ନତିଂ ଯତିଂ କୀର୍ତିମୁପାସ୍ତିମାଶ୍ରିତା ଦାସ୍ଯଂ ଚ କୈଂକର୍ଯ୍ଯମଥ ଶ୍ରୁତିଂଵଦାଃ । ପଂଚାକ୍ଷରୋକ୍ତିଂ ଶତରୁଦ୍ରିଯୋକ୍ତିଂ ଶିଵସ୍ଯ କୁର୍ଵଂତି ନ ତେ ଵିଚାର୍ଯାଃ
ଯେଉଁମାନେ ବନ୍ଦନା, ତପସ୍ୟା, କୀର୍ତି, ଭକ୍ତି, ଦାସ୍ୟ, ସେବା କିମ୍ବା ଶ୍ରୁତି ପାଠ କରନ୍ତି, ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଶତରୁଦ୍ରିୟ ପଢ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଚାର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି ।
ମନ୍ନାମରୁଦ୍ରାକ୍ଷଵିଭୂତିଧାରଣୋ ମମାଗ୍ରତୋ ଯସ୍ତୁ ପୁରାଣଵକ୍ତା । ସର୍ଵେଷୁ ପାପେଷ୍ଵପି ତେଷୁ ସତ୍ସୁ ପ୍ରଶାସ୍ମ୍ଯହଂ ନୈଵ ଯମାଧିକାରଃ
ଯେଉଁମାନେ ମୋର ନାମ, ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ, ବିଭୂତି ଧାରଣ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ମୋର ସମ୍ମୁଖରେ ପୁରାଣ ପଢ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେପରି ପାପୀ ହେଉନାହିଁ, ମୁଁ ସେମାନେ ଉପରେ ଆଧିକାର କରେ, ଯମଙ୍କର କୌଣସି ଅଧିକାର ନାହିଁ ।
ଯେ ଚାପି ପାପାନ୍ଵିତମାଯିନୋ ନରାଃ ପରାନ୍ନଵସ୍ତ୍ରାଦିଵଧୂଭୁଜଶ୍ଚ । ଵାରାଣସୀମୃତ୍ଯୁପରାଶ୍ଚ ଯେ ଵୈ ଶ୍ରୀଶୈଲମର୍ତ୍ଯାଶ୍ଚ ନ ତେ ଵିଚାର୍ଯାଃ
ଯେଉଁ ଲୋକେ ପାପୀ, ଠକେଇବାଳା, ଅନ୍ୟର ଖାଦ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଜନାନୀ ଭୋଗ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ବାରାଣସୀ କିମ୍ବା ଶ୍ରୀଶୈଳରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଚାର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି ।
ଯୂକାଶ୍ଚ ଦଂଶା ଅପି ମତ୍କୁଣାଶ୍ଚ ମୃଗାଦଯଃ କୀଟପିପୀଲିକାଶ୍ଚ । ସରୀସୃପା ଵୃଶ୍ଚିକଶୂକରାଶ୍ଚ କାଶୀମୃତାଃ ଶଂକରମାପ୍ନୁଵଂତି
ଯୁକା, ମାଛି, ଖଟମାସି, ପଶୁ, କୀଟ, ପିଲାପୋକ, ସରିସୃପ, ବିଛି, ଶୁଆ—ଯେଉଁମାନେ କାଶୀରେ ମରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ।
ଇଦଂ ନାମଗୃଣନ୍ଧ୍ଯାଯେଦ୍ଯୋ ଵୈ ହୃତ୍ପଦ୍ମମଂଦିରେ । ତ୍ରିଯଂବକଂ ଵିରୂପାକ୍ଷଂ ସୋମଂ ସୋମାର୍ଦ୍ଧଭୂଷଣମ୍
ଯେଉଁଠି ହୃଦୟର କମଳ ମନ୍ଦିରରେ ଏହି ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଧ୍ୟାନ କରେ, ସେ ତିନି ଆଖିଅଳି, ବିକଳ ନୟନ, ସୋମ, ଚନ୍ଦ୍ରାଂଶୁ ଭୂଷିତ ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରେ ।
ତ୍ରିନେତ୍ରକଂ ତ୍ରଯୀନେତ୍ରଂ ସୋମସୂର୍ଯାଗ୍ନିଲୋଚନମ୍ । ତଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଦୂରସ୍ଥୋ ଭଵମୃତ୍ଯୋ ମମାଜ୍ଞଯା
ତିନି ଆଖିଅଳି, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ନୟନ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦୂରରୁ ବନ୍ଦନା କଲେ ମଧ୍ୟ, ମୃତ୍ୟୁ ମୋର ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ କାମ କରେ ।
ଅଥାକର୍ଣ୍ଯ ଶିଵପ୍ରୋକ୍ତଂ ମୃତ୍ଯୁସ୍ତୁଷ୍ଟାଵ ଶଂକରମ୍ । ନମସ୍ତେ ଦେଵତାନାଥ ନମସ୍ତେ ଦେଵମୂର୍ତଯେ
ଶିବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମୃତ୍ୟୁ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ: "ଦେବମାନେଙ୍କ ନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଦେବତ୍ୱର ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ନମସ୍କାର ।"
ସର୍ଵଜ୍ଞାଯ ନମସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ପଶୂନାଂ ପତଯେ ନମଃ । ଅଥ ଦେଵୋ ମହାଦେଵୋ ମୃତ୍ଯୁଂ ପ୍ରାହ ଵରଂ ଵୃଣୁ
"ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ପଶୁମାନେଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ।" ତାପରେ ମହାଦେବ ଦେବ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଏକ ଵର ମାଗ ।"
