ସ୍ଵଭକ୍ତଂ ଜୀଵଯାମାସ ଵାମକୋଣନିରୀକ୍ଷଣାତ୍ । ଶଂକରୋ ଗୌତମଂ ପ୍ରାହ ତୁଷ୍ଟୋଽହଂ ତେ ଵରଂ ଵୃଣୁ
ଶିବଙ୍କର ଦୟା ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କର ଭକ୍ତ ଜୀବନ ଫେରିଲା; ଶଂକର ଗୌତମଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚୟନ କର।'
ଗୌତମ ଉଵାଚ- ଯଦି ପ୍ରସନ୍ନୋ ଦେଵେଶ ଯଦି ଦେଯୋ ଵରୋ ମମ । ତ୍ଵଲ୍ଲିଂଗାର୍ଚନସାମର୍ଥ୍ଯଂ ନିତ୍ଯମସ୍ତୁ ମହେଶ୍ଵର
ଗୌତମ କହିଲେ: 'ଦେବେଶ, ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ମହେଶ୍ଵର, ମୁଁ ସଦା ଆପଣଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କରିବାର ଶକ୍ତି ପାଉ।'
ଵୃତମେତନ୍ମଯା ଦେଵ ଶୃଣୁଷ୍ଵୈତତ୍ତ୍ରିଲୋଚନ । ମମ ଶିଷ୍ଯୋ ମହାଭାଗୋ ହେଯାହେଯାଦିଵର୍ଜିତଃ
ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଧାରୀ ଦେବ, ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ମୁଁ ଦେଇଛି; ଶୁଣନ୍ତୁ: ମୋର ଶିଷ୍ୟ ଅତି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସେ ଆସକ୍ତି ଓ ଦ୍ୱେଷରୁ ମୁକ୍ତ।
ପ୍ରେକ୍ଷଣୀଯଂ ମମତ୍ଵେନ ନ ଚ ପଶ୍ଯତି ଚକ୍ଷୁଷା । ନ ଚ ଘ୍ରାଣେନ ଘ୍ରାତଵ୍ଯଂ ନ ଦାତଵ୍ଯଂ ନ ଚେତରତ୍
ଦେଖିବା ଯୋଗ୍ୟ ଜିନିଷକୁ ସେ ନିଜର ମନ୍ତ୍ରଣାରେ ଦେଖେନାହିଁ, ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖେନାହିଁ; ନାକରେ ଗନ୍ଧ ନେଇନାହିଁ, ଦେଇବାକୁ ନାହିଁ, ଅନ୍ୟ କିଛି କରିବାକୁ ନାହିଁ।
ଇତି ବୁଦ୍ଘ୍ଵା ତଥା କୁର୍ଵନ୍ସ ହି ଯୋଗୀ ମହାଯଶାଃ । ଉନ୍ମତ୍ତଵିକୃତାକାରଃ ଶଂକରାତ୍ମେତି କୀର୍ତିତଃ
ଏହିପରି ବୁଝି, ଏହିପରି କାମ କରି, ଏହି ଯୋଗୀ ଅତି ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଭାମା ଓ ବିକୃତ ଦେହରେ, ଶଂକରଙ୍କର ନିଜ ଭକ୍ତ ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ।
ନ କଶ୍ଚିତ୍ତଂ ପ୍ରତିଦ୍ଵିଷ୍ଯାନ୍ନ ଚ ତଂ ହିଂସଯେଦିତି । ଏତନ୍ମେ ଦୀଯତାଂ ଦେଵ ଏତେଷାମମୃତିସ୍ତଥା
କେହି ତାଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କେହି ତାଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଦେବ, ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତୁ, ଏବଂ ଏମାନେ ଅମୃତତ୍ୱ ପାଉ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ-। ଆକଲ୍ପମେତେ ଜୀଵଂତୁ ତତୋ ମୁକ୍ତିଂ ଭଜଂତୁ ଚ । ତ୍ଵଯା କୃତମିଦଂ ଵେଶ୍ମ ଵିସ୍ତୃତଂ ଵିକୃତଂ ଶୁଭମ୍
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: 'ଏମାନେ କଳ୍ପାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ୍ତୁ, ପରେ ମୁକ୍ତି ପାଉ। ଏହି ବିଶାଳ, ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଅଲୋକିକ ଘର ତୁମେ ତିଆରି କରିଛ।'
