କା ପ୍ରତୀଚ୍ଛା ତଵେଦାନୀଂ ପ୍ରୀତିଃ କସ୍ଯାମଥାପି ଵା । କା ଵିଦଗ୍ଧା ସୁସଂସ୍ନିଗ୍ଧା ପୁରୁଷାଦନ୍ଯତଶ୍ଚରେତ୍
ଏବେ ତୁମର କଣ ଆଶା ଅଛି, କିମ୍ବା ସେ କାହାପାଇଁ ପ୍ରେମ କରୁଛି? ଚତୁର ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ନେହଶୀଳ ଜିଅ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଯାଇପାରେ।
ଯୋବ୍ରଵୀଦଥ ଵାକ୍ଯଂ ତାଂ ଯଦି ବ୍ରୂଯାସ୍ତ୍ଵମଦ୍ଯ ମେ । ସର୍ଵମେଵ ତଥା ଵଚ୍ମି ନାନ୍ଯଥା ଵାକ୍ଯମୁଚ୍ଯତେ
ଯଦି କେହି ସେଠି କିଛି କହେ, ଏବଂ ତୁମେ ଏଠି ସେଉଁଠି କହ, 'ମୋ ପାଖରେ କହ', ତେବେ ମୁଁ ସବୁଠିକ ଭଳି କହିଦେବି; ଅନ୍ୟ କିଛି କଥା କହିବିନାହିଁ।
ଇତ୍ଥଂ ଚ ଧୃଷ୍ଟତାଂ ଯାତା ତଥା ରୂପାଂତରେଣ ଚ । ଦ୍ରଵ୍ଯମାଦାଯ ଯତ୍କିଂଚିଦନୁଵର୍ତେତ୍ସ୍ଵତଂତ୍ରତଃ
ଏଭଳି ଧୃଷ୍ଟ ହୋଇ, ଏବଂ ଆପଣ ରୂପ ବଦଳାଇ, ସେ କିଛି ଧନ ନେଇ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ କାମ କରେ।
ସମାରଯିତ୍ଵା ତାଂ ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ପାତଯିଷ୍ଯତି । ଅଥ ପୂର୍ଵଂ ପତି ମୃତୌ ପ୍ରଵିଶେନ୍ନାଶୁଶୁକ୍ଷଣିମ୍
ସେଉଁଠି ଆକର୍ଷିତ କରି, ଧନ ନେଇ, ଏହାକୁ ଛାଡିଦେଉଛି; କିମ୍ବା ପୂର୍ବରୁ ପତି ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ସେ ତୁରନ୍ତ ଚିତାକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ।
ଵୈଧଵ୍ଯେ ଦ୍ରଵିଣଂ ସର୍ଵଂ ଧର୍ମାର୍ଥଂ ମେ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଇତି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ମନସା ଵୈଧଵ୍ଯେ ସମୁପସ୍ଥିତେ
ବିଧବା ହେଲେ, ସେ ମନରେ ଭାବେ, 'ସମସ୍ତ ଧନ ମୋର ଧାର୍ମିକ କାମ ପାଇଁ ହେବ'; ଏଭଳି ଭାବି, ବିଧବାବସ୍ଥା ଆସିଲେ।
ଯୋନିକୁଂଡଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଦିଵା ଵା ଯଦି ଵା ନିଶି । ଏକାଂତସ୍ଥାନମଭ୍ଯେତ୍ଯ ଵିଵୃତ୍ଯ ଵସନଂ ଭଗମ୍
ଯେତେବେଳେ ଦିନ କିମ୍ବା ରାତିରେ ଯୋନିକୁ ନମସ୍କାର କରି, ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ, ଗା ଖୋଲି ନିଜ ଯୋନିକୁ ଦେଖାଏ।
ଇଦମୂଚେ ଵଚୋ ଦୁଃଖାଦୁପସ୍ଥସ୍ଥକରା ସତୀ । କିଂ ତ୍ଵଯା ଵୈ କୃତଂ ଯୋନେ କିଂଵା ପାପମୁପାଶ୍ରିତା
ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ି, ହାତ ଯୋନିରେ ରଖି, ସେ କହିଲେ: 'ହେ ଯୋନି, ତୁମେ କଣ କରିଛ? କିମ୍ବା କଣ ପାପ କରିଛ?'