ସ୍ତୋତ୍ରେଣାନେନ ତୁଷ୍ଟୋସ୍ମି ମୃତ୍ଯୁର୍ଵରମଯାଚତ । ତ୍ଵଦୀଯଂ ପାଲଯ ଵିଭୋ ମାଂ ଚ ଶଂକର ପାପିନମ୍
ଏହି ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲି। ମୃତ୍ୟୁ, ତୁମେ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମର ଯାହା ଅଛି, ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କର, ଏବଂ ମୋତେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଶଙ୍କର, ଯଦିଓ ମୁଁ ପାପୀ।
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମୃତ୍ଯୁମୀଶୋ ଗଚ୍ଛ ଵତ୍ସେତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍ । ଯମଲୋକଂ ଗତଃ ସୋପି ଯମାଯାଶେଷମୁକ୍ତଵାନ୍
ତାପରେ ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, 'ଏହିପରି ହେଉ।' ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଯାଅ, ମୋ ପୁଅ।' ସେ ଯମର ଲୋକକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ କଥା ଯମଙ୍କୁ କୁହିଲେ।
ଶଂଭୁରୁଵାଚ- ଯ ଇଦଂ ଶୃଣୁଯାନ୍ନିତ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯାଖ୍ଯାନମନୁତ୍ତମମ୍ । ଵିମୁକ୍ତଃ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ଯାତି ଶଂକରସନ୍ନିଧିମ୍
ଶମ୍ଭୁ କହିଲେ— ଯେଉଁଠି ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପୁଣ୍ୟମୟ କଥାକୁ ପ୍ରତିଦିନ ଶୁଣିଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ ଏବଂ ଶଙ୍କରଙ୍କ ସାନିଧ୍ୟକୁ ଯାଏ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ପାତାଲଖଂଡେ ଶିଵରାଘଵସଂଵାଦେ ଏକାଦଶୋତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପାତାଳଖଣ୍ଡରେ ଶିବ ଓ ରାଘବଙ୍କ ସଂବାଦର ଏକଶଏଗ୍ୟାର ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଶଂଭୁରୁଵାଚ- ଅଥାନ୍ଯଦପି ନିର୍ଵଚ୍ମି ପ୍ରମଦାଖ୍ଯାନମୁତ୍ତମମ୍ । ସୁତଯା ଦେଵରାତସ୍ଯ ଯତ୍ପ୍ରାପ୍ତଂ ନାମକୀର୍ତନାତ୍
ଶମ୍ଭୁ କହିଲେ— ଏବେ ମୁଁ ଆଉ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା କହିବି, ଯାହାକୁ 'ପ୍ରମଦା କଥା' କୁହାଯାଏ। ଏହି କଥା ଦେବରାତଙ୍କ ଝିଅ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପାଇଥିଲେ।
ଦେଵରାତସୁତା ବାଲା କଲା ନାମାତିରୂପିଣୀ । ଧନଂଜଯସୁତସ୍ଯାସୀଦ୍ଭାର୍ଯା ଶୋଣସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ଦେବରାତଙ୍କ ଝିଅ କଳା ନାମର ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଝିଅ ଥିଲେ। ସେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ପୁଅ ଶୋଣଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ।
ତାଵୁଭୌ ନିଯତୌ ନିତ୍ଯଂ ଧର୍ମ୍ମୈକପ୍ରଵଣୌ ଶୁଭୌ । ଲବ୍ଧଵଂତୌ ନିଧିମଥୋ ଗଂଗାସ୍ନାନାଯ ତୌ ଗତୌ
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ସଦା ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଥିଲେ। ଏକ ଧନର ମାଳିକ ହେବା ପରେ, ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ ପାଇଁ ଯାଇଥିଲେ।
ପ୍ରଵାହପତିତେ କୂଲେ ମୃତ୍ତିକାନଯନାଯତୌ । କୂଲାଦାଦାଯ ମୃଲ୍ଲୋଷ୍ଟଂ ଦୃଷ୍ଟଵଂତୌ ମହାଘଟମ୍
ନଦୀ ପାରେ ପାଣି ବହୁଥିବା ବେଳେ ସେମାନେ ମାଟି ଆଣିବାକୁ ଗଲେ। ପାରରୁ ଏକ ମାଟିର ଗଠି ନେଇ, ସେମାନେ ଏକ ବଡ଼ ଘଡ଼ା ଦେଖିଲେ।
ରାଜତଂ ଚୋର୍ଦ୍ଧ୍ଵପାଷାଣମଥ ଶୋଣଃ ପ୍ରିଯାଂ ଵଚଃ । ଇଦମାହ କଥଂ କାର୍ଯଂ କିଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ହି ନୋ ହିତମ୍
ଘଡ଼ା ଭିତରେ ଏକ ଚାଁଦିର ଟୁକୁଡ଼ା ଓ ଏକ ପାଥର ଥିଲା। ତେବେ ଶୋଣ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାକୁ ପଚାରିଲେ, 'ଏହା ସହ କଣ କରିବା ଉଚିତ? କଣ କଲେ ଆମ ପାଇଁ ଭଲ ହେବ?'
