ସୁଂଦର୍ଯୋଽନ୍ଯାଶ୍ଚ ଯୁଵତୀସ୍ତସ୍ଯାସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ମୁଦା ଗତାଃ । ଶକ୍ରସ୍ଯ ହୃଦଯୋତ୍ସାହଂ ତନ୍ଵଂତୀ ସା ଵରାଂଗନା
ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁନ୍ଦର ଯୁବତୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ; ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଆତ୍ମବଳ ଦେଲେ
ପୁରଂଦରପୁରେ ତସ୍ଥୌ ସୁଭଗା ପ୍ରୀତିଵଲ୍ଲଭା । ଯସ୍ଯାସ୍ତିଷ୍ଠଂତି ଗଙ୍ଗାଯାଂ ଯାଵଦସ୍ଥୀନି ଜୈମିନେ
ସେ ପୁରନ୍ଦରଙ୍କ ନଗରରେ ଶୁଭାଗ୍ୟବତୀ ଓ ପ୍ରିୟା ଭାବରେ ରହିଲେ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କର ଅସ୍ଥି ଗଙ୍ଗାରେ ରହିଛି, ହେ ଜୈମିନି,
କୁଲକୋଟିଶତଂ ତାଵତ୍ତସ୍ଥାଵାସ ସୁରାଲଯେ । ରାଜାନୋ ଦିଵିରାଜ୍ଯେଷୁ ଯେ ଯେ ଭୂତାସ୍ତପୋବଲାତ୍
ସେତେ ଶତ କୋଟି କୁଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଦେବଲୋକରେ ବାସ କରିଥାଏ; ଯେଉଁ ରାଜାମାନେ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ଦେବଲୋକ ପାଇଛନ୍ତି
ତେଷାଂତେଷାଂ ସ୍ନେହଭୂମିର୍ଭଵତ୍ଯମରସୁଂଦରୀ । ଗଂଗାସ୍ଥିମଜ୍ଜନାଦେଵ ଜୈମିନେ ଫଲମୀଦୃଶମ୍
ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବସୁନ୍ଦରୀ ସ୍ନେହର ଆଧାର ହୁଅନ୍ତି; ଗଙ୍ଗାରେ ଅସ୍ଥି ବିଲୟ କରିବାର ଏହି ଫଳ, ହେ ଜୈମିନି
ଗଂଗାଯାଂ ତ୍ଯଜତୋ ଦେହଂ ଫଲଂ ଵକ୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ଯତେ । ମୃତଂ ଶରୀରଂ ଗଂଗାଯାଂ ଯାଵଦସ୍ଥୀନି ଜୈମିନେ
ଗଙ୍ଗାରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିବାର ଫଳ କହିବାକୁ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅସ୍ଥିଗୁଡ଼ିକ ଗଙ୍ଗାରେ ରହିଛି, ହେ ଜୈମିନି,
କଲ୍ପକୋଟିଶତଂ ତାଵତ୍ତସ୍ଯା ଵାସଃ ସୁରାଲଯେ । ମୃତଂ ଶରୀରଂ ଗଂଗାଯାଂ ସ୍ରୋତୋଭିଶ୍ଚଲିତଂ ଦ୍ଵିଜ
ସେତେ ଶତ କୋଟି କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଦେବଲୋକରେ ବାସ କରେ; ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଗଙ୍ଗାରେ ମୃତ ଦେହ ପାଣିରେ ବହିଯାଏ,
ଦୃଶ୍ଯତେ ଦେହିନସ୍ତସ୍ଯ ତତ୍ଫଲଂ ଶୃଣୁ ଜୈମିନେ । ସ୍ଵର୍ଗେ ଦେଵାଂଗନା ତ୍ରସ୍ତଚାରୁଚାମରଵାଯୁଭିଃ
ସେ ଜୀବର ଫଳ କଣ ହୁଏ, ଶୁଣ, ହେ ଜୈମିନି: ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବସୁନ୍ଦରୀମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଚମତ୍କାର ଚାମର ନେଇ ତାଙ୍କୁ ପଖା କରନ୍ତି
ଵୀଜିତଃ ସ୍ଵର୍ଣପର୍ଯଂକେ ସୁପ୍ତସ୍ତିଷ୍ଠତି କୌତୁକୀ । ଜାହ୍ନଵୀସୈକତେ ଯସ୍ଯ ଶରୀରଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ମୃତମ୍
ସେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶଯ୍ୟାରେ ଆନନ୍ଦରେ ଶୁଇ ରହନ୍ତି, ଚାମର ନେଇ ପଖା ହେଉଛନ୍ତି; ଯାହାର ମୃତ ଦେହ ଜାହ୍ନବୀର ବାଲିରେ ଦେଖାଯାଏ,
ଦିଵାକରକରୈସ୍ତପ୍ତଂ କୁଲଂ ତସ୍ଯ ଵଦାମ୍ଯହମ୍ । ସୁଗନ୍ଧୈଶ୍ଚଂଦନୈର୍ଦିଵ୍ଯୈର୍ଲିପ୍ତସର୍ଵକଲେଵରଃ ୧୦୦ 7.8.
