ସମାପ୍ଯ ସ୍ନାନକର୍ମାଣି ଗଂଗାଯାଂ ସମୁପୋଷିତଃ । କୃତପଂଚମହାଯଜ୍ଞୋ ଗଂଗାପୂଜାଂ ସମାଚରେତ୍
ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ଉପବାସ ରହି, ପଞ୍ଚମହାୟଜ୍ଞ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଗଙ୍ଗା ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଗଂଗାଯାଃ ପ୍ରତିମାଂ ଦେଵ୍ଯାଃ ଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରତିମାଂ ତଥା । ନାଲିକେରୋଦକୈର୍ଦିଵ୍ଯୈଃ ସ୍ନାପଯେଦ୍ଭକ୍ତିତୋ ବୁଧଃ
ଏକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଗଙ୍ଗା ଦେବୀ ଓ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପ୍ରତିମାକୁ ପବିତ୍ର ନାଡ଼ିଆ ପାଣୀରେ ସ୍ନାନ କରାଇବା ଉଚିତ।
ଜାହ୍ନଵୀପ୍ରତିମାଭାଵାନ୍ନାଲିକେରୋଦକାନି ଵୈ । ନିକ୍ଷିପେଜ୍ଜାହ୍ନଵୀତୋଯେ ଜାହ୍ନଵୀଂ ହୃଦି ସଂସ୍ମରନ୍
ଯାହାଁ ଜାହ୍ନବୀଙ୍କ ପ୍ରତିମା ରହିଛି, ସେଠି ନାଡ଼ିଆ ପାଣୀ ଜାହ୍ନବୀ ଜଳରେ ଢାଳିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ହୃଦୟରେ ଜାହ୍ନବୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଦିଵ୍ଯୈର୍ଗଂଧୈଶ୍ଚ ଦୀପୈଶ୍ଚ ଘୃତପୂର୍ଣସମୁଜ୍ଜ୍ଵଲୈଃ । ଧୂପୈଃ ସୁଵାସିତୈଶ୍ଚୈଵ ନାନାପୁଷ୍ପମନୋହରୈଃ
ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ, ଘୃତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦୀପ, ସୁଗନ୍ଧିତ ଧୂପ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମନୋହର ଫୁଲରେ,
ନାନାଫଲୈଃ ସୁପକ୍ଵୈଶ୍ଚ ନୈଵେଦ୍ଯୈରୁତ୍ତମାସ୍ତଥା । ପାଦ୍ଯାର୍ଘାଚମନୀଯୈଶ୍ଚ ତାଂବୂଲୈଃ ଖାଦିରାନ୍ଵିତୈଃ
ବିଭିନ୍ନ ପକ୍କ ଫଳ, ଉତ୍ତମ ନୈବେଦ୍ୟ, ପାଦ୍ୟ, ଅର୍ଘ୍ୟ, ଆଚମନ ପାଣୀ ଓ ଖାଦିର ସହିତ ପାନ ଦେଇ,
ଅନ୍ଯୈରପ୍ଯୁପହାରୈଶ୍ଚ ଵିଶିଷ୍ଟୈର୍ନିଜଭକ୍ତିତଃ । ସ୍ତଵୈର୍ନାନା ଚ ନୈଵେଦ୍ଯୈର୍ଗଙ୍ଗାଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଚ ପୂଜଯେତ୍
ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଉପହାର, ନିଜ ଭକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତବ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେଇ ଗଙ୍ଗା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ତତଃ ସଂପୂଜିତାଂ ଦେଵୀଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଚ ପରମେଶ୍ଵରମ୍ । ଅଂଗପ୍ରଦକ୍ଷିଣାଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଵାରତ୍ରଯଂ ବୁଧଃ
ତାପରେ ଦେବୀ ଓ ପରମେଶ୍ୱର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଏକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଭକ୍ତି ସହିତ ତାଙ୍କୁ ତିନିଥର ପରିକ୍ରମା କରିବା ଉଚିତ।
ଅଥ ସ୍ଥିତ୍ଵା ନିରାହାରୋଽପରେହନି ସରିଦ୍ଵରେ । ଭୋକ୍ଷ୍ଯାମି ଜହ୍ନୁତନଯେ ଶରଣଂ ମେ ଭଵାନଘେ
ତାପରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନ ନଦୀ କୂଳରେ ଉପବାସ ରହି, 'ହେ ଜାହ୍ନୁକୁମାରୀ, ମୁଁ ଖାଇବି; ଆପଣ ମୋତେ ଶରଣ ଦିଅନ୍ତୁ, ହେ ନିର୍ମଳା' ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ସଂକଲ୍ପ୍ଯ ମତିମାନ୍କର୍ମଣା ମନସା ଗିରା । ରାତ୍ରୌ ଜାଗରଣଂ କୁର୍ଯାଜ୍ଜିତନିଦ୍ରୋ ଽତିହର୍ଷିତଃ
ଏଭଳି ସଂକଳ୍ପ କରି, ମନ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉଚ୍ଚାରଣରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ରାତିରେ ଜାଗି ରହିବା ଉଚିତ, ନିଦ୍ରାକୁ ଜୟ କରି ଅତି ଆନନ୍ଦରେ।
ଅଶକ୍ତ୍ଯା ଚ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଲାହାରୋ ଭଵେଦଧଃ । ଅନ୍ନମାତ୍ରଂ ନ ଭୁଂଜୀତ ନ ଚ କୁର୍ଯାଦ୍ଧି ଭୋଜନମ୍
ଯଦି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତେବେ କେବଳ ଫଳ ଖାଇ ରହିପାରିବେ; କେବଳ ଅନ୍ନ ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ପ୍ରାତର୍ଗଙ୍ଗାଂ ଚ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଚ ପୁନରଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଜୈମିନେ । ଵିପ୍ରାଯ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵିଭଵସ୍ଯାନୁରୂପତଃ