ଭାର୍ଯୋଵାଚ- ନ ନାରୀମତମାଲଂବ୍ଯ କିଂଚିତ୍କାର୍ଯଂ ସମାଚରେତ୍ । ନ ଚ ନାର୍ଯା ଚରେଦ୍ଗୁହ୍ଯମପ୍ରିଯଂ ଵାଥ କିଂଚନ
ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ କହିଲେ— ଜଣେ ନାରୀଙ୍କ ମତ ଭରସା କରି କୌଣସି କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏବଂ ଜଣେ ନାରୀ ଗୁପ୍ତ କିମ୍ବା ଅପ୍ରିୟ କିଛି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯଦି ନାରୀସମକ୍ଷଂ ତୁ ଦ୍ରଵିଣଂ ଦୃଷ୍ଟିମାପତେତ୍ । ଵଂଚଯୀତ ତଥା ନାରୀ ଈଦୃଶୈର୍ଵାକ୍ଯସଂଚଯୈଃ
ଯଦି ଜଣେ ନାରୀ ସାମ୍ନାରେ ଧନ ଦେଖାଯାଏ, ସେ ଏପରି କଥା କହି ଠକାଇପାରେ।
ଅସ୍ମାଭିର୍ନ ହି ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯଂ କିଂ ଵା ତତ୍ର ହି ତିଷ୍ଠତି । ଦ୍ରଵିଣଂ ଚେନ୍ନ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯଂ ବାଧୋଦର୍କଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଆମେ ଏହାକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କିମ୍ବା ସେଠାରେ କଣ ଅଛି ଭାବିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯଦି ଆମେ ଧନକୁ ଦେଖିବା ନାହିଁ, ତେବେ କୌଣସି ଅସୁବିଧା ହେବ ନାହିଁ।
ଅନ୍ଯାଜ୍ଞାତଂ ତୁ ଯଦି ଚେତ୍କୁତୋ ଜ୍ଞାନଵିନିଶ୍ଚଯଃ । ଅପ୍ରଦୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵିଦାନୀଂ ଚେନ୍ନିଭୃତଃ କୋପି ତିଷ୍ଠତି
ଅନ୍ୟେ ଯଦି ଜାଣିନଥିବେ, ତେବେ କିପରି ନିଶ୍ଚିତ ଜ୍ଞାନ ହେବ? ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯଦି କେହି ଦେଖିନାହାଁତି, ସମ୍ଭବତଃ କେହି ଚୁପଚାପ ଦେଖୁଛନ୍ତି।
ତିରୋଧାନଂ ନ କିଂଚିଚ୍ଚେନ୍ମାଯଯା କୋପି ତିଷ୍ଠତି । ନ ଚେନ୍ମାଯା ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ କ୍ଷେତ୍ତ୍ରପାଲସ୍ତୁ ତିଷ୍ଠତି
ଯଦି କୌଣସି ଲୁଚାଇବା ନାହିଁ, ତେବେ ମାୟାରେ କେହି ରହିଥିବେ। ଯଦି ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାୟା ନାହିଁ, ତେବେ କ୍ଷେତ୍ରର ରକ୍ଷକ ଅଛନ୍ତି।
ନ ହି ଚେଦ୍ଭୈରଵଶ୍ଚେହ ତିଷ୍ଠତି ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସଃ । ନ ସୋପି ଚେନ୍ମହାଵିଦ୍ଯା ରାଜ୍ଞାଂ ତତ୍ର ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯଦି ଏଠାରେ ଭୈରବ ନାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ ଥାଇପାରନ୍ତି। ସେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ତେବେ ରାଜାଙ୍କ କୌଣସି ବଡ଼ ମାୟାବୀ ଥାଇପାରନ୍ତି।
ନ ଚ ଜାନାତି ଚେଦ୍ରାଜା ଵ୍ଯଵହାରାଦିସଂଭଵଃ । ସ ଚେଦ୍ଗୂଢପ୍ରକାରେଣ ଚୋରବାଧା ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯଦି ରାଜା ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ମାମଲା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ହେବ। ଯଦି ସେ ଜାଣନ୍ତି, ତେବେ ଗୁପ୍ତ ଚୋରି ହେବ।
