ଵେଶ୍ଯା ଵେଶ୍ଯୈଵ ନୋ ଭାର୍ଯା ନେତି ଵକ୍ତୁଂ ଚ ନୋଚିତମ୍ । ଇତ୍ଥଂ ରାଜାନମୁକ୍ତ୍ଵାଥ ମଂଡଂ ଚୈଵାରନାଲଜମ୍
‘ବେଶ୍ୟା ବେଶ୍ୟା ହେଉଛି, ଘରବାଳି ନୁହେଁ’— ଏପରି କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହିପରି ରାଜାଙ୍କୁ କହି, ସେ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରୁ କିଛି ଛାର ନେଲେ।
କିଂଚିଦାଦାଯ ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ମଂଦିରଂ ଗତଵାନଯମ୍ । ନିଦ୍ରାଵସରମାଲୋକ୍ଯ ପ୍ରସୃଜ୍ଯଚ କରଂ ତତଃ
ସେ ଏହି ଛାର କିଛି ନେଇ, ବେଶ୍ୟାଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ। ସେ ସମୟରେ ବେଶ୍ୟା ଶୁଅଥିବା ଦେଖି, ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ହାତ ରଖିଲେ।
ଵସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଵିଵରେ ତତ୍ର ମଂଡଂ ଚିକ୍ଷେପ ଦୁଷ୍ଟଧୀଃ । ଏଵଂ କୃତ୍ଵା ତତୋ ଗତ୍ଵା ରାଜାନମିଦମୁକ୍ତଵାନ୍
ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ ସେ ବେଶ୍ୟାଙ୍କ ପୋଷାକର ଭିତରେ ଛାର ଲୁଚାଇ ଦେଲେ। ଏହି କାମ କରି ସେ ପୁଣି ରାଜାଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ।
ରାଜନ୍ନିର୍ଗତ୍ଯ ଗତ୍ଵାଥ ଵେଶ୍ଯାଗ୍ର୍ଯାଂ ତଵ ଯୋଷିତଃ । ଉତ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ଵେଶ୍ଯାଂ ତାଂ ସର୍ଵାଂଗଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମର୍ହସି
ହେ ରାଜା, ମୁଁ ବାହାରି ଯାଇ ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବେଶ୍ୟାଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲି। ଏବେ ସେଉଁଠି ଯାଇ, ବେଶ୍ୟାଙ୍କୁ ଉଠାଇ, ତାଙ୍କ ସରା ଶରୀର ଯାଞ୍ଚ କର।
ଉନ୍ମୁକ୍ତବଂଧମଥଵା ଵସନଂ ପଶ୍ଯ ଯତ୍ନତଃ । ଵେଶ୍ଯାଵେଶ୍ମାଥଗତଵାନ୍ରାଜା କାରାଂକିକଂ ଵଚଃ
ତାଙ୍କ ପୋଷାକର ଗଠି ଖୋଲିଛି କି ନାହିଁ, ଭଲଭାବେ ଦେଖ। ରାଜା ବେଶ୍ୟାଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ ଏବଂ କାରାଙ୍କିକଙ୍କ କଥା ମାନିଲେ।
ଇଦମାହ ସନିଦ୍ରେଯଂ ପଶ୍ଯେମାଂ ଯାମି ପଶ୍ଯସି । ସ ତୂଵାଚ ନୃପଂ ତତ୍ର ନ ମେ ଯୁକ୍ତମିଦଂ ନୃପ
ସେ କହିଲେ, ‘ଆମେ ସେଉଁଠି ଯାଇ ତାଙ୍କୁ ଶୁଅଥିବାବେଳେ ଦେଖିବା। ମୁଁ ଯାଉଛି, ଆପଣ ଦେଖନ୍ତୁ।’ କିନ୍ତୁ ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ‘ମୋ ପାଇଁ ଏହା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ହେ ରାଜା।’
ତନ୍ମାତରଂ ଵା ପିତରଂ ଦର୍ଶନାଯ ନିଯୋଜଯ । ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟୌ ସର୍ଵମେଵେଦଂ ଵ୍ଯକ୍ତମାଶୁ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତେଣୁ, ତାଙ୍କ ମାଆ କିମ୍ବା ବାପାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ନିୟୋଜନ କରନ୍ତୁ। ସେମାନେ ଦେଖିଲେ, ସମସ୍ତ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଇଯିବ।
ଆନୀତା ହ୍ଯଥ ରାଜ୍ଞା ତୁ ମାତା ଵୀକ୍ଷିତୁମୁଦ୍ଯତା । ଵଚନାତ୍ତୁ ନୃପସ୍ଯୈଵ ଵସ୍ତ୍ରଂ ଶୋଧଯତୀଵ ସା
ତାପରେ ରାଜାଙ୍କ ଆଣିଥିବା ବେଶ୍ୟାଙ୍କ ମାଆ ତାଙ୍କୁ ଯାଞ୍ଚ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସେ ପୋଷାକ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତତ୍ରସ୍ଥିତଂ ମଂଡମଥ ଵିଜ୍ଞାଯାଂବା ହ୍ଯମର୍ଦଯତ୍ । ମର୍ଦନାଦ୍ଵସନଂ କ୍ଲିନ୍ନଂ କିଂ ତଦିତ୍ଯାହ ପାର୍ଥିଵଃ
ସେଠାରେ ଥିବା ଛାର ଚିହ୍ନଟ କରି, ବେଶ୍ୟାଙ୍କ ମାଆ ଛାରକୁ ଚେପିଲେ। ଏହି ଚେପାରେ ପୋଷାକ ଭିଜିଗଲା। ରାଜା ପଚାରିଲେ, ‘ଏହା କ’ଣ?’
