ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଯଦି ଵା ସ୍ଵଯଂ ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ସ୍ଵଗେହଵତ୍ । ଗଚ୍ଛ ଵା ପାର୍ଵତୀଗେହଂ ଯା କୁକ୍ଷିଂ ପୂରଯିଷ୍ଯତି
'ତୁମେ ନିଜେ ଘର ଭଳି ଭିତରକୁ ଯାଇ ଖାଇପାର, କିମ୍ବା ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଅ, ସେ ତୁମର ଉଦର ପୂରଣ କରିବେ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତତ୍କରାଲଂବୀ ଏକାଂତମଗମଦ୍ଵିଭୁଃ । ଆଦିଶ୍ଯ ନଂଦିନଂ ଦେଵୋ ଦ୍ଵାରାଧ୍ଯକ୍ଷଂ ଯଥୋକ୍ତଵତ୍
ଏହିପରି କହି, ଭଗବାନ ହାତ ଧରି ଏକାନ୍ତକୁ ଗଲେ; ନନ୍ଦିକୁ ନିର୍ଦେଶ ଦେଇ, ଦେବ ଦ୍ୱାରପାଳକଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ କଥା କହିଲେ।
ଗୌତମଂ ସମୁଵାଚାଯମୁତ୍ତରଂ ଵିଷ୍ଣୁଭାଷଣମ୍ । ସଦାଶିଵ ଉଵାଚ- ସଂପାଦଯାନ୍ନଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଭୋକ୍ତୁକାମା ଵଯଂ ମୁନେ
ଗୌତମଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି, ପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ: ସଦାଶିବ କହିଲେ, 'ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର; ମୁଁ ଖାଇବାକୁ ଚାହେଁ, ମୁନି।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵୈକାଂତମଗମଦ୍ଵାସୁଦେଵେନ ଶଂକରଃ । ମୃଦୁଶଯ୍ଯାଂ ସମାରୁହ୍ଯ ଶଯିତୌ ଦେଵତୋତ୍ତମୌ
ଏହିପରି କହି, ଶଂକର ବାସୁଦେବ ସହିତ ଏକାନ୍ତକୁ ଗଲେ; ଦୁଇ ଦେବତା ମୃଦୁ ଶୟ୍ୟା ଉପରେ ସହିତ ଶୋଇଲେ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଭାଷଣଂ କୃତ୍ତ୍ଵା ପ୍ରୋତ୍ତସ୍ଥତୁରୁଭାଵପି । ଗତ୍ଵା ତଟାକଂ ଗଂଭୀରଂ ସ୍ନାସ୍ଯଂତୌ ଦେଵସତ୍ତମୌ
ଏକାଉଁ ଆଲୋଚନା କରି, ଦୁଇଜଣ ଉଠିଲେ; ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା ଗଭୀର ଝିଅରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଗଲେ।
କରାଂବୁପାନମନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପୃଥକ୍କୃତ୍ଵୋଭଯତ୍ର ଚ । ମୁନଯୋ ରାକ୍ଷସାଶ୍ଚୈଵ ଜଲକ୍ରୀଡାଂ ପ୍ରଚକ୍ରିରେ
ଏକାଉଁ ହାତରେ ପାଣି ପିଇ, ଅଲଗା ଭାବେ ମଧ୍ୟ; ମୁନିମାନେ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଜଳ ଖେଳ କରିଲେ।
ଅଥ ଵିଷ୍ଣୁର୍ମହେଶଶ୍ଚ ଜଲପାତାନି ଶୀଘ୍ରତଃ । ଚକ୍ରତୁଃ ଶଂକରଃ ପଦ୍ମକିଂଜଲ୍କାଂଜଲିନା ହରେଃ
ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ଵର ଶୀଘ୍ର ଜଳ ଛିଟିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ; ଶଂକର, ପଦ୍ମର କିଞ୍ଜଳ୍କ ହାତରେ ନେଇ, ହରିଙ୍କୁ ଛିଟିଲେ।
