ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵରୂପେ ହେ ଗଙ୍ଗେ ସ୍ନାନମାଚର୍ଯତେ ମଯା । ତ୍ଵଦୀଯେ ନିର୍ମଲେ ତୋଯେ ଯଥୋକ୍ତଫଲଦା ଭଵ
ହେ ଗଙ୍ଗା, ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ୱରୂପ, ମୁଁ ତୁମରେ ସ୍ନାନ କରୁଛି। ତୁମର ପବିତ୍ର ଜଳରେ, ଯେଉଁ ଫଳ କହିଯାଇଛି, ମୋତେ ଦିଅ।
ତତୋ ନିଜେଚ୍ଛଯା ଵିପ୍ର ଗଙ୍ଗାଯାଂ ଲୋକମାତରି । ସ୍ନାନଂ ସମାଚରେତ୍ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଗଙ୍ଗାନାରାଯଣଂ ସ୍ମରନ୍
ତାପରେ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଗଙ୍ଗା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମାଆଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ଗଙ୍ଗାଯାଂ ଗାତ୍ରଂ ଵସ୍ତ୍ରେଣ ମାର୍ଜଯେତ୍ । ପରିଧେଯାଂବରାଂବୂନି ଗଙ୍ଗାସ୍ରୋତସି ନ ତ୍ଯଜେତ୍
ଏଭଳି ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରି ସେ ବସ୍ତ୍ରରେ ଦେହ ପୋଛିବା ଉଚିତ। ସ୍ନାନରେ ବ୍ୟବହୃତ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଜଳ ଗଙ୍ଗା ଝରଣାରେ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ ଦଂତଧାଵନଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଗଙ୍ଗାଗର୍ଭେ ଵିଚକ୍ଷଣଃ । କୁର୍ଯାଚ୍ଚେନ୍ମୋହତଃ ପୁଣ୍ଯଂ ନ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନଜଂ ଲଭେତ୍
ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ କେବେ ଦାନ୍ତ ମାଜିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯଦି ଅଜାଣି କରିଥାଏ, ତେବେ ଗଙ୍ଗା ସ୍ନାନର ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ ନାହିଁ।
ପ୍ରଭାତେଽନ୍ଯତ୍ର ତାଂ କୃତ୍ଵା ଦଂତକାଷ୍ଠାଦିକକ୍ରିଯାମ୍ । ରାତ୍ରିଵାସଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଗଙ୍ଗାଯାଂ ସ୍ନାନମାଚରେତ୍
ସକାଳେ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଦାନ୍ତ ମାଜିବା ଓ ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟ କାମ କରିବା ଉଚିତ। ରାତିର ବାସସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ି ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ବାହ୍ଯଭୂମିମଗତ୍ଵା ଯୋ ଗଙ୍ଗାଯାଂ ସ୍ନାନମାଚରେତ୍ । ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନଫଲଂ ସୋଽପି ସଂପୂର୍ଣଂ ଚ ଲଭେନ୍ନହି
ଯେଉଁଠି ବାହାର ଭୂମିକୁ ଛୁଉନାହିଁ, ଏମିତି ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନର ଫଳ ପାଏ ନାହିଁ।
ସ୍ନାତ୍ଵା ଚ ଗଙ୍ଗାମୃତ୍ପୁଂଡ୍ରଂ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ ନଯେଦ୍ବୁଧଃ । ତତଃ ସ୍ଥିରମନାଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଧିନା ତର୍ପଣାଦିକମ୍
ସ୍ନାନ କରି ଶେଷରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଦେହର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଗଙ୍ଗାର କାଦି ଲଗାଇବା ଉଚିତ। ତାପରେ ଏକାଗ୍ର ମନେ ବିଧିଅନୁସାରେ ତର୍ପଣ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଗାଙ୍ଗେଯୈରୁଦକୈର୍ଯସ୍ତୁ କୁରୁତେ ପିତୃତର୍ପଣମ୍ । ପିତରସ୍ତସ୍ଯ ତୃପ୍ଯଂତି ଵର୍ଷକୋଟିଶତାଵଧି
ଯେଉଁଠି ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତର୍ପଣ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ପିତୃମାନେ କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ଗଙ୍ଗାଯାଂ କୁରୁତେ ଯସ୍ତୁ ପିତୃଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ପିତରସ୍ତସ୍ଯ ତିଷ୍ଠଂତି ସଂତୁଷ୍ଟାସ୍ତ୍ରିଦଶାଲଯମ୍ ୫୦ 7.9.
