ଖଟ୍ଵା କାଷ୍ଠମଥାଲିଂଗ୍ଯ ସ୍ତନପୀଡଂ ଯଥାପ୍ରିଯମ୍ । ଅଥୋ ଵିଚିତ୍ରଚିତ୍ତତ୍ଵେ ତତଃ ପ୍ରଦ୍ଯୁଷ୍ଟତୀ ଭଵେତ୍
ଖଟିଆ କିମ୍ବା କାଠକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଇଚ୍ଛାମତେ ସ୍ତନ ଦବାଇ, ମନରେ ନାନାପ୍ରକାର ଚିନ୍ତା ରଖି, ସେ ଅତିକ୍ଲାନ୍ତ ହୁଏ।
ଅଥଵାହ୍ନି ପୁରେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଶାକଂ ଵ୍ଯଵହୃତଂ ଚ ଯତ୍ । ଆଲଂବ୍ଯ ଵେଶ୍ମନି ନିଶି ସଂଧ୍ଯାଯାଂ ଵିଶିଖାସୁ ଚ
ନହେଲେ ଦିନେ ସହରରେ ଦଢ଼ିଅ, କିମ୍ବା ନିଜ କାମ କର, ଘରେ ରାତିରେ, ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ କିମ୍ବା ଦ୍ୱାରମୁହଁରେ ଭିତରେ ଭିତରେ ରହ।
କୃତ୍ଵାନ୍ଯଵେଷମାତ୍ମାନଂ ଯୈଃ କୈରପ୍ଯୁପଭୁଜ୍ଯତେ । ଅଥ ଵାଚ୍ଯପ୍ରଭାଵେଣ ଶଂକିତା ଯୋଗ୍ଯମାହରେତ୍
ନିଜକୁ ଅନ୍ୟ ରୂପରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି, କିଛି ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପଭୋଗିତା ହୁଏ; କିମ୍ବା ଖୋଲାସା ହେବାର ଭୟରେ ଯଥୋଚିତ କଥା ଚୟନ କରେ।
ଅଜ୍ଞାତଂ ଚ ଗୃହଂ ଗତ୍ଵା ରମଯେଦେଵ ନିଶ୍ଚିତମ୍ । ନାରୀସମକ୍ଷଂ ଲବ୍ଧେ ତୁ ଦ୍ରଵିଣେ ହ୍ଯେତଦିଷ୍ଯତେ
ଅଜଣା ଘରକୁ ଯାଇ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରେ; ଜଣେ ଜିଅ ଧନ ପାଇଲେ, ଏହି ଇଚ୍ଛା ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ତସ୍ମାନ୍ମଯାପି ଭଵତୋ ନ ଵିଚାରପ୍ରଯୋଜନମ୍ । ଶୋଣ ଉଵାଚ- ଏଵମେତନ୍ନ ସଂଦେହୋ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ତିଷ୍ଠ ଦୂରତଃ
ତେଣୁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଖରେ ଆଉ କିଛି ପଚାରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ଶୋଣ କହିଲେ— ଠିକ୍ କହିଲ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ତୁମେ ଯାଅ, ଦୂରେ ରୁହ।
ମଲମୂତ୍ରଵିସର୍ଗାର୍ଥଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଗଚ୍ଛାମ୍ଯତଃ ପରମ୍ । ତସ୍ଯାଂ ଗତାଯାଂ ଶୋଣୋପି ଵସ୍ତ୍ରଖଂଡଂ ତ୍ଵକଲ୍ପଯତ୍
ମୁଁ ଏବେ ପାଖୁଆ କାମ ପାଇଁ ଯାଉଛି; ତାପରେ ଯିବି। ସେ ଯିବା ପରେ, ଶୋଣ ଗୋଟିଏ ବସ୍ତ୍ର ଖଣ୍ଡ ତିଆରି କଲେ।
ଏକୈକସ୍ମିଂସ୍ତତଃ ଖଂଡେ ତ୍ଵଗ୍ରହୀଦ୍ଦ୍ରଵିଣଂ ବହୁ । ସୈକତେ ତ୍ଵଵରଂ ଜାନୁଦଘ୍ନଂ କୃତ୍ଵା ତତସ୍ତତଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ବସ୍ତ୍ର ଖଣ୍ଡରେ ସେ ବହୁ ଧନ ରଖିଲେ; ପରେ, ବାଳିରେ ଗୋଟିଏ ଜାଣୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗହିରା ଗଡ଼ି କଲେ।
କ୍ଷିପ୍ତ୍ଵା ଧନଂ ପୂରଯିତ୍ଵା ଵିଷ୍ଠାଂ ଚକ୍ରେ ତତୋପରି । ଵସ୍ତ୍ରାଧାରଂ ଘଟଂ ତଂ ଚ ପ୍ରତିଚିକ୍ଷେପ କୁତ୍ରଚିତ୍
ସେଇ ଗଡ଼ିରେ ଧନ ଫେଙ୍ଗି, ମାଟି ଦେଇ ଭରିଦେଲେ, ତା'ଉପରେ ପାଖୁଆ କଲେ; ବସ୍ତ୍ରରେ ମୁଡ଼ିଥିବା ଘଟିଟିକୁ ମଧ୍ୟ କେଉଁସିଠିକୁ ଫେଙ୍ଗିଦେଲେ।
ସର୍ଵମଜ୍ଞାତଵତ୍କୃତ୍ଵା ସ୍ନାନାଯ ପ୍ରଯଯୌ ମୁନିଃ । ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ତତଃ ସ୍ନାନଂ କୃତ୍ଵା ସଂପୂଜ୍ଯ ପାର୍ଵତୀମ୍