ପ୍ରଭାତରେ ପୁଣିଥରେ ଗଙ୍ଗା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ହେ ଜୟମିନି, ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ।
ଅର୍ଚନଂ ଜାଗରଂ ଚୈଵ ଯତ୍କୃତଂ ପୁରତସ୍ତଵ । ଅଚ୍ଛିଦ୍ରମସ୍ତୁ ତତ୍ସର୍ଵଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ସରିଦ୍ଵରେ
ମୋର ଏହି ସମସ୍ତ ପୂଜା ଓ ଜାଗରଣ ଯେଉଁଠି ଆପଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କରାଯାଇଛି, ଏହା ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହୁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତାଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ କୃତନିତ୍ଯକ୍ରିଯୋ ଦ୍ଵିଜଃ । ତତଃ ସବଂଧୁଭିଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ପାରଣଂ ସ୍ଵଯମାଚରେତ୍
ଏଭଳି କହି ଓ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଦ୍ୱିଜ ନିଜ ନିତ୍ୟକାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ପରେ ନିଜ ପରିବାର ସହିତ ସ୍ୱୟଂ ପାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ତୀର୍ଥୋପଵାସମେଵଂ ଯଃ କୁରୁତେ ଜାହ୍ନଵୀତଟେ । ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ଵତ୍ସ ଵଦତୋ ମେ ନିଶାମଯ
ଯେଉଁଠି ଜାହ୍ନବୀ କୂଳରେ ଏଭଳି ତୀର୍ଥ ଉପବାସ କରାଯାଏ, ତାହାର ଫଳ କଣ ମିଳେ, ହେ ବତ୍ସ, ମୋ କଥା ଶୁଣ।
ଜନ୍ମାଂତରାର୍ଜିତୈଃ ପାପୈର୍ଵିମୁକ୍ତୋ ଵିଷ୍ଣୁରୂପଧୃକ୍ । ଵିଷ୍ଣୋଃ ପୁରଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁନା ସହ ମୋଦତେ
ଅନେକ ଜନ୍ମର ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚି, ବିଷ୍ଣୁ ସହିତ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରେ।
କଲ୍ପକୋଟିସହସ୍ରାଣି କଲ୍ପକୋଟିଶତାନି ଚ । ସ୍ଥିତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁପୁରଂ ସର୍ଵଂ ସୁଖଂ ଭୁଂକ୍ତେ ସୁଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍
ହଜାର ହଜାର କୋଟି କଳ୍ପ ଓ ଶତ କୋଟି କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନଗରରେ ରହି, ସମସ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରେ।
ତତୋ ନାରାଯଣାଦେଶାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି । ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ସୁଖଂ ଭୁଂକ୍ତେ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ ଯତ୍ସୁରୈରପି
ତାପରେ ନାରାୟଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁ ସୁଖ ପାଇବାକୁ ଦୁର୍ଲଭ, ସେ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରେ।
ତାଵତ୍କାଲଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷଯାତ୍ତତଃ । ମହାଦେଵଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେଦ୍ରଥମାରୁହ୍ଯ ଶୋଭନମ୍
ସେଠାରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅବଧି ଶେଷ ହେଲେ, ଏକ ଶୋଭାମୟ ରଥରେ ଚଢି ମହାଦେବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଏ।
ସୁଖଂ ନାନାଵିଧଂ ତତ୍ର ଭୁଙ୍କ୍ତେଽତ୍ଯନ୍ତସୁଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍ । ଗାଣପତ୍ଯମଵାପ୍ନୋତି କିମନ୍ଯୈର୍ବହୁଭାଷିତୈଃ
ସେଠାରେ ବହୁ ପ୍ରକାର ଦୁର୍ଲଭ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରେ, ଏବଂ ଗଣପତି ପଦକୁ ଅପେକ୍ଷା କରେ। ଏଠାରେ ଅଧିକ କଥା କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।
ତାଵତ୍କାଲଂ ଶିଵପୁରେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଵୈ ପୁଣ୍ଯଵାନ୍ନରଃ । ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଦ୍ଵିତୀଯ ଇଵ ଵାସଵଃ
ସେ ଶିବଙ୍କ ନଗରରେ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସମୟ ରହି, ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ଲୋକ ହେବାରୁ, ପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ବାସବ ଭଳି ଯାଏ।
ତେନ ପୁଣ୍ଯାତ୍ମନା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଵସେଦେକାସନେ ତତଃ । ତତ୍ର ଭୁକ୍ତ୍ଵାଖିଲାନ୍କାମାନ୍କଲ୍ପକୋଟିଶତାଵଧି