ମୁଁ କହୁଛି, ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ତାଙ୍କର କୁଳ ପବିତ୍ର ହୁଏ; ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଚନ୍ଦନରେ ସମସ୍ତ ଦେହ ଲିପ୍ତ ହୁଏ
ଦିଵ୍ଯାଙ୍ଗନାଭିଃ ସହିତୋ ଦିଵି କ୍ରୀଡତିସର୍ଵଦା । କାକୈର୍ଗୃଧ୍ରୈଶ୍ଚ କଂକୈଶ୍ଚ ଶକୁଂତୈର୍ଭୀଷ୍ମମାତରି
ସେ ସଦା ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦିବ୍ୟ ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ସହ ଖେଳନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯଦି ତାଙ୍କର ଦେହ କାଉ, ଗୃଧ୍ର, କଂକ ଓ ଭୟଙ୍କର ପକ୍ଷୀମାନେ ଖାଇଦେଇଛନ୍ତି
ଵପୁର୍ଵିଦଲିତଂ ଯସ୍ଯ ଦୃଶ୍ଯତେ ତତ୍ଫଲଂ ଶୃଣୁ । ଦିଵି ଦିଵ୍ଯାଂଗନାପୀନପ୍ରୋତ୍ତୁଙ୍ଗରୁଚିରସ୍ତନୈଃ
ଯାହାର ଦେହ ଛିଣ୍ଡା ହୋଇ ଦେଖାଯାଏ, ସେଠାରେ ଫଳ କଣ ହୁଏ ଶୁଣ; ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦିବ୍ୟ ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ମଧୁର ଉନ୍ନତ ଅଂଶ ନେଇ
ଶ୍ଲିଷ୍ଟଵକ୍ଷାଶ୍ଚ ପର୍ଯଂକେ ନିଦ୍ରାତି ନିତ୍ଯମେଵ ସଃ । ପିପୀଲିକାଭିଃ କୀଟୈଶ୍ଚ ମକ୍ଷିକାଭିଶ୍ଚ ଵେଷ୍ଟିତଃ
ତାଙ୍କୁ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଶଯ୍ୟାରେ ଶୁଆନ୍ତି; ଯଦିଓ ପିପିଲିକା, କୀଟ ଓ ମକୁଡ଼ିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି
ଗଂଗାଯାଂ ଯସ୍ଯ ଦୃଶ୍ଯଂତେ ଅସ୍ଥୀନି ପତିତାନି ଚ । ତସ୍ଯାକ୍ଷଯଂ ଫଲଂ ଵିପ୍ର ଵଦତୋ ମେ ନିଶାମଯ
ଗଙ୍ଗାରେ ଯାହାର ଅସ୍ଥିଗୁଡ଼ିକ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖାଯାଏ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋ କଥା ଶୁଣ, ତାଙ୍କର ଫଳ କେବେ ଶେଷ ହୁଏନି
ପ୍ରଣମତ୍ତ୍ରିଦଶଵ୍ଯୂହ ଶିରୋମୁକୁଟଭୂଷଣୈଃ । ହତପାଦରଜାଃ ସ୍ଵର୍ଗେ ସ ଚ ଶକ୍ରାଯତେ ଚିରମ୍
ତିନିଶ ଦେବମଣ୍ଡଳୀ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧି ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି; ସ୍ୱର୍ଗରେ ତାଙ୍କର ପାଦଧୂଳି ବିକିରଣ ହୁଏ, ଏବଂ ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ହୁଅନ୍ତି
ଅନିଚ୍ଛଯାପି ଗଙ୍ଗାଯାଂ ଯଦ୍ଦେହପତନଂ ଭଵେତ୍ । ସ ଵିମୁକ୍ତୋଽଖିଲୈଃ ପାପୈର୍ନରୋ ନାରାଯଣୋ ଭଵେତ୍
ଯଦି ଅଚାହିଁ ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗାରେ ଦେହ ପଡ଼ିଯାଏ, ସେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ନାରାୟଣ ସହ ଏକାତ୍ମ ହୁଏ।
ଯସ୍ଯାଂଗାରାଶ୍ଚ ଦୃଶ୍ଯଂତେ ଗଙ୍ଗାଯାଂ ଚଲିତା ଜଲୈଃ । ଅଙ୍ଗାରସଙ୍ଖ୍ଯଯା ସ୍ଵର୍ଗେ ତିଷ୍ଠେତ୍କଲ୍ପଶତାଧିକମ୍
ଗଙ୍ଗାରେ ଯେଉଁଠି ଜଳ ଭାବରେ ଅଙ୍ଗାର ଭସୁଛି, ସେଠାରେ ଯେତେ ଅଙ୍ଗାର ଦେଖାଯାଏ, ଏତେ ଶତାବ୍ଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ରହିପାରିବ।
ସର୍ଵେଷାମେଵ ପୁଣ୍ଯାନାଂ କଦାଚିତ୍କ୍ଷଯମୀକ୍ଷତେ । ଗଙ୍ଗାଯାଂ ପତିତେ ଦେହେ ଭଵେତ୍ପୁଣ୍ଯକ୍ଷଯୋ ନ ହି
ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ କେବେ କେବେ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଗଙ୍ଗାରେ ଦେହ ପଡ଼ିଲେ ସେ ପୁଣ୍ୟ କେବେ ଶେଷ ହୁଏ ନାହିଁ।
ବହୁନାତ୍ର କିମୁକ୍ତେନ ନିଶ୍ଚିତଂ କଥ୍ଯତେଽଧୁନା । ଗଙ୍ଗାଯାଂ ତ୍ଯକ୍ତଦେହସ୍ଯ ମହିମା ଜ୍ଞାଯତେ ନହି
ଏଠାରେ ଅଧିକ କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ; ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ଏବେ କୁହାଯାଉଛି—ଗଙ୍ଗାରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ମହିମାକୁ କେହି ଠିକ୍ ଭାବରେ ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଵିଷମଦୁରିତରାଶୀନାଶି ଗାଙ୍ଗଂ ନରୋ ଯଃ ସ୍ପୃଶତି ଭୁଵି କଦାଚିଦ୍ଭାଵୁକୋ ଭକ୍ତିଭାଵୈଃ । ଜଗଦୁଦଧିଜଲଂ ଵିଲଂଘ୍ଯ ଘୋରଂ ଵ୍ରଜତି ସ ପାରମପାରତୁଷ୍ଟି ନାଵା
ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁଠି ମନୁଷ୍ୟ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଗଙ୍ଗା ଜଳକୁ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ଏହି ଜଳ ଭୟଙ୍କର ପାପକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ, ସେ ଜଣେ ଜଗତ ରୂପୀ ଭୟଙ୍କର ସମୁଦ୍ରକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସନ୍ତୋଷର ପାରକୁ ନୌକାରେ ବସିଥିବା ପରି ପହଞ୍ଚିଯାଏ।
ଜୈମିନିରୁଵାଚ- ଭୂଯ ଏଵ ଗୁରୋ ବ୍ରୂହି ଗଙ୍ଗାମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ । ଗଙ୍ଗାକଥାମୃତଂ ପାତୁଂ ମାଧୁର୍ଯାତ୍ପୁନରିଷ୍ଯତେ
ଜୈମିନି କହିଲେ— ଗୁରୁଦେବ, ଆଉଥରେ ମୋତେ ଗଙ୍ଗାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିମା କୁହନ୍ତୁ; ଗଙ୍ଗା କଥାର ଅମୃତ ଏତେ ମଧୁର ଯେ, ମୁଁ ପୁନିଥରେ ଏହାକୁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ତଦପ୍ଯହଂ ବ୍ରଵୀମି ତ୍ଵାଂ ଗଙ୍ଗାଭକ୍ତୋ ଯତୋ ଭଵାନ୍ । ତୌ ପାଦୌ ସଫଲୌ ନୄଣାଂ ଜାହ୍ନଵୀତଟଗାମିନୌ
ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ— ତୁମେ ଗଙ୍ଗାରେ ଭକ୍ତି ରଖିଛ, ତେଣୁ ମୁଁ ପୁନିଥରେ କହୁଛି; ଯେଉଁମାନେ ଜାହ୍ନବୀ ତଟରେ ଚାଲନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପାଦ ନିଜେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧନ୍ୟ।
ଗଙ୍ଗାକଲ୍ଲୋଲନିନଦଶ୍ରାଵିଣୌ ଶ୍ରଵଣୌ ଚ ତୌ । ସା ଜିହ୍ଵା ଯା ଚ ଜାନାତି ସ୍ଵାଦୁଭେଦଂ ତଦଂଭସଃ
ଯେ କାନ ଗଙ୍ଗାର ତରଙ୍ଗର ଗୁଞ୍ଜନ ଶୁଣେ, ଯେ ଜିହ୍ବା ତାଙ୍କର ଜଳର ମଧୁର ସ୍ୱାଦ ଜାଣେ—ସେଗୁଡ଼ିକି ଏହି ଜନ୍ମରେ ଧନ୍ୟ।
ତେ ନେତ୍ରେ ଜାହ୍ନଵୀ ଚାରୁତରଂଗଦର୍ଶନେ ଚ ତେ । ତଲ୍ଲଲାଟମିତି ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଗଙ୍ଗାମୃତ୍ପୁଣ୍ଡ୍ରଧାରି ଯତ୍