ତିଷ୍ଠାମଃ କ୍ଷଣମାତ୍ରଂ ତୁ ତତୋ ଯାସ୍ଯାମ ମଂଦିରମ୍ । ଗୌତମ ଉଵାଚ- ଅଯୋଗ୍ଯଂ ପ୍ରାର୍ଥଯାମୀଶ ହ୍ଯର୍ଥୀ ଦୋଷଂ ନ ପଶ୍ଯତି
'ଆମେ କେବଳ କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରହିବା, ପରେ ଆମର ଘରକୁ ଯିବା।' ଗୌତମ କହିଲେ: 'ଯିଏ ଅନୁରୋଧ କରେ, ସେ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଚାହିବା ଲୋକ ଦୋଷ ଦେଖେନାହିଁ।'
ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯଲଭ୍ଯଂ ଦେଵେଶ ଦୀଯତାଂ ଯଦି ରୋଚତେ । ଅଥେଶୋ ଵିଷ୍ଣୁମାଲୋକ୍ଯ ଗୃହୀତ୍ଵା ତୁ କରଂ ହରେଃ
'ଦେବେଶ, ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁ ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ, ତାହା ଦିଅନ୍ତୁ, ଯଦି ଆପଣଙ୍କୁ ଭଲ ଲାଗେ।' ତାପରେ ଈଶ୍ୱର, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖି, ହରିଙ୍କର ହାତ ଧରିଲେ।
ପ୍ରହସନ୍ନଂବୁଜାଭାକ୍ଷମିତ୍ଯୁଵାଚ ସଦାଶିଵଃ । ମ୍ଲାନୋଦରୋସି ଗୋଵିଂଦ ଦେଯଂ ତେ ଭୋଜନଂ କିମୁ
ହସୁଥିବା, ପଦ୍ମପତ୍ର ଭଳି ଚକ୍ଷୁ ଧରି, ସଦାଶିବ କହିଲେ: 'ଗୋବିନ୍ଦ, ତୁମର ଉଦର ଶୁଷ୍କ, କେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍?'
ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଯଦି ଵା ସ୍ଵଯଂ ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ସ୍ଵଗେହଵତ୍ । ଗଚ୍ଛ ଵା ପାର୍ଵତୀଗେହଂ ଯା କୁକ୍ଷିଂ ପୂରଯିଷ୍ଯତି
'ତୁମେ ନିଜେ ଘର ଭଳି ଭିତରକୁ ଯାଇ ଖାଇପାର, କିମ୍ବା ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଅ, ସେ ତୁମର ଉଦର ପୂରଣ କରିବେ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତତ୍କରାଲଂବୀ ଏକାଂତମଗମଦ୍ଵିଭୁଃ । ଆଦିଶ୍ଯ ନଂଦିନଂ ଦେଵୋ ଦ୍ଵାରାଧ୍ଯକ୍ଷଂ ଯଥୋକ୍ତଵତ୍
ଏହିପରି କହି, ଭଗବାନ ହାତ ଧରି ଏକାନ୍ତକୁ ଗଲେ; ନନ୍ଦିକୁ ନିର୍ଦେଶ ଦେଇ, ଦେବ ଦ୍ୱାରପାଳକଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ କଥା କହିଲେ।
ଗୌତମଂ ସମୁଵାଚାଯମୁତ୍ତରଂ ଵିଷ୍ଣୁଭାଷଣମ୍ । ସଦାଶିଵ ଉଵାଚ- ସଂପାଦଯାନ୍ନଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଭୋକ୍ତୁକାମା ଵଯଂ ମୁନେ
ଗୌତମଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି, ପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ: ସଦାଶିବ କହିଲେ, 'ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର; ମୁଁ ଖାଇବାକୁ ଚାହେଁ, ମୁନି।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵୈକାଂତମଗମଦ୍ଵାସୁଦେଵେନ ଶଂକରଃ । ମୃଦୁଶଯ୍ଯାଂ ସମାରୁହ୍ଯ ଶଯିତୌ ଦେଵତୋତ୍ତମୌ
