ଗୃହାଣ ଦେଵ ତାଂବୂଲମିତ୍ଯୁକ୍ତଵଚନେ ମୁନୌ । କପେ ଗୃହାଣ ତାଂବୂଲଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ମମ ଖଂଡକାନ୍
ଯେତେବେଳେ ମୁନି ନମ୍ରତା ସହିତ, "ହେ ପ୍ରଭୁ, ତାମ୍ବୁଳ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ" ବୋଲି କହିଲେ, ବାନର କହିଲା, "ତାମ୍ବୁଳ ନିଅ, ମୋ ଖଣ୍ଡକା ଦେଅ।"
ଉଵାଚ ଵାନରୋ ନାସ୍ତି ମମ ଶୁଦ୍ଧିର୍ମହେଶ୍ଵର । ଅନେକଫଲଭୁକ୍ତତ୍ଵାଦ୍ଵାନରସ୍ତୁ ଶୁଚିଃ କଥମ୍
ବାନର କହିଲା, "ହେ ମହେଶ୍ୱର, ମୁଁ ପବିତ୍ର ନୁହେଁ; ଅନେକ ଫଳ ଖାଇଥିବାରୁ ବାନର କେମିତି ପବିତ୍ର ହେବ?"
ସଦାଶିଵ ଉଵାଚ-। ମଦ୍ଵାକ୍ଯାଦଖିଲଂ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯେନ୍ମଦ୍ଵାକ୍ଯାଦମୃତଂ ଵିଷମ୍ । ମଦ୍ଵାକ୍ଯାଦଖିଲା ଵେଦା ମଦ୍ଵାକ୍ଯାଦ୍ଦେଵତାଦଯଃ
ସଦାଶିବ କହିଲେ, "ମୋ କଥାରେ ସବୁ କିଛି ପବିତ୍ର ହୁଏ; ମୋ କଥାରେ ଅମୃତ ବିଷ ହୁଏ; ମୋ କଥାରେ ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ଦେବତାମାନେ ଅଛନ୍ତି।"
ମଦ୍ଵାକ୍ଯାଦ୍ଧର୍ମଵିଜ୍ଞାନଂ ମଦ୍ଵାକ୍ଯାନ୍ମୋକ୍ଷ ଉଚ୍ଯତେ । ପୁରାଣାନ୍ଯାଗମାଶ୍ଚୈଵ ସ୍ମୃତଯୋ ମମ ଵାକ୍ଯତଃ
"ମୋ କଥାରେ ଧର୍ମର ଜ୍ଞାନ ମିଳେ; ମୋ କଥାରେ ମୋକ୍ଷ ଘୋଷିତ; ପୁରାଣ, ଆଗମ ଓ ସ୍ମୃତିମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋ କଥାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।"
ଅତୋ ଗୃହାଣ ତାଂବୂଲଂ ମମ ଦଦ୍ଯାଃ ସୁଖଂଡକାନ୍ । ହରିର୍ଵାମକରେଣାଦାତ୍ତାଂବୂଲଂ ପୂଗଖଂଡକମ୍
"ଏହିପରି, ତୁମେ ତାମ୍ବୁଳ ନିଅ ଏବଂ ମୋତେ ଖଣ୍ଡକା ଦିଅ।" ହରି ବାମହସ୍ତରେ ତାମ୍ବୁଳ ଓ ପୁଗଖଣ୍ଡକା ନେଲେ।
ତତଃ ପତ୍ରାଣି ସଂଗୃହ୍ଯ ତତଃ ଖଂଡାନ୍ସମର୍ପଯତ୍ । କର୍ପୂରମଗ୍ରତୋ ଦତ୍ତଂ ଗୃହୀତ୍ଵାଽଭକ୍ଷଯଚ୍ଛିଵଃ
ତାପରେ, ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଏକଠା କରି, ଖଣ୍ଡକା ଦେଲେ; ପୂର୍ବରୁ କର୍ପୂର ରଖାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ଶିବ ନେଇ ଖାଇଲେ।
ଦେଵେ ତୁ କୃତତାଂବୂଲେ ପାର୍ଵତୀ ମଂଦରାଚଲାତ୍ । ଜଯା ଵିଜଯଯୋର୍ହସ୍ତଂ ଗୃହୀତ୍ଵାଽଽଯାନ୍ମୁନେର୍ଗୃହମ୍
ପ୍ରଭୁ ତାମ୍ବୁଳ ଖାଇସାରିବା ପରେ, ପାର୍ବତୀ ଜୟା ଓ ବିଜୟାଙ୍କର ହାତ ଧରି, ମନ୍ଦରାଚଳରୁ ମୁନିଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ।
ଦେଵପାଦୌ ତତୋ ନତ୍ଵା ଵିନମ୍ରଵଦନାଽଽଭଵତ୍ । ଉନ୍ନମଯ୍ଯ ମୁଖଂ ତସ୍ଯା ଇଦମାହ ତ୍ରିଲୋଚନଃ
ତାପରେ ଦେବୀଙ୍କ ପାଦରେ ଶିର ନମାଇ, ସେ ନମ୍ର ମୁହଁ କଲେ; ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଉଠାଇ, ତିନିନୟନ କହିଲେ।
ତ୍ଵଦର୍ଥଂ ଦେଵଦେଵେଶି ଅପରାଧଃ କୃତୋ ମଯା । ଯତ୍ତ୍ଵାଂ ଵିହାଯ ଭୁକ୍ତଂ ହି ତଥାନ୍ଯଚ୍ଛୃଣୁ ସୁଂଦରି