ସବୁ କାମ କିଛି ଘଟିନଥିବା ପରି କରି, ମୁନି ନହାଇବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେ'ଠାରେ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ନହାଇ, ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ଗଚ୍ଛେତି ଭର୍ତ୍ରା ସା ପ୍ରୋକ୍ତା ସ୍ଵଵେଶ୍ମାଭ୍ଯାଗମତ୍ସତୀ । ଏତାମେକାକିନୀଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମାରୀଚୋ ନାମ ରାକ୍ଷସଃ
ପତି କହିଲେ— ଯାଅ, ତେଣୁ ସେ ସତୀ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ସେଠାରେ ଏକାକି ଥିବାକୁ ଦେଖି, ମାରୀଚ ନାମକ ଏକ ରାକ୍ଷସ ଆସିଲା।
ଭର୍ତୃରୂପମଥାସ୍ଥାଯ କଲାମେତଦୁଵାଚ ହ । ମାରୀଚ ଉଵାଚ- ସପ୍ତଗୋଦାଵରୀତୀରେ ପଵିତ୍ରଂ ପାପନାଶନମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ପତିର ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ଚତୁରତାରେ ଏହି କଥା କହିଲା— ମାରୀଚ କହିଲେ— ସାତଟି ଗୋଦାବରୀ ତଟରେ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହା ପାପ ନାଶ କରେ।
ଦ୍ରାକ୍ଷାରାମମିତି ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଯତ୍ର ଭୀମଃ ସ୍ଵଯଂ ସ୍ଥିତଃ । ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦୋ ନୄଣାଂ ସ୍ମରଣାତ୍ପାପନାଶନଃ
ଏହାକୁ ଡ୍ରାକ୍ଷାରାମ କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଭୀମ ନିଜେ ବସିଛନ୍ତି; ଏହା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ଏହାକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ପାପ ନାଶ ହୁଏ।
ତତ୍ର ଗଚ୍ଛାଵହେ ଶୀଘ୍ରଂ ତ୍ଵଂ ତୁ ନିର୍ଗଚ୍ଛ ସୁଂଦରି । କଲୋଵାଚ- ଇଦାନୀମଭିଷେକାଯ ପ୍ରଵୃତ୍ତୋ ନାଭିଷିକ୍ତଵାନ୍
ଚଳ, ଆମେ ଶୀଘ୍ର ଏଠାକୁ ଯିବା; ତୁମେ ବାହାରିଯାଅ, ସୁନ୍ଦରୀ। କଳା କହିଲେ— ଏବେ ତୁମେ ନହାଇବା ପାଇଁ ଯୋଜନା କରୁଛ, କିନ୍ତୁ ଏଯାଁ ନହାଇନାହଁ।
କଥମେତାଦୃଶଂ ତ୍ଵଂ ହି ପୂର୍ଵାନୁକ୍ତଂ ଵଦିଷ୍ଯସି । ପ୍ରକୃତେରନ୍ଯଥାଭାଵମୁତ୍ପାତଂ ଵିଦୁରୁତ୍ତମାଃ
ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ଯାହା କହିଥିଲ, ଏବେ କିପରି ଏମିତି କଥା କହୁଛ? ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ କହନ୍ତି, ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ଠାରୁ ବିପରୀତ କାମ କରିବା ଦୁର୍ଘଟନାର ଚିହ୍ନ।
ମାରୀଚ ଉଵାଚ- ଭର୍ତୁରପ୍ରତିକୂଲତ୍ଵଂ ନାରୀଣାଂ ଧର୍ମ ଉଚ୍ଯତେ । ପ୍ରତିକୂଲାନୁକୂଲା ଵା ମମ ଶୀଘ୍ରଂ ଵଦସ୍ଵ ତତ୍
ମାରୀଚ କହିଲେ— ପତିଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରିନଥିବା ନାରୀମାନେର ଧର୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର କହ, କ'ଣ ଚାହୁଁଛ।
ତୂଷ୍ଣୀଂଭୂତ୍ଵାଥ ସା ସାଧ୍ଵୀ ଭର୍ତେତ୍ଯେଵ ଵିଚାର୍ଯ ତମ୍ । ନିର୍ଯଯୌ ତେନ ସା ବାଲା ଵନମଧ୍ଯେ ଗତା ସତୀ