ନ କିଂଚିଦ୍ଦେଵ ନୋ କିଂଚିଦିତି ଵେଶ୍ଯାପ୍ରସୂରପି । ବହୁଵାକ୍ଯେନ ରାଜାଥ ଵସନଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଶଂକଯା
‘କିଛି ନୁହେଁ, ଦେବ, କିଛି ନୁହେଁ’ ବେଶ୍ୟାଙ୍କ ମାଆ କହିଲେ। କିନ୍ତୁ ଅନେକ କଥା କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ରାଜା ସନ୍ଦେହ କରି ପୋଷାକ ଯାଞ୍ଚ କଲେ।
ଶୁକ୍ରକ୍ଲିନ୍ନମିଦଂ ଵାସଃ ପ୍ରାହୈତତ୍ପଶ୍ଯତାମିତି । ଅଥ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମୀପସ୍ଥାସ୍ତଥେତ୍ଯୂଚୁର୍ଵଚୋ ନୃପମ୍
‘ଏହି ପୋଷାକ ଶୁକ୍ରରେ ଭିଜିଛି— ଦେଖନ୍ତୁ’ ବୋଲି ସେ କହିଲେ। ପାଖରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଦେଖି ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, ‘ଏହା ସତ୍ୟ।’
ରାଜାଥ ସ୍ଵଗୃହଂ ଗତ୍ଵା ଦଂଡାଧ୍ଯକ୍ଷମଭାଷତ । ଇଦାନୀମେଵ ଵେଶ୍ଯାଯାଃ ଶିରଶ୍ଛିଂଧ୍ଯଵିଚାରଯନ୍
ତାପରେ ରାଜା ନିଜ ଘରକୁ ଯାଇ, ଦଣ୍ଡାଧିକାରୀଙ୍କୁ କହିଲେ— ‘ଏହି କ୍ଷଣରେ ବେଶ୍ୟାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦିଅ, ଦେରି କରନି।’
ଦର୍ଶନୀଯଂ ଶିରସ୍ତସ୍ଯା ଘଟିକାଭ୍ଯଂତରେ ମମ । ଦଂଡକଶ୍ଚ ନୃପୋକ୍ତ୍ଯାସ୍ଯାସ୍ତଥା କୃତ୍ଵା ହ୍ଯଦର୍ଶଯତ୍
ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଦୁଇ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ମୋତେ ଦେଖାଇଦିଅ। ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ଦଣ୍ଡାଧିକାରୀ ଏହି କାମ କରି ମୁଣ୍ଡ ଦେଖାଇଲେ।
ଵୀରଭଦ୍ର ଉଵାଚ- ଏଵଂ କୃତଂ ତ୍ଵଯା ପୂର୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଚ ଫଲମଦ୍ଯ ତେ । ଜ୍ଵାଲଯୈଵ ହି ଵକ୍ତା ତ୍ଵଂ ଶ୍ରୋତା ଦ୍ରଷ୍ଟା ଚ ଜିଘ୍ରସି
ବୀରଭଦ୍ର କହିଲେ— ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି କାମ କରିଥିଲ, ଏବେ ତାହାର ଫଳ ମିଳିଲା। ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ କଥା କହ, ଶୁଣ, ଦେଖ ଓ ଘ୍ରାଣ କର।
ରସଂ ଜାନାସି ମତିମାନତିକ୍ରୋଧୀ ଭଵିଷ୍ଯସି । ଶଂଭୁରୁଵାଚ- ଏଵଂ ଜ୍ଵାଲାମୁଖୋ ଜାତୋ ରାଜା ମାହେଶ୍ଵରୋଽକ୍ଷମୀ
ତୁମେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଓ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣିଛ, ଏବଂ ଅତିରିକ୍ତ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ। ଶମ୍ଭୁ କହିଲେ—ଏଭଳି ଭାବରେ ଜ୍ୱାଳାମୁଖ ନାମକ ବ୍ୟକ୍ତି ମାହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା ଏକ ରାଜା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, କିନ୍ତୁ ସହନଶୀଳତା ନଥିଲା।
ତସ୍ମାତ୍ତୁ କ୍ଷମିଣା ଭାଵ୍ଯଂ ପରତ୍ରେହ ସୁଖେପ୍ସୁନା । ଯ ଇଦଂ ଶୃଣୁଯାନ୍ନିତ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯାଖ୍ଯାନମନୁତ୍ତମମ୍
ଏହିପରି, ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ସୁଖ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସହନଶୀଳ ହେବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠି ଏହି ପବିତ୍ର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥାକୁ ନିତ୍ୟ ଶୁଣିଥାଏ—
ଵିମୁକ୍ତପାପବଂଧଶ୍ଚ ଶିଵଲୋକେ ଭଵିଷ୍ଯତି
—ସେ ପାପର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବେ ଏବଂ ଶିବଙ୍କ ଲୋକରେ ବାସ କରିବେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ପାତାଲଖଂଡେ ଶିଵରାଘଵସଂଵାଦେ ଶିଵପୂଜାମାହାତ୍ମ୍ଯକଥନଂ। ନାମ ଦଶୋତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପାତାଳଖଣ୍ଡରେ ଶିବ ଓ ରାଘବଙ୍କ ସଂବାଦରେ 'ଶିବପୂଜାର ମହିମା' ବିଷୟରେ ଦଶଉତ୍ତରଶତତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଶ୍ରୀରାମ ଉଵାଚ- ମହେଶନାମମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ପୂଜାମାହାତ୍ମ୍ଯମେଵ ଚ । ନମସ୍କାରସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟିମାହାତ୍ମ୍ଯମେଵ ଚ
ଶ୍ରୀରାମ କହିଲେ—ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁ, ମହେଶଙ୍କ ନାମର ମହିମା, ପୂଜାର ମହିମା, ନମସ୍କାରର ମହିମା ଓ ଦର୍ଶନର ମହିମା ବିଷୟରେ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
ଜଲଦାନସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଧୂପଦାନସ୍ଯ ସତ୍ତମ । ଦୀପଗଂଧାଦିଦାନସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵଦ ମେ ଗୁରୋ
ପାଣି ଦାନର ମହିମା, ଧୂପ ଦେବାର ମହିମା, ଦୀପ, ସୁଗନ୍ଧି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନର ମହିମା ବିଷୟରେ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
ଶଂଭୁରୁଵାଚ- ଏକୈକନାମମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵିସ୍ତରାନ୍ନ ହି ଶକ୍ଯତେ । ସଂକ୍ଷେପେଣ ଚ ତେ ଵଚ୍ମି ଶୃଣୁ ରାଘଵ ସାଦରମ୍
ଶମ୍ଭୁ କହିଲେ—ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାମର ମହିମାକୁ ବିସ୍ତାରରେ କୁହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହୁଛି, ରାଘବ, ଆଗ୍ରହରେ ଶୁଣ।
ପୁରା ତ୍ରେତାଯୁଗେ ରାଜା ଵିଧୃତୋ ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ମୃତେ ପିତରି ବାଲୋସୌ ଭୂମିରାଜ୍ଯେଭିଷେଚିତଃ
ପୁରୁଣା ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ବଳବାନ୍ 'ବିଧୃତ' ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପିତା ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ସେ ଛୋଟ ବୟସରେ ମଧ୍ୟ ଭୂମିର ରାଜା ହେଲେ।
ସମାନଵଯସଃ ସର୍ଵାନ୍ସମୀପସ୍ଥାଂଶ୍ଚକାର ସଃ । ଯେ ଵୃଦ୍ଧା ଯେ ଚ ଵିଦ୍ଵାଂସସ୍ତେ ଚ ତସ୍ଯ ନ ସଂମତାଃ
ସେ ନିଜ ସମୟର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିକଟରେ ରଖିଲେ; କିନ୍ତୁ ବୃଦ୍ଧ ଓ ପଣ୍ଡିତମାନେ ତାଙ୍କ ପସନ୍ଦ ନ ଥିଲେ।
