ପଦ୍ମମୁତ୍ପଲମାଂଦୋଲ ପାଦୋ ଵ୍ଯଜନ ଚାମରେ । ତ୍ରିଶୂଲଂ ଶଂଖଚକ୍ରେ ଚ ଗଦାଧନୁରଥୈଵ ଚ
ପଦ୍ମ, ଉତ୍ପଳ, ଝୁଲା, ପାଦ, ବା ଚାମର, ତ୍ରିଶୂଳ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ଧନୁଷ ଏବଂ ରଥ ମଧ୍ୟ।
ତ୍ରିଶୂଲଂ ଡମରୁଂଖଡ୍ଗଂ ଵୃଷଂ ଭୃଂଗିରିଟିଂ ଶିଵମ୍ । ତଥାଷ୍ଟପତ୍ରଂ କମଲମନ୍ଯଦ୍ଯଂତ୍ରାଦିକଂ ତଥା
ତ୍ରିଶୂଳ, ଡମରୁ, ଖଡ୍ଗ, ବୃଷ, ମଧୁମକ୍ଷିକା ଝଣ୍ଡା, ଶିବ, ଅଷ୍ଟପତ୍ର ପଦ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ।
କଲ୍ପଯଂତୀ ପ୍ରତିଦିନଂ ସେଵତେ ଵୃଷଭଧ୍ଵଜମ୍ । କଦାଚିଦଥ ସା ଵେଶ୍ଯା ଦେଵସଦ୍ମନ୍ଯୁପସ୍ଥିତା
ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଏମିତି ତିଆରି କରି ବୃଷଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ। ଏକଦିନ ସେ ବେଶ୍ୟା ଦେବସ୍ଥାନକୁ ଆସିଥିଲେ।
ରାଜ୍ଞଃ କାରାଂକିକଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଦେଵଵେଶ୍ମ ସମାଵିଶତ୍ । ଅଥ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟଵାଂସ୍ତତ୍ର ସ ଇଦଂ ଵାକ୍ଯମୁକ୍ତଵାନ୍
ରାଜାଙ୍କ ଚିହ୍ନିତ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ଦେବମନ୍ଦିରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ତାକୁ ଦେଖି ସେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
କାରାଙ୍କିକ ଉଵାଚ- ଏକାଂତସଂସ୍ଥିତା ଵେଶ୍ଯା ଯୁଵାହଂ ସ୍ଥଵିରଶ୍ଚ ନ । ସ୍ଥଵିରଂ ଵ୍ଯାଧିତଂ ଷଂଢମଶକ୍ତଂ ଧନଵର୍ଜିତମ୍
କାରାଚିହ୍ନିତ ବ୍ୟକ୍ତି କହିଲେ — ବେଶ୍ୟା ଏକା, ମୁଁ ଯୁବକ, ବୃଦ୍ଧ ନୁହେଁ; ବୃଦ୍ଧ, ରୋଗୀ, ନପୁଂସକ, ଅସମର୍ଥ ଓ ଧନହୀନ —
ଅଦୀର୍ଘମେହନଂ ଦୀନଂ ପୁରୁଷଂ ଯୋଷିଦୁତ୍ସୃଜେତ୍ । ଅଶ୍ମଶ୍ରୁଲଂ ମଲଚ୍ଛନ୍ନଂ ଜଡଂ ଦୁର୍ଗଂଧିଦୂଷିତମ୍
ଅଳ୍ପ ମୁତ୍ର କରୁଥିବା, ଦୁଃଖୀ, ଯାହାକୁ ଜନାନୀ ଛାଡ଼ିଦିଏ; ପାଥର ଚୁଲି, ମଳରେ ଢାକା, ମୂଢ଼, ଦୁର୍ଗନ୍ଧରେ ଦୂଷିତ ପୁରୁଷ।
ସ୍ଵଲ୍ପମଵ୍ଯସନଂ ନାରୀ ଦୂରତଃ ପରିଵର୍ଜ୍ଜଯେତ୍ । ତସ୍ମାନ୍ମେ ଦୀଯତାଂ ଵେଶ୍ଯେ ମୈଥୁନଂ ଜୀଵଯାଶୁ ମାମ୍
ଏକ ନାରୀ କେବଳ ଅଳ୍ପ ଦୁଃଖକୁ ମଧ୍ୟ ଦୂରରୁ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ। ଏହିକାରଣରୁ, ମୋତେ ଶୀଘ୍ର ଜୀବନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ସେଇ ବେଶ୍ୟା ସହ ମୋର ମିଳନ ଦିଅ।
ଵେଶ୍ଯୋଵାଚ- ନିଯତଃ ସର୍ଵଜାତୀନାମିହାମୁତ୍ର ସୁଖପ୍ରଦଃ । ପାତିଵ୍ରତ୍ଯଂ ପରୋ ଧର୍ମ୍ମଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାମିତି ହି ଶୁଶ୍ରୁମ
ବେଶ୍ୟା କହିଲେ— ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ଯେ, ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପତିବ୍ରତ ହେଉଛି ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଧର୍ମ, ଯାହା ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ସମସ୍ତ ଜାତିର ଲୋକଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।
ଯଦଧୀନା ଯଦା ଵେଶ୍ଯା ତଦା ନାନ୍ଯେନ ସଂଗତା । ପତିଵ୍ରତେତି ଵିଖ୍ଯାତା ତସ୍ମାତ୍ତଂ ପରିପାଲଯେତ୍