ଅଵାକିରନ୍ମୁଖେ ତସ୍ଯ ପଦ୍ମୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଵିଲୋଚନେ । ନେତ୍ରେ କେଶରସଂପାତାନ୍ନ୍ଯମୀଲଯତ କେଶଵଃ
ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମପତ୍ର ଭଳି ଚକ୍ଷୁ ଧାରୀଙ୍କ ମୁହଁରେ ସେ ଏହି କିଞ୍ଜଳ୍କ ଛିଟିଲେ; କେଶବ ଚକ୍ଷୁ ଉପରେ କିଞ୍ଜଳ୍କ ପଡିବାରେ ଚକ୍ଷୁ ବନ୍ଦ କରିଲେ।
ଅତ୍ରାଂତରେ ହରେଃ ସ୍କଂଧମାରୁରୋହ ମହେଶ୍ଵରଃ । ହର୍ଯୁତ୍ତମାଂଗଂ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ସଂନ୍ଯମଜ୍ଜଯତ୍
ଏହି ମଧ୍ୟରେ ମହେଶ୍ବର ହରିଙ୍କ ଶ୍ରୀଅଂଶରେ ଚଢ଼ିଲେ; ଦୁଇ ହାତରେ ହରିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଧରି, ସେ ତାଙ୍କୁ ଜଳରେ ବୁଡ଼ାଇଦେଲେ।
ଉନ୍ମଜ୍ଜଯିତ୍ଵା ଚ ପୁନଃ ପୁନଶ୍ଚାପି ପୁନଃ ପୁନଃ । ପୀଡିତଃ ସ ହରିଃ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ପାତଯାମାସ ଶଂକରମ୍
ପୁଣିପୁଣି ଉଠାଇ ଓ ବୁଡ଼ାଇଦେଲେ; ଶଙ୍କରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାପି ହରି ନିଜେ ଶଙ୍କରକୁ ହଳୁକ ଭାବରେ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ।
ଅଥ ପାଦୌ ଗୃହୀତ୍ଵା ତୁ ଆଚକର୍ଷ ଚ ଭ୍ରାମଯତ୍ । ଅତାଡଯଦ୍ଧରେର୍ଵକ୍ଷଃ ପାତଯାମାସ ଚାଚ୍ଯୁତମ୍
ତାପରେ ହରିଙ୍କ ପାଦ ଧରି, ତାଙ୍କୁ ଟାଣି ଓ ଘୁମାଇଲେ; ହରିଙ୍କ ଛାତିକୁ ଘାତ କରି, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ପକାଇଦେଲେ।
ଅଥୋତ୍ଥିତୋ ହରିସ୍ତୋଯମାଦାଯଂଜଲିନା ତତଃ । ଅଵାକିରଦଥୋ ଶଂଭୁମଥ ଵିଷ୍ଣୁମଥୋ ହରଃ
ତାପରେ ହରି ଉଠି, ଅଞ୍ଜଳିରେ ଜଳ ନେଇ, ଶମ୍ଭୁ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ହରାଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍କିଳନ କଲେ।
ଜଲକ୍ରୀଡୈଵମଭଵଦଥ ଚର୍ଷିଗଣାଂତରେ । ଜଲକ୍ରୀଡାସଂଭ୍ରମେଣ ଵିସ୍ରସ୍ତଜଟବଂଧନାଃ
ଏଭଳି ଜଳ କ୍ରୀଡା ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ଜଳ କ୍ରୀଡାର ଉତ୍ସାହରେ ସେମାନଙ୍କ ଜଟା ବନ୍ଧନ ଖୋଲିଗଲା।
ଅଥ ସଂଭ୍ରମତସ୍ତେଷାମନ୍ଯୋନ୍ଯଜଟବଂଧନମ୍ । ଇତରେତରବଦ୍ଧାସୁ ଜଟାସୁ ଚ ମୁନୀଶ୍ଵରାଃ
ଉତ୍ସାହରେ ସେମାନଙ୍କ ଜଟା ଏକାଉଁ ଏକାଉଁ ଗୁଞ୍ଜିଗଲା; ମୁନିଶ୍ବରମାନେ ପରସ୍ପର ଜଟାରେ ବନ୍ଧିଗଲେ।
ଶକ୍ତିମଂତୋଽଶକ୍ତିମତଃ ଆକର୍ଷଂତି ଚ ସଵ୍ଯଥମ୍ । ପାତଯଂତୋନ୍ଯତଶ୍ଚାପି କ୍ରୋଶତୋ ରୁଦତସ୍ତଥା
ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ଅଶକ୍ତମାନେ ଟାଣି, ଦୁଃଖ ଦେଲେ; କେହି ଅନ୍ୟମାନେ ପକାଇଦେଲେ, କେହି କାନ୍ଦିଲେ ଓ ରୁଦିଲେ।
ଏଵଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ତୁମୁଲେ ସଂଭୂତେ ତୋଯକର୍ମ୍ମଣି । ଆକାଶେ ନାରଦୋ ହୃଷ୍ଟୋ ନନର୍ତ ଚ ନନାଦ ଚ
ଏଭଳି ଜଳ କ୍ରୀଡା ଉତ୍ସବ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ଆକାଶରେ ନାରଦ ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କଲେ ଓ ଚିତ୍କାର କଲେ।
ଵିପଂଚୀଂ ନାଦଯନ୍ଵାଦ୍ଯଂ ଲଲିତାଂ ଗୀତିମୁଜ୍ଜଗୌ । ସୁଗୀତ୍ଯା ଲଲିତାଯାସ୍ତୁ ଅଗାଯତ ଵିଧା ଦଶ
ସେ ବିପଂଚୀ ବାଦ୍ୟ ରବ କରି, ସୁନ୍ଦର ଗୀତ ଗାଇଲେ; ମଧୁର ଗୀତରେ ଦଶ ପ୍ରକାର ରାଗ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ।
ଶୁଶ୍ରାଵ ଗୀତଂ ମଧୁରଂ ଶଂକରୋ ଲୋକଭାଵନଃ । ସ୍ଵଯଂ ଗାତୁଂ ହି ଲଲିତଂ ମଂଦଂ ମଂଦଂ ପ୍ରଚକ୍ରମେ
ଶଙ୍କର, ଲୋକ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ମଧୁର ଗୀତ ଶୁଣିଲେ; ସେ ନିଜେ ହଳୁକ ଭାବରେ ଦୀରେ ଦୀରେ ଗୀତ ଗାଇବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ସ୍ଵଯଂ ଗାଯତି ଦେଵେଶେ ମିଶ୍ରା ମଂଗଲକୈଶିକୀ । ନାରଦେ ନୃତ୍ଯମାନେ ତୁ ଗାଯତି ସ୍ଵରଭେଦିନି
ଦେବଶ୍ବର ନିଜେ ମିଶ୍ର ମଙ୍ଗଳ ଓ କୈଶିକୀ ରାଗରେ ଗାଇଲେ; ନାରଦ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ସ୍ୱର ଭିନ୍ନତାରେ ଗାଇଲେ।
ସ୍ଵରଂ ଧ୍ରୁଵଂ ସମାଦାଯ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁତମ୍ । ସ୍ଵଧାରାମୃତସଂଯୁକ୍ତଂ ଗାନେନୈଵମଥୋ ଜଯତ୍
ସ୍ଥିର ସ୍ୱର ଧରି, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ନିଜ ସ୍ୱରର ଅମୃତ ମିଶାଇ, ଗୀତରେ ଜୟ ଲାଗିଲେ।
ଵାସୁଦେଵୋ ମର୍ଦଲଂ ଚ କରାଭ୍ଯାମିଦମାହନତ୍ । ଅଵଗାହଂଶ୍ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ରସ୍ତୁଂବୁରୁର୍ମୁଖରୋ ବଭୌ
ବାସୁଦେବ ଦୁଇ ହାତରେ ମୃଦଙ୍ଗ ବାଦ୍ୟ କଲେ; ଚତୁର୍ମୁଖ ତୁମ୍ବୁରୁ ରବ କରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।
ତାନକା ଗୌତମାଦ୍ଯାସ୍ତୁ ତୂଷ୍ଣୀଂ ଗାତୁଂ ଚ ଵାଯୁତଃ । ଗାଯକେ ମଧୁରଂ ଗୀତଂ ହନୂମତି କପୀଶ୍ଵରେ
ତାନକା, ଗୌତମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ନିରବ ରହିଲେ; କପିଶ୍ବର ହନୁମାନ ଗାୟକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇଲେ।
ମ୍ଲାନମମ୍ଲାନମଭଵତ୍କୃଶାଃ ପୁଷ୍ଟାସ୍ତଦାଽଭଵନ୍ । ସ୍ଵାଂ ସ୍ଵାଂ ଗୀତିମତଃ ସର୍ଵେ ତିରସ୍କୃତ୍ଯୈଵ ମୂର୍ଚ୍ଛିତାଃ