ଶିଶ୍ନସ୍ଯ ଵାଥଵା ପାପଂ ଯତ୍ତ୍ଵଦଂତରଵେଶନାତ୍ । ଯଚ୍ଚ କର୍ତୃକୃତଂ ପାପଂ ମାଦୃକ୍ସେଵାଵିଵର୍ଜନାତ୍
'ନାହିଁ କି, ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବାର ପାପ? କିମ୍ବା ମୋ ପରି ସେବା ଛାଡ଼ିଦେବାରେ କର୍ତ୍ତାଙ୍କର ପାପ?'
ଅତୋପି କଂଡୂସଂଭୂତୌ ପ୍ରଵେଶଯେଦଥାଂଗୁଲୀମ୍ । ଵିଚିତ୍ରଚେଷ୍ଟାଂ କୃତ୍ଵା ତୁ କଂଡୂ ବୁଦ୍ଧେରତଃ ପରମ୍
ପରେ ଯେତେବେଳେ ଚୁଲୁନି ହୁଏ, ସେ ଆଉଠି ଆଉଠି ଆଙ୍ଗୁଠି ଭିତରେ ଦେଇ, ନାନାପ୍ରକାର କାମ କରି, ମନରେ ଚୁଲୁନି ଶାନ୍ତ କରେ।
ମର୍ଦଯିତ୍ଵା କରାଭ୍ଯାଂ ତତ୍ସଂତାଡ୍ଯ ଚ ଵିଵୃତ୍ଯ ତୁ । ଅସକୃଦ୍ଧୁନ୍ଵତୀ ପାଦୌ ଵିଵୃତାସ୍ଯାତିଦୁଃଖିତା
ହାତରେ ଘସି, ତାକୁ ମାଡ଼ି, ଖୋଲି, ପୁନିପୁନି ପାଦ ହଲାଇ, ମୁହଁ ଖୋଲି ଦୁଃଖରେ ରହେ।
ଖଟ୍ଵା କାଷ୍ଠମଥାଲିଂଗ୍ଯ ସ୍ତନପୀଡଂ ଯଥାପ୍ରିଯମ୍ । ଅଥୋ ଵିଚିତ୍ରଚିତ୍ତତ୍ଵେ ତତଃ ପ୍ରଦ୍ଯୁଷ୍ଟତୀ ଭଵେତ୍
ଖଟିଆ କିମ୍ବା କାଠକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଇଚ୍ଛାମତେ ସ୍ତନ ଦବାଇ, ମନରେ ନାନାପ୍ରକାର ଚିନ୍ତା ରଖି, ସେ ଅତିକ୍ଲାନ୍ତ ହୁଏ।
ଅଥଵାହ୍ନି ପୁରେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଶାକଂ ଵ୍ଯଵହୃତଂ ଚ ଯତ୍ । ଆଲଂବ୍ଯ ଵେଶ୍ମନି ନିଶି ସଂଧ୍ଯାଯାଂ ଵିଶିଖାସୁ ଚ
ନହେଲେ ଦିନେ ସହରରେ ଦଢ଼ିଅ, କିମ୍ବା ନିଜ କାମ କର, ଘରେ ରାତିରେ, ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ କିମ୍ବା ଦ୍ୱାରମୁହଁରେ ଭିତରେ ଭିତରେ ରହ।
କୃତ୍ଵାନ୍ଯଵେଷମାତ୍ମାନଂ ଯୈଃ କୈରପ୍ଯୁପଭୁଜ୍ଯତେ । ଅଥ ଵାଚ୍ଯପ୍ରଭାଵେଣ ଶଂକିତା ଯୋଗ୍ଯମାହରେତ୍
ନିଜକୁ ଅନ୍ୟ ରୂପରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି, କିଛି ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପଭୋଗିତା ହୁଏ; କିମ୍ବା ଖୋଲାସା ହେବାର ଭୟରେ ଯଥୋଚିତ କଥା ଚୟନ କରେ।
ଅଜ୍ଞାତଂ ଚ ଗୃହଂ ଗତ୍ଵା ରମଯେଦେଵ ନିଶ୍ଚିତମ୍ । ନାରୀସମକ୍ଷଂ ଲବ୍ଧେ ତୁ ଦ୍ରଵିଣେ ହ୍ଯେତଦିଷ୍ଯତେ
