଦ୍ଵିତୀଯ ଇଵ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ । ତତ୍ରାମୃତାନି ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଵୈ ଚିରଂ ଚନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସନ୍ନିଧୌ
ତାପରେ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଲୋକକୁ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି ଯାଏ; ସେଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଅମୃତ ଭୋଗ କରେ।
ପୁନରାଗତ୍ଯ ପୃଥିଵୀଂ ଚକ୍ରଵର୍ତୀ ନୃପୋ ଭଵେତ୍ । ପାଲଯିତ୍ଵା ଚିରଂ ପୃଥ୍ଵୀଂ ଜିତ୍ଵା ଵୈ ସକଲାନ୍ରିପୂନ୍
ପୁନି ସେ ପୃଥିବୀକୁ ଫେରି ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜା ହୁଏ; ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରି, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ରାଜାମାନେକୁ ଜିତିଥାଏ।
ଆଯୁଷୋଂଽତେ ଚ ଗଙ୍ଗାଯାଂ ସୁଖଂ ମୃତ୍ଯୁମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଭୂଯଃ ସ ଏଵମାରୁହ୍ଯ ଵିମାନଂ ସୁମହାଯଶାଃ
ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷରେ ସେ ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ସୁଖରେ ମୃତ୍ୟୁ ଲାଭ କରେ; ଏହା ପରେ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଚଢି, ବଡ଼ ଯଶସ୍ବୀ ହୁଏ।
ପୁରଂ ଭଗଵତୋ ଯାତି ଦୈଵତୈରପି ଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍ । ତତ୍ର ଭୁକ୍ତ୍ଵାଖିଲାନ୍ଭୋଗାନ୍ମନ୍ଵଂତରଚତୁଷ୍ଟଯମ୍
ସେ ଭଗବାନଙ୍କ ନଗରକୁ ଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ସେଠାରେ ଚାରିଟି ମନ୍ବନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେ।
ପରମଂ ଜ୍ଞାନମାସାଦ୍ଯ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ ମୋକ୍ଷମାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଜାହ୍ନଵୀତୀରଯାତ୍ରାଯାଂ ଦୈଵାଦ୍ଯସ୍ଯ ଭଵେତ୍ପଥି
ସେଠାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି, ଦୁର୍ଲଭ ମୋକ୍ଷ ପାଏ; ଏହିପରି ମାର୍ଗ ହେଉଛି ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଜାହ୍ନବୀ ତୀରକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ପଂଚତା ସୋଽପି ପରମଂ ଧାମ ଗଚ୍ଛେନ୍ନ ସଂଶଯଃ । ସତ୍ଯଧର୍ମୋ ନାମ ରାଜା ଧାର୍ମିକଶ୍ଚ ପ୍ରିଯଂଵଦଃ
ଯଦି ମଧ୍ୟ ମାର୍ଗରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପରମ ଧାମକୁ ଯାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସତ୍ୟଧର୍ମ ନାମକ ଏକ ଧର୍ମିକ ଓ ମୃଦୁଭାଷୀ ରାଜା ଥିଲେ।
ତ୍ରେତାଦ୍ଵାପରସଂଧୌ ଚ ବଭୂଵ କ୍ଷିତିମଣ୍ଡଲେ । ଵିଜଯା ନାମ ମହିଷୀ ତସ୍ଯ ଭୂମିପତେରଭୂତ୍
ସେ ତ୍ରେତା ଓ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗ ସନ୍ଧିରେ ପୃଥିବୀରେ ରହିଥିଲେ; ତାଙ୍କ ରାଣୀଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ବିଜୟା।
ସୁଂଦରୀ ଶୀଲଯୁକ୍ତା ସା ପତିସେଵାପରାଯଣା । ସପ୍ତଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଵସୁମତୀମିମାମ୍
ସେ ରାଣୀ ସୁନ୍ଦରୀ, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଓ ପତିସେବାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ; ସେମାନେ ସାତ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପୃଥିବୀ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ।
କଦାଚିତ୍ପ୍ରାପ୍ତକାଲୋଽସୌ ସଦାରଃ ପଂଚତାଂ ଗତଃ । ତତୋ ଯମଭଟୈର୍ବଦ୍ଧୌ ଦଂପତୀ ତୌ ଭଯଂକରୌ
ଏକଥର ସମୟ ଆସିଲାପରେ, ସେ ସ୍ତ୍ରୀ-ପୁରୁଷ ଦୁହେଁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ତାପରେ ଯମଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଦୂତମାନେ ଦୁହେଁକୁ ବାନ୍ଧିଲେ।