ତା'ପରେ ସେ ସତୀ ଚୁପ୍ଚାପ ରହି, 'ଏହିଏ ମୋର ପତି' ବୋଲି ଭାବି, ସେଠିଠାରେ ତାଙ୍କ ସହିତ ବାହାରିଗଲେ; ସେ ତାଳେ ଯୁବତୀ ଥିଲେ, ଅଟବ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଅଥ ମଧ୍ଯାହ୍ନକାଲୋସୌ କ୍ରିଯତାମାହ୍ନିକକ୍ରିଯାଃ । ରାକ୍ଷସୋଥ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନାନୁଷ୍ଠାନସ୍ଥଲଂ ତ୍ଵିହ
ତା'ପରେ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସମୟରେ ସେ କହିଲେ— 'ଦିନଚର୍ଯ୍ୟା କାମ କରାଯାଉ।' ରାକ୍ଷସଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେ କହିଲେ— 'ଏଠି ନିୟମ କାମ ପାଇଁ ଠିକ୍ ସ୍ଥାନ ନୁହେଁ।'
ଯତ୍ର ତତ୍ରାସ୍ତି ଗଂତଵ୍ଯମିତୋ ଗଚ୍ଛାଵହେ ତତଃ । କିଂଚିତ୍ପ୍ରଦେଶଂ ଗତ୍ଵା ତୁ ଗୁହାଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସରସ୍ତଥା
'ଯେଉଁଠି ହେଉ, ଏଠାରୁ ଯିବାକୁ ପଡିବ; ଚଳ, ଆମେ ଯିବା।' ତା'ପରେ ଅଲ୍ପ ଦୂରକୁ ଯାଇ, ସେମାନେ ଗୋଟିଏ ଗୁହା ଓ ଏକ ଝିଲିକୁ ଦେଖିଲେ।
ଇହ ସ୍ଥାନଂ ହି ମେ ସ୍ଥାତୁଂ କାର୍ଯଂ ସ୍ନାନମଥ ପ୍ରିଯେ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସରସି ସ୍ନାତ୍ଵା ଫଲାହାରଂ ପ୍ରକଲ୍ପ୍ଯ ଚ
'ଏଠି ମୋତେ ରହିବାକୁ ଭଲ ଅଛି; ପ୍ରିୟା, ମୁଁ ଏବେ ନହାଇବି।' ଏହିପରି କହି, ସେ ଝିଲିରେ ନହାଇଲେ ଓ ଫଳ ଖାଇବା ପାଇଁ ତିଆରି କଲେ।
ଭୋଜନାଵସରେ ପ୍ରାପ୍ତେ କଲା ଦଧ୍ଯାଵୁମାଂ ଶିଵମ୍ । ଅଯଂ ଧଵୋ ମମ ନ ଵା ଇତି ଧ୍ଯାନପରାଭଵତ୍
ଖାଇବା ସମୟ ଆସିଲାବେଳେ, କଳା ଉମା ଓ ଶିବଙ୍କୁ ଭାବିଲେ— 'ଏହିଏ ମୋର ପତି କି ନୁହେଁ?' ଏହି ଭାବନାରେ ଲିନ ହେଲେ।
ଅଥ ଧ୍ଯାନେନ ତଂ ଚୋରଂ ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଚ ପତିଵ୍ରତା । ଭୀତାତିନମ୍ରଵଦନା ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣମୁଖୀ ତଦା
ତା'ପରେ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ସେ ପତିବ୍ରତା ଜଣେ ଏହା ଚୋର ବୋଲି ବୁଝିଲେ; ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ଆଖିରେ ଲୁହ ଆଣିଲେ।
କଷ୍ଟମାପତିତଂ ପାପମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ନିପାପତ ଚ । ରୁଦତୀଂ ତାମଥୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାକ୍ଷସଃ ପାପନିଶ୍ଚଯଃ
'ଦୁଃଖ ଆସିଗଲା, ପାପ ହେଲା' ବୋଲି କହି, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖି, ସେ ପାପ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଥିବା ରାକ୍ଷସ—
ଧର୍ଷିତୁଂ ତାମଥାରେଭେ ନ ଚୈତଦ୍ଧର୍ଷଣଂ ପ୍ରତି । ବଲାତ୍କାରମଥୋ କର୍ତୁଂ ଯତମାନେ ତୁ ରାକ୍ଷସେ
ସେ ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ତାଙ୍କ ରୋଧ କରିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ସେ ରାକ୍ଷସ ଜଣେ ଜବରଦସ୍ତି କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।
ଆଜାନୁନାଭିପର୍ଯଂତଂ ଶୈଲସ୍ଥାନମକଲ୍ପଯତ୍ । ଶିଲା ସମଭଵଦ୍ଵସ୍ତ୍ରଂ ରାକ୍ଷସୋ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତାମଥ
ସେ ନିଜ ଗୋଡ଼ ଠାରୁ ନାଭି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ପାହାଡ଼ ତିଆରି କଲେ; ଶିଳା ତାଙ୍କର ପୋଷାକ ହେଲା, ଏହା ଦେଖି ରାକ୍ଷସ ଅଚମ୍ଭିତ ହେଲା।
ଇତ୍ଯେଵଂ ତାଂ ହନିଷ୍ଯାମି ଖାଦଯିଷ୍ଯାମ୍ଯତଃ ପରମ୍ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଭ୍ରାମଯିତ୍ଵାସିଂ ଶିରଶ୍ଛେତ୍ତୁଂ ପ୍ରଚକ୍ରମେ
ସେ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତାକୁ ମାରିଦେବି, ପରେ ଖାଇଦେବି,' ଏହା କହି ସେ ତାଳୱାର ଘୁଞ୍ଚାଇ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
କଲାହଂ ମତ୍ପତିର୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଶାପଂ ଦାସ୍ଯତି ମା ହର । ଇତ୍ଯୁକ୍ତମାତ୍ରେ ଵଚସି ଶିରଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ରାକ୍ଷସଃ
ସେ କହିଲେ, 'ମୋତେ ମାରିଦେଲେ, ମୋ ଭାର୍ତ୍ତା ଜାଣିବେ ଏବଂ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେବେ; ଦୟାକରି ମୋ ପ୍ରାଣ ନିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।' ଏହି କଥା କହିବା ସହିତ, ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।
ପ୍ରାପ୍ତା ଯାଂ ଦୁର୍ମୃତିଂ ତସ୍ଯାମଥ ଶୈଵାଃ ସମାଗତାଃ । ଦୂତା ଵିଚିତ୍ରାଭରଣାଃ ସର୍ଵାଯୁଧଧରାଃ ଶୁଭାଃ
ସେ ଦୁଃଖଦ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ସମୟରେ, ଶିବଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଆସିଲେ—ସମସ୍ତେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିବା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦୂତମାନେ।
ଏତାଂ ଵିମାନମାରୋପ୍ଯ ଶିଵାଲୋକମୁପାଗମନ୍ । ତାମାଗତାଂ ଗିରିସୁତା ହର୍ଷେଣ ପ୍ରତିପୂଜ୍ଯ ଚ
ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ବସାଇ ଶିବଙ୍କ ଲୋକକୁ ନେଇଗଲେ; ପାହାଡ଼ର ଝିଅ ହସ୍ତେ ଆନନ୍ଦ ଓ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରାଗଲେ।
ସ୍ଵପାଦପ୍ରଣତାଂ ଶୁଦ୍ଧାମୁମା ଵାକ୍ଯମଭାଷତ । ପାତିଵ୍ରତ୍ଯେନ ତେ ତୁଷ୍ଟା ଅଭୀଷ୍ଟଂ ପ୍ରଦଦାମି ତେ
ଉମା ତାଙ୍କ ପାଦ ଧରି ନମସ୍କାର କରୁଥିବା ଏହି ଶୁଦ୍ଧା ନାରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମ ଦମ୍ପତି ନିଷ୍ଠାରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ; ତୁମେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କର, ମୁଁ ଦେଉଛି।'
କଲୋଵାଚ- ଦାସୀଭାଵଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ତ୍ଵତ୍ପାଦାବ୍ଜଂ ମମ ପ୍ରିଯମ୍ । ପ୍ରାର୍ଥ୍ଯୈଃକିମନ୍ଯୈର୍ବହୁଭିସ୍ତଥାସ୍ତ୍ଵିତି ଶିଵାବ୍ରଵୀତ୍
କଳା କହିଲେ, 'ମୋତେ ତୁମ ଦାସୀ ହେବାର ଅନୁଗ୍ରହ କର; ତୁମର ପଦପଦ୍ମ ମୋତେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ। ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଇଚ୍ଛା ମୋତେ ଦରକାର ନାହିଁ।' ଶିବା କହିଲେ, 'ତଥାସ୍ତୁ।'