ଏହିପରି କହି, ଶଂକର ବାସୁଦେବ ସହିତ ଏକାନ୍ତକୁ ଗଲେ; ଦୁଇ ଦେବତା ମୃଦୁ ଶୟ୍ୟା ଉପରେ ସହିତ ଶୋଇଲେ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଭାଷଣଂ କୃତ୍ତ୍ଵା ପ୍ରୋତ୍ତସ୍ଥତୁରୁଭାଵପି । ଗତ୍ଵା ତଟାକଂ ଗଂଭୀରଂ ସ୍ନାସ୍ଯଂତୌ ଦେଵସତ୍ତମୌ
ଏକାଉଁ ଆଲୋଚନା କରି, ଦୁଇଜଣ ଉଠିଲେ; ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା ଗଭୀର ଝିଅରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଗଲେ।
କରାଂବୁପାନମନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପୃଥକ୍କୃତ୍ଵୋଭଯତ୍ର ଚ । ମୁନଯୋ ରାକ୍ଷସାଶ୍ଚୈଵ ଜଲକ୍ରୀଡାଂ ପ୍ରଚକ୍ରିରେ
ଏକାଉଁ ହାତରେ ପାଣି ପିଇ, ଅଲଗା ଭାବେ ମଧ୍ୟ; ମୁନିମାନେ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଜଳ ଖେଳ କରିଲେ।
ଅଥ ଵିଷ୍ଣୁର୍ମହେଶଶ୍ଚ ଜଲପାତାନି ଶୀଘ୍ରତଃ । ଚକ୍ରତୁଃ ଶଂକରଃ ପଦ୍ମକିଂଜଲ୍କାଂଜଲିନା ହରେଃ
ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ଵର ଶୀଘ୍ର ଜଳ ଛିଟିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ; ଶଂକର, ପଦ୍ମର କିଞ୍ଜଳ୍କ ହାତରେ ନେଇ, ହରିଙ୍କୁ ଛିଟିଲେ।
ଅଵାକିରନ୍ମୁଖେ ତସ୍ଯ ପଦ୍ମୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଵିଲୋଚନେ । ନେତ୍ରେ କେଶରସଂପାତାନ୍ନ୍ଯମୀଲଯତ କେଶଵଃ
ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମପତ୍ର ଭଳି ଚକ୍ଷୁ ଧାରୀଙ୍କ ମୁହଁରେ ସେ ଏହି କିଞ୍ଜଳ୍କ ଛିଟିଲେ; କେଶବ ଚକ୍ଷୁ ଉପରେ କିଞ୍ଜଳ୍କ ପଡିବାରେ ଚକ୍ଷୁ ବନ୍ଦ କରିଲେ।
ଅତ୍ରାଂତରେ ହରେଃ ସ୍କଂଧମାରୁରୋହ ମହେଶ୍ଵରଃ । ହର୍ଯୁତ୍ତମାଂଗଂ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ସଂନ୍ଯମଜ୍ଜଯତ୍
ଏହି ମଧ୍ୟରେ ମହେଶ୍ବର ହରିଙ୍କ ଶ୍ରୀଅଂଶରେ ଚଢ଼ିଲେ; ଦୁଇ ହାତରେ ହରିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଧରି, ସେ ତାଙ୍କୁ ଜଳରେ ବୁଡ଼ାଇଦେଲେ।
ଉନ୍ମଜ୍ଜଯିତ୍ଵା ଚ ପୁନଃ ପୁନଶ୍ଚାପି ପୁନଃ ପୁନଃ । ପୀଡିତଃ ସ ହରିଃ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ପାତଯାମାସ ଶଂକରମ୍
ପୁଣିପୁଣି ଉଠାଇ ଓ ବୁଡ଼ାଇଦେଲେ; ଶଙ୍କରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାପି ହରି ନିଜେ ଶଙ୍କରକୁ ହଳୁକ ଭାବରେ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ।
ଅଥ ପାଦୌ ଗୃହୀତ୍ଵା ତୁ ଆଚକର୍ଷ ଚ ଭ୍ରାମଯତ୍ । ଅତାଡଯଦ୍ଧରେର୍ଵକ୍ଷଃ ପାତଯାମାସ ଚାଚ୍ଯୁତମ୍
ତାପରେ ହରିଙ୍କ ପାଦ ଧରି, ତାଙ୍କୁ ଟାଣି ଓ ଘୁମାଇଲେ; ହରିଙ୍କ ଛାତିକୁ ଘାତ କରି, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ପକାଇଦେଲେ।