ଯେତେବେଳେ ଏକ ବେଶ୍ୟା କାହାରୋ ଅଧୀନରେ ରହେ, ସେ ଅନ୍ୟ କାହା ସହ ମିଶେନି। ଏହିପରି ନାରୀ ପତିବ୍ରତା ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତେଣୁ ସେ ଏହି ନୀତିକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।
କାରାଂକିକ ଉଵାଚ- ଯଦି ଚୈଵଂ ମୃତିଃ ଶୀଘ୍ରଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ । ଅଥ ରାଜାଂତିକଂ ଗତ୍ଵା ରାଜାନମିଦମୁକ୍ତଵାନ୍
କାରାଙ୍କିକ କହିଲେ— ଯଦି ଏହିପରି ଅଟୁଟ ନୀତି ଅଛି, ତେବେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ଶୀଘ୍ର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ। ଏହା ପରେ ସେ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଏହିପରି କହିଲେ।
ଵେଶ୍ଯା ଵେଶ୍ଯୈଵ ନୋ ଭାର୍ଯା ନେତି ଵକ୍ତୁଂ ଚ ନୋଚିତମ୍ । ଇତ୍ଥଂ ରାଜାନମୁକ୍ତ୍ଵାଥ ମଂଡଂ ଚୈଵାରନାଲଜମ୍
‘ବେଶ୍ୟା ବେଶ୍ୟା ହେଉଛି, ଘରବାଳି ନୁହେଁ’— ଏପରି କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହିପରି ରାଜାଙ୍କୁ କହି, ସେ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରୁ କିଛି ଛାର ନେଲେ।
କିଂଚିଦାଦାଯ ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ମଂଦିରଂ ଗତଵାନଯମ୍ । ନିଦ୍ରାଵସରମାଲୋକ୍ଯ ପ୍ରସୃଜ୍ଯଚ କରଂ ତତଃ
ସେ ଏହି ଛାର କିଛି ନେଇ, ବେଶ୍ୟାଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ। ସେ ସମୟରେ ବେଶ୍ୟା ଶୁଅଥିବା ଦେଖି, ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ହାତ ରଖିଲେ।
ଵସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଵିଵରେ ତତ୍ର ମଂଡଂ ଚିକ୍ଷେପ ଦୁଷ୍ଟଧୀଃ । ଏଵଂ କୃତ୍ଵା ତତୋ ଗତ୍ଵା ରାଜାନମିଦମୁକ୍ତଵାନ୍
ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ ସେ ବେଶ୍ୟାଙ୍କ ପୋଷାକର ଭିତରେ ଛାର ଲୁଚାଇ ଦେଲେ। ଏହି କାମ କରି ସେ ପୁଣି ରାଜାଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ।
ରାଜନ୍ନିର୍ଗତ୍ଯ ଗତ୍ଵାଥ ଵେଶ୍ଯାଗ୍ର୍ଯାଂ ତଵ ଯୋଷିତଃ । ଉତ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ଵେଶ୍ଯାଂ ତାଂ ସର୍ଵାଂଗଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମର୍ହସି
ହେ ରାଜା, ମୁଁ ବାହାରି ଯାଇ ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବେଶ୍ୟାଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲି। ଏବେ ସେଉଁଠି ଯାଇ, ବେଶ୍ୟାଙ୍କୁ ଉଠାଇ, ତାଙ୍କ ସରା ଶରୀର ଯାଞ୍ଚ କର।
ଉନ୍ମୁକ୍ତବଂଧମଥଵା ଵସନଂ ପଶ୍ଯ ଯତ୍ନତଃ । ଵେଶ୍ଯାଵେଶ୍ମାଥଗତଵାନ୍ରାଜା କାରାଂକିକଂ ଵଚଃ
ତାଙ୍କ ପୋଷାକର ଗଠି ଖୋଲିଛି କି ନାହିଁ, ଭଲଭାବେ ଦେଖ। ରାଜା ବେଶ୍ୟାଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ ଏବଂ କାରାଙ୍କିକଙ୍କ କଥା ମାନିଲେ।
ଇଦମାହ ସନିଦ୍ରେଯଂ ପଶ୍ଯେମାଂ ଯାମି ପଶ୍ଯସି । ସ ତୂଵାଚ ନୃପଂ ତତ୍ର ନ ମେ ଯୁକ୍ତମିଦଂ ନୃପ
ସେ କହିଲେ, ‘ଆମେ ସେଉଁଠି ଯାଇ ତାଙ୍କୁ ଶୁଅଥିବାବେଳେ ଦେଖିବା। ମୁଁ ଯାଉଛି, ଆପଣ ଦେଖନ୍ତୁ।’ କିନ୍ତୁ ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ‘ମୋ ପାଇଁ ଏହା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ହେ ରାଜା।’
ତନ୍ମାତରଂ ଵା ପିତରଂ ଦର୍ଶନାଯ ନିଯୋଜଯ । ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟୌ ସର୍ଵମେଵେଦଂ ଵ୍ଯକ୍ତମାଶୁ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତେଣୁ, ତାଙ୍କ ମାଆ କିମ୍ବା ବାପାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ନିୟୋଜନ କରନ୍ତୁ। ସେମାନେ ଦେଖିଲେ, ସମସ୍ତ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଇଯିବ।
ଆନୀତା ହ୍ଯଥ ରାଜ୍ଞା ତୁ ମାତା ଵୀକ୍ଷିତୁମୁଦ୍ଯତା । ଵଚନାତ୍ତୁ ନୃପସ୍ଯୈଵ ଵସ୍ତ୍ରଂ ଶୋଧଯତୀଵ ସା
ତାପରେ ରାଜାଙ୍କ ଆଣିଥିବା ବେଶ୍ୟାଙ୍କ ମାଆ ତାଙ୍କୁ ଯାଞ୍ଚ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସେ ପୋଷାକ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତତ୍ରସ୍ଥିତଂ ମଂଡମଥ ଵିଜ୍ଞାଯାଂବା ହ୍ଯମର୍ଦଯତ୍ । ମର୍ଦନାଦ୍ଵସନଂ କ୍ଲିନ୍ନଂ କିଂ ତଦିତ୍ଯାହ ପାର୍ଥିଵଃ
ସେଠାରେ ଥିବା ଛାର ଚିହ୍ନଟ କରି, ବେଶ୍ୟାଙ୍କ ମାଆ ଛାରକୁ ଚେପିଲେ। ଏହି ଚେପାରେ ପୋଷାକ ଭିଜିଗଲା। ରାଜା ପଚାରିଲେ, ‘ଏହା କ’ଣ?’
ନ କିଂଚିଦ୍ଦେଵ ନୋ କିଂଚିଦିତି ଵେଶ୍ଯାପ୍ରସୂରପି । ବହୁଵାକ୍ଯେନ ରାଜାଥ ଵସନଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଶଂକଯା
‘କିଛି ନୁହେଁ, ଦେବ, କିଛି ନୁହେଁ’ ବେଶ୍ୟାଙ୍କ ମାଆ କହିଲେ। କିନ୍ତୁ ଅନେକ କଥା କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ରାଜା ସନ୍ଦେହ କରି ପୋଷାକ ଯାଞ୍ଚ କଲେ।
ଶୁକ୍ରକ୍ଲିନ୍ନମିଦଂ ଵାସଃ ପ୍ରାହୈତତ୍ପଶ୍ଯତାମିତି । ଅଥ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମୀପସ୍ଥାସ୍ତଥେତ୍ଯୂଚୁର୍ଵଚୋ ନୃପମ୍
‘ଏହି ପୋଷାକ ଶୁକ୍ରରେ ଭିଜିଛି— ଦେଖନ୍ତୁ’ ବୋଲି ସେ କହିଲେ। ପାଖରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଦେଖି ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, ‘ଏହା ସତ୍ୟ।’
ରାଜାଥ ସ୍ଵଗୃହଂ ଗତ୍ଵା ଦଂଡାଧ୍ଯକ୍ଷମଭାଷତ । ଇଦାନୀମେଵ ଵେଶ୍ଯାଯାଃ ଶିରଶ୍ଛିଂଧ୍ଯଵିଚାରଯନ୍
ତାପରେ ରାଜା ନିଜ ଘରକୁ ଯାଇ, ଦଣ୍ଡାଧିକାରୀଙ୍କୁ କହିଲେ— ‘ଏହି କ୍ଷଣରେ ବେଶ୍ୟାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦିଅ, ଦେରି କରନି।’
ଦର୍ଶନୀଯଂ ଶିରସ୍ତସ୍ଯା ଘଟିକାଭ୍ଯଂତରେ ମମ । ଦଂଡକଶ୍ଚ ନୃପୋକ୍ତ୍ଯାସ୍ଯାସ୍ତଥା କୃତ୍ଵା ହ୍ଯଦର୍ଶଯତ୍
ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଦୁଇ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ମୋତେ ଦେଖାଇଦିଅ। ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ଦଣ୍ଡାଧିକାରୀ ଏହି କାମ କରି ମୁଣ୍ଡ ଦେଖାଇଲେ।
ଵୀରଭଦ୍ର ଉଵାଚ- ଏଵଂ କୃତଂ ତ୍ଵଯା ପୂର୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଚ ଫଲମଦ୍ଯ ତେ । ଜ୍ଵାଲଯୈଵ ହି ଵକ୍ତା ତ୍ଵଂ ଶ୍ରୋତା ଦ୍ରଷ୍ଟା ଚ ଜିଘ୍ରସି