"ତୁମ ପାଇଁ, ହେ ଦେବଦେବୀ, ମୁଁ ଅପରାଧ କରିଛି; ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ମୁଁ ଖାଇଛି, ଏହା ଛଡ଼ା ଆଉ କଣ ହେଲା, ଶୁଣ, ସୁନ୍ଦରୀ।"
ଅଥ ସ୍ଵମଂଦିରେ ସ୍ଥାପ୍ଯ ଦେଵଦେଵଵିଵର୍ଜିତେ । ସର୍ଵବଂଧଵିମୁକ୍ତେ ଚ ମହଦେନୋ ମଯା କୃତମ୍
"ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋ ଘରେ ରଖି, ଦେବଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଓ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁଠାରୁ ମୁକ୍ତ କରି, ବଡ଼ ଅପରାଧ କରିଛି।"
କ୍ଷଂତୁମର୍ହସି ଦେଵେଶି ତ୍ଯକ୍ତକୋପା ଵିଲୋକଯ । ନ ବଭାଷୈଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସା ଅରୁଂଧତ୍ଯା ହି ନିର୍ଯଯୌ
"ମୁଁ ଅପରାଧ କରିଛି, ଦେବୀ, ଦୟାକରି କ୍ଷମା କର; କ୍ରୋଧ ଛାଡ଼ି ମୋତେ ଦେଖ।" ଏଭଳି କହି, ସେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, କେବଳ ଅରୁନ୍ଧତୀ ସହିତ ବାହାରିଗଲେ।
ନିର୍ଗଚ୍ଛଂତୀଂ ମୁନିର୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଦଂଡଵତ୍ପ୍ରଣନାମ ଚ । ତଦାରଭ୍ଯ ମହେଶାଯ ଦଂଡପ୍ରଣତି ସଂସ୍ତୁତିମ୍
ସେ ବାହାରୁଅଛନ୍ତି ବୋଲି ମୁନି ଜାଣି, ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ସେଇଠୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ ଓ ସ୍ତୁତି କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
କୁର୍ଯାଦୁଵାଚ ଚ ଶିଵା ଗୌତମ ତ୍ଵଂ କିମିଚ୍ଛସି । ଗୌତମ ଉଵାଚ- କୃତକୃତ୍ଯୋସ୍ମି ଦେଵେଶି ଯଦି ଦେଯୋ ଵରୋ ମମ
ତାପରେ ଶିବା କହିଲେ, "ଗୌତମ, ତୁମେ କଣ ଚାହୁଁଛ?" ଗୌତମ କହିଲେ, "ଦେବୀ, ମୋର କାମ ସାରିଗଲା; ଯଦି ମୋତେ ବର ଦେବାକୁ ଥିବେ—"
ମନ୍ମଂଦିରେ ମହାଭାଗେ ଭୋକ୍ତୁମର୍ହସି ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଦେଵ୍ଯୁଵାଚ- ଭୋକ୍ଷ୍ଯାମି ତଵ ଗେହେହଂ ଶଂକରାନୁମତା ମୁନେ
"ମୋ ଘରେ ଏବେ ତୁମେ ଭୋଜନ କର।" ଦେବୀ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମ ଘରେ, ଶଙ୍କରଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ଭୋଜନ କରିବି, ମୁନି।"
ଗତ୍ଵେଶଂ ଗୌତମୋ ଵିପ୍ରୋ ଲବ୍ଧାନୁଜ୍ଞଃ ପୁନର୍ଗତଃ । ଭୋଜଯାମାସ ଗିରିଜାଂ ଦେଵୀଂ ଚାରୁଂଧତୀଂ ତଥା
ଅନୁମତି ମିଳିବା ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗୌତମ ଯାଇ ଆଉଥରେ ଫେରିଲେ; ସେ ଗିରିଜା ଦେବୀ ଓ ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵାଥ ପାର୍ଵତୀ ସର୍ଵଂ ଗଂଧପୁଷ୍ପସଭୂଷଣା । ସହାନୁଚରକନ୍ଯାଭିଃ ସହସ୍ରାଭିର୍ହରଂ ଯଯୌ