ଦୁଃଖପ୍ରଦେନ ମାର୍ଗେଣ ଜଗ୍ମତୁର୍ଯମମଂଦିରମ୍ । ତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧର୍ମରାଜୋଽପି ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତମୁଵାଚ ହ
ସେମାନେ ଦୁଃଖଦାୟକ ଏକ ପଥରେ ଯାମ ମାନ୍ଦିରକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ଧର୍ମରାଜ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଏତଯୋଃ ସର୍ଵକର୍ମାଣି ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଵିଚାରଯ । ତେନାଜ୍ଞପ୍ତଶ୍ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତସ୍ତଯୋଃ କର୍ମାଣି ଜୈମିନେ
‘ଏହି ଦୁହେଁର ସମସ୍ତ କର୍ମ ତୁମେ ଯାଞ୍ଚ କର’, ଏଭଳି ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ। ତେଣୁ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ତାଙ୍କ କର୍ମ ମୂଳରୁ ଯାଞ୍ଚ କଲେ।
ମୂଲାଦ୍ଵିଚାରଯାମାସ ପ୍ରାହ ଚେତି କୃତାଞ୍ଜଲି । ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଉଵାଚ- ଏତଯୋଃ ସକଲଂ କର୍ମ ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ—‘ରାଜନ୍, ଏହି ଦୁହେଁର ସମସ୍ତ କର୍ମ ମୁଁ କହିବି, ଶୁଣ।’
ଶୁଭଂ ଵାପ୍ଯଶୁଭଂ କର୍ମ ଯଦେତାଭ୍ଯାଂ କୃତଂ ଭୁଵି । କିଂଚିଦସ୍ଯା ନଯୋପାଯଂ ଵଦାମି ତଦହଂ ଶୃଣୁ
‘ଏହି ଦୁହେଁ ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ କର୍ମ କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଏହି ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ପାଇଁ କିଛି ଉପାୟ କହିବି, ତୁମେ ଶୁଣ।’
ଏକାଦା ତ୍ରାସିତୋ ଵ୍ଯାଘ୍ରୈଃ କଶ୍ଚିଦେକୋ ମୃଗଃ ପ୍ରଭୋ । ଵନାଜ୍ଜୀଵନରକ୍ଷାର୍ଥମାଗତୋଽସ୍ଯ ସଭାଂ ପ୍ରତି
ଏକ ଦିନ, ପ୍ରଭୁ, ଏକା ଏକ ମୃଗ ଦାନ୍ତା ଭୟରେ ଅତି ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଏହି ସଭାକୁ ଆସିଥିଲା।
ତମାଯାଂତଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ଭୂଯୋଽଯଂ ପ୍ରାପ୍ତକୌତୁକଃ । ଜଘନେ ସ୍ଵଯମୁତ୍ଥାଯ ଖଡ୍ଗେନ ତରସା ମୃଗମ୍
ସେ ମୃଗଟି ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ରାଜା ଆଉ ଏକଥର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରି, ତୁରନ୍ତ ଉଠି ତାଙ୍କର ତଳୱାର ନେଇ ତେଜରେ ମୃଗଟିକୁ ଘାତ କରିଥିଲେ।
ଜଘାନ ହ ମୃଗଂ ରାଜା ଶରଣାଗତମପ୍ଯମୁମ୍ । ତସ୍ମାତ୍ସଦାରୋଭୂପୋଽଯଂ ଦଂଡନୀଯସ୍ତ୍ଵଯା ପ୍ରଭୋ
ରାଜା ଏହି ଶରଣାଗତ ମୃଗଟିକୁ ମାରିଦେଲେ। ଏହି କାରଣରୁ, ପ୍ରଭୁ, ଏହି ରାଜା ଓ ତାଙ୍କର ଜନାଣୀ ସଦା ତୁମେ ଦଣ୍ଡିତ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ଯାଵଂତି ତସ୍ଯ ରୋମାଣି ସଂସ୍ଥିତାନି କଲେଵରେ । ମନ୍ଵଂତରସହସ୍ରାଣି ମନ୍ଵଂତରଶତାନି ଚ
ମୃଗଟିର ଶରୀରରେ ଯେତେ ରୋମ ଥିଲା, ସେତେ ମନ୍ବନ୍ତର ହଜାର ଓ ଶତ ମନ୍ବନ୍ତର ଦିନ ପାଇଁ,
କୋଟିକୋଟିକୁଲୈର୍ଯୁକ୍ତା ନାରକୀ ସ୍ଯାନ୍ନ ସଂଶଯଃ । ଶରଣାଗତରକ୍ଷାଂ ଯଃ ପ୍ରାଣୈରପି ଧନୈରପି
କୋଟି କୋଟି ପରିବାର ସହିତ ସେ ନରକରେ ଯିବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯେ ଜଣେ ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ଜୀବନ କିମ୍ବା ଧନ ଦେଇ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ, ସେ ଏଭଳି ଫଳ ପାଇବ।
କୁରୁତେ ଯୋ ନରୋ ଜ୍ଞାନୀ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ନିଶାମଯ । ସର୍ଵପାପୈର୍ଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାମୁଖୈରପି
ଯେ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ମନୁଷ୍ୟ ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ଜୀବନ କିମ୍ବା ଧନ ଦେଇ ରକ୍ଷା କରେ, ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଶୁଣ। ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଯାନ୍ତି, ଏକ ଦ୍ୱିଜ ହତ୍ୟା ପାପ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ।