ନାନାଦୀପସମୋପେତଂ ମଣିଭିର୍ନାଗରାଡିଵ । ଭଟାନାମଥ ସଂମର୍ଦ ଏକୋ ଦୀପୋ ପତନ୍ନୃପେ
ସେ ଘର ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଦୀପ ଓ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା, ଯେପରି ନାଗରାଜଙ୍କ ରାଜମହଳ। ତାପରେ, ପାଳାଙ୍କ ଭିଡରେ ଏକ ଦୀପ ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ପଡିଗଲା।
ତଦାସୌ କୁପିତୋ ରାଜା ଦୀପମାଦାଯ ସତ୍ଵରମ୍ । ଦେଵାଲଯପୁରେ ରମ୍ଯେ ନ୍ଯକ୍ଷିପତ୍କୋପସଂଯୁତଃ
ସେତେବେଳେ ରାଜା କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ଦୀପଟିକୁ ଦ୍ରୁତ ଉଠାଇ, ରୋଷରେ ଶୋଭାମୟ ଦେବାଳୟ ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ଛାଡିଦେଲେ।
ଦଗ୍ଧଂ ଦେଵଗୃହଂ ତେନ ଏନଶ୍ଚ ସମପଦ୍ଯତ । ଅଥ ତେନ ପୁନସ୍ତତ୍ର ଦଗ୍ଧଂ ଵେଶ୍ମଗୃହାଦିକମ୍
ସେ ଦୀପ ଦ୍ୱାରା ଦେବମନ୍ଦିର ଜଳିଗଲା, ଏବଂ ରାଜା ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହେଲେ। ପରେ ସେଠାରେ ଘରବାଡ଼ି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୃହ ମଧ୍ୟ ଜଳାଇଦେଲେ।
ନିର୍ମାପଯାମାସ ନୃପୋ ମହେଶାନମଥାଯଜତ୍ । ଅଥ ମୃତ୍ଯୁଦିନେ ପ୍ରାପ୍ତେ ରାଜାରାଧିତଶଂକରଃ
ପରେ ରାଜା ମନ୍ଦିରଟିକୁ ପୁନଃ ନିର୍ମାଣ କରି ମହେଶଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ। ମୃତ୍ୟୁର ଦିନ ଆସିଲାବେଳେ ରାଜା ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜିଲେ।
ଭସ୍ମସ୍ନାଯୀ ଭସ୍ମଶାଯୀ ଜପନ୍ରୁଦ୍ରଂ ମମାର ହ । ଶିଵଲୋକଂ ଗତଃ ସୋଯଂ ଵୀରଭଦ୍ରେଣ ଭାଷିତଃ
ସେ ଭସ୍ମରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଭସ୍ମରେ ଶୋଇଲେ, ରୁଦ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ସେ ଶିବଲୋକକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥା ହେଲେ।
ଭଵ ତ୍ଵଂ ଗଣଶାର୍ଦୂଲୋ ମମଵୈ ପରିଚାରକଃ । ଶାଙ୍କରାନ୍ମମ ନିର୍ଦେଶାଦାନଯସ୍ଵ ମମାଂତିକମ୍
ତୁମେ ମୋର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରମୁଖ ସେବକ ହେଉ, ମୋତେ ସେବା କର। ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା ଲୋକମାନେକୁ ମୋ ଆଦେଶରେ ମୋ ପାଖକୁ ଆଣ।
ଶିରୋହୀନୋ ଭଵାଂଶ୍ଚାପି ଜ୍ଵାଲାଵକ୍ତ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି । ସତୂଵାଚ ମହାତ୍ମାନଂ ଵୀରଭଦ୍ରଂ ଗଣେଶ୍ଵରମ୍
ତୁମେ ମୁଣ୍ଡହୀନ ହେବ, ତୁମର ମୁଖ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେବ। ସେ ପରେ ବୀରଭଦ୍ର, ମହାତ୍ମା ଓ ଗଣପତିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଚକ୍ଷୁଃ ଶ୍ରୋତ୍ରଂ ତଥା ଜିହ୍ଵା ନାସିକାସ୍ଯଂ ଶିରୋଗଣଃ । ଏତୈର୍ଵିନା ଵ୍ଯଵହୃତିଃ କଥଂ ମେ ସଂଭଵିଷ୍ଯତି
ଚକ୍ଷୁ, କାନ, ଜିଭ, ନାକ, ମୁଖ ଏବଂ ମୁଣ୍ଡ — ଏହାମାନେ ଛାଡ଼ି ମୁଁ କିପରି କାମ କରିପାରିବି?
ଅଭାଵେ ଶିରସଃ କିଂ ଵା ମଯା ପାପଂ କୃତଂ ଵିଭୋ । ଵୀରଭଦ୍ର ଉଵାଚ- ତ୍ଵଯୈଵ ସ୍ଵୀକୃତା ପୂର୍ଵଂ ଦେଵୀ ପରମସୁଂଦରୀ
ମୋର ମୁଣ୍ଡ ନଥିଲେ, ମୁଁ କଣ ପାପ କରିଛି, ହେ ପ୍ରଭୁ? ବୀରଭଦ୍ର କହିଲେ — ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ନିଜେ ସେ ସବୁଠାରୁ ସୁନ୍ଦର ଦେବୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲ।
ମହେଶଭଵନଂ ନିତ୍ଯଂ ଚାର୍ତୁଵର୍ଣକରଂଗକୈଃ । ସ୍ଵସ୍ତିକଂ ସର୍ଵତୋଭଦ୍ରଂ ନଂଦ୍ଯାଵର୍ତାଦିକଂ ଶୁଭମ୍
ତୁମେ ସଦା ମହେଶଙ୍କ ଘର ରଙ୍ଗିନ ହାତରେ, ଶୁଭ ସ୍ୱାସ୍ତିକ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଚିହ୍ନ, ନନ୍ଦ୍ୟାବର୍ତ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ସଜାଇଥିଲ।
ପଦ୍ମମୁତ୍ପଲମାଂଦୋଲ ପାଦୋ ଵ୍ଯଜନ ଚାମରେ । ତ୍ରିଶୂଲଂ ଶଂଖଚକ୍ରେ ଚ ଗଦାଧନୁରଥୈଵ ଚ
ପଦ୍ମ, ଉତ୍ପଳ, ଝୁଲା, ପାଦ, ବା ଚାମର, ତ୍ରିଶୂଳ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ଧନୁଷ ଏବଂ ରଥ ମଧ୍ୟ।
ତ୍ରିଶୂଲଂ ଡମରୁଂଖଡ୍ଗଂ ଵୃଷଂ ଭୃଂଗିରିଟିଂ ଶିଵମ୍ । ତଥାଷ୍ଟପତ୍ରଂ କମଲମନ୍ଯଦ୍ଯଂତ୍ରାଦିକଂ ତଥା
ତ୍ରିଶୂଳ, ଡମରୁ, ଖଡ୍ଗ, ବୃଷ, ମଧୁମକ୍ଷିକା ଝଣ୍ଡା, ଶିବ, ଅଷ୍ଟପତ୍ର ପଦ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ।
କଲ୍ପଯଂତୀ ପ୍ରତିଦିନଂ ସେଵତେ ଵୃଷଭଧ୍ଵଜମ୍ । କଦାଚିଦଥ ସା ଵେଶ୍ଯା ଦେଵସଦ୍ମନ୍ଯୁପସ୍ଥିତା
ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଏମିତି ତିଆରି କରି ବୃଷଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ। ଏକଦିନ ସେ ବେଶ୍ୟା ଦେବସ୍ଥାନକୁ ଆସିଥିଲେ।
ରାଜ୍ଞଃ କାରାଂକିକଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଦେଵଵେଶ୍ମ ସମାଵିଶତ୍ । ଅଥ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟଵାଂସ୍ତତ୍ର ସ ଇଦଂ ଵାକ୍ଯମୁକ୍ତଵାନ୍
ରାଜାଙ୍କ ଚିହ୍ନିତ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ଦେବମନ୍ଦିରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ତାକୁ ଦେଖି ସେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
କାରାଙ୍କିକ ଉଵାଚ- ଏକାଂତସଂସ୍ଥିତା ଵେଶ୍ଯା ଯୁଵାହଂ ସ୍ଥଵିରଶ୍ଚ ନ । ସ୍ଥଵିରଂ ଵ୍ଯାଧିତଂ ଷଂଢମଶକ୍ତଂ ଧନଵର୍ଜିତମ୍
କାରାଚିହ୍ନିତ ବ୍ୟକ୍ତି କହିଲେ — ବେଶ୍ୟା ଏକା, ମୁଁ ଯୁବକ, ବୃଦ୍ଧ ନୁହେଁ; ବୃଦ୍ଧ, ରୋଗୀ, ନପୁଂସକ, ଅସମର୍ଥ ଓ ଧନହୀନ —
ଅଦୀର୍ଘମେହନଂ ଦୀନଂ ପୁରୁଷଂ ଯୋଷିଦୁତ୍ସୃଜେତ୍ । ଅଶ୍ମଶ୍ରୁଲଂ ମଲଚ୍ଛନ୍ନଂ ଜଡଂ ଦୁର୍ଗଂଧିଦୂଷିତମ୍
ଅଳ୍ପ ମୁତ୍ର କରୁଥିବା, ଦୁଃଖୀ, ଯାହାକୁ ଜନାନୀ ଛାଡ଼ିଦିଏ; ପାଥର ଚୁଲି, ମଳରେ ଢାକା, ମୂଢ଼, ଦୁର୍ଗନ୍ଧରେ ଦୂଷିତ ପୁରୁଷ।
ସ୍ଵଲ୍ପମଵ୍ଯସନଂ ନାରୀ ଦୂରତଃ ପରିଵର୍ଜ୍ଜଯେତ୍ । ତସ୍ମାନ୍ମେ ଦୀଯତାଂ ଵେଶ୍ଯେ ମୈଥୁନଂ ଜୀଵଯାଶୁ ମାମ୍
ଏକ ନାରୀ କେବଳ ଅଳ୍ପ ଦୁଃଖକୁ ମଧ୍ୟ ଦୂରରୁ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ। ଏହିକାରଣରୁ, ମୋତେ ଶୀଘ୍ର ଜୀବନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ସେଇ ବେଶ୍ୟା ସହ ମୋର ମିଳନ ଦିଅ।
ଵେଶ୍ଯୋଵାଚ- ନିଯତଃ ସର୍ଵଜାତୀନାମିହାମୁତ୍ର ସୁଖପ୍ରଦଃ । ପାତିଵ୍ରତ୍ଯଂ ପରୋ ଧର୍ମ୍ମଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାମିତି ହି ଶୁଶ୍ରୁମ
ବେଶ୍ୟା କହିଲେ— ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ଯେ, ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପତିବ୍ରତ ହେଉଛି ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଧର୍ମ, ଯାହା ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ସମସ୍ତ ଜାତିର ଲୋକଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।
ଯଦଧୀନା ଯଦା ଵେଶ୍ଯା ତଦା ନାନ୍ଯେନ ସଂଗତା । ପତିଵ୍ରତେତି ଵିଖ୍ଯାତା ତସ୍ମାତ୍ତଂ ପରିପାଲଯେତ୍
ଯେତେବେଳେ ଏକ ବେଶ୍ୟା କାହାରୋ ଅଧୀନରେ ରହେ, ସେ ଅନ୍ୟ କାହା ସହ ମିଶେନି। ଏହିପରି ନାରୀ ପତିବ୍ରତା ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତେଣୁ ସେ ଏହି ନୀତିକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।
କାରାଂକିକ ଉଵାଚ- ଯଦି ଚୈଵଂ ମୃତିଃ ଶୀଘ୍ରଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ । ଅଥ ରାଜାଂତିକଂ ଗତ୍ଵା ରାଜାନମିଦମୁକ୍ତଵାନ୍
କାରାଙ୍କିକ କହିଲେ— ଯଦି ଏହିପରି ଅଟୁଟ ନୀତି ଅଛି, ତେବେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ଶୀଘ୍ର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ। ଏହା ପରେ ସେ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଏହିପରି କହିଲେ।
ଵେଶ୍ଯା ଵେଶ୍ଯୈଵ ନୋ ଭାର୍ଯା ନେତି ଵକ୍ତୁଂ ଚ ନୋଚିତମ୍ । ଇତ୍ଥଂ ରାଜାନମୁକ୍ତ୍ଵାଥ ମଂଡଂ ଚୈଵାରନାଲଜମ୍
‘ବେଶ୍ୟା ବେଶ୍ୟା ହେଉଛି, ଘରବାଳି ନୁହେଁ’— ଏପରି କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହିପରି ରାଜାଙ୍କୁ କହି, ସେ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରୁ କିଛି ଛାର ନେଲେ।
କିଂଚିଦାଦାଯ ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ମଂଦିରଂ ଗତଵାନଯମ୍ । ନିଦ୍ରାଵସରମାଲୋକ୍ଯ ପ୍ରସୃଜ୍ଯଚ କରଂ ତତଃ
ସେ ଏହି ଛାର କିଛି ନେଇ, ବେଶ୍ୟାଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ। ସେ ସମୟରେ ବେଶ୍ୟା ଶୁଅଥିବା ଦେଖି, ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ହାତ ରଖିଲେ।
ଵସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଵିଵରେ ତତ୍ର ମଂଡଂ ଚିକ୍ଷେପ ଦୁଷ୍ଟଧୀଃ । ଏଵଂ କୃତ୍ଵା ତତୋ ଗତ୍ଵା ରାଜାନମିଦମୁକ୍ତଵାନ୍
ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ ସେ ବେଶ୍ୟାଙ୍କ ପୋଷାକର ଭିତରେ ଛାର ଲୁଚାଇ ଦେଲେ। ଏହି କାମ କରି ସେ ପୁଣି ରାଜାଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ।
ରାଜନ୍ନିର୍ଗତ୍ଯ ଗତ୍ଵାଥ ଵେଶ୍ଯାଗ୍ର୍ଯାଂ ତଵ ଯୋଷିତଃ । ଉତ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ଵେଶ୍ଯାଂ ତାଂ ସର୍ଵାଂଗଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମର୍ହସି
ହେ ରାଜା, ମୁଁ ବାହାରି ଯାଇ ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବେଶ୍ୟାଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲି। ଏବେ ସେଉଁଠି ଯାଇ, ବେଶ୍ୟାଙ୍କୁ ଉଠାଇ, ତାଙ୍କ ସରା ଶରୀର ଯାଞ୍ଚ କର।
ଉନ୍ମୁକ୍ତବଂଧମଥଵା ଵସନଂ ପଶ୍ଯ ଯତ୍ନତଃ । ଵେଶ୍ଯାଵେଶ୍ମାଥଗତଵାନ୍ରାଜା କାରାଂକିକଂ ଵଚଃ
ତାଙ୍କ ପୋଷାକର ଗଠି ଖୋଲିଛି କି ନାହିଁ, ଭଲଭାବେ ଦେଖ। ରାଜା ବେଶ୍ୟାଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ ଏବଂ କାରାଙ୍କିକଙ୍କ କଥା ମାନିଲେ।
ଇଦମାହ ସନିଦ୍ରେଯଂ ପଶ୍ଯେମାଂ ଯାମି ପଶ୍ଯସି । ସ ତୂଵାଚ ନୃପଂ ତତ୍ର ନ ମେ ଯୁକ୍ତମିଦଂ ନୃପ
ସେ କହିଲେ, ‘ଆମେ ସେଉଁଠି ଯାଇ ତାଙ୍କୁ ଶୁଅଥିବାବେଳେ ଦେଖିବା। ମୁଁ ଯାଉଛି, ଆପଣ ଦେଖନ୍ତୁ।’ କିନ୍ତୁ ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ‘ମୋ ପାଇଁ ଏହା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ହେ ରାଜା।’
ତନ୍ମାତରଂ ଵା ପିତରଂ ଦର୍ଶନାଯ ନିଯୋଜଯ । ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟୌ ସର୍ଵମେଵେଦଂ ଵ୍ଯକ୍ତମାଶୁ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତେଣୁ, ତାଙ୍କ ମାଆ କିମ୍ବା ବାପାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ନିୟୋଜନ କରନ୍ତୁ। ସେମାନେ ଦେଖିଲେ, ସମସ୍ତ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଇଯିବ।
ଆନୀତା ହ୍ଯଥ ରାଜ୍ଞା ତୁ ମାତା ଵୀକ୍ଷିତୁମୁଦ୍ଯତା । ଵଚନାତ୍ତୁ ନୃପସ୍ଯୈଵ ଵସ୍ତ୍ରଂ ଶୋଧଯତୀଵ ସା
ତାପରେ ରାଜାଙ୍କ ଆଣିଥିବା ବେଶ୍ୟାଙ୍କ ମାଆ ତାଙ୍କୁ ଯାଞ୍ଚ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସେ ପୋଷାକ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତତ୍ରସ୍ଥିତଂ ମଂଡମଥ ଵିଜ୍ଞାଯାଂବା ହ୍ଯମର୍ଦଯତ୍ । ମର୍ଦନାଦ୍ଵସନଂ କ୍ଲିନ୍ନଂ କିଂ ତଦିତ୍ଯାହ ପାର୍ଥିଵଃ
ସେଠାରେ ଥିବା ଛାର ଚିହ୍ନଟ କରି, ବେଶ୍ୟାଙ୍କ ମାଆ ଛାରକୁ ଚେପିଲେ। ଏହି ଚେପାରେ ପୋଷାକ ଭିଜିଗଲା। ରାଜା ପଚାରିଲେ, ‘ଏହା କ’ଣ?’
ନ କିଂଚିଦ୍ଦେଵ ନୋ କିଂଚିଦିତି ଵେଶ୍ଯାପ୍ରସୂରପି । ବହୁଵାକ୍ଯେନ ରାଜାଥ ଵସନଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଶଂକଯା
‘କିଛି ନୁହେଁ, ଦେବ, କିଛି ନୁହେଁ’ ବେଶ୍ୟାଙ୍କ ମାଆ କହିଲେ। କିନ୍ତୁ ଅନେକ କଥା କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ରାଜା ସନ୍ଦେହ କରି ପୋଷାକ ଯାଞ୍ଚ କଲେ।