ଯେ ଚକ୍ଷୁ ଜାହ୍ନବୀର ଶୋଭାମୟ ତରଙ୍ଗ ଦେଖେ, ଯେ ଲଳାଟ ଗଙ୍ଗା ଜଳର ତିଳକ ଧାରଣ କରେ—ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ।
ତୌ ହସ୍ତୌ ଜାହ୍ନଵୀ ତୀରେ ହରି ପୂଜାପରାଯଣୌ । ଶରୀରଂ ସଫଲଂ ତଚ୍ଚ ଵିମଲେ ଜାହ୍ନଵୀ ଜଲେ
ଯେ ହାତ ଜାହ୍ନବୀ ତଟରେ ହରିଙ୍କ ପୂଜାରେ ଲାଗିଥାଏ, ଯେ ଶରୀର ତାଙ୍କର ପବିତ୍ର ଜଳରେ ନିମଜ୍ଜିତ—ସେଗୁଡ଼ିକି ଏହି ଜନ୍ମରେ ସଫଳ।
ପତିତଂ ତଦ୍ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚତୁର୍ଵର୍ଗଫଲପ୍ରଦମ୍ । ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଥାଃ ପିତରଃ ସର୍ଵେ ଗଚ୍ଛଂତୋ ଜାହ୍ନଵୀତଟେ
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠି ଯେ ଦେହ ପଡ଼ିଯାଏ, ସେ ଚାରିପ୍ରକାର ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ସ୍ୱର୍ଗରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ପିତୃଗଣ ଜାହ୍ନବୀ ତଟକୁ ଆସନ୍ତି।
ସଂଦୃଶ୍ଯ ହୃଷ୍ଟାଃ ଶଂସଂତି ଵଦଂତ ଇତି ଜୈମିନେ । ତତ୍ପୁଣ୍ଯଂ କୃତମସ୍ମାଭିଃ ସଦ୍ଗତିପ୍ରାପ୍ତଯେ ପୁରା
ଏହା ଦେଖି ସେମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ କହନ୍ତି— 'ଆମେ ଏହି ପୁଣ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ କରିଥିଲୁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତି ପାଇଲୁ।'
ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯକ୍ଷଯଂ ତଚ୍ଚ ଯତଃ ପୁତ୍ରୋଽଯମୀଦୃଶଃ । ଅନେନ ଗାଙ୍ଗୈଃ ସଲିଲୈର୍ଵଯଂ ସଂପ୍ରତି ତର୍ପିତାଃ
'ଏହା ଅକ୍ଷୟ ହେବ, କାରଣ ଆମର ପୁଅ ଏପରି; ଏହି ଗଙ୍ଗା ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ବର୍ତ୍ତମାନ ତୃପ୍ତ ହେଲୁ।'
ଯାସ୍ଯାମଃ ପରମଂ ଧାମ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ ଯତ୍ସୁରୈରପି । ଗଙ୍ଗାଯାଂ ଯାନି ଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ଦାସ୍ଯତ୍ଯସ୍ମାକମାତ୍ମଜଃ
'ଯେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ଆମର ପୁଅ ଗଙ୍ଗାରେ ଦେଉଛି, ତାହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସେ ପରମ ଧାମକୁ ପହଞ୍ଚିବୁ, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।'
ଅସ୍ମଭ୍ଯଂ ତାନି ସର୍ଵାଣି ଭଵିଷ୍ଯଂତ୍ଯକ୍ଷଯାଣି ଵୈ । ନରକସ୍ଥାଶ୍ଚ ପିତରଃ ସର୍ଵଦୁଃଖସମନ୍ଵିତାଃ
'ସେସବୁ ଦାନ ଆମ ପାଇଁ ସଦା ଅକ୍ଷୟ ରହିବ; ଏବଂ ଯେ ପିତୃମାନେ ନରକରେ ଥିବେ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ—'
ଵଦଂତୀତି ସୁତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗଚ୍ଛଂତଂ ଜାହ୍ନଵୀତଟମ୍ । କୃତାନି ଯାନି ପାପାନି ନରକକ୍ଲେଶଦାନି ଵୈ
ସେମାନେ ଏହି କଥା କହନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କର ପୁଅ ଜାହ୍ନବୀ ତଟକୁ ଯାଉଛି—'ଆମେ ଯେଉଁ ପାପ କରିଥିଲୁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ନରକର କଷ୍ଟ ମିଳୁଛି—'