ଶିଵୋପଵୀତଂ କୈଙ୍କର୍ଯଂ ଷଡୀଶାନୋପଚାରକମ୍ । ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଦୁପଚାରୈସ୍ତୁ ଯଃ ସମାରାଧଯେଚ୍ଛିଵମ୍
ଶିବ ଉପବୀତ, ସେବା, ଏବଂ ଷଡ଼ ଈଶାନ ଉପଚାର ଏହି ସମସ୍ତ ଏକତ୍ରିକୃତ ଏଠି ଏକତିସ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଏକେନାହ୍ନା ସମସ୍ତାନାଂ ପାପାନାଂ ନାଶନଂ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଦୁପଚାରଂ ସ୍ଯାତ୍ପୂଜନଂ ତୂତ୍ତମୋତ୍ତମମ୍
ଏହି ବତିଶି ଉପଚାର ଏକ ଦିନରେ କରିଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନାଶ ହୁଏ। ଏହିପରି ପୂଜା ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ସଦାଶିଵ ଉଵାଚ- ଏଵମେତତ୍କପିଶ୍ରେଷ୍ଠ ତଵ ପୂଜାଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍ । ମତ୍ପାଦଯୁଗଲଂ ପୂଜ୍ଯ ସର୍ଵପୂଜାକରୋ ଭଵ
ସଦାଶିବ କହିଲେ— ହେ ବାନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହିପରି ତୋ ପୂଜା ବିବରଣ କଲି। ମୋର ଚରଣ ଦୁଇଟିକୁ ପୂଜି, ସମସ୍ତ ପୂଜାକାରି ହେବୁ।
ଆରାଧ୍ଯେତ୍ଥଂ ଯଥାଲିଂଗେ ତନ୍ମମାରାଧନଂ କୁରୁ । ହନୂମାନୁଵାଚ- ଗୁରୁଣା ଲିଂଗପୂଜୈଵ ନିଯତା କଲ୍ପିତା ମମ
ଏହିପରି ଭାବେ ଲିଙ୍ଗରେ ପୂଜା କରିବା ମୋର ଆରାଧନ। ହନୁମାନ କହିଲେ— ମୋ ଗୁରୁ ମୋ ପାଇଁ ଲିଙ୍ଗପୂଜା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି।
ତାଂ କରୋମି ପୁରା ଦେଵ ପଶ୍ଚାତ୍ତ୍ଵତ୍ପାଦପୂଜନମ୍ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵୈଵ ନମସ୍ଯେଶଂ ଶିଵଲିଗାର୍ଚନେଽଭଵତ୍
ହେ ଦେବ, ସେହି ପୂଜା ପୂର୍ବରୁ କରିଛି, ପରେ ତୁମ ଚରଣ ପୂଜା କରିଛି। ଏହିପରି କହି, ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ଏବଂ ଶିବଲିଙ୍ଗ ପୂଜାରେ ଲାଗିଗଲେ।
ସରସ୍ତୀରମଥୋ ଗତ୍ଵା କୃତ୍ଵା ସୈକତଵେଦିକାମ୍ । ତାଲପତ୍ରୈର୍ଵିରଚିତମାସନଂ ପରିକଲ୍ପଯେତ୍
ତାପରେ ସରୋବର ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଯାଇ, ବାଳୁକାରେ ବେଦି ତିଆରି କରି, ତାଳପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏକ ଆସନ ବନେଇ ରଖିଲେ।
ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ପାଦହସ୍ତୌ ତୁ ସମାଚମ୍ଯ ସମାହିତଃ । ଭସ୍ମସ୍ନାନମଥୋ ଚକ୍ରେ ପୁନରାଚମ୍ଯ ଵାଗ୍ଯତଃ
ପାଉଁ ଓ ହାତ ଭଲଭାବେ ଧୋଇ, ମନ ଏକାଗ୍ର କରି ଆଚମନ କଲେ। ତାପରେ ମୃଗୀ ଛାର ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରି, ପୁନି ଆଚମନ କରି ମନ ଓ ମୁଁହ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।
ଦେଵଵେଦ୍ଯାମଥୋ ଚକ୍ରେ ପଦ୍ମାନି ସୁମନୋହରମ୍ । ଅନଂତରଂ ତାଲପତ୍ରଂ ପଦ୍ମାସନଗତଃ କପିଃ
ତାପରେ ଦେବତା ପାଇଁ ଅତି ସୁନ୍ଦର ପଦ୍ମ ତୟାରି କଲେ। ସେହି ସମୟରେ ଏକ ତାଳପତ୍ର ରଖି, ପଦ୍ମାସନରେ ବସି ରହିଲେ ସେ ବାନର।
ପ୍ରାଣାନାଯମ୍ଯ ସନ୍ଯାସଂ ଶୁକ୍ଲଧ୍ଯାନସମନ୍ଵିତଃ । ପ୍ରଣମ୍ଯ ଗୁରୁମୀଶାନଂ ଜପନ୍ନାସୀଦତଃ ପରମ୍