ପାର୍ବତୀ ସମସ୍ତ ଭୋଜନ କରି, ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ହଜାର ଅନୁଚରୀ କନ୍ୟାମାନେ ସହିତ ହରଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ଅଥାହ ଶଂକରୋ ଦେଵୀଂ ଗଚ୍ଛ ଗୌତମମଂଦିରମ୍ । ସଂଧ୍ଯୋପାସ୍ତିମହଂ କୃତ୍ଵା ଆଗଚ୍ଛାମି ପୁନର୍ଗୃହମ୍
ତାପରେ ଶଙ୍କର ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଗୌତମଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଅ; ମୁଁ ସନ୍ଧ୍ୟାପୂଜା କରି, ପୁଣି ଘରକୁ ଫେରିବି।"
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ପ୍ରଯଯୌ ଦେଵୀ ଗୌତମସ୍ଯୈଵ ମଂଦିରମ୍ । ସଂଧ୍ଯାଵଂଦନକାମାଶ୍ଚ ସର୍ଵଏଵ ଵିନିର୍ଗତାଃ
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଦେବୀ ଗୌତମଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ; ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ସମସ୍ତେ ବି ଚାଲିଗଲେ।
କୃତସଂଧ୍ଯାସ୍ତଟାକେ ତୁ ମହେଶାଦ୍ଯାସ୍ତୁ କୃତ୍ସ୍ନଶଃ । ଅଥୋତ୍ତରମୁଖଃ ଶଂଭୁର୍ନ୍ଯାସଂ କୃତ୍ଵା ଜଜାପ ହ
ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ ଝିଲିକା ପାଖରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ମହେଶ୍ୱର ସହିତ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୀତିରେ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ପରେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଶମ୍ଭୁ ନ୍ୟାସ କରି ଜପାରମ୍ଭ କଲେ।
ଅଥଵିଷ୍ଣୁର୍ମହାତେଜା ମହେଶମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ । ସର୍ଵୈର୍ନମସ୍ଯତେ ଯସ୍ତୁ ସର୍ଵୈରେଵ ସମର୍ଚ୍ଯତେ
ତାପରେ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ...'
ହୂଯତେ ସର୍ଵଯଜ୍ଞେଷୁ ସ ଭଵାନ୍କିଂ ଜପିଷ୍ଯତି । ରଚିତାଂଜଲଯଃ ସର୍ଵେ ତ୍ଵାମେଵୈକମୁପାସତେ
'ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ତୁମେ ହିଁ ଆହ୍ୱାନିତ, ତେବେ ତୁମେ କାହିଁକି ଜପ କରିବେ? ସମସ୍ତେ ହାତ ଜୋଡି ତୁମକୁ ଏକମାତ୍ର ପୂଜନ୍ତି।'
ସ ଭଵାନ୍ଦେଵଦେଵେଶ କସ୍ମୈ ଵା ରଚିତାଂଜଲି । ନମସ୍କାରାଦି ପୁଣ୍ଯାନାଂ ଫଲଦସ୍ତ୍ଵଂ ମହେଶ୍ଵର
'ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହେ ଦେବଦେବ, କାହାପାଇଁ ଏହି ହାତ ଜୋଡାଯିବ? ମହେଶ୍ୱର, ନମସ୍କାର ଓ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ତୁମେ ଦେଉଛ।'
ତଵ କଃ ଫଲଦୋ ଵଂଦ୍ଯଃ କୋ ଵା ତ୍ଵତ୍ତୋଧିକୋ ଵଦ । ଶଂକର ଉଵାଚ- ଧ୍ଯାଯେ ନ କିଂଚିଦ୍ଗୋଵିଂଦ ନ ନମସ୍ଯେହ କିଂଚନ