ଯୁଵାନଃ ସଂମତା ଦୁଷ୍ଟା ଅକାର୍ଯକରଣାସ୍ତଥା । ସୁସ୍ତ୍ର୍ଯାନଯନଦକ୍ଷାଶ୍ଚ ଚୋରକର୍ମଵିଶାରଦାଃ
ଯୁବକ, ଦୁଷ୍ଟ, ଅନୁଚିତ କାମ କରୁଥିବା, ମହିଳାମାନେକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିପାରୁଥିବା ଓ ଚୋରିରେ ପାରଙ୍ଗତ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ।
ଭାଂଡଵାର୍ତାରତା ଲାସ୍ଯନିପୁଣାସ୍ତସ୍ଯ ସଂମତାଃ । ଵଶୀକରଣମଂତ୍ରଜ୍ଞା ଵସ୍ତ୍ରୌଷଧଵିଦସ୍ତଥା
ଝଗଡ଼ାକୁ ଭଲପାଉଥିବା, ନୃତ୍ୟରେ ପାରଦର୍ଶୀ, ବଶୀକରଣ ମନ୍ତ୍ର ଜାଣିଥିବା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଔଷଧରେ ଦକ୍ଷ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କ ପସନ୍ଦ ଥିଲେ।
ଗୀତନର୍ତନଶୀଲାଶ୍ଚ ଧୂର୍ତ୍ତା ଦ୍ଯୂତଵିଦଃ ପ୍ରିଯାଃ । ପିତୃସଂମତକର୍ତୄଣାଂ ତ୍ଯାଗଂ ଚକ୍ରେ ସ ପାର୍ଥିଵଃ
ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟରେ ଆସକ୍ତ, ଚତୁର ଓ ଜୁଆରିମାନେ ତାଙ୍କ ଆତ୍ମୀୟ ଥିଲେ। ପିତାଙ୍କର ପସନ୍ଦ ଅନୁଯାୟୀ କାମ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେକୁ ସେ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଲେ।
ଵିଚାର୍ଯ ସ ଚ ତୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଦୁଷ୍ଟୈଃ କାର୍ଯମକାରଯତ୍ । ଏତାଦୃଶାଂସ୍ତଥା ଚାନ୍ଯାନ୍ଦୁଷ୍ଟାନ୍ସହ ଯୁଯୋଜ ହ
ସେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟମାନେ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରି, ତାଙ୍କ ସହିତ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ; ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ସହିତ ମିଶିଥିଲେ।
ଏତଦୁକ୍ତିମୁପାଲଂବ୍ଯ ଶିଷ୍ଟଂ ସୁହୃଦମତ୍ଯଜତ୍ । ଉରୋମୁଷ୍ଟିଂ ଚ ଫେତ୍କାରଂ ଯେ କୁର୍ଯୁସ୍ତସ୍ଯ ତେ ପ୍ରିଯାଃ
ଏପରି ଉପଦେଶ ଅନୁସରି, ସେ ଶିଷ୍ଟ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଲେ; ଯେଉଁମାନେ ଉରୁ ମାଡ଼ିଥିଲେ କିମ୍ବା ଉପହାସ କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ।
ଭଗଲକ୍ଷଣତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞା ରତିତଂତ୍ରଵିଶାରଦାଃ । ରାଜନୀତିଵିହୀନଂ ତଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ସମଭଵତ୍ତଦା
ଉରୁର ଚିହ୍ନ ବିଷୟରେ ଜାଣିଥିବା, ରତିକଳାରେ ପାରଦର୍ଶୀ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କ ପସନ୍ଦ ଥିଲେ; ଏଭଳି ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ରାଜନୀତି ନଥିଲା।
ଗଜାଶ୍ଵରଥମୁଷ୍ଟ୍ରାଜଂ ଗୋମହିଷ୍ଯାଦିକଂ ଚ ଯତ୍ । ତତ୍ସର୍ଵଂ ନାଶମାପନ୍ନମପହାରାଯତସ୍ତତଃ
ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ଉଠ, ଗାଈ, ମହିଷ ଓ ଏପରି ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଚୋରି ହୋଇ ହରାଇଗଲା।