ଅପ୍ରମତ୍ତସ୍ଯ ଭଵତୋ ମହାନର୍ଥୋ ଭଵିଷ୍ଯତି । ପ୍ରାଯେଣାର୍ଥଵତାଂ ନୄଣାଂ ଭୋଗଲିପ୍ସା ପ୍ରଜାଯତେ
ତୁମେ ଯଦି ସତର୍କ ନ ରହ, ବଡ଼ କ୍ଷତି ହେବ। ସାଧାରଣତଃ ଧନୀ ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ଭୋଗର ଆକାଂକ୍ଷା ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ଭୋଗାଦ୍ଭୋଗାଂତରେଚ୍ଛା ଚ ସର୍ଵାନୁଷ୍ଠାନନାଶିନୀ । ଜାନାତି ଯଦି ନାରୀ ସ୍ଵଂ ଭାଵଯୋଗଗତଂ ତଥା
ଏକ ଭୋଗରୁ ଆଉ ଭୋଗର ଇଚ୍ଛା ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ନିୟମ ଭଙ୍ଗ କରେ। ଯଦି ଜଣେ ନାରୀ ନିଜ ମନକୁ ଏପରି ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି—
ନାରୀ ସ୍ଵତଂତ୍ରତାମେତି ରୋଷାଲ୍ଲବ୍ଧପ୍ରକାଶିନୀ । ରୋଷେ ଵିଶ୍ଵାସତାଂ ଯାତି ତଦା ଦୋଷଃ ପୁରୋଦିତଃ
ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ଜିଅ ରୁଷିଯାନ୍ତି, ସେ ସ୍ୱାଧୀନ ହୋଇଯାନ୍ତି ଏବଂ ନିଜର ସତ୍ୟ ସ୍ୱଭାବକୁ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି। ରୁଷିଲେ ସେ ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଏହି ସମୟରେ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ଦୋଷ ଦେଖାଦେଉଛି।
ଵିଶ୍ଵାସିନି ଚ ଵିଶ୍ରଂଭଃ ପ୍ରଵାସୋ ଵାନ୍ଯଚିତ୍ତତା । ଵିଶ୍ରମ୍ଭାଜ୍ଜାଯତେ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ନାନାଵିଧଵିଚେଷ୍ଟିତା
ଯେଉଁଠି ବିଶ୍ୱାସ ଥାଏ, ସେଠି ଅତିକ୍ରମ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମନ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ। ଜିଅମାନେ ଯେତେବେଳେ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି, ସେଠାରୁ ନାନାପ୍ରକାର ଆଚରଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଯଂ କଂଚିତ୍ପୁରୁଷଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯୁଵାନଂ ପ୍ରୀତିରାପତେତ୍ । ପ୍ରୀତ୍ଯା ସଂଜାଯତେ ଯୋଗୋ ଯୋଗାନ୍ମୈଥୁନସଂଗତିଃ
ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ଜିଅ ଯୁବକୁ ଦେଖି ପ୍ରେମ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ସେଇ ପ୍ରେମରୁ ସମ୍ପର୍କ ହୁଏ, ଏବଂ ସେଇ ସମ୍ପର୍କରୁ ଶାରୀରିକ ମିଳନ ହୁଏ।
ସତତଂ ମୈଥୁନେ ଜାତେ ଵିଶ୍ରଂଭାଂତରମାପତେତ୍ । ଭଵତା ଵା ତଥା ପୂର୍ଵଂ ଭୁକ୍ତେଦାନୀଂ ଚ ଭୁଜ୍ଯତେ
ପୁନଃପୁନ ଶାରୀରିକ ସମ୍ପର୍କ ହେଲେ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ନିକଟତା ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ। ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ଭୋଗ କରିଥିବା କିମ୍ବା ଏବେ ଅନ୍ୟ କେହି ଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି, ସେ ଏଭଳି ଭାବେ ଉପଭୋଗିତା ହୁଏ।