କେହି କ୍ଳାନ୍ତ ହେଲେ, କେହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରହିଲେ; ସମସ୍ତେ ନିଜ ଗୀତ ଛାଡ଼ି, ମୂର୍ଛିତ ହେଲେ।
ତୂଷ୍ଣୀଂ ସର୍ଵେ ସମଭଵନ୍ଦେଵର୍ଷିଗଣଦାନଵାଃ । ଏକଃ ସ ହନୁମାନ୍ଗାତା ଶ୍ରୋତାରଃ ସର୍ଵ ଏଵ ତେ
ଦେବଋଷି ଓ ଦାନବମାନେ ସମସ୍ତେ ନିରବ ହେଲେ; କେବଳ ହନୁମାନ ଗାଇଲେ, ସମସ୍ତେ ଶୁଣୁଥିଲେ।
ମଧ୍ଯାହ୍ନକାଲଵିତତେ ଭୋଜନାଵସରେ ସତି । ଦୁକୂଲଯୁଗମାଧତ୍ତ ଶୃଣ୍ଵନ୍ଗୀତିଂ ମହେଶ୍ଵରଃ
ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସମୟ ଆସି ଭୋଜନ ଅବସର ହେଲା; ମହେଶ୍ବର ଦୁଇ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଗୀତ ଶୁଣୁଥିଲେ।
ପୀତଵସ୍ତ୍ରଦ୍ଵଯଂ ଵିଷ୍ଣୁରାରକ୍ତଂ ଚତୁରାନନଃ । ସ୍ଵସ୍ଵାର୍ହାଣ୍ଯଥ ସର୍ଵେଽପି କୃତ୍ଯଂ କୃତ୍ଵାପି କାଲିକମ୍
ବିଷ୍ଣୁ ଦୁଇ ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଲେ, ଚତୁର୍ମୁଖ ଲାଲ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଲେ; ସମସ୍ତେ ନିଜ ଦାୟିତ୍ୱ ପୂରଣ କରି, ନିଜ ଦିନଚର୍ଯ୍ୟା କରିଲେ।
ସ୍ଵଂ ସ୍ଵଂ ଵାହନମାରୁହ୍ଯ ନିର୍ଗତାଃ ସର୍ଵଦେଵତାଃ । ଗାନପ୍ରିଯୋ ମହେଶସ୍ତୁ ଜଗାଦ ପ୍ଲଵଗେଶ୍ଵରମ୍
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତା ନିଜ-ନିଜ ଯାନରେ ଚଢ଼ି ବାହାରିଗଲେ; ଗୀତରେ ଆନନ୍ଦ ପାଇଥିବା ମହେଶ୍ବର ମକଡ଼ାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡିଆକୁ କହିଲେ।
ପ୍ଲଵଗତ୍ଵଂ ମଯାଜ୍ଞପ୍ତୋ ନିଃଶଂକଂ ଵୃଷମାରୁହ । ମମ ଚାଭିମୁଖୋ ଭୂତ୍ଵା ଗାଯସ୍ଵାଶେଷଗାଯନମ୍
ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ତୁମେ ମକଡ଼ା ରୂପ ନେଇଛ; ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ବୃଷ ଉପରେ ଚଢ଼, ମୋତେ ଦେଖି ଗୀତ ଗା, ସମସ୍ତ ଗୀତ ଗା।
ଅଥାହ କପିଶାର୍ଦୂଲୋ ଭଗଵଂତଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍ । ଵୃଷଭାରୋହସାମର୍ଥ୍ଯଂ ତଵ ନାନ୍ଯସ୍ଯ ଵିଦ୍ଯତେ
ତାପରେ, ମକଡ଼ାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ ମହେଶ୍ବରଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ବୃଷ ଉପରେ ଚଢ଼ିବା ଶକ୍ତି ତୁମରେ ଅଛି, ଅନ୍ୟ କାହାରି ନୁହେଁ।'
ତଵ ଵାହନମାରୁହ୍ଯ ପାତକୀ ସ୍ଯାମହଂ ଵିଭୋ । ମାମେଵାରୁହ ଦେଵେଶ ଵିହଂଗଃ ଶିଵଵାହନଃ
'ତୁମର ଯାନରେ ଚଢ଼ିଲେ ମୁଁ ପାପୀ ହେବି; ଦେବତାଙ୍କ ମହାପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ମୋ ଉପରେ ଚଢ଼; ପକ୍ଷୀ, ଶିବଙ୍କ ଯାନ, ମୋ ଉପରେ ଚଢ଼।'