ଶ୍ୱାସକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ବିରାଗ ଭାବରେ ଶୁଭ୍ର ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହେଲେ। ଗୁରୁ ଓ ଈଶାନଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ଅତି ଭକ୍ତି ସହିତ ଜପ କରି ବସିଲେ।
ଅଥ ଦେଵାର୍ଚନଂ କର୍ତୁଂ ଯତ୍ନମାସ୍ଥିତଵାନପି । ପଲାଶପତ୍ରପୁଟକଦ୍ଵଯାନୀତ ଜଲଂ ଶୁଚି
ତାପରେ ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜା କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି, ସେ ପଳାଶପତ୍ରର ଦୁଇଟି ଛୋଟ ପାତ୍ରରେ ପବିତ୍ର ଜଳ ଆଣିଲେ।
ଶିରଃକମଂଡଲୁଗତଂ ନିଧାଯାଗ୍ନିଂ ତ୍ରିମଂତ୍ରିତମ୍ । ଆଵାହନାଦି କୃତ୍ଵାଥ ସ୍ନାନପର୍ଯନ୍ତମେଵ ଚ
ମୁଣ୍ଡର କମଣ୍ଡଳୁର ଜଳ ରଖି, ତିନିଟି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଅଗ୍ନିକୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ। ତାପରେ ଆବାହନ ଠାରୁ ନିଜେ ସ୍ନାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା କଲେ।
ଅଥ ସ୍ନାପଯିତୁଂ ଦେଵମାଦାଯ କରସଂପୁଟେ । କୃତ୍ଵା ନିରୀକ୍ଷଣଂ ଦେଵଂ ପୀଠଂ ନୋ ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍କପିଃ
ତାପରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇବା ପାଇଁ ହାତର ଉପରେ ଧରି, ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। କିନ୍ତୁ ବାନରଟି ପୀଠ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଲିଂଗମାତ୍ରଂ କରଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀତିସମନ୍ଵିତଃ । ଇଦମାହ ମହାଯୋଗୀ କିଂ ଵା ପାପଂ ମଯା କୃତମ୍
କେବଳ ଲିଙ୍ଗଟି ହାତରେ ଦେଖି, ଭୟରେ ଭରିଗଲେ। ମହାଯୋଗୀ କହିଲେ—'ମୁଁ କଣ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଛି?'
ଯଦେତତ୍ପୀଠରହିତଂ ଶିଵଲିଂଗଂ କରସ୍ଥିତମ୍ । ମମାଦ୍ଯ ମରଣଂ ସିଦ୍ଧଂ ପୀଠଂ ଚେନ୍ନାଗମିଷ୍ଯତି
'ଏହି ଲିଙ୍ଗଟି ପୀଠ ବିନା ମୋ ହାତରେ ଅଛି। ଯଦି ପୀଠ ଆସିନଥାଏ, ଆଜି ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ।'
ଅଥ ରୁଦ୍ରଂ ଜପିଷ୍ଯାମି ତଦାଯାତି ମହେଶ୍ଵରଃ । ଇତି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ମନସା ଜଜାପ ଶତରୁଦ୍ରିଯମ୍
'ଏବେ ମୁଁ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଜପ କରିବି, ତେବେ ମହେଶ୍ୱର ଆସିବେ।' ଏଭଳି ମନରେ ଭାବି, ସେ ଶତରୁଦ୍ରୀୟ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ।
ଅଥାପି ନ ସମାଯାତୋ ମହେଶୋଽଥ କପୀଶ୍ଵରଃ । ରୁଦ୍ରଂ ନ୍ଯପାତଯଦ୍ଭୂମ୍ଯାଂ ଵୀରଭଦ୍ରଃ ସମାଗତଃ
ତଥାପି ମହେଶ୍ୱର ଆସିଲେ ନାହିଁ। ତେବେ ବାନରଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ଫେଲିଦେଲେ, ଏବଂ ବୀରଭଦ୍ର ଆସିଗଲେ।