ଅଜଣା ଘରକୁ ଯାଇ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରେ; ଜଣେ ଜିଅ ଧନ ପାଇଲେ, ଏହି ଇଚ୍ଛା ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ତସ୍ମାନ୍ମଯାପି ଭଵତୋ ନ ଵିଚାରପ୍ରଯୋଜନମ୍ । ଶୋଣ ଉଵାଚ- ଏଵମେତନ୍ନ ସଂଦେହୋ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ତିଷ୍ଠ ଦୂରତଃ
ତେଣୁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଖରେ ଆଉ କିଛି ପଚାରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ଶୋଣ କହିଲେ— ଠିକ୍ କହିଲ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ତୁମେ ଯାଅ, ଦୂରେ ରୁହ।
ମଲମୂତ୍ରଵିସର୍ଗାର୍ଥଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଗଚ୍ଛାମ୍ଯତଃ ପରମ୍ । ତସ୍ଯାଂ ଗତାଯାଂ ଶୋଣୋପି ଵସ୍ତ୍ରଖଂଡଂ ତ୍ଵକଲ୍ପଯତ୍
ମୁଁ ଏବେ ପାଖୁଆ କାମ ପାଇଁ ଯାଉଛି; ତାପରେ ଯିବି। ସେ ଯିବା ପରେ, ଶୋଣ ଗୋଟିଏ ବସ୍ତ୍ର ଖଣ୍ଡ ତିଆରି କଲେ।
ଏକୈକସ୍ମିଂସ୍ତତଃ ଖଂଡେ ତ୍ଵଗ୍ରହୀଦ୍ଦ୍ରଵିଣଂ ବହୁ । ସୈକତେ ତ୍ଵଵରଂ ଜାନୁଦଘ୍ନଂ କୃତ୍ଵା ତତସ୍ତତଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ବସ୍ତ୍ର ଖଣ୍ଡରେ ସେ ବହୁ ଧନ ରଖିଲେ; ପରେ, ବାଳିରେ ଗୋଟିଏ ଜାଣୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗହିରା ଗଡ଼ି କଲେ।
କ୍ଷିପ୍ତ୍ଵା ଧନଂ ପୂରଯିତ୍ଵା ଵିଷ୍ଠାଂ ଚକ୍ରେ ତତୋପରି । ଵସ୍ତ୍ରାଧାରଂ ଘଟଂ ତଂ ଚ ପ୍ରତିଚିକ୍ଷେପ କୁତ୍ରଚିତ୍
ସେଇ ଗଡ଼ିରେ ଧନ ଫେଙ୍ଗି, ମାଟି ଦେଇ ଭରିଦେଲେ, ତା'ଉପରେ ପାଖୁଆ କଲେ; ବସ୍ତ୍ରରେ ମୁଡ଼ିଥିବା ଘଟିଟିକୁ ମଧ୍ୟ କେଉଁସିଠିକୁ ଫେଙ୍ଗିଦେଲେ।
ସର୍ଵମଜ୍ଞାତଵତ୍କୃତ୍ଵା ସ୍ନାନାଯ ପ୍ରଯଯୌ ମୁନିଃ । ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ତତଃ ସ୍ନାନଂ କୃତ୍ଵା ସଂପୂଜ୍ଯ ପାର୍ଵତୀମ୍
ସବୁ କାମ କିଛି ଘଟିନଥିବା ପରି କରି, ମୁନି ନହାଇବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେ'ଠାରେ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ନହାଇ, ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ଗଚ୍ଛେତି ଭର୍ତ୍ରା ସା ପ୍ରୋକ୍ତା ସ୍ଵଵେଶ୍ମାଭ୍ଯାଗମତ୍ସତୀ । ଏତାମେକାକିନୀଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମାରୀଚୋ ନାମ ରାକ୍ଷସଃ