ଓ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁଠି ଗଙ୍ଗା ନଦୀରେ କେହି ତାଙ୍କର ପିତୃମାନେଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପିତୃମାନେ ଦେବତାମାନେ ବସୁଥିବା ଲୋକରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି।
ସମାପ୍ଯ ସ୍ନାନକର୍ମାଣି ଗଙ୍ଗାଯାଂ ସମୁପୋଷିତଃ । ଦାନଂ ଦେଵାର୍ଚନଂ ଚୈଵ ଜଯୋଽନ୍ଯାଶ୍ଚ କ୍ରିଯାସ୍ତଥା । କୃତାସ୍ତୁ ଯାସ୍ତୁ ଗଙ୍ଗାଯାଂ କ୍ଷଯସ୍ତାସାଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ଉପବାସ ରହି, ଦାନ, ଦେବପୂଜା, ଜୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଯେଉଁଠି କରାଯାଏ, ସେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ।
ସମାପ୍ଯ ସ୍ନାନକର୍ମାଣି ଗଂଗାଯାଂ ସମୁପୋଷିତଃ । କୃତପଂଚମହାଯଜ୍ଞୋ ଗଂଗାପୂଜାଂ ସମାଚରେତ୍
ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ଉପବାସ ରହି, ପଞ୍ଚମହାୟଜ୍ଞ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଗଙ୍ଗା ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଗଂଗାଯାଃ ପ୍ରତିମାଂ ଦେଵ୍ଯାଃ ଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରତିମାଂ ତଥା । ନାଲିକେରୋଦକୈର୍ଦିଵ୍ଯୈଃ ସ୍ନାପଯେଦ୍ଭକ୍ତିତୋ ବୁଧଃ
ଏକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଗଙ୍ଗା ଦେବୀ ଓ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପ୍ରତିମାକୁ ପବିତ୍ର ନାଡ଼ିଆ ପାଣୀରେ ସ୍ନାନ କରାଇବା ଉଚିତ।
ଜାହ୍ନଵୀପ୍ରତିମାଭାଵାନ୍ନାଲିକେରୋଦକାନି ଵୈ । ନିକ୍ଷିପେଜ୍ଜାହ୍ନଵୀତୋଯେ ଜାହ୍ନଵୀଂ ହୃଦି ସଂସ୍ମରନ୍
ଯାହାଁ ଜାହ୍ନବୀଙ୍କ ପ୍ରତିମା ରହିଛି, ସେଠି ନାଡ଼ିଆ ପାଣୀ ଜାହ୍ନବୀ ଜଳରେ ଢାଳିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ହୃଦୟରେ ଜାହ୍ନବୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଦିଵ୍ଯୈର୍ଗଂଧୈଶ୍ଚ ଦୀପୈଶ୍ଚ ଘୃତପୂର୍ଣସମୁଜ୍ଜ୍ଵଲୈଃ । ଧୂପୈଃ ସୁଵାସିତୈଶ୍ଚୈଵ ନାନାପୁଷ୍ପମନୋହରୈଃ
ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ, ଘୃତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦୀପ, ସୁଗନ୍ଧିତ ଧୂପ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମନୋହର ଫୁଲରେ,
ନାନାଫଲୈଃ ସୁପକ୍ଵୈଶ୍ଚ ନୈଵେଦ୍ଯୈରୁତ୍ତମାସ୍ତଥା । ପାଦ୍ଯାର୍ଘାଚମନୀଯୈଶ୍ଚ ତାଂବୂଲୈଃ ଖାଦିରାନ୍ଵିତୈଃ
ବିଭିନ୍ନ ପକ୍କ ଫଳ, ଉତ୍ତମ ନୈବେଦ୍ୟ, ପାଦ୍ୟ, ଅର୍ଘ୍ୟ, ଆଚମନ ପାଣୀ ଓ ଖାଦିର ସହିତ ପାନ ଦେଇ,
ଅନ୍ଯୈରପ୍ଯୁପହାରୈଶ୍ଚ ଵିଶିଷ୍ଟୈର୍ନିଜଭକ୍ତିତଃ । ସ୍ତଵୈର୍ନାନା ଚ ନୈଵେଦ୍ଯୈର୍ଗଙ୍ଗାଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଚ ପୂଜଯେତ୍
ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଉପହାର, ନିଜ ଭକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତବ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେଇ ଗଙ୍ଗା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ତତଃ ସଂପୂଜିତାଂ ଦେଵୀଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଚ ପରମେଶ୍ଵରମ୍ । ଅଂଗପ୍ରଦକ୍ଷିଣାଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଵାରତ୍ରଯଂ ବୁଧଃ