ସେଠାରେ ସେ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଏକେଠାରେ ବସି, କଳ୍ପର ଶତ-ଶତ ଅବଧି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଉପଭୋଗ କରେ।
ସୂର୍ଯଲୋକଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଦ୍ଵିତୀଯ ଇଵ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ । ତତ୍ରାମୃତାନି ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଵୈ ଚିରଂ ଚନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସନ୍ନିଧୌ
ତାପରେ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଲୋକକୁ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି ଯାଏ; ସେଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଅମୃତ ଭୋଗ କରେ।
ପୁନରାଗତ୍ଯ ପୃଥିଵୀଂ ଚକ୍ରଵର୍ତୀ ନୃପୋ ଭଵେତ୍ । ପାଲଯିତ୍ଵା ଚିରଂ ପୃଥ୍ଵୀଂ ଜିତ୍ଵା ଵୈ ସକଲାନ୍ରିପୂନ୍
ପୁନି ସେ ପୃଥିବୀକୁ ଫେରି ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜା ହୁଏ; ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରି, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ରାଜାମାନେକୁ ଜିତିଥାଏ।
ଆଯୁଷୋଂଽତେ ଚ ଗଙ୍ଗାଯାଂ ସୁଖଂ ମୃତ୍ଯୁମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଭୂଯଃ ସ ଏଵମାରୁହ୍ଯ ଵିମାନଂ ସୁମହାଯଶାଃ
ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷରେ ସେ ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ସୁଖରେ ମୃତ୍ୟୁ ଲାଭ କରେ; ଏହା ପରେ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଚଢି, ବଡ଼ ଯଶସ୍ବୀ ହୁଏ।
ପୁରଂ ଭଗଵତୋ ଯାତି ଦୈଵତୈରପି ଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍ । ତତ୍ର ଭୁକ୍ତ୍ଵାଖିଲାନ୍ଭୋଗାନ୍ମନ୍ଵଂତରଚତୁଷ୍ଟଯମ୍
ସେ ଭଗବାନଙ୍କ ନଗରକୁ ଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ସେଠାରେ ଚାରିଟି ମନ୍ବନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେ।
ପରମଂ ଜ୍ଞାନମାସାଦ୍ଯ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ ମୋକ୍ଷମାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଜାହ୍ନଵୀତୀରଯାତ୍ରାଯାଂ ଦୈଵାଦ୍ଯସ୍ଯ ଭଵେତ୍ପଥି
ସେଠାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି, ଦୁର୍ଲଭ ମୋକ୍ଷ ପାଏ; ଏହିପରି ମାର୍ଗ ହେଉଛି ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଜାହ୍ନବୀ ତୀରକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ପଂଚତା ସୋଽପି ପରମଂ ଧାମ ଗଚ୍ଛେନ୍ନ ସଂଶଯଃ । ସତ୍ଯଧର୍ମୋ ନାମ ରାଜା ଧାର୍ମିକଶ୍ଚ ପ୍ରିଯଂଵଦଃ
ଯଦି ମଧ୍ୟ ମାର୍ଗରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପରମ ଧାମକୁ ଯାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସତ୍ୟଧର୍ମ ନାମକ ଏକ ଧର୍ମିକ ଓ ମୃଦୁଭାଷୀ ରାଜା ଥିଲେ।
ତ୍ରେତାଦ୍ଵାପରସଂଧୌ ଚ ବଭୂଵ କ୍ଷିତିମଣ୍ଡଲେ । ଵିଜଯା ନାମ ମହିଷୀ ତସ୍ଯ ଭୂମିପତେରଭୂତ୍
ସେ ତ୍ରେତା ଓ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗ ସନ୍ଧିରେ ପୃଥିବୀରେ ରହିଥିଲେ; ତାଙ୍କ ରାଣୀଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ବିଜୟା।
ସୁଂଦରୀ ଶୀଲଯୁକ୍ତା ସା ପତିସେଵାପରାଯଣା । ସପ୍ତଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଵସୁମତୀମିମାମ୍
ସେ ରାଣୀ ସୁନ୍ଦରୀ, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଓ ପତିସେବାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ; ସେମାନେ ସାତ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପୃଥିବୀ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ।
କଦାଚିତ୍ପ୍ରାପ୍ତକାଲୋଽସୌ ସଦାରଃ ପଂଚତାଂ ଗତଃ । ତତୋ ଯମଭଟୈର୍ବଦ୍ଧୌ ଦଂପତୀ ତୌ ଭଯଂକରୌ
ଏକଥର ସମୟ ଆସିଲାପରେ, ସେ ସ୍ତ୍ରୀ-ପୁରୁଷ ଦୁହେଁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ତାପରେ ଯମଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଦୂତମାନେ ଦୁହେଁକୁ ବାନ୍ଧିଲେ।