କିମର୍ଥଂ ରୁଦ୍ଯତେ ଭକ୍ତ ରୁଦିହେତୁଂ ଵଦସ୍ଵ ମେ । ହନୂମାନୁଵାଚ- ପୀଠହୀନମିଦଂ ଲିଂଗଂ ପଶ୍ଯ ମେ ପାପସଂଚଯମ୍
‘ଭକ୍ତ, କାହିଁକି କନ୍ଦୁଛ? ତୋର ଦୁଃଖର କାରଣ କହ।’ ହନୁମାନ୍ କହିଲେ—‘ଦେଖ, ଏହି ଲିଙ୍ଗଟି ପୀଠ ବିନା—ମୋର ପାପ ଦେଖ।’
ଵୀରଭଦ୍ର ଉଵାଚ- ଯଦି ନାଯାତି ପୀଠଂ ତେ ଲିଂଗେ ମା ସାହସଂ କୃଥାଃ । ଦାହଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଲୋକଂ ଯଦି ନାଯାତି ପୀଠକମ୍
ବୀରଭଦ୍ର କହିଲେ—‘ଯଦି ତୋର ଲିଙ୍ଗରେ ପୀଠ ଆସୁନଥାଏ, ତେବେ ଅବିବେକ କରିନିଅ। ଯଦି ପୀଠ ନାଆସି, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍କୁ ଦହିଦେବି।’
ପଶ୍ଯ ଦର୍ଶଯ ମେ ଲିଂଗଂ ପୀଠଂ ଯଦ୍ଯାଗତଂ ନ ଵା । ଅଥ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୀରଭଦ୍ରୋ ଲିଂଗଂ ପୀଠମନାଗତମ୍
‘ମୋତେ ଲିଙ୍ଗଟି ଦେଖା, ପୀଠ ଆସିଛି କି ନାହିଁ।’ ବୀରଭଦ୍ର ଲିଙ୍ଗଟି ଦେଖି, ପୀଠ ନ ଆସିଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଦଗ୍ଧୁକାମୋଽଖିଲାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ଵୀରଭଦ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ଅନଲଂ ଭୁଵି ଚିକ୍ଷେପ କ୍ଷଣାଦ୍ଦଗ୍ଧା ମହୀ ତଦା
ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଦହିବାକୁ ଚାହିଁ, ପ୍ରଭଳ ବୀରଭଦ୍ର ଭୂମିରେ ଅଗ୍ନି ଫେଲିଲେ। ଏକ ମହୁର୍ତ୍ତରେ ପୃଥିବୀ ଦହିଗଲା।
ଅଥ ସପ୍ତତଲାନ୍ଦଗ୍ଧ୍ଵା ପୁନରୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵମଵର୍ତତ । ପଂଚୋର୍ଦ୍ଧ୍ଵଲୋକାନଦହଜ୍ଜନଲୋକନିଵାସିନଃ
ତାପରେ ସାତଟି ପାତାଳକୁ ଦହି, ପୁଣି ଉପରକୁ ଘୁରିଲେ। ଉପର ଲୋକର ଲୋକମାନେଠାରେ ଅଗ୍ନି ଲଗାଇଲେ।
ଲଲାଟନେତ୍ରସଂଭୂତଂ ନଖେନାଦାଯ ଚାନଲମ୍ । ଜଂବୀରଫଲସଂକାଶଂ କୃତ୍ଵା କରତଲେ ଵିଭୁଃ
ଲଳାଟ ଚକ୍ଷୁରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ଅଗ୍ନିକୁ ନଖରେ ଧରି, ଜାମ୍ବୁ ଫଳ ପରି ଅନୁଭବ କରି, ଭଗବାନ୍ ତାହାକୁ ହାତରେ ଧରିଲେ।
ଯଦି ନାଯାତି ପୀଠଂ ତେ ଦଗ୍ଧା ଲୋକା ନ ସଂଶଯଃ । ଅନାଯାତମଥୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୀରଭଦ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
‘ଯଦି ତୋର ପାଇଁ ପୀଠ ନ ଆସେ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦହିଯିବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।’ ପୀଠ ନ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ପ୍ରଭଳ ବୀରଭଦ୍ର—
ସନକାଦଯୋ ମହାତ୍ମାନୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଯୋଗେନ ଚାଗମନ୍ । ଗୌତମସ୍ଯାଶ୍ରମଵରଂ ସମାଗମ୍ଯ ମହେଶ୍ଵରମ୍
ସନକ ଆଦି ମହାତ୍ମାମାନେ ଯୋଗ ବଳରେ ଜାଣି, ଗୌତମଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରମକୁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ନ ଦୃଷ୍ଟଵଂତୋ ଦେଵାଦିଂ ଵିଦ୍ଯମାନମପି ଦ୍ଵିଜାଃ । ଅସ୍ତୁଵନ୍ନଥ ଚ ସ୍ତୋତ୍ରୈଃ ସର୍ଵଵେଦସମୁଦ୍ଭଵୈଃ
ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଦେବତାମାନେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି ସାମ୍ନାରେ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ବେଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସ୍ତୁତିମାଳା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ।
ଓଁନମୋ ଦେଵଦେଵାଯ ତସ୍ମୈ ଶୁଦ୍ଧପ୍ରଭାଚିଂତ୍ଯରୂପାଯ ତସ୍ମୈ । ନମଃ ସୁରାଣାମଧୀଶାଯ ତସ୍ମୈ ନମୋ ଵେଦଗୁହ୍ଯାଯ ଶୁଦ୍ଧାଯ ତସ୍ମୈ
ଓଁ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଦେବତା, ପବିତ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଓ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଆକୃତି ଥିବା ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସୁରମାନେ ଯାହାଙ୍କ ଅଧିପତି, ବେଦର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ପବିତ୍ରତା ଥିବା ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ନମନ କରେ।
ନମଃ ଶିଵାଯାଦିଦେଵାଯ ତସ୍ମୈ ନମୋ ଵ୍ଯାଲଯଜ୍ଞୋପଵୀତାଯ ତସ୍ମୈ । ନମଃ ସୁରାନଂଦସଂଦୋହ ଵର୍ଷତ୍ରଯୀ ବିଂଦୁଵିଶ୍ଵଂଭରାଯ ତସ୍ମୈ
ଶିବ, ଆଦିଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସାପ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସୁରମାନେ ଯାହାଙ୍କ ଆନନ୍ଦର ଆଧାର, ତିନି ବେଦର ସାର, ବିନ୍ଦୁ ଓ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଧାରକ ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ନମନ କରେ।
ପୃଥିଵ୍ଯଥୋ ଵାଯୁରାକାଶମାପଃ ପୁନଃ ଶଶୀ ଵହ୍ନିସୂର୍ଯ୍ଯୌ ତଥାତ୍ମା । ଯସ୍ଯାଷ୍ଟୈତା ମୂର୍ତଯଃ ଶଂକରସ୍ଯ ତସ୍ମୈ ନମୋ ଜ୍ଞାନଗମ୍ଯାଯ ଶଶ୍ଵତ୍
ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ଜଳ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆତ୍ମା—ଏହି ଆଠଟି ଶଙ୍କରଙ୍କ ରୂପ। ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଯିଏ ପ୍ରାପ୍ତ, ସଦା ଅବିନାଶୀ, ସେହି ଠାକୁରଙ୍କୁ ମୁଁ ଶିର ନମାଏ।
ଏତାଂ ସ୍ତୁତିମଥାକର୍ଣ୍ଯ ଭଗନେତ୍ରପ୍ରଦଃ ଶିଵଃ । ଵିଷ୍ଣୁମାହ ଚ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ସମାନଯ ଚ ତାନ୍ଦ୍ଵିଜାନ୍
ଏହି ସ୍ତୁତି ଶୁଣି, ଭଗନେତ୍ର ଦାତା ଶିବ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ—'ତୁମେ ଯାଅ, ସେହି ଦ୍ୱିଜମାନେ ମାନେକୁ ଏଠାକୁ ଆଣ।'
ଆନୀତାସ୍ତେନ ହରିଣା ଦେଵାଯ ପ୍ରଣତାସ୍ତୁ ତେ । ତାନାହ ଶଂକରୋ ଵାକ୍ଯଂ କିମର୍ଥଂ ଯୂଯମାଗତାଃ
ହରି ତାଙ୍କୁ ଆଣି, ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଶଙ୍କର ସେମାନେକୁ ପଚାରିଲେ—'ତୁମେ କାହିଁକି ଆସିଛ?'