ଅଥୋତ୍ଥିତୋ ହରିସ୍ତୋଯମାଦାଯଂଜଲିନା ତତଃ । ଅଵାକିରଦଥୋ ଶଂଭୁମଥ ଵିଷ୍ଣୁମଥୋ ହରଃ
ତାପରେ ହରି ଉଠି, ଅଞ୍ଜଳିରେ ଜଳ ନେଇ, ଶମ୍ଭୁ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ହରାଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍କିଳନ କଲେ।
ଜଲକ୍ରୀଡୈଵମଭଵଦଥ ଚର୍ଷିଗଣାଂତରେ । ଜଲକ୍ରୀଡାସଂଭ୍ରମେଣ ଵିସ୍ରସ୍ତଜଟବଂଧନାଃ
ଏଭଳି ଜଳ କ୍ରୀଡା ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ଜଳ କ୍ରୀଡାର ଉତ୍ସାହରେ ସେମାନଙ୍କ ଜଟା ବନ୍ଧନ ଖୋଲିଗଲା।
ଅଥ ସଂଭ୍ରମତସ୍ତେଷାମନ୍ଯୋନ୍ଯଜଟବଂଧନମ୍ । ଇତରେତରବଦ୍ଧାସୁ ଜଟାସୁ ଚ ମୁନୀଶ୍ଵରାଃ
ଉତ୍ସାହରେ ସେମାନଙ୍କ ଜଟା ଏକାଉଁ ଏକାଉଁ ଗୁଞ୍ଜିଗଲା; ମୁନିଶ୍ବରମାନେ ପରସ୍ପର ଜଟାରେ ବନ୍ଧିଗଲେ।
ଶକ୍ତିମଂତୋଽଶକ୍ତିମତଃ ଆକର୍ଷଂତି ଚ ସଵ୍ଯଥମ୍ । ପାତଯଂତୋନ୍ଯତଶ୍ଚାପି କ୍ରୋଶତୋ ରୁଦତସ୍ତଥା
ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ଅଶକ୍ତମାନେ ଟାଣି, ଦୁଃଖ ଦେଲେ; କେହି ଅନ୍ୟମାନେ ପକାଇଦେଲେ, କେହି କାନ୍ଦିଲେ ଓ ରୁଦିଲେ।
ଏଵଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ତୁମୁଲେ ସଂଭୂତେ ତୋଯକର୍ମ୍ମଣି । ଆକାଶେ ନାରଦୋ ହୃଷ୍ଟୋ ନନର୍ତ ଚ ନନାଦ ଚ
ଏଭଳି ଜଳ କ୍ରୀଡା ଉତ୍ସବ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ଆକାଶରେ ନାରଦ ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କଲେ ଓ ଚିତ୍କାର କଲେ।
ଵିପଂଚୀଂ ନାଦଯନ୍ଵାଦ୍ଯଂ ଲଲିତାଂ ଗୀତିମୁଜ୍ଜଗୌ । ସୁଗୀତ୍ଯା ଲଲିତାଯାସ୍ତୁ ଅଗାଯତ ଵିଧା ଦଶ
ସେ ବିପଂଚୀ ବାଦ୍ୟ ରବ କରି, ସୁନ୍ଦର ଗୀତ ଗାଇଲେ; ମଧୁର ଗୀତରେ ଦଶ ପ୍ରକାର ରାଗ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ।
ଶୁଶ୍ରାଵ ଗୀତଂ ମଧୁରଂ ଶଂକରୋ ଲୋକଭାଵନଃ । ସ୍ଵଯଂ ଗାତୁଂ ହି ଲଲିତଂ ମଂଦଂ ମଂଦଂ ପ୍ରଚକ୍ରମେ
ଶଙ୍କର, ଲୋକ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ମଧୁର ଗୀତ ଶୁଣିଲେ; ସେ ନିଜେ ହଳୁକ ଭାବରେ ଦୀରେ ଦୀରେ ଗୀତ ଗାଇବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ସ୍ଵଯଂ ଗାଯତି ଦେଵେଶେ ମିଶ୍ରା ମଂଗଲକୈଶିକୀ । ନାରଦେ ନୃତ୍ଯମାନେ ତୁ ଗାଯତି ସ୍ଵରଭେଦିନି
ଦେବଶ୍ବର ନିଜେ ମିଶ୍ର ମଙ୍ଗଳ ଓ କୈଶିକୀ ରାଗରେ ଗାଇଲେ; ନାରଦ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ସ୍ୱର ଭିନ୍ନତାରେ ଗାଇଲେ।
ସ୍ଵରଂ ଧ୍ରୁଵଂ ସମାଦାଯ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁତମ୍ । ସ୍ଵଧାରାମୃତସଂଯୁକ୍ତଂ ଗାନେନୈଵମଥୋ ଜଯତ୍
ସ୍ଥିର ସ୍ୱର ଧରି, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ନିଜ ସ୍ୱରର ଅମୃତ ମିଶାଇ, ଗୀତରେ ଜୟ ଲାଗିଲେ।