ପତି କହିଲେ— ଯାଅ, ତେଣୁ ସେ ସତୀ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ସେଠାରେ ଏକାକି ଥିବାକୁ ଦେଖି, ମାରୀଚ ନାମକ ଏକ ରାକ୍ଷସ ଆସିଲା।
ଭର୍ତୃରୂପମଥାସ୍ଥାଯ କଲାମେତଦୁଵାଚ ହ । ମାରୀଚ ଉଵାଚ- ସପ୍ତଗୋଦାଵରୀତୀରେ ପଵିତ୍ରଂ ପାପନାଶନମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ପତିର ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ଚତୁରତାରେ ଏହି କଥା କହିଲା— ମାରୀଚ କହିଲେ— ସାତଟି ଗୋଦାବରୀ ତଟରେ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହା ପାପ ନାଶ କରେ।
ଦ୍ରାକ୍ଷାରାମମିତି ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଯତ୍ର ଭୀମଃ ସ୍ଵଯଂ ସ୍ଥିତଃ । ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦୋ ନୄଣାଂ ସ୍ମରଣାତ୍ପାପନାଶନଃ
ଏହାକୁ ଡ୍ରାକ୍ଷାରାମ କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଭୀମ ନିଜେ ବସିଛନ୍ତି; ଏହା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ଏହାକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ପାପ ନାଶ ହୁଏ।
ତତ୍ର ଗଚ୍ଛାଵହେ ଶୀଘ୍ରଂ ତ୍ଵଂ ତୁ ନିର୍ଗଚ୍ଛ ସୁଂଦରି । କଲୋଵାଚ- ଇଦାନୀମଭିଷେକାଯ ପ୍ରଵୃତ୍ତୋ ନାଭିଷିକ୍ତଵାନ୍
ଚଳ, ଆମେ ଶୀଘ୍ର ଏଠାକୁ ଯିବା; ତୁମେ ବାହାରିଯାଅ, ସୁନ୍ଦରୀ। କଳା କହିଲେ— ଏବେ ତୁମେ ନହାଇବା ପାଇଁ ଯୋଜନା କରୁଛ, କିନ୍ତୁ ଏଯାଁ ନହାଇନାହଁ।
କଥମେତାଦୃଶଂ ତ୍ଵଂ ହି ପୂର୍ଵାନୁକ୍ତଂ ଵଦିଷ୍ଯସି । ପ୍ରକୃତେରନ୍ଯଥାଭାଵମୁତ୍ପାତଂ ଵିଦୁରୁତ୍ତମାଃ
ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ଯାହା କହିଥିଲ, ଏବେ କିପରି ଏମିତି କଥା କହୁଛ? ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ କହନ୍ତି, ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ଠାରୁ ବିପରୀତ କାମ କରିବା ଦୁର୍ଘଟନାର ଚିହ୍ନ।