ବୀରଭଦ୍ର କହିଲେ— ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି କାମ କରିଥିଲ, ଏବେ ତାହାର ଫଳ ମିଳିଲା। ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ କଥା କହ, ଶୁଣ, ଦେଖ ଓ ଘ୍ରାଣ କର।
ରସଂ ଜାନାସି ମତିମାନତିକ୍ରୋଧୀ ଭଵିଷ୍ଯସି । ଶଂଭୁରୁଵାଚ- ଏଵଂ ଜ୍ଵାଲାମୁଖୋ ଜାତୋ ରାଜା ମାହେଶ୍ଵରୋଽକ୍ଷମୀ
ତୁମେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଓ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣିଛ, ଏବଂ ଅତିରିକ୍ତ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ। ଶମ୍ଭୁ କହିଲେ—ଏଭଳି ଭାବରେ ଜ୍ୱାଳାମୁଖ ନାମକ ବ୍ୟକ୍ତି ମାହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା ଏକ ରାଜା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, କିନ୍ତୁ ସହନଶୀଳତା ନଥିଲା।
ତସ୍ମାତ୍ତୁ କ୍ଷମିଣା ଭାଵ୍ଯଂ ପରତ୍ରେହ ସୁଖେପ୍ସୁନା । ଯ ଇଦଂ ଶୃଣୁଯାନ୍ନିତ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯାଖ୍ଯାନମନୁତ୍ତମମ୍
ଏହିପରି, ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ସୁଖ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସହନଶୀଳ ହେବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠି ଏହି ପବିତ୍ର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥାକୁ ନିତ୍ୟ ଶୁଣିଥାଏ—
ଵିମୁକ୍ତପାପବଂଧଶ୍ଚ ଶିଵଲୋକେ ଭଵିଷ୍ଯତି
—ସେ ପାପର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବେ ଏବଂ ଶିବଙ୍କ ଲୋକରେ ବାସ କରିବେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ପାତାଲଖଂଡେ ଶିଵରାଘଵସଂଵାଦେ ଶିଵପୂଜାମାହାତ୍ମ୍ଯକଥନଂ। ନାମ ଦଶୋତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପାତାଳଖଣ୍ଡରେ ଶିବ ଓ ରାଘବଙ୍କ ସଂବାଦରେ 'ଶିବପୂଜାର ମହିମା' ବିଷୟରେ ଦଶଉତ୍ତରଶତତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଶ୍ରୀରାମ ଉଵାଚ- ମହେଶନାମମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ପୂଜାମାହାତ୍ମ୍ଯମେଵ ଚ । ନମସ୍କାରସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟିମାହାତ୍ମ୍ଯମେଵ ଚ
ଶ୍ରୀରାମ କହିଲେ—ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁ, ମହେଶଙ୍କ ନାମର ମହିମା, ପୂଜାର ମହିମା, ନମସ୍କାରର ମହିମା ଓ ଦର୍ଶନର ମହିମା ବିଷୟରେ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
ଜଲଦାନସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଧୂପଦାନସ୍ଯ ସତ୍ତମ । ଦୀପଗଂଧାଦିଦାନସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵଦ ମେ ଗୁରୋ
ପାଣି ଦାନର ମହିମା, ଧୂପ ଦେବାର ମହିମା, ଦୀପ, ସୁଗନ୍ଧି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନର ମହିମା ବିଷୟରେ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।