'ତୁମୁଁ ଛାଡି କିଏ ପୂଜ୍ୟ, କିଏ ଫଳଦାୟକ, କିଏ ତୁମଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ? କହ।' ଶଂକର କହିଲେ— 'ଗୋବିନ୍ଦ, ମୁଁ କାହାକୁ ଧ୍ୟାନ କରେନି, ଏଠାରେ କାହାକୁ ନମସ୍କାର କରେନି।'
ନୋପାସ୍ଯେ କଂଚନ ହରେ ନ ଜପିଷ୍ଯେହ କିଂଚନ । କିଂତୁ ନାସ୍ତିକଜଂତୂନାଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତ୍ଯର୍ଥମିଦଂ ମଯା
'ହରି, ମୁଁ କାହାକୁ ଉପାସନା କରେନି, କିଛି ଜପ କରେନି। କିନ୍ତୁ ଏହା ମୁଁ କରୁଛି ଯେଉଁମାନେ ଅନାସ୍ଥିକ, ସେମାନଙ୍କ ଆଚରଣ ପାଇଁ।'
ଦର୍ଶନୀଯଂ ହରେ ତେ ସ୍ଯୁରନ୍ଯଥା ପାପକାରିଣଃ । ତସ୍ମାଲ୍ଲୋକୋପକାରାର୍ଥମିଦଂ ସର୍ଵଂ କୃତଂ ମଯା
'ହରି, ଏହା ସେମାନେ ଦେଖିବା ପାଇଁ, ନହେଲେ ସେମାନେ ଅପକାର କରିଥାନ୍ତେ। ଏହି ସବୁ କାମ ମୁଁ ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କରିଛି।'
ଓମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ହରିରଥ ତଂ ନତ୍ଵା ସମତିଷ୍ଠତ । ଅଥ ତେ ଗୌତମଗୃହଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଦେଵଗଣର୍ଷଯଃ
ତାପରେ 'ଓଁ' ବୋଲି ହରି ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ଗୌତମଙ୍କ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ସର୍ଵେ ପୂଜାମଥୋ ଚକ୍ରୁର୍ଦେଵଦେଵେ ପିନାକିନେ । ଦେଵୋ ହନୂମତା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଗାଯନ୍ନାସ୍ତେ ରଘୂତ୍ତମ
ସମସ୍ତେ ଏବେ ଦେବଦେବ ପିନାକୀଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ଦେବତା, ହନୁମାନଙ୍କ ସହିତ, ଗୀତ ଗାଇ ରହିଲେ, ହେ ରଘୁବଂଶୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀଂ ମହାଵିଦ୍ଯାଂ ସର୍ଵ ଏଵ ତଦା ଜପନ୍ । ହନୂମତ୍କରମାଲଂବ୍ଯ ଦେଵ୍ଯଭ୍ଯାଶଂ ଗତୋ ହରଃ
ସମସ୍ତେ ସେଇ ସମୟରେ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମହାମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁଥିଲେ। ହର, ହନୁମାନଙ୍କ ହାତ ଧରି, ଦେବୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଏକଶଯ୍ଯାସମାସୀନୌ ତାଵୁଭୌ ଦେଵଦଂପତୀ । ଗାଯନ୍ନାସ୍ତେ ସ ହନୁମାଂସ୍ତୁଂବୁରୁର୍ନାରଦସ୍ତଥା
ଦେବୀ ଓ ଦେବତା ଏକେଠାରେ ଏକ ଶଯ୍ୟାରେ ବସିଥିଲେ। ହନୁମାନ, ତୁମ୍ବୁରୁ ଓ ନାରଦ ଗୀତ ଗାଇ ରହିଲେ।
ନାନାଵିଧିଵିଲାସାଂଶ୍ଚ ଚକାର ପରମେଶ୍ଵରଃ । ଆହୂଯ ପାର୍ଵତୀମୀଶ ଇଦଂ ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ହ
ପରମେଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ ରମ୍ୟ କ୍ରୀଡା କରିଥିଲେ। ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଡାକି, ଈଶ୍ୱର ଏହି କଥା କହିଲେ।