ମାରୀଚ ଉଵାଚ- ଭର୍ତୁରପ୍ରତିକୂଲତ୍ଵଂ ନାରୀଣାଂ ଧର୍ମ ଉଚ୍ଯତେ । ପ୍ରତିକୂଲାନୁକୂଲା ଵା ମମ ଶୀଘ୍ରଂ ଵଦସ୍ଵ ତତ୍
ମାରୀଚ କହିଲେ— ପତିଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରିନଥିବା ନାରୀମାନେର ଧର୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର କହ, କ'ଣ ଚାହୁଁଛ।
ତୂଷ୍ଣୀଂଭୂତ୍ଵାଥ ସା ସାଧ୍ଵୀ ଭର୍ତେତ୍ଯେଵ ଵିଚାର୍ଯ ତମ୍ । ନିର୍ଯଯୌ ତେନ ସା ବାଲା ଵନମଧ୍ଯେ ଗତା ସତୀ
ତା'ପରେ ସେ ସତୀ ଚୁପ୍ଚାପ ରହି, 'ଏହିଏ ମୋର ପତି' ବୋଲି ଭାବି, ସେଠିଠାରେ ତାଙ୍କ ସହିତ ବାହାରିଗଲେ; ସେ ତାଳେ ଯୁବତୀ ଥିଲେ, ଅଟବ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଅଥ ମଧ୍ଯାହ୍ନକାଲୋସୌ କ୍ରିଯତାମାହ୍ନିକକ୍ରିଯାଃ । ରାକ୍ଷସୋଥ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନାନୁଷ୍ଠାନସ୍ଥଲଂ ତ୍ଵିହ
ତା'ପରେ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସମୟରେ ସେ କହିଲେ— 'ଦିନଚର୍ଯ୍ୟା କାମ କରାଯାଉ।' ରାକ୍ଷସଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେ କହିଲେ— 'ଏଠି ନିୟମ କାମ ପାଇଁ ଠିକ୍ ସ୍ଥାନ ନୁହେଁ।'
ଯତ୍ର ତତ୍ରାସ୍ତି ଗଂତଵ୍ଯମିତୋ ଗଚ୍ଛାଵହେ ତତଃ । କିଂଚିତ୍ପ୍ରଦେଶଂ ଗତ୍ଵା ତୁ ଗୁହାଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସରସ୍ତଥା
'ଯେଉଁଠି ହେଉ, ଏଠାରୁ ଯିବାକୁ ପଡିବ; ଚଳ, ଆମେ ଯିବା।' ତା'ପରେ ଅଲ୍ପ ଦୂରକୁ ଯାଇ, ସେମାନେ ଗୋଟିଏ ଗୁହା ଓ ଏକ ଝିଲିକୁ ଦେଖିଲେ।
ଇହ ସ୍ଥାନଂ ହି ମେ ସ୍ଥାତୁଂ କାର୍ଯଂ ସ୍ନାନମଥ ପ୍ରିଯେ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସରସି ସ୍ନାତ୍ଵା ଫଲାହାରଂ ପ୍ରକଲ୍ପ୍ଯ ଚ
'ଏଠି ମୋତେ ରହିବାକୁ ଭଲ ଅଛି; ପ୍ରିୟା, ମୁଁ ଏବେ ନହାଇବି।' ଏହିପରି କହି, ସେ ଝିଲିରେ ନହାଇଲେ ଓ ଫଳ ଖାଇବା ପାଇଁ ତିଆରି କଲେ।
ଭୋଜନାଵସରେ ପ୍ରାପ୍ତେ କଲା ଦଧ୍ଯାଵୁମାଂ ଶିଵମ୍ । ଅଯଂ ଧଵୋ ମମ ନ ଵା ଇତି ଧ୍ଯାନପରାଭଵତ୍
ଖାଇବା ସମୟ ଆସିଲାବେଳେ, କଳା ଉମା ଓ ଶିବଙ୍କୁ ଭାବିଲେ— 'ଏହିଏ ମୋର ପତି କି ନୁହେଁ?' ଏହି ଭାବନାରେ ଲିନ ହେଲେ।