ତାପରେ ଦେବୀ ଓ ପରମେଶ୍ୱର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଏକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଭକ୍ତି ସହିତ ତାଙ୍କୁ ତିନିଥର ପରିକ୍ରମା କରିବା ଉଚିତ।
ଅଥ ସ୍ଥିତ୍ଵା ନିରାହାରୋଽପରେହନି ସରିଦ୍ଵରେ । ଭୋକ୍ଷ୍ଯାମି ଜହ୍ନୁତନଯେ ଶରଣଂ ମେ ଭଵାନଘେ
ତାପରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନ ନଦୀ କୂଳରେ ଉପବାସ ରହି, 'ହେ ଜାହ୍ନୁକୁମାରୀ, ମୁଁ ଖାଇବି; ଆପଣ ମୋତେ ଶରଣ ଦିଅନ୍ତୁ, ହେ ନିର୍ମଳା' ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ସଂକଲ୍ପ୍ଯ ମତିମାନ୍କର୍ମଣା ମନସା ଗିରା । ରାତ୍ରୌ ଜାଗରଣଂ କୁର୍ଯାଜ୍ଜିତନିଦ୍ରୋ ଽତିହର୍ଷିତଃ
ଏଭଳି ସଂକଳ୍ପ କରି, ମନ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉଚ୍ଚାରଣରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ରାତିରେ ଜାଗି ରହିବା ଉଚିତ, ନିଦ୍ରାକୁ ଜୟ କରି ଅତି ଆନନ୍ଦରେ।
ଅଶକ୍ତ୍ଯା ଚ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଲାହାରୋ ଭଵେଦଧଃ । ଅନ୍ନମାତ୍ରଂ ନ ଭୁଂଜୀତ ନ ଚ କୁର୍ଯାଦ୍ଧି ଭୋଜନମ୍
ଯଦି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତେବେ କେବଳ ଫଳ ଖାଇ ରହିପାରିବେ; କେବଳ ଅନ୍ନ ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ପ୍ରାତର୍ଗଙ୍ଗାଂ ଚ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଚ ପୁନରଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଜୈମିନେ । ଵିପ୍ରାଯ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵିଭଵସ୍ଯାନୁରୂପତଃ
ପ୍ରଭାତରେ ପୁଣିଥରେ ଗଙ୍ଗା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ହେ ଜୟମିନି, ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ।
ଅର୍ଚନଂ ଜାଗରଂ ଚୈଵ ଯତ୍କୃତଂ ପୁରତସ୍ତଵ । ଅଚ୍ଛିଦ୍ରମସ୍ତୁ ତତ୍ସର୍ଵଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ସରିଦ୍ଵରେ
ମୋର ଏହି ସମସ୍ତ ପୂଜା ଓ ଜାଗରଣ ଯେଉଁଠି ଆପଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କରାଯାଇଛି, ଏହା ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହୁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତାଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ କୃତନିତ୍ଯକ୍ରିଯୋ ଦ୍ଵିଜଃ । ତତଃ ସବଂଧୁଭିଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ପାରଣଂ ସ୍ଵଯମାଚରେତ୍
ଏଭଳି କହି ଓ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଦ୍ୱିଜ ନିଜ ନିତ୍ୟକାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ପରେ ନିଜ ପରିବାର ସହିତ ସ୍ୱୟଂ ପାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ତୀର୍ଥୋପଵାସମେଵଂ ଯଃ କୁରୁତେ ଜାହ୍ନଵୀତଟେ । ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ଵତ୍ସ ଵଦତୋ ମେ ନିଶାମଯ
ଯେଉଁଠି ଜାହ୍ନବୀ କୂଳରେ ଏଭଳି ତୀର୍ଥ ଉପବାସ କରାଯାଏ, ତାହାର ଫଳ କଣ ମିଳେ, ହେ ବତ୍ସ, ମୋ କଥା ଶୁଣ।
ଜନ୍ମାଂତରାର୍ଜିତୈଃ ପାପୈର୍ଵିମୁକ୍ତୋ ଵିଷ୍ଣୁରୂପଧୃକ୍ । ଵିଷ୍ଣୋଃ ପୁରଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁନା ସହ ମୋଦତେ
ଅନେକ ଜନ୍ମର ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚି, ବିଷ୍ଣୁ ସହିତ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରେ।
କଲ୍ପକୋଟିସହସ୍ରାଣି କଲ୍ପକୋଟିଶତାନି ଚ । ସ୍ଥିତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁପୁରଂ ସର୍ଵଂ ସୁଖଂ ଭୁଂକ୍ତେ ସୁଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍
ହଜାର ହଜାର କୋଟି କଳ୍ପ ଓ ଶତ କୋଟି କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନଗରରେ ରହି, ସମସ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରେ।
ତତୋ ନାରାଯଣାଦେଶାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି । ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ସୁଖଂ ଭୁଂକ୍ତେ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ ଯତ୍ସୁରୈରପି
ତାପରେ ନାରାୟଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁ ସୁଖ ପାଇବାକୁ ଦୁର୍ଲଭ, ସେ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରେ।
ତାଵତ୍କାଲଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷଯାତ୍ତତଃ । ମହାଦେଵଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେଦ୍ରଥମାରୁହ୍ଯ ଶୋଭନମ୍
ସେଠାରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅବଧି ଶେଷ ହେଲେ, ଏକ ଶୋଭାମୟ ରଥରେ ଚଢି ମହାଦେବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଏ।
ସୁଖଂ ନାନାଵିଧଂ ତତ୍ର ଭୁଙ୍କ୍ତେଽତ୍ଯନ୍ତସୁଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍ । ଗାଣପତ୍ଯମଵାପ୍ନୋତି କିମନ୍ଯୈର୍ବହୁଭାଷିତୈଃ
ସେଠାରେ ବହୁ ପ୍ରକାର ଦୁର୍ଲଭ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରେ, ଏବଂ ଗଣପତି ପଦକୁ ଅପେକ୍ଷା କରେ। ଏଠାରେ ଅଧିକ କଥା କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।
ତାଵତ୍କାଲଂ ଶିଵପୁରେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଵୈ ପୁଣ୍ଯଵାନ୍ନରଃ । ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଦ୍ଵିତୀଯ ଇଵ ଵାସଵଃ
ସେ ଶିବଙ୍କ ନଗରରେ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସମୟ ରହି, ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ଲୋକ ହେବାରୁ, ପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ବାସବ ଭଳି ଯାଏ।